Thiền Lão Thiền Sư và
khuynh hướng sống cho mình
Thích nữ An Trí
Dòng đời có không, còn mất, tan hợp làm cho con người
lo âu nuối tiếc, cứ mãi phập phồng cho một ngày mai,
nhưng đối với các bậc Thiền sư đắc đạo đã quán triệt
các pháp duyên sanh vô ngã, cả một dòng đời hiện hữu
thoát ngoài sanh diệt ràng buộc của thời gian và không
gian, thì ngày nay, ngày mai, sống hay chết, sanh hay
diệt, đều sống với nguyên lý nhất định. Thế nên Thiền
Lão Thiền sư đã an nhiên tự tại khi nghe Lý Thái Tông
hỏi :
- Hòa thượng ở chùa này bao lâu ?
Thiền Lão Thiền sư đáp :
"Đản tri kim nhật nguyệt
Thùy thức cựu xuân thu".
(Sống ngày nay biết ngày nay
Còn xuân thu trước ai hay làm gì).
(Thích Mật Thể dịch)
Bằng sự tỉnh giác nhất niệm hiện tiền chẳng cần ngôn
ngữ văn tự, ly khai tất cả ý niệm điên đảo thì ngày
nay và ngày mai cũng là một, một niệm hiện tiền. Thế
nên Mãn Giác Thiền sư cũng biến đời thường thành mùa
Xuân vĩnh cửu :
Xuân đi trăm hoa rụng,
Xuân đến trăm hoa cười.
Trước mắt việc đi mãi,
Trên đầu già đến rồi.
Chớ bảo Xuân tàn hoa rụng hết,
Đêm qua Xuân trước một cành mai.
(Thích Mật Thể dịch)
Cuộc đời cứ trôi đi để đến nỗi tóc rụng theo sương chẳng
biết bao lớp, cuộc thăng trầm vinh nhục đã mấy lần nhấp
nhô trên biển cả cuộc đời vì mải mê chạy quanh bên ngoài
mà :
"Phong trần thất thểu làm thân khách
Muôn dặm xa quê cuộc viễn trình".
(Trần Nhân Tông – HT. Thanh Từ dịch)
Mãi hoài đau khổ, quẩn quanh cho đến khi chân chùn gối
mỏi mà chẳng tỏ ngộ chân lý. Vì vậy để chỉ rõ chân lý
bằng nhất niệm hiện tiền mà Thiền Lão Thiền Sư đã chỉ
bày qua câu đáp : "Sống ngày nay biết ngày nay,
còn xuân thu trước ai hay làm gì". Không cần biết
ngày tháng đã qua, hay xuân thu đi lại bao lần, mà hãy
trở về, quay đầu lại với một niệm tâm thì có cả ba thời
quá khứ, hiện tại, vị lai; mà quan trọng là ở chỗ tâm
chứng hiển bày, thấu rõ bản lai diện mục của chính mình
để quán triệt thật tướng các pháp. Rõ bản lai diện mục
của tự tâm thì chúng ta sẽ không bị thời gian Xuân,
Thu, hay thăng trầm vinh nhục chi phối.
Nói khác đi, Thiền Lão đã chỉ rõ khuynh hướng sống
cho mình là sống bằng tuệ giác vô phân biệt; với tuệ
giác này, người đạt ngộ không còn dính mắc vào các tướng
đối đãi như Phật - chúng sanh, thiện - ác, phàm - thánh
v.v... Như vậy, người học Phật sẽ mãi mãi an lạc và
giải thoát trong hiện hữu của cuộc đời như Trần Nhân
Tông đã dạy :
"Trong nhà sẵn ngọc thôi tìm kiếm,
Đối cảnh vô tâm chớ hỏi thiền".
Với tuệ giác vô phân biệt loại bỏ những tư duy, khái
niệm, danh tự, ngôn ngữ, nên không còn ràng buộc với
tháng ngày như Thiền Lão Thiền sư đã nói :
"Sống ngày nay biết ngày nay,
Còn xuân thu trước ai hay làm gì".
BÀI ĐỌC THÊM:
VỀ
MỘT BÀI THƠ THIỀN MÙA XUÂN
Bên
Lề Bài Thơ Cổ Điển Nhất Chi Mai
Thiền
Lão Thiền Sư và khuynh hướng sống cho mình
Thiền
và thi ca trong thi kệ Mãn Giác Thiền Sư
TÍNH
CHẤT NGHỆ SỸ TRONG CON NGƯỜI MÃN GIÁC
|