| 
Nhân
ngày mất của Thi sĩ Nguyễn Bính ( 20-1-1966 )
Những
bài thơ hay của Nguyễn Bính
Vài
Cảm Nghĩ Chợt Tới Khi Đọc "Đời Nguyễn Bính"
Con
đường của nhà thơ
Chị
Trúc Trong Thơ Nguyễn Bính
Hệ
luỵ Nguyễn Bính
Nhà thơ Nguyễn Bính.
Thi sĩ Nguyễn Bính rất tài tử, rất đa tình. Thuyền
tình Nguyễn Bính đã từng bốn lần neo đậu trên dòng
sông yêu và là một cuốn tiểu thuyết nhiều tập.
Tập I: Hồng Châu
Cách mạng Tháng Tám 1945, Nguyễn Bính sống ở Sài
Gòn. Kháng chiến bùng nổ, ông trôi dạt vào đồng
bằng sông Cửu Long và ông hòa mình vào cuộc kháng
chiến chống thực dân Pháp. Cuối năm 1947, ông về
Phòng Chính trị khu 8, đến năm 1949 lại về Hội Văn
nghệ kháng chiến Nam Bộ tại khu 9. Hội đã tập hợp
được nhiều văn nghệ sĩ tham gia kháng chiến do Lưu
Quý Kỳ làm Chủ tịch Hội. Đây là cơ hội cho cuộc
hội ngộ giữa Nguyễn Bính và Hồng Châu. Lúc này Hồng
Châu từ Báo "Tiếng súng kháng địch" chuyển
sang làm công tác tuyên huấn Xứ ủy rồi về công tác
tại Báo "Phụ nữ Nam Bộ".
Hôm đó, Hồng Châu tới nhà Tô Hà tham quan nhà sách
của ông để về mở nhà sách kiếm thêm tiền sinh sống
và nuôi dưỡng mẹ già (hồi đó cán bộ kháng chiến
không có lương mà sống dựa vào dân là chính). Trời
mưa, Nguyễn Bính ghé xuồng vô. Rồi một cán bộ lãnh
đạo cao cấp của kháng chiến cũng tới.
Chẳng biết mấy người đàn ông đã bàn bạc những gì
mà sau đó, vị lãnh đạo ấy gặp Hồng Châu để thuyết
phục: Hiện địch đang có âm mưu lôi kéo văn nghệ
sĩ. Nguyễn Bính là nhà thơ có tài, nhưng rất lãng
tử. Cần tạo dựng cho Nguyễn Bính có cuộc sống ổn
định để yên tâm phục vụ kháng chiến. Hồng Châu hỏi
má. Má biểu không gả cho địch, còn cán bộ kháng
chiến thì được. Chi tiết này đã được Nguyễn Bính
thể hiện trong bài thơ "Gửi người vợ miền Nam"
sau khi ông tập kết ra Bắc:
"Đường công tác thuyền anh ghé bến
Anh ngập ngừng, em thẹn quay đi
Mẹ cười, mẹ chẳng nói chi
Đã người kháng chiến mẹ thì cho không".
Cuộc hôn nhân được tác thành (1951). Đôi uyên ương
vừa tham gia kháng chiến vừa phát triển nhà sách
Hồng Châu, sau đó Nguyễn Bính đổi tên thành nhà
sách Nhân dân. Năm 1952, tổ uyên ương có thêm một
thành viên mới: Hồng Cầu. Lúc mới sinh, Nguyễn Bính
đòi đặt tên con gái là Anh Thơ. Nhưng Hồng Châu
đâu có chịu bởi đó là tên nữ sỹ mà dư luận đồn đại
rằng, đã có một thời Nguyễn Bính từng yêu say đắm.
Tập II: Mai Thị Mới
Cuộc hợp hôn nhanh chóng và đơn giản bao nhiêu
thì cuộc ly hôn cũng nhanh chóng và đơn giản bấy
nhiêu. Cuối năm 1952, Hồng Châu đưa con gái lên
Sài Gòn chữa bệnh và kết hợp công tác. Thời gian
mẹ con Hồng Châu vắng nhà, cô Mai Thị Mới làm ở
một lò đường gần đấy, thường đến giúp việc cho Nguyễn
Bính. Lúc Hồng Châu trở về thì Nguyễn Bính đã nhen
nhóm một mối tình trong lòng cô gái trẻ họ Mai!
Nguyễn Bính thương lượng với Hồng Châu để cho cô
Mới sinh con rồi sẽ tính. Hồng Châu không chịu và
mang con về sống với má. Bính bán đất và đưa cô
Mới vào rạch Hang Mai xây tổ mới. Cô Mới làm công
thuê, Bính dạy kèm con trẻ để sống qua ngày. Chẳng
bao lâu, mối tình thứ hai đã kết quả khai hoa: Một
đứa con gái ra đời. Bính cũng định đặt tên là Anh
Thơ. Nhưng Hồng Châu lại kiên quyết phản đối và
đặt cho cái tên Hương Mai (gọi chệch địa danh Hang
Mai, bà Hồng Châu giải thích với tôi như thế), sau
đổi thành Hường. Trái tim bà Hồng Châu cũng tan
nát theo tổ uyên ương! Bà đã sáng tác một loạt bài
thơ để giãi bày tâm sự và để giải tỏa nỗi đau:
Tim anh thêm bóng người
Lòng tôi quyết xa rời
Ôi! Sao còn pháp lý
Ngậm ngùi chỉ riêng tôi!
(Tim lạnh)
Bà sống trong đấu tranh dằn vặt. Rồi tự an ủi bằng
giải pháp lao vào công cuộc kháng chiến vì nước
vì dân:
Mâu thuẫn nỗi lòng khó tính toan
Quyết không nhớ nữa cảnh sang ngang
Cố đem tài trí bồi non nước
Còn nhắc làm chi nghĩa cũ càng
(Hận tình)
Sự việc chẳng dừng ở đấy. Năm 1954, sau chiến thắng
Điện Biên Phủ, theo Hiệp nghị Genève, nước ta tạm
thời chia cắt thành hai miền Nam - Bắc. Cán bộ,
bộ đội miền Nam tập kết ra Bắc, trong đó có nhà
thơ Nguyễn Bính. Chỉ sống với cô Mới được vài năm
rồi lại phải chia xa:
Em vâng tiếng gọi nước non
Đưa anh theo bóng cờ son lên đường
(Gửi người vợ miền Nam)
Tập III: Phạm Vân Thanh
Sau khi tập kết ra Bắc, Nguyễn Bính về Hà Nội và
ra một tờ báo, đặt trụ sở ở phố Lê Văn Hưu. Thư
ký tòa soạn là cô Phạm Vân Thanh vốn là sinh viên
Đại học Văn khoa, con một cán bộ ngành Bưu điện
Hà Nội. Chẳng bao lâu, cô thư ký trở thành vợ ông
chủ bút và sinh cho ông một cậu con trai đặt tên
là Nguyễn Hiền. Oái oăm thay, ngay từ đầu cuộc hôn
nhân này đã tiềm ẩn một nguy cơ tan vỡ. Gia đình
Vân Thanh là một gia đình khá giả, bề thế, nền nếp.
Còn Nguyễn Bính lại là một thi sĩ lãng tử giang
hồ. Vì thế gia đình Vân Thanh không hài lòng về
cuộc hôn nhân này.
Tờ báo của Nguyễn Bính bị đình bản. Nguyễn Bính
không có việc gì làm. Cái tổ uyên ương thứ ba của
chàng thi sỹ tài hoa bị rạn nứt và tan vỡ! Lại ly
hôn! Nguyễn Bính sống bằng khoản tiền trợ cấp hạn
hẹp của Hội Nhà văn Việt Nam. Một mình sống còn
chật vật, lấy gì để chu cấp cho con! Vân Thanh đi
bước nữa để kiếm tìm hạnh phúc lâu bền. Đến lượt
Nguyễn Bính phải nuôi con. Và cái việc thương tâm
đã xảy ra: Nguyễn Bính gửi đứa con trai bé bỏng
cho một người lạ ở bến ôtô để đi vệ sinh và thất
lạc...
Nguyễn Bính một mình với hai bàn tay trắng về công
tác tại Ty Văn hóa Nam Định. Sau ngày giải phóng
miền Nam, thống nhất đất nước, bà Hồng Châu ra thăm
miền Bắc đã tìm gặp Vân Thanh. Vân Thanh kể cho
bà nghe nhiều sự việc quan trọng giữa mình và Nguyễn
Bính. Trong đó có hai chi tiết rất cảm động. Chi
tiết thứ nhất: Nguyễn Bính sáng tác bài thơ "Đôi
mắt" miêu tả và ca ngợi đôi mắt của người vợ
miền Nam, đôi mắt còn mãi mãi in đậm trong tâm hồn
tác giả:
...Đường về dựng suối treo ghềnh
Chân ta vững bước, mắt mình dõi trông
Chiều quê lại ngát hương đồng
Đẹp sao đôi mắt tiễn chồng năm xưa
Vân Thanh đã để hết tâm trí của mình thêu bài thơ
này trên lụa. Chi tiết thứ hai còn cảm động hơn:
Từ khi Nguyễn Hiền thất lạc, năm nào Vân Thanh cũng
may cho con một bộ quần áo vừa với lứa tuổi của
nó để mong gặp lại và quan trọng hơn là để gửi gắm
niềm thương nỗi nhớ đứa con lưu lạc. Bà Hồng Châu
kể cho tôi nghe với sự sẻ chia và cảm phục.
Tập IV: Trần Thị Lai
Ở Nam Định, Nguyễn Bính cần có một gia đình để
neo đậu, để định cư ở cái tuổi xế chiều sau cuộc
hành trình phiêu lãng nhiều năm. Và ông đã đến với
bà Trần Thị Lai, một người đàn bà góa và ở vào cái
tuổi không còn trẻ nữa. Bà Lai là chị vợ ông chủ
tiệm cà phê Ngân Sơn ở thành phố Nam Định. Bà góa
chồng và có một người con gái tên là Oanh.
Sau khi lấy nhau, không có nhà ở thành phố, chàng
và nàng đưa nhau về quê để thực hiện cái mộng "một
mái nhà tranh hai trái tim vàng". Không quen
cuộc sống nông thôn, đôi uyên ương lại dắt díu nhau
trở lại chốn thị thành. Đứa con trai ra đời được
đặt tên là Nguyễn Mạnh Hùng. Thêm một miệng ăn,
Nguyễn Bính càng lâm vào cảnh túng quẫn. Và màn
bi kịch thứ tư trong cuộc đời Nguyễn Bính tiếp diễn.
Hạnh phúc cất đôi cánh mỏng manh... vĩnh viễn bay
đi, không một lần ngoái đầu trông lại! Lần này chàng
và nàng không ly dị nhưng ly thân.
…Ngày cận Tết Nguyên đán năm Bính Ngọ (1966), Nguyễn
Bính phải nằm viện nơi sơ tán. Ngày 29 Tết (tức
30 do tháng thiếu), y hẹn, ông về nhà Tân Thanh,
một người hâm mộ thơ Nguyễn Bính, ở địa phương ông
sơ tán để dự bữa cơm tất niên. Sau bữa cơm định
mệnh đó, ông ra cầu ao rửa tay rồi thổ huyết và
ra đi vào cõi vĩnh hằng! Đám tang ông vào đúng ngày
Tết nên chỉ có đại diện cơ quan ông và một người
hâm mộ, ông Tân Thanh!
Thang Ngọc Pho@CA
|
.
