|  VĂN
HỌC & NGHỆ THUẬT
Giai
thoại về Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm
Năm 1991,
kỷ niệm 500 năm, năm sinh của Trạng Trình Nguyễn
Bỉnh Khiêm, nhà lý học nổi tiếng của Việt Nam, người
mà sau này Phan Huy Chú trong bộ sách lớn Lịch triều
hiến chương loại chí đã nhận xét là: "Một bậc
kỳ tài, hiển danh muôn thuở". Đây là một Trạng
Nguyên có nhiều giai thoại rất phong phú của nước
ta và được bao phủ một lớp màn thật là bí ẩn. Dưới
dây xin lược kể một vài giai thoại ấy.
Cậu bé thần đồng họ Nguyễn này khi chưa đầy tuổi,
một hôm đã chỉ vào mặt trời đang mọc mà nói "Ô!
Mặt trời mọc đằng Đông!".
Tại quê nội và ngoại của Trạng, khách đi thăm còn
được nghe một giai thoại về những lời tiên tri của
Nguyễn Bỉnh Khiêm mà các vị cao niên coi là rất
đúng như câu:
Bao giờ Tiên Lãng chia đôi,
Sông Hàn nối lại thì tôi lại về.
Quả là Tiên Lãng có con sông đào cắt đôi huyện
mới được khơi lại, và năm 1985 cũng là năm kỷ niệm
400 năm ngày mất của Nguyễn Bỉnh Khiêm, cầu phao
được bắc qua sông Hàn để các đại biểu toàn quốc
về thăm quê hương Trạng. Khi đó, đền Nguyễn Bỉnh
Khiêm được trùng tu, một hội nghị khoa học lớn về
Nguyễn Bỉnh Khiêm được tổ chức. Tên tuổi Nguyễn
Bỉnh Khiêm được đánh giá lại (Tôi lại về!).
Nhiều cụ rất thích và tin những câu sau đây mà
các cụ cho là nói về việc giải phóng Thủ đô năm
1954, sau 80 năm Hà Nội bị đặt dưới sự đô hộ của
Pháp theo Điều ước Giáp Tuất 1874:
Cửu cửu kiền khôn dĩ định,
Thanh minh thời tiết hoa tàn.
Trực đáo dương đầu, mã vĩ,
Hồ binh bát vận nhập Tràng An.
(Đạo càn khôn đã định rằng 9 lần 9 là 81 năm âm
lịch.
Từ tiết Thanh minh, sau khi chiến dịch Điện Biên
Phủ mở màn, quân Pháp bước vào thời kỳ tàn lụi.
Kịp đến đầu năm Mùi 1955, cuối năm Ngựa 1954.
Tám vạn quân cụ Hồ (8 sư đoàn) kéo về tiếp quản
Thủ đô).
Những câu trên có in trong các sách viết về Nguyễn
Bỉnh Khiêm từ trước 1945 (Nhà xuất bản Đại La),
cũng như có trong các bản Hán - Nôm ở Viện Viễn
đông Bác cổ trước đây (chẳng hạn các bản AB444,
AB345, v.v...), nên có nhiều người tin đó là lời
dự báo. Điều đó cũng ngụ vào trong một vế câu đối
trước đền mà nhân dân muốn nói về tài biết trước
của Trạng: Lý học thâm nguyên Trình tiên giác (Trạng
Trình thâm nguyên lý học biết trước các việc).
Chúng ta cũng biết thêm rằng nơi đây khi xưa, La
Sơn phu tử Nguyễn Thiếp, người mà vua Quang Trung
tôn làm bậc thầy, đã từng về thăm, và trong bài
thơ Quá Trình tuyền mục tự (Qua thăm đền cũ Trạng
Trình) đã xem Trạng là người có tài "Huyền
cơ tham tạo hóa" (Nắm được máy huyền vi, xen
vào công việc của tạo hóa). Còn Vũ Khâm Lân, tiến
sĩ đời Hậu Lê, đã làm bia ở đền Trạng và nói rằng
danh tiếng Trạng "như núi Thái Sơn, sao Bắc
Đẩu, nghìn năm sau như vẫn một ngày".
ND. HỒNG NHẬT
|
.
