|  VĂN
HỌC & NGHỆ THUẬT
NHÀ
THƠ TRÀO PHÚNG TÚ MỠ VÀ KHỐI DI CẢO ĐANG BẢO QUẢN
TẠI TRUNG TÂM LƯU TRỮ QUỐC GIA III
Phạm Bích Hải
Ngày 28 tháng 4 năm 2003 Trung tâm lưu trữ Quốc
gia III đã trân trọng tiếp nhận khối tài liệu lưu
trữ cá nhân của nhà thơ Tú Mỡ do gia đình nhà thơ
trao tặng. Đây là khối di cảo những tác phẩm và
tài liệu hình thành trong quá trình sống và hoạt
động sáng tác của nhà thơ trong suốt mấy chục năm.
Nhà thơ Tú Mỡ, tên thật là Hồ Trọng Hiếu sinh ngày
14 tháng 3 năm 1990 và mất ngày 13 tháng 7 năm 1976.
Sinh ra và trưởng thành tại Hà Nội nhưng quê gốc
của ông là một chi của họ Hồ ở làng Quỳnh Đôi, huyện
Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An – quê hương của nữ sĩ Hồ
Xuân Hương. Tuổi ấu thơ, Tú Mỡ là học trò trường
Đông kinh Nghĩa thục phố Hàng Đào, đỗ thành chung
ở trường Bưởi. Năm 1918 làm thư ký, chủ sự kế toán
ở Sở Tài chính. Trước cách mạng, tuy chỉ là một
công chức bình thường nhưng Tú Mỡ đã trải và đã
thấy những bất công ngang trái, những thói hư tật
xấu trong một xã hội bị áp bức. Sẵn có truyền thống
và tài năng văn học cùng với tình cảm yêu nước,
Tú Mỡ đã dùng tiếng cười trong thơ để đả kích thực
dân, phong kiến qua tập thơ trào phúng nổi tiếng
như: “Dòng nước ngược”.
Ngoài thơ ca, Tú Mỡ còn có nhiều bài viết, tiểu
luận, phê bình, giới thiệu, nói chuyện, nghiên cứu
về thơ ca, về nghệ thuật độc tấu, chèo, vè, tuồng,
về kinh nghiệm sáng tác thơ ca trào phúng và hồi
ký v.v ... Phần lớn sáng tác của Tú Mỡ đã được tập
hợp trong “Tú Mỡ toàn tập” với số lượng 4 tập và
khoảng 3000 trang in do Nhà Xuất bản văn học xuất
bản năm 1996.
“Trăm năm, Cụ Tú Mỡ mình ơi!
Trào phúng, tài ông dễ mấy người.
Ông đã đi xa, đời vẫn nhớ
Dại khôn, hay dở, tiếng ông cười.
Tú Mỡ xưa ngán buồn nhân thế
Tú Mỡ nay vui nhộn đất trời.
Ước gì, sống lại thêm trăm tuổi
Nghe tiếng ông cười lũ “dở hơi”!
Nhận thức được ý nghĩa của sự nghiệp sáng tác của
nhà thơ Tú Mỡ và cảm nhận được sự quý trọng nâng
niu của gia đình nhà thơ đối với di cảo sáng tác
của ông, nhiều năm qua, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia
đã kiên trì vận động gia đình nhà thơ đưa các di
cảo đó vào bảo quản nhà nước. Mặc dù nhiều năm đã
trôi qua, nhưng khối tài liệu vẫn được tập trung
tương đối đầy đủ và trong tình trạng vật lý tốt
nhờ ý thức giữ gìn và bảo quản tốt của gia đình.
Khi tiếp nhận vào lưu trữ Nhà nước, toàn bộ tài
liệu lưu trữ cá nhân của nhà thơ Tú Mỡ đã được phân
loại, sắp xếp, chỉnh lý khoa học và hiện đang được
lưu giữ trong điều kiện và chế độ bảo quản tốt nhất.
Thành phần chủ yếu trong khối tài liệu bao gồm:
tài liệu về tiểu sử (trong đó có các giấy tờ liên
quan đến nhân sự), những bản thảo, bản nháp các
bài thơ, tập thơ, diễn ca, tiểu luận, tham luận,
những bài nghiên cứu do tác giả viết tay hoặc đánh
máy, xuyên suốt khoảng thời gian từ những năm 1940
đến những năm 1970. Bên cạnh đó, còn có nhiều thư
từ, bài viết của nhiều nhà văn, nhà thơ, của các
tầng lớp độc giả khác nhau gửi đến cho Tú Mỡ như
Tản Đà, Nguyễn Công Hoan, Tố Hữu, Xuân Diệu, Trần
Lê Văn, Vũ Liên v.v... Ngoài ra, còn hàng loạt những
xuất bản phẩm thơ của Tú Mỡ được xuất bản, tái bản
từ những năm đầu tiên như Dòng nước ngược, ... trong
đó có di bút của nhà thơ. Có nhiều tài liệu liên
quan đến hoạt động công vụ và xã hội của nhà thơ
với các cương vị khác nhau ở các hội văn nghệ. Một
số lượng đáng kể là các báo, tư liệu, trong đó có
đăng tác phẩm của Tú Mỡ, hoặc các bài bình, bài
viết về ông của nhiều tác giả.
Cùng với khối tài liệu, bản thảo viết tay còn có
một số ảnh và băng hình ghi lại chân dung, hình
ảnh của nhà thơ cùng với phong cảnh quê hương xứ
Nghệ Quỳnh Đôi và gia đình, bạn bè ông.
Như vậy là, cùng với hơn 50 phông tài liệu xuất
xứ cá nhân của các nhà hoạt động văn hoá có tên
tuổi khác hiện đang được lưu giữ tại Trung tâm Lưu
trư Quốc gia III, việc bổ sung thêm khối tài liệu
của nhà thơ Tú Mỡ đã góp phần không nhỏ vào việc
làm giàu thêm thành phần và nội dung di sản văn
hoá của dân tộc.
Để tỏ lòng biết ơn và ghi nhận sự đóng góp to lớn
của nhà thơ Tú Mỡ trong việc giữ gìn di sản văn
hoá, ngày 14 tháng 4 năm 2003 Cục Trưởng Cục Lưu
trữ Nhà nước đã ký quyết định truy tặng Huy chương
“Vì sự nghiệp lưu trữ Việt Nam” cho cố nhà thơ.
|
.
