|  VĂN
HỌC & NGHỆ THUẬT
Mời
nghe kịch ngắn Trại Súc Vật (George Orwell)
George
Orwell
Trại Súc
Vật
Ông
Jones, chủ Điền Trang đóng cửa chuồng gà, nhưng
vì say quá nên quên đóng cửa chuồng lợn. Với chiếc
đèn bão trong tay, đung đưa, khi sang phải, khi
sang trái, ông lảo đảo đi qua sân, tới cửa sau thì
lấy chân đạp ủng ra và bước vào bếp để uống nốt
vại bia cuối cùng trong ngày rồi leo lên giường,
nơi vợ ông, bà Jones đã ngáy khò khò.
Ngay khi đèn trong phòng ngủ vừa tắt, đây đó bỗng
dậy lên những tiếng sột soạt, thì thầm. Ngày hôm
đó có tin đồn rằng Thủ Lĩnh, một con lợn đực trắng,
từng được huy chương trong một cuộc triển lãm, đêm
hôm trước có một giấc mơ kì lạ và muốn kể cho mọi
loài cùng nghe. Chúng thoả thuận với nhau là ngay
sau khi ông Jones đi ngủ sẽ tập trung trong nhà
kho lớn. Tất cả các con vật trong trang trại đều
kính trọng Thủ Lĩnh (chúng gọi nó như vậy, mặc dù
khi đi dự triển lãm nó mang tên Willingdon Điển
Trai) và sẵn sàng hi sinh giấc ngủ để được nghe
nó nói chuyện.
Thủ Lĩnh ngồi trên một cái bục có nệm rơm phía
trong cùng nhà kho, dưới ánh sáng của chiếc đèn
bão treo trên xà nhà. Nó đã mười hai tuổi, mặc dù
thời gian gần đây có béo thêm, với những chiếc răng
nanh thò cả ra, nhưng trông nó vẫn có vẻ tiên phong
đạo cốt, phúc hậu. Những con khác bắt đầu lục tục
kéo tới, mỗi con tìm một chỗ ngồi thuận lợi. Đầu
tiên là ba con chó Bluebell, Jessie và Pincher,
sau đó là lũ lợn; chúng ngồi trên đống rơm phía
trước bục. Lũ gà leo lên bậu cửa sổ, đám bồ câu
đậu trên rui mè, bọn bò và cừu nằm phía sau lũ lợn
và bắt đầu công việc nhai lại của chúng. Hai con
ngựa kéo xe tên là Chiến Sĩ và Bà Mập cùng vào,
từ từ lại gần cái bục, trước mỗi bước chúng đều
thận trọng quan sát để không giẫm bẹp một con thú
nhỏ nào ở bên dưới lớp rơm. Bà Mập, một con ngựa
cái trung niên hiền lành, thân hình đã sồ sề vì
bốn lần sinh nở. Chiến Sĩ, một con tuấn mã cao đến
gần hai mét và khoẻ bằng hai con ngựa khác. Vì có
một vệt trắng dọc sống mũi nên trông nó có vẻ đần,
thực ra cu cậu cũng không thuộc loại thông minh,
nhưng bù lại, nó được các con khác tôn trọng vì
tính kiên định và hay lam hay làm. Sau đó là đến
con dê trắng tên là Mona và con lừa tên là Benjamin.
Benjamin là con vật già nhất bọn, nhưng cũng là
con xấu tính nhất. Benjamin ít nói, nhưng hễ mở
miệng là y như rằng nó tìm cách giễu cợt, ví dụ
có lần nó tuyên bố rằng Thượng Đế tạo cho nó cái
đuôi để đuổi ruồi, nhưng giá đừng có cả đuôi lẫn
ruồi thì còn thích hơn. Nó là con vật duy nhất không
bao giờ cười. Nếu hỏi tại sao thì nó bảo: chẳng
có lí do gì. Mặc dù vậy và tuy không nói ra nhưng
nó rất trung thành với Chiến Sĩ, chủ nhật nào hai
con cũng yên lặng gặm cỏ bên nhau ở bãi giữ ngựa
phía sau khu vườn.
Hai con ngựa vừa nằm xuống thì bầy vịt con mồ côi
lao vào nhà kho, chúng vừa kêu chiếp chiếp khe khẽ
vừa chạy loanh quanh, mong tìm một chỗ an toàn.
Bà Mập lấy chân trước khoanh thành một khu cho chúng,
lũ vịt con mau chóng chui vào đó rồi ngủ thiếp đi
lúc nào không hay. Ngay trước khi buổi nói chuyện
bắt đầu thì Mollie, một ả ngựa cái dốt nát, màu
trắng, chuyên kéo chiếc xe nhỏ của ông Jones, vừa
đi vừa nhai một cục đường, mới õng ẹo bước vào.
Nó lập tức chiếm ngay vị trí phía trước cái bục
và lắc lư bờm để mong những con khác chú ý đến dải
ruy băng đỏ trang điểm trên đó. Cuối cùng là một
con mèo, nó nhìn quanh và vẫn như mọi khi, cố tìm
cho mình một chỗ thật ấm, rồi chen vào nằm giữa
Chiến Sĩ và Bà Mập, chị chàng sung sướng phát ra
những tiếng gừ… gừ… trong cổ họng, mặc Thủ Lĩnh
muốn nói gì thì nói.
Thế là tất cả các con vật trong Điền Trang đã có
mặt đầy đủ, chỉ trừ con quạ Moses, nó ngủ trên hàng
rào ngay bên ngoài cửa sau. Khi Thủ Lĩnh thấy tất
cả đã an vị và sẵn sàng lắng nghe thì húng hắng
ho lấy giọng và bắt đầu:
"Thưa các đồng chí! Như các đồng chí đã biết,
đêm qua tôi có một giấc mơ kì lạ. Nhưng tôi sẽ nói
chuyện đó sau. Đầu tiên tôi muốn nói với các đồng
chí một số việc hoàn toàn khác. Thưa các đồng chí,
tôi nghĩ rằng tôi không ở lại với các đồng chí được
bao lâu nữa, vì vậy tôi cho rằng trước khi chết
mình phải có trách nhiệm chia sẻ với các đồng chí
những kinh nghiệm mà tôi đã tích lũy được trong
suốt cuộc đời mình. Tôi đã có một cuộc đời phải
nói là dài và tôi đã suy nghĩ rất nhiều khi nằm
một mình trong chuồng, tôi nghĩ rằng tôi có thể
nói là tôi hiểu đời không thua bất kì con vật nào
trên thế gian này. Đó là điều tôi muốn nói với các
đồng chí.
Bây giờ, thưa các đồng chí, thực chất đời sống
của chúng ta là gì? Chúng ta hãy nhìn thẳng vào
sự thật. Cuộc đời của chúng ta là khổ sai, khốn
nạn và yểu mệnh. Chúng ta sinh ra, chúng ta được
một khẩu phần vừa đủ để khỏi chết vì đói, những
con nào có thể làm thì phải làm đến kiệt sức và
khi không làm được nữa thì chúng ta bị giết một
cách vô cùng dã man, tàn bạo. Không có con vật nào
ở nước Anh này biết đến hạnh phúc và niềm vui ngay
khi vừa tròn một tuổi. Không có con vật nào ở nước
Anh này được tự do. Cuộc sống của loài vật là cuộc
sống nghèo khổ và nô lệ: sự thật trần trụi là như
thế đấy.
Nhưng đấy có phải là qui luật của tự nhiên không?
Chả lẽ nước ta lại nghèo đến độ không nuôi nổi những
động vật sống ở đây ư? Không, ngàn vạn lần không,
thưa các đống chí. Đất Anh màu mỡ, thời tiết thuận
hòa, thừa sức cung cấp thức ăn cho một số lượng
động vật lớn hơn hiện nay rất nhiều. Chỉ nội cái
trang trại của chúng ta đã có thể nuôi được một
tá ngựa, hai chục bò, hàng trăm cừu và tất cả đều
có thể sống trong tiện nghi và phẩm giá mà nay chúng
ta không thể nào tưởng tượng nổi. Thế thì tại sao
chúng ta lại cứ tiếp tục sống trong điều kiện khốn
nạn thế này? Bởi vì hầu như toàn bộ những gì chúng
ta làm ra đều bị con người chiếm đoạt hết. Đấy là
nguyên nhân tất cả các vấn nạn của chúng ta. Nói
ngắn gọn bằng một từ là: Con Người. Con Người là
kẻ thù của chúng ta. Nếu không còn người nữa thì
chúng ta vĩnh viễn sẽ không còn bị đói, không còn
phải làm công việc khổ sai nữa.
Người là giống vật duy nhất chỉ ăn mà không làm.
Người không làm ra sữa, không đẻ ra trứng, người
không thể kéo cày, không chạy nhanh bằng thỏ. Nhưng
nó lại là chủ của tất cả chúng ta. Nó bắt chúng
ta làm việc, cướp lấy mọi thành quả lao động của
chúng ta, chỉ cho chúng ta ăn vừa đủ để không chết
đói mà thôi. Chúng ta phải cày bừa, phân chúng ta
bón ruộng, thế mà chúng ta có gì? Chẳng có gì ngoài
da bọc xương. Các đồng chí bò đang ngồi trước mặt
tôi đây, năm vừa qua các đồng chí cho bao nhiêu
lít sữa? Thế số sữa mà đáng lẽ dùng để nuôi các
chú bò con ấy đi đâu? Kẻ thù của chúng ta đã uống
đến giọt cuối cùng. Còn các bạn gà, năm vừa qua
các bạn đã đẻ bao nhiêu trứng, trong đó có bao nhiêu
quả nở thành gà con? Lão Jones và gia nhân đã mang
ra chợ bán lấy tiền hết rồi. Bà Mập, bốn đứa con
của bà, niềm vui và chốn nương tựa lúc tuổi cao
bóng xế của bà đâu rồi? Chúng đã bị đem bán khi
vừa tròn một tuổi, bà sẽ không bao giờ được gặp
lại chúng nữa. Một khẩu phần ăn chết đói và cái
chuồng, công cho bốn lần vượt cạn cũng như công
việc đồng áng của bà chỉ có thế mà thôi!
Nhưng dù khốn nạn như thế chúng ta cũng có được
sống trọn tuổi trời đâu. Riêng tôi thì chẳng có
gì phải phàn nàn, vì thực ra tôi đã gặp may. Năm
nay tôi đã mười hai tuổi rồi, tôi có hơn bốn trăm
đứa con. Trời đất sinh ra giống lợn là như thế.
Nhưng cuối cùng thì cũng chẳng có con vật nào thoát
khỏi lưỡi dao oan nghiệt. Tất cả các bạn lợn thịt
đang ngồi trước mặt tôi đây, trong vòng một năm
nữa tất cả các bạn sẽ phải từ giã cõi đời trên tấm
phản mổ. Tất cả chúng ta, bò, lợn, gà, cừu, không
ai trong chúng ta tránh khỏi cái kết cục khủng khiếp
đó. Số phận của loài ngựa và loài chó cũng chẳng
tốt đẹp hơn. Đồng chí Chiến Sĩ nữa, ngay khi cơ
bắp của đồng chí vừa yếu đi thì lão Jones sẽ bán
đồng chí cho lão mổ ngựa, hắn sẽ cắt cổ đồng chí
rồi hầm dừ cho lũ chó săn ăn. Những con chó già,
rụng răng sẽ bị lão Jones buộc một viên gạch vào
cổ và quăng xuống hồ.
Thưa các đồng chí, chả lẽ các đồng chí không thấy
rằng tất cả mọi khổ đau trong cuộc đời này của chúng
ta chính là do con người mà ra hay sao? Nếu chúng
ta loại bỏ được Con Người thì mọi thành quả lao
động của chúng ta sẽ thuộc về chúng ta. Nếu làm
được thế thì chỉ sau một đêm chúng ta sẽ trở nên
giàu có và tự do. Thế thì chúng ta phải làm gì?
Làm việc, không kể ngày đêm, cả bằng sức mạnh và
tài năng để lật đổ ách thống trị của loài người!
Khởi nghĩa! Các đồng chí - đấy là thông điệp của
tôi. Tôi không biết khi nào thì cuộc Khởi Nghĩa
sẽ xảy ra, có thể trong tuần tới, cũng có thể là
một trăm năm nữa, nhưng tôi biết rõ, như tôi đang
nhìn thấy những cọng rơm bên dưới chân tôi đây rằng
sớm muộn gì rồi công bằng cũng sẽ được thiết lập.
Các đồng chí hãy nghĩ đến điều đó trong suốt cuộc
đời còn lại ngắn ngủi của mình! Ngoài ra, hãy chuyển
thông điệp của tôi đến các thế hệ tương lai, để
các thế hệ đó tiếp tục cuộc đấu tranh cho đến thắng
lợi cuối cùng.
Các đồng chí hãy kiên định. Không được dao động.
Đừng có nghe theo lời tuyên truyền rằng Con Người
và các loài vật cùng có chung quyền lợi, rằng sự
thịnh vượng của loài này cũng là sự thịnh vượng
của loài kia. Bịp bợm hết. Con Người không quan
tâm đến quyền lợi của ai, nó chỉ quan tâm đến chính
nó mà thôi. Các loài vật chúng ta phải đoàn kết
nhất trí, phải có tinh thần đồng chí trong cuộc
đấu tranh này. Tất cả loài người đều là kẻ thù.
Tất cả các con vật đều là đồng chí."
Đúng lúc đó thì tiếng ồn ào nổi lên. Chả là trong
khi Thủ Lĩnh đang nói thì có bốn con chuột cống
bò ra khỏi hang và cũng đến nghe. Mấy con chó đã
trông thấy và may là lũ chuột kịp chạy vào hang,
không thì đã mất mạng rồi. Thủ Lĩnh phải giơ chân
lên đề nghị im lặng.
"Thưa các đồng chí", nó nói, "có
một vấn đề cần phải giải quyết. Những con thú hoang
như chuột cống và thỏ, chúng là bạn hay là kẻ thù
của chúng ta? Đề nghị biểu quyết. Tôi xin đặt vấn
đề với hội nghị như sau: Chuột có phải là đồng chí
không?"
Cuộc bỏ phiếu được thực hiện ngay, đa số tán thành
coi chuột là đồng chí. Chỉ có bốn phiếu chống, đấy
là ba con chó và một con mèo, nhưng sau này mới
phát hiện ra rằng mèo ta bỏ cả phiếu thuận lẫn phiếu
chống. Thủ Lĩnh tiếp tục:
"Tôi xin nói thêm một chút nữa. Tôi chỉ muốn
nhắc lại rằng nhiệm vụ của các đồng chí là phải
luôn luôn tranh đấu với Con Người và tất cả những
gì do nó tạo ra. Tất cả những loài hai chân đều
là kẻ thù. Tất cả những loài bốn chân hoặc có cánh
đều là bạn. Các đồng chí lại phải luôn luôn nhớ
rằng chúng ta không được bắt chước loài người trong
cuộc đấu tranh chống lại chúng. Ngay cả khi đã chiến
thắng, chúng ta cũng không được tập nhiễm các thói
xấu của chúng. Không có con vật nào được sống trong
nhà, ngủ trên giường, mặc quần áo, uống rượu, hút
thuốc, sử dụng tiền hoặc tham gia buôn bán. Tất
cả phong tục của loài người đều là có hại. Quan
trọng nhất là không con nào được áp chế con nào.
Khoẻ cũng như yếu, thông minh tài trí cũng như bình
thường, tất cả chúng ta đều là anh em. Không được
giết hại lẫn nhau. Mọi con vật sinh ra đều bình
đẳng.
Và bây giờ, thưa các đồng chí, tôi sẽ kể cho các
đồng chí nghe giấc mơ của tôi tối hôm qua. Tôi không
thể mô tả được. Tôi mơ thấy trái đất khi con người
đã biến đi rồi. Giấc mơ này làm sống dậy trong trí
tôi một việc như sau:
Cách đây đã lâu, khi tôi còn là một chú lợn nhỏ,
mẹ tôi cùng với các cô bác lợn khác thường hát một
bài hát có từ ngày xưa: họ chỉ nhớ nhạc điệu và
ba từ đầu tiên thôi. Lúc bé tôi cũng thuộc nhạc
điệu, nhưng tôi đã quên từ lâu. Thế mà đêm qua,
trong giấc mơ, tôi đã nhớ lại tất cả, hơn thế nữa,
tôi còn nhớ lại được cả lời bài hát, tôi tin chắc
rằng ngày xưa các loài vật đã từng hát như thế,
nhưng sau này họ quên và mấy thế hệ gần đây hoàn
toàn không biết hát nữa. Bây giờ tôi sẽ hát cho
các đồng chí nghe. Tôi đã già, giọng không còn trong,
nhưng khi tôi dạy nhạc điệu cho các đồng chí thì
các đồng chí sẽ hát hay hơn. Bài hát tên là: Súc
Sinh Anh quốc".
Thủ lĩnh già hắng giọng và bắt đầu hát. Giọng đúng
là đã khàn, nhưng nó hát cũng không đến nỗi tồi,
giai điệu hỗn hợp giữa kiểu "Clementine"
và "La Cucuracha". Lời bài hát như sau:
"Súc sinh Anh quốc
Súc sinh muôn nơi
Lắng nghe niềm vui mới
Của một ngày mai sáng tươi
Đồng cỏ núi đồi
Mãi mãi xanh ngời
Khi lũ người
Không còn là ách trên vai
Chạc, chạc không còn
Cương, cương cũng không
Roi vọt, chửi mắng
Chỉ là quá khứ tối tăm
Ta giàu, ta có
Vườn cây, đồng lúa
Đậu, sắn, ngô, khoai
Là của chúng ta từ đây
Mặt trời sáng soi
Nước càng ngọt tươi
Gió mát muôn đời
Là ngày tự do tương lai
Súc sinh Anh quốc
Súc sinh muôn nơi
Lắng nghe niềm vui mới
Của một ngày mai sáng tươi" [1]
Bài hát đã làm cho lũ súc vật kích động tột độ.
Một số con kịp bắt theo ngay trước khi Thủ lĩnh
hát hết bài. Ngay những con ngu dốt nhất cũng nắm
được nhạc điệu và thuộc mấy từ, còn những con thông
minh hơn, như lũ chó và lũ lợn, thì thuộc lòng cả
bài ngay trong vài phút đầu. Sau vài lần tập, cả
trang trại đã cùng đồng ca được bài Súc Sinh Anh
quốc. Mỗi loài hát một giọng, bò rống, chó sủa,
cừu kêu be be, ngựa hí, vịt kêu cạp cạp. Chúng khoái
bài hát đến độ hát liền một mạch năm lần và chúng
có thể hát mãi như thế suốt đêm nếu không bị ngăn
trở.
Đáng tiếc là tiềng ồn ào đã làm ông Jones thức
giấc, ông bước xuống giường vì tin chắc là có một
con cáo đã lọt vào sân. Ông tìm khẩu súng vẫn thường
dựng ở góc phòng và bắn một lọat đạn ghém lên trời.
Có mấy viên găm vào tường nhà kho và cuộc họp mau
chóng kết thúc. Từng con quay về chỗ ngủ của mình.
Gia cầm nhảy lên ổ, còn gia súc thì nằm xuống đống
rơm và chẳng bao lâu sau cả trang trại đã chìm vào
giấc ngủ. (Phạm Minh Ngọc dịch từ nguyên bản tiếng
Anh, có tham khảo bản Nga văn của Лара Беспалова
-2001г. )
|
.
