Âm Thanh

Nghe Nhạc

Tác giả Biệt ly và "chuyện giờ mới kể"...

Nguyễn Văn Tý với Dư âm

Những ca nhạc sĩ trước 75 sau 30 năm bây giờ ở đâu, ra sao ?:

Bài Số I

Bài Số II

Bài Số III

Bài Số IV

Bài Số V

Bài Số VI

Bài Số VII

Bài Số VIII

Tưởng nhớ nữ nghệ sĩ tài danh Thanh Nga

Tiếng hát nữ danh ca Thái Thanh

Hồ Dzếnh và Nỗi Sầu Vạn Cổ.

Thư Gửi Con Cháu.

Nhạc phẩm Du Xuân.

Mùa Xuân Đầu Tiên.

Nếu Anh Còn Trẻ.

Nhạc phẩm Bóng Người Đi.

Nhạc phẩm : Mấy Dặm Sơn Khê.

Phùng Cung Truyện và Thơ

Văn Cao - Tiếng Đàn Chơi Vơi.

Xuân Diệu và thơ tình lãng mạn..

Nhạc Sĩ Hoàng Trọng, Vua Tango.

Xem trang hội hoạ, nhiếp ảnh của Mù Sương ( Toronto, Canada)

Các giải thưởng Pulitzer 2007 đã có chủ

Ăn mừng chiến thắng khi nghe tin đoạt giải Pulitzer
Giải thưởng cao quý cấp quốc gia dành cho báo in, các thành tựu văn chương và soạn nhạc Pulitzer 2007 vừa được công bố hôm qua (16/4) tại New York.
Năm nay, tờ The Wall Street Journal giành được huy chương vàng vì sự nghiệp phục vụ công chúng khi thông tin về ghi lùi ngày quyền chọn mua cổ phiếu cho các giám đốc doanh nghiệp.The Wall Street Journal được tuyên dương vì thực hiện ’’cuộc khảo sát sáng tạo và toàn diện....giúp khởi sự điều tra và hất cẳng những quan chức hàng đầu, làm thay đổi sâu rộng các công ty Mỹ’’, ban điều hành giải Pulitzer nói trên trang web chính thức.

The Wall Street Journal còn giành giải thưởng về đưa tin quốc tế.

Giải Pulitzer 2007 cho thể loại tin vắn cho các nhân viên tòa báo The Oregonia, Portland về loạt tin về một gia đình bị mất tích tại núi Oregon. Câu chuyện bi thương được đăng trên cả báo viết và báo mạng của The Oregonia.

Tháng 11 năm ngoái, ban điều hành Pulitzer tuyên bố, một loạt tài liệu trên mạng như cơ sở dữ liệu, họa hình tương tác và video cũng có thể dự thi cho hầu hết các lĩnh vực báo chí.

Brett Blackledge thuộc tờ The Birmingham News ở Alabama, đã giành giải thưởng Pulitzer cho lĩnh vực phóng sự điều tra. Nhân vật này được tán dương vì đã phơi bày tình trạng tham nhũng tại hệ thống trường cao đẳng 2 năm ở bang này’’.

Giải thưởng Pulitzer 2007 cho việc đưa tin diễn giải thuộc về Kenneth R.Weiss, Usha Lee McFarling và Rick Loomis thuộc tờ The Los Angeles Times vì những thông tin sinh động về các đại dương đang bị hiểm nguy, gợi được phản ứng từ các độc giả và quan chức’’.

Debbie Cenziper thuộc tờ The Miami Herald giành giải thưởng với chuyên mục đưa tin tình hình địa phương. Người phụ nữ này viết bài về sự lãng phí nhà ở, thiếu giám sát và thiên vị. Các bài viết khiến một số người bị thải hồi, các cuộc điều tra và xét xử được tiến hành.

Charlie Savage thuộc tờ The Boston Globe chiến thắng với mục đưa tin trong nước. Nhà báo này đã ’’tiết lộ việc Tổng thống Bush thường dùng những ’’tuyên bố bằng văn bản’’ để khẳng định quyền vốn gây tranh cãi thông qua các điều khoản về luật mới.

Andrea Elliot thuộc tờ The New York Times giành giải thưởng Pulitzer về mục viết đặc trưng và Cynthia Tucker thuộc tờ Atlanta Journala-Constitution giành giải về bình luận.

Giải thưởng Pulitzer cho mục phê bình, xã luận và biếm họa cũng được trường Báo chí Columbia công bố cùng ngày hôm qua.

Giải cho ảnh tin vắn thuộc về Oded Bality thuộc hãng The Associated Press với bức ảnh về một người phụ nữ Do Thái chống lại lực lượng an ninh Israel khi họ đang dỡ bỏ những khu định cư trái phép ở Bờ Tây.

Renee C. Byer thuộc tờ The Sacramento Bee đoạt giải thưởng về ảnh đặc trưng khi chụp chân dung một bà mẹ không chồng cùng đứa con trai đã chết vì bệnh ung thư.

Giải thưởng Pulitzer cho tiểu thuyết hư cấu thuộc về cuốn ’’The Road’’ do Cormac McCarthy viết, giải kịch thuộc về vở ’’Rabbit Hole’’ do David Lindsay Abaire thực hiện, giải lịch sử thuộc về Gene Roberts và Hank Klibanoff đồng thực hiện.

Debby Applegate, tác giả cuốn "Người đàn ông nổi tiếng nhất nước Mỹ: Tiểu sử của Henry Ward Beecher," giật giải về lĩnh vực viết tiểu sử. Natasha Trethewey giành giải thưởng về thơ với bài "Native Guard".

Lawrence Wright, đã giật giải về thể loại truyện phi hư cấu với cuốn ’’Tháp mờ, Al Qeada và con đường tới 9/11’’.

Ornette Coleman đoạt giải thưởng Pulitzer về âm nhạc với bản "Sound Grammar".

Giải Pulitzer là một giải thưởng của Mỹ, trao cho nhiều lĩnh vực, trong đó quan trọng hơn cả là về báo chí và văn học. Đặc biệt về báo chí, Pulitzer được xem như một trong những giải danh giá nhất. Giải thưởng Pulitzer do trường đại học Columbia tại New York quản lý và trao tặng.

Giải thưởng Pulitzer được trao cho 21 lĩnh vực. Những người thắng cuộc với giải phục vụ công chúng được nhận một huy chương vàng và 20 giải còn lại nhận được giấy chứng nhận và 10.000 USD.

Giải thưởng Pulitzer được trao tặng lần đầu tiên năm 1917. Nó do ông Joseph Pulitzer một nhà báo, chủ bút người Mỹ gốc Hungary sáng lập.VNNET(Theo Pulitzer, Xinhua, AP)

Người của nghịch lý: Ông Trần Bạch Đằng qua đời

Ông Trần Bạch Đằng, vừa là chính khách, vừa là nhà văn vừa qua đời có tên thật là Trương Gia Triều, sinh ra trong một gia đình trung lưu, Nho học ở xã Thạnh Hưng, Giồng Riềng nay thuộc Kiên Giang năm 1926.
Ông hoạt động chính trị từ năm 17 tuổi, làm thơ đăng trên các báo Điện Tín và Thanh Niên.
Sau Cách mạng Tháng Tám, ông tham gia Thành Ủy Sài Gòn rồi vào bộ đội hoạt động trong lĩnh vực tuyên huấn.
Ông phụ trách báo Chống Xâm Lăng của Thành Ủy Sài Gòn rồi sau lên làm Tổng biên tập báo Nhân dân Miền Nam, thuộc Trung ương Cục.
Sau hiệp định Geneva năm 1954, ông không tập kết ra Bắc mà ở lại miền Nam, tiếp tục phụ trách tuyên huấn trong Trung ương Cục và làm Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật miền Nam.
Ông được giải thưởng Nguyễn Đình Chiểu năm 1965 và gần đây nhất là giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2001.
Ông dùng nhiều bút hiệu như Hưởng Triều, Nguyễn Hiếu Trường, Trần Quang, Nguyễn Trường Thiên Lý và viết trong nhiều thể loại văn học khác nhau.
Thành công nhất ban đầu là các tiểu luận, lý luận chỉ đạo công cuộc kháng chiến, tiếp theo là những tranh luận tuyên truyền, tranh thủ giới thanh niên Miền Nam và tuổi trẻ thành thị sau 1975.

Ngòi bút tuyên huấn

Ông có ngòi bút sắc bén, lý luận sắc sảo, có sức thuyết phục cao vào những năm 1975-1980, nhưng một số luận điểm giáo điều, quá khích ngày nay mất tính thời sự nên còn ít người đọc lại.
Trần Bạch Đằng là tác giả năm tập thơ, diễn tả nhiệt tình yêu nước và cách mạng, có đôi bài đọc được.
Ông có viết các tập truyện như Bác Sáu Rồng, 1975, nói lên quá trình đến với cách mạng của nhiều tầng lớp quần chúng, thanh niên, trí thức, nông dân, từ thành thị đến nông thôn.
Và Một ngày của Bí thư Tỉnh Ủy, 1985 hay Chân dung ông Quản đốc, 1978 là tiểu thuyết có tính cách thời sự.
Trần Bạch Đằng quan tâm đến sân khấu, điện ảnh, một bộ môn văn nghệ quần chúng.
Ông viết năm vở kịch nói và nhiều kịch bản phim truyện: Ông Hai Cũ, hai tập năm 1985 và 1987.
Quan trọng hơn hết là bộ phim truyện Ván bài Lật ngửa, 9 tập, viết từ 1982 -đến 1988.
Kịch bản phim dàn trải quá trình tranh đấu diễn ra tại Sài Gòn từ 1954 đến 1965, mang nhiều chứng từ và tài liệu lịch sử.
Những năm về sau, ông Trần Bạch Đằng chủ yếu hoạt động báo chí, biết nhiều bài phê phán những hiện tượng tiêu cực trong xã hội và đề xuất nhiều ý kiến nhằm đổi mới đất nước, góp lại in thành tập Đổi Mới đi lên từ Thực Tế, 1100 trang, in năm 2000.
Trần Bạch Đằng là người thiện chí, có tâm huyết, tài năng và uy tín. Tiếc rằng người đọc chưa thấy ông sử dụng uy tín và tài năng ấy để vận động tích cực cho một đất nước tự do, một chế độ dân chủ. Đặng Tiến, 16.04.2007

Đoàn Chuẩn - Nhạc sĩ của mùa thu

Trong giai điệu của ông, ta cảm thấy có tiếng lá rơi nhè nhẹ, có tiết heo may se lạnh, có cả mùi thơm của cốm ủ lá sen. Nghe giai điệu của ông, ta cảm thấy bâng khuâng, yêu thương, luyến tiếc. Hơn nữa, còn thấy phảng phất ở giai điệu ấy hình bóng huyền diệu của những “tuyệt sắc giai nhân” đã hơn một lần làm xao xuyến trái tim “chàng công tử Hà Nội” dịu dàng và đa tình này

Đã hơn nửa thế kỷ qua, cứ tới mùa thu ở Hà Nội, cũng heo may và sương nặng, cùng hương cốm và hương hoa sữa, cứ văng vẳng trong hồn người Hà Nội, hồn người Việt Nam, những giai điệu tha thiết ở những tình khúc Đoàn Chuẩn - Từ Linh. Có thể nào không bồi hồi khi nghe:

Anh mong chờ mùa thu

Dìu thế nhân dần vào chốn Thiên Thai

Và cánh chim ngập ngừng không muốn bay

Mùa thu quyến rũ anh rồi...

Đoàn Chuẩn quê ở đảo Cát Hải cách cửa Cấm - TP Hải Phòng không xa lắm. Do kinh tế gia đình khá giả, nên vào tuổi thanh xuân, Đoàn Chuẩn đã sống ở kinh kỳ Hà Nội nhiều quyến rũ. Ngoài việc theo học ở trường Louis Pasteur, Đoàn Chuẩn sớm đến với âm nhạc.

Vừa tham gia hoạt động tân nhạc thuở ban đầu, ít ai biết rằng Đoàn Chuẩn năm 20 tuổi còn bí mật tham gia một tổ chức thanh niên do Việt Minh chỉ đạo mang tên “Thanh niên xung phong Hoàng Diệu”.

Kháng chiến toàn quốc. Đoàn Chuẩn vào làm văn nghệ Khu Bốn. Gia đình lại tản cư lên Việt Bắc. Chính trong nỗi cách xa, nhớ nhung và lại gặp gỡ những bóng hồng khác trên đường chinh chiến, từ một nghệ sĩ chơi đàn và hát như Phạm Duy, Đoàn Chuẩn bắt đầu viết ca khúc. Tình nghệ sĩ là tình khúc đầu tiên Đoàn Chuẩn viết ở Khu Bốn, năm 1948 đồng thời khi Nguyễn Văn Tý viết Dư âm cũng tại Khu Bốn. Tình khúc lúc đầu cũng giống như Bến xuân của Văn Cao là viết tặng cho một “nàng” cụ thể, nhưng sau đã trở thành quà tặng cho mọi “nàng”. Nếu ở Bến Xuân lúc đầu Văn Cao viết: “Nhà tôi bên chiếc cầu soi nước - Oanh đến tôi một lần...”, Oanh ở đây là người thiếu nữ có tên Hoàng Oanh, thì ở Tình nghệ sĩ, lúc đầu Đoàn Chuẩn viết: “Đây quán Mai Hương mây thu vàng ấm”, Mai Hương là nàng Mai Hương chủ quán cà phê dọc đường. Còn bây giờ khi đã là của mọi nàng thì “Oanh” thành “em” và “quán Mai Hương” thì thành “khách ly hương”. Nhưng khi đã khởi đầu một giãi bày về tình nghệ sĩ như giấc mơ là vậy, thì nỗi nhớ vợ con đã khiến Đoàn Chuẩn viết tiếp một Đường về Việt Bắc độc đáo đậm cá tính sáng tạo. Câu mở đầu tự nhiên như hơi thở:

Buổi chiều áo tím nhiều quá lòng thấy bồi hồi nhớ người...

Sau khi nỗi nhớ được buông lời tràn trề như vậy thì lập tức giai điệu như sóng cứ dâng cao, dâng cao:

Đường về Việt Bắc xa cách mây

Gập ghềnh đường núi qua khói bay

Em có hay? Đây suối sâu, đây núi cao trên từng mây

Đường về gọi gió mê say...

Đường về Việt Bắc sau này khi Bắc – Nam chia cắt đã bị các nghệ sĩ Sài Gòn xuyên tạc thành Đường về miền Bắc do Khánh Ly hát với nhiều lời ca sai lạc. Việc này cùng với việc xuyên tạc bài Gửi người em gái miền Nam thành Gửi người em gái với nhiều lời ca phóng tác cũng do Khánh Ly hát, bằng một niềm yêu quý Đoàn Chuẩn thì cũng làm cho Đoàn Chuẩn chịu không biết bao nhiêu phiền phức thời đó, mặc dù khi là nguyên bản Gửi người em gái miền Nam do Ngọc Bảo thu thanh và phát trên làn sóng Đài Tiếng nói Việt Nam năm 1956 nó đã chịu ngay bao điều tiếng, phê phán là “lạc quan tếu” rồi.

Hành trình sáng tạo âm nhạc của Đoàn Chuẩn trở lại có lẽ là giai đoạn ông trở về Hà Nội đầu thập kỷ 50 thế kỷ trước với nhiệm vụ hậu địch như tài tử Ngọc Bảo vậy. Chính thời kỳ này đã tạo ra một Đoàn Chuẩn “vua slow” với những tình khúc về mùa thu Hà Nội. Nghe nhạc Đoàn Chuẩn, ta nhớ đến thơ Bà Huyện Thanh Quan, văn Thạch Lam và tranh Bùi Xuân Phái. Trong giai điệu của ông, ta cảm thấy có tiếng lá rơi nhè nhẹ, có tiết heo may se lạnh, có cả mùi thơm của cốm ủ lá sen. Nghe giai điệu của ông, ta cảm thấy bâng khuâng, yêu thương, luyến tiếc. Hơn nữa, còn thấy phảng phất ở giai điệu ấy hình bóng huyền diệu của những “tuyệt sắc giai nhân” đã hơn một lần làm xao xuyến trái tim “chàng công tử Hà Nội” dịu dàng và đa tình này. Vẫn một tình nghệ sĩ ấy, vẫn một tà áo xanh ấy, vẫn gặp gỡ và chia tay muôn thuở. Nhưng trong giai điệu của Đoàn Chuẩn, mùa thu Hà Nội đã luồn vào trong từng ngóc ngách, trong từng cung bậc. Thật ngỡ ngàng với Thu quyến rũ khi Đoàn Chuẩn da diết “Mây bay về đây cưới trời”. Giai điệu là một đám cưới giữa mây và trời giữa mùa thu – mùa hợp hôn của con người. Vậy nên, khi ca sĩ hát là “cuối trời” hoặc “cuốn trời” thì cũng đã là làm thấp tư tưởng Đoàn Chuẩn cũng như cảm xúc thăng hoa của ông rất nhiều lần.

Nhiều người nói rằng những tình khúc mùa thu của Đoàn Chuẩn là những trang nhật ký của những mối tình thì quả không sai. Phải yêu đến mức bất chấp mọi nguy hiểm, ở trên mọi ràng buộc mới có thể thốt lên những giai điệu si tình đến thắt lòng người như vậy. Và trong tất cả những mê đắm ấy, mùa thu Hà Nội luôn như thể “cời than bếp lửa”. Ở Cánh hoa duyên kiếp thì: “Như duyên em thầm kín – Trong hương thu màu tím buồn...”. Ở Lá thư thì: “Nhớ tới mùa thu năm xưa gửi nhau phong thư ngào ngạt hương...”. Ở Gửi gió cho mây ngàn bay thì: “Với bao tà áo xanh đây mùa thu...”. Ở Chuyển bến thì: “Một sớm thu về chuyển bến xuôi...”. Ở Dang dở (hay Tà áo xanh) thì: “Ta quen nhau mùa thu...”. Ở Lá đổ muôn chiều thì: “Thu đi cho lá vàng bay...”. Đến ngay ở Gửi người em gái miền Nam tuy viết về mùa xuân nhưng cũng cứ như là đứng từ mùa thu vọng tới: “Nhưng một sớm mùa thu giữa khung trời tím ngát...”. Từ mối tình đầu để có một gia đình với một người đẹp – là bà Đoàn Chuẩn đẹp tới tận bây giờ - hiền thảo, đôn hậu và bao dung, Đoàn Chuẩn đã phiêu diêu qua những cung bậc yêu đương nồng cháy và nóng bỏng đến độ phải thốt lên những giai điệu lạ lùng trong tập Những bài hát bị xé mà đến nay còn nhiều người chưa được thưởng thức. Đấy là mối tình cuối cùng sâu đậm nhất trong trường tình Đoàn Chuẩn.

Nàng là con gái đầu lòng của một viên chức hỏa xa kháng chiến, cha nàng là tự vệ chiến đấu nội thành. Khi rút ra chợ Đại, cha mang theo nàng mới 12 tuổi. Vài năm sau, nàng về lại Hà Nội với mẹ để cùng mẹ chăm sóc năm em dưới mình. Ở tuổi dậy thì, nàng đã tần tảo làm thuê, đánh máy chữ, đan áo len để có tiền góp với mẹ nuôi các em. Nàng đẹp đến kiêu sa và hát rất hay. Tình cờ, một nhạc công đài Pháp – Á đã phát hiện ra tài nghệ này của nàng. Và nàng đã đăng quang “vương miện thủ khoa” trong cuộc thi hát do đài Pháp – Á tổ chức. Chính lúc ấy, nàng mới biết tác giả những tình khúc mùa thu Hà Nội. Từ chỗ muốn nâng đỡ một tài năng trẻ, giúp cho học nhạc, giúp những sô diễn, tình cảm đã len lén vào hồn từ khi nào mặc dù xung quanh nàng biết bao vệ tinh bủa vây.

Tình cảm đang lãng mạn vậy thì đột nhiên nàng “biến” khỏi Hà Nội. Sự “biến” của nàng khiến Đoàn Chuẩn chống chếnh. Ông cảm thấy mất mát thực sự. Ông xót xa trong cô đơn. Không chỉ giãi bày trong giai điệu, ông còn lẩm nhẩm làm thơ:

Em ơi!Lá úa có rơi ngoài muôn ngả

Thì chung quy cũng về đất thương yêu

Anh phong sương mưa nắng cũng hiểu nhiều

Đời lãng tử có vui gì đâu em hỡi...

Nhưng thực ra không phải nàng cố ý cho Đoàn Chuẩn “leo cây” mà vì người cha bị mất đột ngột ở vùng tự do. Chú nàng là đại đội trưởng vệ quốc đoàn đã cử liên lạc bí mật vào thành đón nàng ra ngoài vùng tự do vào cuối mùa xuân 1954, đúng thời điểm mở ra chiến dịch Điện Biên Phủ. Rồi nàng trở về cùng đoàn quân giải phóng thủ đô. Họ gặp lại nhau gấp gáp hối hả, như tìm lại một cái gì đó cùng đánh mất. Để rồi lại vĩnh viễn xa nhau: “Có những đêm về sáng - Đời sao buồn chi mấy cố nhân ơi!” và để rồi: “Nhớ nhau đành tìm trong tiếng hát – và tìm trong nét bút xa xôi”.

“Chôn sâu tận đáy lòng” tình cảm ấy, Đoàn Chuẩn đã khép lại giai đoạn sáng tạo những tình khúc mùa thu Hà Nội độc đáo vào những năm đầu hòa bình ở miền Bắc, sau khi bài Gửi người em gái miền Nam bị phê phán và ngừng không phát sóng. Mãi tới khi bước vào thời kỳ đổi mới và mở cửa, những tình khúc mùa thu của Đoàn Chuẩn mới thực sự được khôi phục cùng những tình khúc lãng mạn của Văn Cao, Đặng Thế Phong, Dương Thiệu Tước... ông phấn khởi, khỏe ra, mừng tủi giữa bạn bè. Vài năm trước khi từ trần, bệnh xuất huyết não khiến ông không thể di chuyển được và nói rất khó khăn. Câu nói cuối cùng ông nói trước khi không nói được là: “Rồi những người tình sẽ ra đi. Rồi nhạc sĩ sẽ ra đi. Chỉ còn tác phẩm ở lại”. NGUYỄN THỤY KHA

Nhà thơ Trần Mạnh Hảo bị loại tên khỏi danh sách tuyển chọn 100 bài thơ hay thế kỷ, chỉ vì…

Bấm vào đây để nghe cuộc phỏng vấn này
Nhà thơ Trần Mạnh Hảo. RFA PHOTO

Liên quan đến việc tuyển chọn 100 bài thơ hay nhất thế kỷ 20 do Trung tâm Văn hóa Doanh Nhân và Nhà xuất bản Giáo Dục phát hành hiện đang gây nhiều tranh cãi trong giới văn nghệ sĩ tại Việt Nam.
Nói chuyện với Việt Hùng của đài chúng tôi, nhà thơ Trần Mạnh Hảo, tác giả bài thơ Nguyễn Trãi trước giờ chu di đưa ra nhận định về việc nguyên do đâu mà bài thơ của ông bị loại ra khỏi danh sách.

Nhà thơ Trần Mạnh Hảo: Hôm Tết vừa rồi có một số báo đặt tôi viết bài, Tổng biên tập nói là sẽ đăng, nhất định đăng, nhưng khi đưa xuống nhà in thì có "lực lượng..." nói là không thể đăng được.

Khi tôi hỏi một số người cầm đầu Ban Tư tưởng Văn hóa thì họ bảo không có lệnh đó, nhưng mà ở đất nước Việt Nam họ làm việc không có giấy tờ gì cả, họ cấm là họ chỉ thông báo miệng thôi và có những "lực lượng" còn ghê gớm hơn cả ban Tư tưởng Văn hóa Trung ương nữa cho nên anh em ở báo Văn Nghệ chỉ cần có ai đó nhắc đến tên Trần Mạnh Hảo là Tổng biên tập họ đã gạch đi rồi.

Họ không cho nhắc đến tên tôi ở tất cả các phương tiện truyền thông (ở trong nước), cho nên câu chuyện nhà thơ Bằng Việt đưa ra thì tôi mới biết là quần chúng đã bầu chọn bài thơ của tôi thuộc vào 100 bài thơ hay của thế kỷ 20, đó là bài thơ Nguyễn Trãi trước giờ chu di.

Thế nhưng khi đưa đi in thì bài thơ của tôi bị gạch đi và thay vào đó là bài thơ Mưa của nhà thơ Tô Hoàn, đó là nguyên văn lời nhà thơ Bằng Việt (ở ban tuyển chọn) nói trên báo Nông thôn Ngày nay và trên trang Web của báo Nhân Dân...

Việt Hùng: Nhà thơ nói hồi Tết có một số báo đặt bài viết nhưng không đăng, vậy những bài viết đó mang nội dung như thế nào mà họ không đăng?

Nhà thơ Trần Mạnh Hảo: Những bài viết đó chỉ nói về tình tự dân tộc, chứ không có đụng vào chính trị, bài viết nói về hình ảnh người mẹ trong đêm Giao thừa mà tôi thắp hưởng tưởng nhớ... và hình ảnh đêm Giao thừa nhớ về quê hương, về cha mẹ mình. Ðó là những đề tài muôn thủa hoàn toàn không đụng gì đến chính trị.

"Có lệnh mồm"

Việt Hùng: Nhưng do đâu mà nhà thơ lại nói rằng "có lệnh mồm"?

Nhà thơ Trần Mạnh Hảo: Có cái lệnh đó, tôi nghe từ những anh em ở các báo nói riêng ông Trần Mạnh Hảo là không được đăng bài mà cụ thể là một số tờ báo đã đặt tôi viết bài mà không đăng được. Lệnh đó chắc chắn là phát xuất từ Ban Tư tưởng Văn hóa và A 25 tức Công an bảo vệ Văn hóa vì mỗi tuần họ đều có họp để thi hành chỉ thị từ trên xuống là đăng bài của ai, không đăng bài của ai.

Nhưng ở đây họ ra lệnh nhưng không có văn bản cấm tôi, vì nếu có là tôi sẽ kiện họ ra tòa, bởi vì điều 69 trong Hiến pháp đã quy định về quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí mà tại sao lại cấm một nhà văn như tôi không được viết. Lệnh cấm đó là vi phạm pháp luật.

Việt Hùng: Nhà văn đánh giá việc bài thơ bị loại của nhà thơ ra khỏi danh sách 100 bài thơ hay của thế kỷ 20 này như thế nào?

Nhà thơ Trần Mạnh Hảo: Theo anh Bằng Việt ở Ban tuyển chọn đánh giá trong 100 bài thơ đó chỉ có 50 bài là hay, còn 50 bài là dở. Ðấy là anh Bằng Việt nói khi tuyển chọn thì có bài thơ của tôi do quần chúng bầu chọn, đến khi đưa đi in thì không còn.

Nhà thơ Thanh Thảo trên báo Người Lao động cũng có bài phê phán kịch liệt về việc trong 100 bài thơ này không có thơ của những nhà thơ thuộc Việt Nam Cộng Hòa, tức ở miền Nam Việt Nam trước và của miền Nam Việt Nam ở Hải ngoại. Bởi vì nền văn học ở Việt Nam Cộng Hòa tức từ năm 1954 - 1975 thì cũng là gia sản văn học của dân tộc, những anh em cầm bút mà ra Hải ngoại viết... thì thành tựu của văn học, của anh em cũng là thành tựu của dân tộc mà lại không có trong số đó.

Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo cũng phản ứng chuyện đó rất gay gắt trên các báo công khai, rồi nhà văn, nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên cũng có phản ứng trên các báo công khai, hầu như là không có mặt tên tuổi các nhà thơ nổi tiếng của miền Nam Việt Nam từ năm 54 - 75.

Theo tôi cái đó không đúng, bởi vì nền văn học của Sài Gòn cũ có rất nhiều thành tựu, rất nhiều nhà văn, nhà thơ đã đóng góp cho dân tộc những tác phẩm lớn mà họ lại không có mặt trong tuyển thơ này thì cái đó là chính trị hóa, vẫn nhìn văn học bằng sự chia rẽ, cái nhìn phi văn học...

Bài thơ “Nguyễn Trãi trước giờ chu di”

Việt Hùng: Nhưng mà bài thơ Nguyễn Trãi trước giờ chu di của nhà thơ có liên hệ gì đến chính trị đâu mà tại sao lại....

Nhà thơ Trần Mạnh Hảo: Bài Nguyễn Trãi trước giờ chu di đã in trên Tạp chí Sông Hương và cũng đã được in trong Tuyển thơ 1000 năm Thăng Long, tuyển thơ này là tuyển thơ dày nhất (hơn 1000 trang) từ trước đến giờ.

Ở bài Nguyễn Trãi trước giờ chu di tôi mô tả cái cảnh bi thảm nhất của lịch sử, của dân tộc thông qua hình ảnh của Nguyễn Trãi khi ông nhìn con cháu của ông bị giết chết và phút cuối cùng ông mới bị giết chết, tức là bị "Chu di tam tộc", tôi tả lại cái cảnh đó và đã được in trên báo của nhà nước ở trong nước.

Việt Hùng: Cái nhìn của nhà thơ về lý do nào mà bài thơ đó bị loại ra để thay thế bằng bài thơ khác?

Nhà thơ Trần Mạnh Hảo: Lý do là vì tôi đã từng viết 12 bài góp ý cho Ðại hội đảng Cộng sản Việt Nam vừa rồi, họ mời tôi góp ý thì tôi góp ý. Góp ý thì có thể khen-chê, tôi thì tôi chê, thế mà lại lấy các chuyện đó ra để mà thù tôi không cho tôi cầm bút là làm sao? Hiện nay tôi là một nhà văn không được viết ở trong nước. Tôi là người cầm bút thất nghiệp, tôi không được viết. Khi hỏi những "người lớn" ở những cơ quan quản lý văn hóa văn nghệ thì họ nói làm gì có cái Lệnh đó, họ chối.

Ngay giải thưởng quốc gia vừa rồi họ cũng loại tôi ra. So với những nhà thơ được giải thưởng quốc gia vừa rồi thì tôi là người lẽ ra phải được vì cá nhân tôi đã nhận nhiều giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam. Những đóng góp của tôi như anh Chế Lan Viên cũng đánh giá anh ấy cũng coi tôi là một trong những nhà thơ hàng đầu của chế độ.

Phân biệt đối xử

Việt Hùng: Tập thơ tuyển chọn 100 bài thơ hay của Thế kỷ mà nhà thơ nói không có sự hiện diện của các nhà thơ ở miền Nam Việt Nam trước đây nhà thơ cho rằng đấy là sự phân biệt đối xử, nhưng cá nhân nhà thơ cũng là người xuất thân từ lòng chế độ rồi cuối cùng cũng không được đăng bài thơ như vậy... thì có thể gọi trường hợp nhà thơ cũng bị phân biệt đối xử hay không?

Nhà thơ Trần Mạnh Hảo: Tôi là người đã được nhận 4 giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam, vừa rồi trong giải thưởng của quốc gia họ cũng đã loại tôi ra, bở vì tôi cũng đóng góp như các anh Nguyễn Duy, anh Thanh Thảo, anh Hữu Thỉnh cũng từng đánh giá tôi là thuộc lứa đầu các nhà thơ chống Mỹ nhưng đến khi xét giải thì họ loại tên tôi ra.

Ngay giải thưởng quốc gia vừa rồi họ cũng loại tôi ra. So với những nhà thơ được giải thưởng quốc gia vừa rồi thì tôi là người lẽ ra phải được vì cá nhân tôi đã nhận nhiều giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam. Những đóng góp của tôi như anh Chế Lan Viên cũng đánh giá anh ấy cũng coi tôi là một trong những nhà thơ hàng đầu của chế độ.

Họ phân biệt chỉ vì tôi đã có những bài viết tôi nói lên chính kiến của tôi, tôi là người cầm bút trước hết tôi phải được nói lên chính kiến của tôi, chính kiến của tôi sai hay đúng thì phải được tranh luận chứ tại sao các ông lại không cho tôi cầm bút ở trong nước trong khi các ông cho là đất nước của các ông là tự do, tự do gấp triệu lần tư bản, một đất nước luôn đưa ra khẩu hiệu "Sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật" nhưng đằng này lại cấm, tôi thấy như thế là không được, không đúng về đạo lý cũng như tư cách của người cầm bút, tức là Trung tâm Văn hóa cùng kết hợp với Bộ Giáo dục, với nhà xuất bản Giáo dục.

Theo như nhà thơ cùng lứa với tôi như anh Bằng Việt anh ấy nói trong 100 bài thơ đó chỉ có 50 bài là được, anh Thanh Thảo nói có rất nhiều bài thơ dở, anh Nguyễn Trọng Tạo khẳng định tập thơ này là phản thơ, anh Phạm Xuân Nguyên cũng phản ứng trên các báo của nhà nước, anh Vũ Quần Phương trên báo Văn Nghệ anh ấy cũng nói tập thơ này là xấu mặt Hội Nhà văn Việt Nam.

Việt Hùng: Thay mặt quí thính giả của đài xin cám ơn nhà thơ Trần Mạnh Hảo.

Chương Tử Di: Được chết trong tay người yêu là hạnh phúc!

Trở về từ phim trường phim Horsemen ở Canada, một tin vui đã chờ sẵn Chương Tử Di tại quê nhà: 10 tờ báo lớn của Trung Quốc đề cử cô là người Trung Quốc có ảnh hưởng lớn nhất năm 2006.

“Đó thực sự là một vinh dự lớn cho tôi. Bản thân tôi chưa bao giờ nghĩ mình là một “ai” cả!” Chương tiểu thư khiêm tốn phát biểu với báo giới.

Theo Chương, một ‘người hùng’ thật sự phải là người có những đóng góp thật lớn lao cho xã hội, nhưng không nhất thiết là người nổi tiếng. “Tôi chỉ là một người may mắn được sống trong một cuộc sống thật tốt đẹp với những sản phẩm tuyệt vời. Nói chung, tôi là người vô cùng may mắn”.

“Tuy nhiên, tôi cũng không nghĩ có những đường tắt nào đến được thành công cả?” Ngôi sao kết luận rất khôn khéo.Sau Horsemen, Chương sẽ tiếp tục góp mặt trong một sản phẩm khác của Hollywood, một chuyện tình phương Tây lãng mạn của những năm 1960. Cùng xuất hiện với Chương sẽ có ngôi sao Hàn Quốc Dong-Kun Jang và ekip The Lord of the Rings.

Từ sau Hồi ức một Ghensa, Chương liên tiếp được các nhà sản xuất Hollywood lựa chọn. Nhưng Chương nói cô không quan tâm tới chuyện phim đó do Hollywood hay Trung Quốc sản xuất. “Điều quan trọng nhất là tôi kịch bản phim hấp dẫn tôi, và tôi thực sự cảm thấy hứng thú!”

Chương cho biết cô chọn lựa kịch bản rất kỹ. Cách đây vài hôm cô cũng được mời vào vai một phiên dịch viên nhập cư. Đó là một vai diễn rất hấp dẫn, nhưng một số chi tiết trong kịch bản có tính phân biệt chủng tộc. Chương đã thẳng thắn từ chối ngay.

Khi nói về các đạo diễn Trung Quốc cô đã từng cộng tác. Chương Tử Di cho rằng: mỗi người có một cảm giác khác nhau: Phùng Tiểu Cương là “một người bạn thật sự, có thể tâm sự cả vui buồn”; Lý An “là một người bạn lớn”, không chỉ mang đến cho tôi cơ hội và thành công hôm nay, mà còn là người giúp tôi tìm cách vượt qua khó khănCòn Trương Nghệ Mưu thì Chương Tử Di cười to: “Chúng tôi là bạn thân!”

Khi trả lời câu hỏi nếu một ngày không may Chúa lấy đi hết những thứ cô đang sở hữu: sắc đẹp, danh tiếng, tình yêu, gia đình… nhưng cho chọn một thứ duy nhất để giữ lại. Cô sẽ chọn gì?

“Tôi có thể lựa chọn giữa tình yêu và gia đình. Nếu bạn được chết trong vòng tay một người vô cùng yêu thương của bạn. Đó cũng là hạnh phúc đó chứ!”.

Đan Đoàn (Theo Xinhua)

Tin Trung Quốc: Ầm ĩ chuyện quý bà giàu có bao nuôi nhà thơ nghèo

Hồng Diễm - phú bà nhận bao nuôi chàng thi sĩ nghèo Hoàng Huy
TP - Tháng 11 năm 2006, Hoàng Huy quê ở Hồ Nam (Trung Quốc), một nhà thơ trẻ khá có tiếng tăm, do cuộc sống quá bức bách đã nhờ báo chí đăng tin anh ta muốn tìm một quý bà giàu có để bao nuôi nhằm thực hiện được giấc mơ sáng tác của bản thân…
Sau khi báo chí đăng tải tin này đã dấy lên làn sóng chỉ trích, phê phán mạnh mẽ trên các diễn đàn mạng và trên báo chí. Người ta tới tấp phê Hoàng Huy là “thi sĩ rởm”, “tiện khách văn hóa”, “nhà văn lưu manh”…

Mọi chuyện rồi cũng dần qua đi, nhưng mới đây Hồng Diễm, một phụ nữ giàu có, tác giả của tiểu thuyết “Thương hải mê tình” công khai tuyên bố trên blog của mình muốn bao nuôi Hoàng Huy trong một năm, đã làm vụ việc sống lại và càng trở nên ầm ĩ.

Thậm chí có ý kiến cho rằng đây sẽ là sự kiện nổi bật nhất của làng văn nghệ Trung Quốc năm nay.

Trước phản ứng dữ dội của công chúng, Hồng Diễm nói cô không ngờ vụ việc lại gây nên tranh cãi như thế, “tôi không dám đọc các ý kiến trên mạng nữa”.

Nhưng cô cũng muốn thông qua báo chí để thanh minh cô nhận bao nuôi Hoàng Huy không phải là sự trao đổi về mặt thân xác mà bản chất là tài trợ cho chàng thi sỹ mà thôi.

Sau khi tin loang ra, trên mạng đã lan truyền bản thỏa thuận giữa hai người với ngôn từ rất “hấp dẫn”: “Bên B (Hoàng Huy) có nghĩa vụ sáng tác, làm việc và phục vụ khác cho bên A (Hồng Diễm), đảm bảo cần lúc nào có lúc ấy. Thời gian và phương thức phục vụ cụ thể bên B phải tích cực phối hợp…”.

Tuy nhiên, sau đó Hồng Diễm đã kiên quyết phủ nhận. Cô nói, lúc đầu Hoàng Huy cũng hiểu lầm ý định của cô và đưa ra cái giá 12 vạn tệ/năm.

“Tôi chỉ muốn dùng sự tài trợ của mình để nâng cánh cho anh ấy thôi”. Cô nói, khi báo chí đăng tin Hoàng Huy tìm người bao nuôi, cô đã đi sâu tìm hiểu thông tin về anh ta thì thấy đây là một thi sĩ có lý tưởng chứ không phải kẻ giang hồ lừa đảo.

Cô bao nuôi Hoàng Huy là đồng cảm với anh ta vì cô cũng từng lưu lạc ở Thâm Quyến, từng chịu đói khát. “Anh ấy có tài, nhưng thiếu cơ hội!”.

Ấn tượng của Hồng Diễm về chàng thi sĩ nghèo ấy là “người cao, tướng mạo đàng hoàng, tiên phong đạo cốt, khí độ phi phàm”.

Hồng Diễm cho biết, hiện nay Hoàng Huy sống nhờ vào tiền nhuận bút, chỉ khoảng 500 tệ/tháng. Hợp đồng bao nuôi của cô gồm hai phần: thứ nhất, thuê cho Hoàng Huy một căn hộ riêng biệt thích hợp cho việc sáng tác; hai là, đảm bảo toàn bộ việc ăn mặc cho anh ta.

“Mỗi tháng chi phí sẽ khống chế trong khoảng 10 ngàn tệ (20 triệu VND). Tôi không giàu có gì lắm, nhưng khoản tiền như thế thì cũng có”. Hồng Diễm nhấn mạnh:

“Tôi không hiểu hết về Hoàng Huy nên phải mượn đến giấy trắng mực đen để ký kết hợp đồng. Điều kiện là trong một năm anh ấy phải đạt được mục tiêu bản thân đã xác định và tôi chấp nhận được”.

Được biết, Hồng Diễm là trợ lý Tổng Giám đốc một tập đoàn công ty ở Trùng Khánh và có công ty văn hóa riêng, là hội viên Hội Nhà văn Trùng Khánh, sáng tác viên của Viện Văn học Trùng Khánh.

Cuối năm ngoái cô đã xuất bản cuốn tiểu thuyết “Thương hải mê tình” (Mối tình si của thương gia), trước đây cô cũng đã có một số tác phẩm. Cô đã từng kết hôn rất sớm, nhưng sau đó người chồng khi đi học nghiên cứu sinh ở Cáp Nhĩ Tân đã ngoại tình.

Chán chường cô đã bỏ xuống Thâm Quyến để kiếm sống và chịu bao vất vả khổ sở để vượt lên số phận và trở nên giàu có.

Tuy các nhà báo không thể tiếp xúc được với Hoàng Huy, nhưng Hồng Diễm đã cung cấp cho họ một bài viết của anh ta, trong đó có đoạn:

“Tôi đón nhận tin Hồng Diễm bao nuôi mình với cảm giác vừa mừng vừa lo… Tôi biết miệng lưỡi người đời sẽ quyết không buông tha cô ấy. Tôi phải xin lỗi Hồng Diễm vì đã hại đến cô ấy…

Nhìn thấy ảnh của Hồng Diễm, tôi thực sự thích người con gái này. Tôi nguyện sẽ dâng lên nàng những vần thơ đẹp nhất. Nếu được sống suốt đời với một phụ nữ như thế thì tôi nguyện làm mọi điều theo yêu cầu của cô ấy” (!). Thu Thủy

Từ chuyện hai nghệ sĩ ưu tú… đánh nhau nơi công cộng : Còn đâu cái tình nghệ sĩ?

Mấy ngày nay, giới nghệ sĩ sân khấu và “cư dân mạng” xôn xao chuyện hai tân nghệ sĩ ưu tú H.H. và H.Q. “đánh nhau” tại rạp hát Hưng Đạo, TPHCM. Tại sao lại có chuyện hành xử như vậy?

Từ lời của NSƯT - đạo diễn H.H...
Về sự việc đáng tiếc này, đạo diễn – NSƯT H.H kể: “Khi dàn dựng chương trình Lễ hội bánh tét trong dịp Tết Đinh Hợi vừa qua, tôi đã mời H.Q. làm phó đạo diễn với giá cátxê là 10 triệu đồng. Do quá bận công việc, cùng lúc phải dàn dựng hai chương trình Lễ hội bánh tét, Kim Vân Kiều – Hội ngộ tài năng nên tôi giao toàn bộ kinh phí của chương trình Lễ hội bánh tét để H.Q. thanh toán tiền cátxê theo thỏa thuận với tất cả diễn viên tham gia biểu diễn. Mới đây, tôi nhận được sự phản ánh của một số diễn viên là họ không nhận số tiền cátxê đúng với số tiền tôi duyệt chi…”.

... đến bản tường trình của NSƯT - diễn viên H.Q.
Bản tường trình của NSƯT – diễn viên H.Q. gởi đến Báo SGGP chiều 28-3, có đoạn: “Ngoài việc mời tôi làm trợ lý đạo diễn với số tiền thỏa thuận trả cho tôi là 10 triệu đồng, đạo diễn H.H. còn phân công tôi mời một số diễn viên quần chúng và thực hiện các khoản thuê may phục trang, đạo cụ. Tôi đã làm một bản dự toán viết tay là 59 triệu 700 ngàn đồng. Đạo diễn H.H. đã đồng ý với bảng dự toán nêu trên và giao toàn bộ số tiền đó cho tôi… Khi tôi mời các nghệ sĩ tham gia chương trình, tôi đã báo giá trước cho họ. Tất cả đều nhận lời tham gia và chấp nhận số tiền thù lao do tôi trả. Riêng phần trách nhiệm trợ lý đạo diễn của tôi, tôi đã hoàn thành nhiệm vụ. Một tháng sau lễ hội, đạo diễn H.H. vẫn chưa trả tiền trợ lý cho tôi. Đạo diễn H.H. nói rằng không trả tiền trợ lý cho tôi, vì tôi “ăn chặn” tiền của diễn viên, bởi bản dự toán và thực tế chi có sự chênh lệch. Tôi đã trình bày, nhưng đạo diễn H.H. không nghe, bất đồng xảy ra…”.

Đâu là tình nghệ sĩ?
Theo một số thông tin, sắp tới, lãnh đạo Sở VHTT TPHCM và Ban Giám đốc Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang sẽ có cuộc họp với các nghệ sĩ liên quan để tìm hiểu rõ sự việc và có hướng xử lý. Theo chúng tôi, sự việc nêu trên đã phản ánh cách thức tổ chức, thực hiện của chương trình nghệ thuật, lễ hội còn thiếu bài bản, chưa chuyên nghiệp. Chính vì thế dẫn đến chuyện đáng tiếc hai NSƯT H.H., H.Q. đánh nhau, chưa kể những thất thoát về thuế thu nhập cá nhân (trừ 10% theo quy định hiện hành đối với những nghệ sĩ, diễn viên có mức giá cátxê từ 500 ngàn đồng trở lên). Khi sự việc xảy ra, không ít người đều cảm thấy tiếc cho cả hai NSƯT này, lại vừa được Nhà nước phong tặng NSƯT, chuyện “động tay, động chân” vì mâu thuẫn tiền nong liệu có đáng?
(SGGP)

Lý Liên Kiệt: "Điện ảnh không còn là điều quan trọng nhất"

Lý Liên Kiệt.
“Kể từ bây giờ, đóng phim chỉ là công việc của tôi mà thôi, nó không là điều quan trọng nhất trong đời tôi nữa. Hiện tôi đóng phim chủ yếu là để làm từ thiện”, Lý Liên Kiệt cho biết như vậy khi đạo diễn Trần Khả Thi mời anh tham gia bộ phim hành động cổ trang “Đầu danh trạng”.Lý Liên Kiệt còn nói đạo diễn quả thật can đảm khi mời anh đóng phim trong hoàn cảnh như thế, bởi anh chỉ có thể bảo đảm mình toàn tâm với công việc trong 12 tiếng, quá 12 tiếng, anh hoàn toàn là một con người khác.

Vẫn còn hai bộ phim của Holywood đang đợi anh, đó là Vua công phu (hay Kế hoạch J&J) hợp tác cùng Thành Long và The Mummy 3 với tên tạm thời là Curse of the Dragon. Nhưng xem ra anh cũng không mặn nồng gì với những phim lớn của Holywood về thể loại này.

Nguồn tin hai ngôi sao võ thuật lớn của điện ảnh Hoa ngữ là Thành Long và Lý Liên Kiệt cùng có mặt trong Vua công phu đã thật sự gây được sự chú ý cho giới điện ảnh trong và ngoài nước. Phim dự định sẽ khởi quay vào cuối tháng 4 hoặc đầu tháng 5 năm nay, với tựa tiếng Anh Kings of KungFu.

Vua công phu là một bộ phim hành động mạo hiểm, kể về một người con trai Mỹ tên Jason mang theo sứ mệnh thần bí, quay trở lại thời Trung Quốc cổ đại, may mắn gặp được cao thủ công phu Lỗ Ngạn và Kim Yến Tử do Thành Long, Lý Liên Kiệt thủ diễn. Cả ba đã rất gian nan trong cuộc chiến chống lại thế lực tà ác, hoàn thành sứ mệnh cứu Mỹ hầu vương và cũng là cứu lấy chính mình. (Theo TT)

Trần Dần, đôi nét...

Nhà thơ Trần Dần, năm 28 tuổi. Ảnh: TL gia đình
TP - Trần Dần ngồi trong một góc nhà thiếu ánh sáng, chỉ vài mét là đường phố, mà ngỡ như ông đã tạo một thế giới riêng cho ông, thế giới của trầm tư, trầm cảm…
Đầu giai đoạn Đổi Mới văn học, tôi được chuyển từ báo Độc Lập sang làm biên tập thơ cho NXB Hội Nhà văn. Công việc mới buộc tôi phải đối mặt với những sự việc đang được công luận quan tâm.

Thí dụ: Xuất bản những ấn phẩm của các tác giả lâu năm bị “treo bút”. Ngoài việc chính của NXB, tôi còn làm cộng tác viên biên tập cho tạp chí Tác Phẩm Mới…

Tôi được cử đi lấy bài. Hà Nội lúc ấy thật nhỏ! Gặp Trần Dần, Văn Cao, tôi chỉ cần đi bộ vài trăm mét khỏi cơ quan xuất bản. Trần Dần ở một con phố nhỏ ngay sau NXB.

Trần Dần ngồi trong một góc nhà thiếu ánh sáng, chỉ vài mét là đường phố, mà ngỡ như ông đã tạo một thế giới riêng cho ông, thế giới của trầm tư, trầm cảm…Ấn tượng đầu tiên với tôi là có cái gì rất đồng nhất, hài hòa giữa tâm trạng, tính khí ông và thơ ông với góc nhà này!

Ông ngồi đó hầu như bất động từ bao năm với gương mặt râu ria, không cởi mở, thậm chí không nhếch một nét cười khi biết mục đích tôi đến tìm ông…

Sau tôi mới biết, ở bên trong sự trơ lì đó là những dòng nham thạch sục sôi của sáng tạo. Kể cả khi có điều kiện đi dã ngoại như chuyến đi Huế với Phùng Quán mà Ngô Minh đã ghi lại: “Sáng ngày 11/5/1988, tôi đến khách sạn hầu chuyện ông, ông vẫn ngồi một mình trên giường, tôi hỏi sao ông không đi chơi đâu đó với anh Quán.

Ông nói: Phùng Quán ngồi không yên, chỉ thích đi. Mình ngồi ba chục năm quen rồi. Ngồi mà vẫn đi, vẫn ngao du. Mình có cuốn sổ “bụi”, sổ “ngao du”. Mình đi chơi lang thang trong cuốn sổ này. Đây là sổ để ghi tất cả những gì mới nghĩ ra. Có khi ngoài cả ý thức. Đó là cách đi của mình”. (Ba buổi sáng với Trần Dần).

Có lẽ từ dáng ngồi này, mà xuất hiện huyền thoại: Khi ông mất đi, trên bức tường góc nhà như vẫn còn bóng ông ngồi đó! Để Trịnh Thanh Sơn có được câu thơ xuất thần: Bao năm tháng thân chìm vào bóng – Thân về trời bóng vẫn ngồi im.

Trước khi đưa thơ cho tôi đọc bằng mắt, ông có đọc vài câu thơ xen trong câu chuyện, có hai câu làm tôi giật mình: Tôi tiếc những chân trời không có người bay- Lại tiếc những người bay không có chân trời!

Trời ơi! Mấy chục năm ở trong bóng tối mà ông viết toàn những câu như vậy thì thật “ghê gớm”! Nhưng khi đọc bằng mắt cả loạt bài thì không phải vậy. Nhiều bài diễn đạt hơi rối, khúc mắc.

Đó là theo cách nhìn hồi ấy của tôi: (thơ cần có ý tưởng và cách diễn đạt có thể đa nghĩa mà vẫn trong sáng), còn với ông: “ Làm thơ là làm con chữ. Con chữ nó đẻ ra nghĩa, sẽ được nhiều nghĩa. Cái biết rồi là nghĩa, cái chưa biết là chữ. Nếu làm thơ mà làm nghĩa, rồi mới mượn chữ để diễn đạt nghĩa thì nghĩa sẽ hẹp. Cái chưa biết mới là cái thăm thẳm, cái chưa biết mới là cái mới. Nguyễn Du vừa làm chữ vừa làm nghĩa.

Ví dụ câu “Trăm năm trong cõi người ta/ Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau” là làm nghĩa. Còn câu “Mai sau dù có bao giờ” là làm chữ, câu thơ toàn những hư tự mà lại đa nghĩa, đa cảm!...( Ngô Minh ghi lại trong bài trên).

Sau khi đắn đo, không phải với quan niệm riêng của tôi, mà bằng cả tình hình in ấn lúc đó, thấy bài đưa in dễ nhất lại là một chương trong trường ca Việt Bắc viết năm 1957. Thôi thì “đầu đi đuôi lọt”, hãy cứ để ông tái xuất giang hồ thuận lợi đã!

Ở trường ca này, giọng thơ ông rất sảng khoái, sung sức, có những liên tưởng, so sánh thật mới mẻ:

Một đống tết xa nhà đã rỉ han lên

...............

Hãy sống như những con tầuphải lòng muôn hải lý

Mỗi ngày bỏ sau lưng nghìn hải cảng mưa buồn

Cùng với Cổng tỉnh (thơ-tiểu thuyết) in sau đó, cũng viết năm 1959 (được tặng thưởng Hội Nhà văn 1995), tôi cảm thấy ông và Nhà thơ Hữu Loan có nhiều nét giống nhau: rất cực đoan trong đời sống và cá tính sáng tạo.

Lúc đó, tôi chưa được tiếp xúc với kho “bản thảo nằm” như cách ông gọi, mà sau này, khi tìm hiểu để đóng góp mục từ Trần Dần trong Từ điển văn học (bộ mới, NXB Thế Giới 10/2004) tôi mới được biết, chỉ kể sơ sơ không đầy đủ: Đêm núm sen (tiểu thuyết, 1961), Mùa sạch thơ, 1964 (NXB Hội Nhà văn 1988), Những ngã tư và những cột đèn (tiểu thuyết, 1964), Một ngày Cẩm Phả (tiểu thuyết, 1965), Con trắng (thơ hồi ký, 1967), 177 cảnh(hùng ca lụa, 1968), Động đất tâm thần (nhật ký- thơ 1974), Thơ không lời, mây không lời (thơ-họa, 1978), 36-Thở dài- Tư mã dâng sao (thơ bộ tam)…

Còn đây là những dòng về nhân thân nhà thơ, bạn có thể đọc được trong cuốn Từ điển văn học nói trên:

Trần Dần (23.8.1926 – 7.1.1997) Nhà văn Việt Nam, tên thật là Trần Văn Dần, nguyên quán tp Nam Định.Ông thân sinh là một viên chức kho bạc Nam Định. Học qua bậc Thành chung ở Nam Định rồi lên Hà Nội học. Đậu tú tài Triết ở Hà Nội. 1946, cùng Trần Mai Châu, Đinh Hùng, Vũ Hoàng Địch, Vũ Hoàng Chương thành lập nhóm thơ tượng trưng Dạ đài. Viết: Về nẻo thanh tuyền (NXB Hội Nhà văn in lại trong tập Thơ Mới 1932-1945, 1999).

Kháng chiến chống Pháp bùng nổ trở về Nam Định tham gia công tác thông tin tuyên truyền ở huyện Vụ Bản rồi ở Sở Tuyên truyền Khu IV. 1948, vào bộ đội, ở Ban chính trị Trung đoàn 148, làm công tác tuyên truyền cùng Vũ Khiêu, Vũ Hoàng Địch, sau làm báo ở mặt trận Tây Bắc và phụ trách văn công Trung đoàn Sơn La.

Tham gia sáng lập nhóm văn nghệ quân đội đầu tiên- nhóm Sông Đà, bắt đầu làm thơ leo thang và vẽ tranh lập thể, bị chê là khó hiểu. 1954 tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ, hào hứng viết truyện dài Người người lớp lớp, được NXB Quân đội nhân dân in trong cùng năm.

Chiến dịch kết thúc, được cử sang Trung Quốc viết thuyết minh phim Chiến thắng Điện Biên Phủ. Viết Anh đã thấy, Tiếng trống tương lai in ở tạp chí Văn Nghệ quân đội 1954. 1955, phê bình tập thơ Việt Bắc, viết bài thơ Nhất định thắng, bị phê phán gay gắt... 1959-60, viết Sắc lệnh 59, Con tàu xã hội (thơ) và Cổng tỉnh (thơ-tiểu thuyết, NXB Hội Nhà văn 1994).

Từ 1961, kiếm sống bằng nghề tô màu ảnh và cũng dùng chất liệu này để tiếp tục vẽ tranh. Sau khi ông qua đời, Mai Gallery (Hà Nội) đã tưởng niệm nhà thơ bằng một triển lãm thân hữu, giới thiệu một khía cạnh còn ít được biết đến: 40 tranh khổ nhỏ chọn lọc của ông - một hình thức biểu đạt khác của thơ, tiếp cận lập thể, siêu thực và trừu tượng làm giới xem tranh thật sự ngạc nhiên, khi biết những tranh ông vẽ vào những năm 60 là thời điểm mà những thông tin nghệ thuật thế giới đến Việt Nam còn rất hạn chế…

Vào cuối năm 1989, bước vào giai đoạn tác giả có thể bỏ tiền tự in, tự phát hành với sự cấp giấy phép của Nhà xuất bản, thì nhà thơ Trần Dần mang bản thảo đến NXB Hội Nhà văn: tập trường ca Bài ca Việt Bắc.

Là người biên tập thơ, tôi được NXB giao đọc để có ý kiến thẩm định. Bài ca Việt Bắc lúc đó gồm 13 chương. Tôi đọc kỹ: Hơi thơ và các câu thơ đều nhất khí một một mạch viết khỏe khoắn, mới mẻ. Về hình thức, lối thơ leo thang, người ta có thể liên hệ đến thơ Maiacôpxky, nhưng về ý tưởng sáng tạo trong câu chữ thì chỉ Trần Dần mới viết như vậy!

Việt Bắc

Cho ta vay địa thế

Vay từ bó củi nắm tên

... Quả đất lớn

Mà

Tâm địa nhỏ

Nó chi li từng hạnh phúc đơn sơ...…

Tâm đắc với những câu thơ như thế, tôi nóng muốn tạo điều kiện cho ra mắt bạn đọc được sớm (mà còn sớm gì nữa sau ba thập kỷ!).

Nhưng đọc đến chương 12, tôi bỗng giật mình: Đó là toàn bộ bài thơ.

Nhất định thắng !

Tác phẩm đầu tiên được in, lại in đúng tác phẩm bị phê phán kịch liệt một thời, ai dám duyệt! Khác nào sau thời gian giận dỗi, người con trở về nhà đã thay câu chào bằng câu trách “Mẹ mắng con là mẹ sai!”.

Nếu tôi cứ tắc trách đưa duyệt, tập trường ca này không ra mắt được thì chỉ thiệt thòi cho tác giả, cho độc giả và nền văn học kháng chiến. Tiếc một cây có thể bỏ phí một cánh rừng!

Anh Trần Dần vốn là người ít giao tiếp, không hiểu cặn kẽ sắc thái tinh tế của những mối quan hệ xã hội chính trị trong từng giai đoạn, mình phải để anh thấy rõ…Nghĩ vậy, tôi bèn gặp nhà thơ, phân tích rõ, và đề xuất anh nên để lại chương đó, sẽ in vào một thời điểm thuận lợi hơn và đánh số lại các chương như không có gì xẩy ra.

Tôi thêm:”Nếu anh không đồng ý, ngày mai tôi sẽ đưa duyệt nguyên vẹn, rồi chờ ý kiến Tổng biên tập!”. Khuôn mặt râu ria của Trần Dần càng thêm tối lại, ông hẹn ngày mai sẽ trả lời.

Hôm sau, nhà thơ chống ba toong lên gác nhà xuất bản, ông nói: ”Thôi được! Anh sát tình hình hơn tôi, anh cứ bỏ chương đó ra!”. Tôi biết ông không vui, nhưng không biết ông có hiểu sự chân thành của tôi? Sau đó tôi trình bày diễn biến với Tổng biên tập Vũ Tú Nam, anh Nam rất tán thành cách giải quyết của tôi.

Khi tác phẩm in xong, tôi nhận được cuốn đầu tiên từ tác giả gửi tặng với dòng chữ đề:

Gửi Vân Long

Người biên tập lại “Đi! Đây Việt Bắc!”

thông minh và công phu!

song tôi vẫn phản đối mọi kiểm duyệt

Tôi đòi sự công bằng trong sáng của texte intégral.

Trần Dần

(texte intégral: nguyên bản toàn vẹn. Ở đây tác giả vẫn gọi trường ca theo tên cũ: Đi! Đây Việt Bắc!).

Đọc dòng đề tặng, tôi đâm suy nghĩ: Vậy là cụ vẫn còn hận mình? Mình là quân tốt đen xưa nay, vô hình chung bị mang tiếng là người kiểm duyệt? Dù được khen là thông minh và công phu nhưng sao dấu chấm than lại đậm như dấu hỏi bị chữa lại? Cụ khen mỉa chăng?

Tôi ghé sang nhà tác giả hỏi lại ông. Nhà thơ chậm rãi:”Lúc đầu, tôi có bực mình. Nhưng sau thì thấy anh đúng, chân tình với tôi! Mấy câu đề tặng là tôi khen thật! Còn người viết bao giờ chả muốn texte intégral!”.

Nghe câu nói đó, tôi mới thật yên lòng! Về phía ông, sau khi Cổng tỉnh. được tặng thưởng, hẳn đã thấy thêm về sự công bằng đang được lập lại.

Và bây giờ là Giải thưởng Nhà nước…

Nhà thơ Vân Long (TIENPHONG)

"Nàng Lâm Đại Ngọc" Trần Hiểu Húc xuống tóc đi tu

Trần Hiểu Húc khi xuống tóc.
Trước nhiều đồn đại về chuyện mình xuống tóc, nàng Lâm Đại Ngọc nổi danh trong bộ phim "Hồng lâu mộng" lên tiếng chia sẻ. Với nhiều khán giả yêu mến cô, đây là tin động trời, nhưng "Lâm tiểu thư" lại cho rằng, vào cửa Phật là chuyện rất đỗi bình thường.Việc xuống tóc đi tu của chị đã khiến khắp nơi đồn đại rằng chị gặp trắc trở về kinh doanh, đổ vỡ tình cảm riêng tư và bất hạnh trong cuộc sống gia đình. Sự thật đằng sau tin đồn là thế nào?

Đó chỉ là sự đồn đoán. Họ cho rằng tôi xuống tóc đi tu là do bất hạnh trong cuộc sống. Thực ra, cuộc đời tôi cho đến lúc này đâu có gặp nhiều khó khăn, trắc trở. Vấn đề của tôi có lẽ nằm ở chỗ tôi luôn phủ nhận chính mình. Việc tôi theo đạo Phật hoàn toàn ngẫu nhiên, là cơ duyên. Điều đó cũng giống như việc tôi từ một diễn viên trở thành bà chủ trong giới kinh doanh vậy.

Điều mà chị cho là ngẫu nhiên ấy cụ thể thế nào?

Hồi năm 1999, có lần ngồi trên xe của một người bạn, tôi vô tình được nghe cuốn băng ghi âm của thiền sư Tịnh Không giảng giải về kinh Vô lượng thọ. Lúc đó, tôi như thấy tâm trí mình bừng sáng và thế là tôi theo đạo Phật.

Chị thường nói thiền sư Tịnh Không là sư phụ của mình. Vậy làm thế nào để chị tiếp cận được thiền sư?

Khoảng 2 tháng sau sự kiện nói trên, tôi có được thông tin thiền sư Tịnh Không sẽ giảng kinh ở Singapore. Vậy là tôi xin visa và mua vé sang Singapore để mắt thấy tai nghe thiền sư giảng kinh. Khi ấy, nhìn khuôn mặt nhân từ của thiền sư, tôi có cảm giác như mình đã gắn với đạo Phật từ lâu.

Tôi hỏi thẳng thiền sư: "Tôi có thể làm đệ tử của thiền sư được không?". Ngày hôm sau, thiền sư Tịnh Không đã làm lễ quy y đạo Phật cho tôi, vậy là ngài trở thành sư phụ của tôi và tôi chính thức theo đạo Phật.

Nhưng lúc đó với cương vị là nhà kinh doanh, bà chủ của công ty quảng cáo Thế Bang, tâm trí đâu để chị theo đuổi đạo Phật?

Quả là công việc kinh doanh bận rộn thật, nhưng mỗi ngày của tôi được bắt đầu bằng việc tụng kinh Vô lượng thọ và kết thúc bằng kinh Địa tạng để kiểm điểm những điều sai trái của mình trong ngày. Ngoài ra, tôi thường tranh thủ 30 phút nghỉ trưa để tĩnh tọa.

Tại sao đang là diễn viên, chị lại bước sang lĩnh vực kinh doanh?

Tôi từ ngành nghệ thuật bước sang lĩnh vực kinh doanh cũng là ngẫu nhiên. Sau vai Lâm Đại Ngọc trong Hồng lâu mộng, tôi còn diễn vai người chị họ tên Mai trong phim truyền hình Gia xuân thu, nhưng khán giả cho rằng nhân vật ấy chỉ là phiên bản của Lâm Đại Ngọc. Từ sau đó, chẳng còn đạo diễn nào mời tôi đóng phim nữa.

Mới chỉ tham gia diễn hai phim nhưng tiếng tăm của chị còn nổi hơn nhiều nghệ sĩ cả đời gắn với nghiệp diễn. Vậy tại sao điện ảnh lại không còn đất dành cho chị?

Có lẽ do ngay từ đầu đã diễn vai lớn, khởi điểm quá cao thế nên sau đó không có kịch bản phù hợp cho tôi nữa.

Thời gian sau đó, vì lý do gì mà chị định ra nước ngoài sinh sống?

Thập niên 1980, tại Trung Quốc có phong trào ra nước ngoài và tôi cũng mù quáng đi theo con đường đó. Tôi muốn sang Mỹ nhưng bị từ chối cấp visa. Bạn bè khuyên tôi nên sang Đức trước, rồi từ Đức qua Mỹ. Vậy là tôi sang Đức, nhưng đúng 3 tháng sau thì trở về Trung Quốc. Về rồi, tôi vẫn chưa xác định mình sẽ làm gì. Mãi đến năm 1991, tôi mới quyết định bước vào lĩnh vực kinh doanh và sau đó thành lập công ty quảng cáo Thế Bang.

Muốn kinh doanh phải có vốn. Chị lấy vốn ở đâu để mở công ty?

Tôi có đủ vốn là nhờ cổ phiếu. Sau khi hoàn thành phim Hồng lâu mộng, tôi nghe theo bạn bè dùng 20 nghìn nhân dân tệ tiền thù lao đóng phim mua cổ phiếu. Chẳng ngờ cổ phiếu tăng giá gấp mấy lần, thế là tôi trở thành người giàu.

Trong kinh doanh, "nàng Lâm Đại Ngọc" đã giúp gì cho chị?

Dù gì thì Lâm tiểu thư vẫn giúp tôi một cách vô hình, chẳng hạn như đem đến cho tôi nhiều cơ hội hơn...

Giờ đây chị đã chuyên tâm về với cửa Phật, lìa xa cuộc sống trần tục. Vậy mục tiêu cho quãng đời còn lại của chị là gì?

Mục tiêu của tôi lúc này là tu thành chính quả, làm được nhiều việc tốt. Tôi từng chuyên tâm với công việc làm giàu, và đã dùng trí tuệ của mình để tạo ra sự giàu có. Giờ đây, tôi muốn dùng tài sản của mình để làm vui cho đời, cống hiến cho những công việc công ích xã hội. Tôi nghĩ xuất gia là sự lựa chọn tích cực trong quãng đời còn lại. Tôi nguyện học tập thiền sư Tịnh Không, cống hiến phần đời còn lại cho nhà Phật. Cuối cùng thì tôi đã chọn đúng con đường đi của mình.

Bi kịch Kiều Loan của Hoàng Cầm

Nhà thơ Hoàng Cầm

Hoàng Cầm vừa vinh dự được nhận Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật. Thật trùng khớp, bởi “Kiều Loan” của ông cũng vừa được lên sân khấu kịch sau bao năm nghẹn ngào lưu lạc. Và dường như đến giờ, người ta lại muốn lật giở lại để nói về tấn bi kịch của Kiều Loan…

Tấn bi kịch của Kiều Loan, người điên nhưng cũng là nhân vật chính trong kịch thơ “Kiều Loan” của Hoàng Cầm có nguyên nhân từ sự phản bội lý tưởng nhân văn ái quốc. Đại diện cho những kẻ phản bội lý tưởng và tình yêu là nhân vật tướng quân Vũ Văn Giỏi. Đó chính là một tên cơ hội sẵn sàng vứt bỏ tình yêu, lý tưởng mà hắn đã từng tôn thờ một cách thiêng liêng để đổi lấy cuộc sống giàu sang, quyền cao chức trọng, dẫu phải thực hiện bằng tội ác. Nhưng hắn phải đối đầu của những nhân vật tiến bộ như Kiều Loan, thầy đồ, quan hiệu uý và nhiều người khác… có thể là cả một dân tộc.

Bi kịch của Kiều Loan là đã chứng kiến, tai nghe mắt thấy nửa cuộc đời của Vũ Văn Giỏi. Họ là bạn đồng môn, là người cùng lý tưởng rồi trở thành vợ chồng. Cái đẹp ban đầu sâu sắc, cao cả cứ dâng lên mãi, cùng với nó là tình yêu không tưởng, lòng tin siêu thực của tôn giáo. - khi đã tin là không thay đổi. Và khi tướng Giỏi đi ngược lại thì sự sụp đổ như sét đánh. Kiều Loan phát điên. Cuối cùng Kiều Loan buộc phải xoá cuộc đời Vũ tướng quân bằng thanh đoản đao - tín vật thề ước. Đây là tiếng sét thấu trời vang vọng ngàn thu.

Những gì xảy ra với Kiều Loan thì trong ký ức Hoàng Cầm cũng bi thảm không kém: người con gái hoa khôi Bắc Giang từng làm tan nát trái tim bao anh học trò như Hoàng Cầm đã bị giết vào tối mùa hè năm 1940. Quân Nhật đổ bộ vào Việt Nam, Bắc Giang thành trại lính, hàng chục sỹ quan Nhật mê cô hoa khôi đã sinh thù hằn nhau. Viên chỉ huy thấy không thể để mất danh dự của quân đội Thiên hoàng nên đã “trừ tận gốc” nguyên nhân. Nàng bị bắt uống thuốc ngủ khi đang ốm. Cái chết của người đẹp khiến Hoàng Cầm đau đớn, sững sờ. Mười ngày sau, Hoàng Cầm viết xong kịch bản “Kiều Loan” nhưng công sứ Bắc Ninh không duyệt, chánh mật thám Cousseau tại Hà Nội trả lại bản thảo và khi Hoàng Cầm giở ra thì 4 trang bị gạch xoá mất ba…

Sau nhiều lần luyện tập, vở kịch thơ “Kiều Loan” được công diễn trong một buổi sáng tháng 11/1946. Vài tuần sau kháng chiến bùng nổ, Hoàng Cầm lên chiến khu. Người vợ trẻ đẹp của ông là nghệ sỹ Tuyết Khanh - người đóng vai Kiều Loan - sau buổi diễn duy nhất, bị ốm phải về thành. Bà giận ông vì đã hứa sẽ về chăm sóc bà, nhưng rồi kháng chiến ác liệt, ông không về được. Tuyết Khanh ra đi mang theo Kiều Loan - đứa con gái đầu lòng được cha đặt theo tên nàng thơ của mình.

Qua bên kia sông Đuống, Hoàng Cầm mất cả Tuyết Khanh, cả Kiều Loan bé nhỏ và cả vở kịch thơ “Kiều Loan” chìm trong im lặng. Phải 59 năm sau, “Kiều Loan” mới tái xuất trên sân khấu Nhà hát Tuổi trẻ. Hoàng Cầm đã tìm thấy người đồng cảm là NSƯT Anh Tú - người dựng “Kiều Loan” và đưa nàng thơ trở về với hơi thở cuộc sống. Cũng như một lời an ủi và công nhận tài năng khi Hoàng Cầm được nhận Giải thưởng Nhà nước.

Hoàng Lâm

Trở về Trang Văn học & Nghệ thuật

(Những bản tin trên chúng tôi trích dịch từ BBC, Tân Hoa Xã, VOA, Reuters, Fox, Vietnamnet, Thanh Niên, Tuổi Trẻ...
Xin cám ơn các nguồn trên đã giúp chúng tôi chuyển gửi tin tức đến độc giả HNPĐ )

.

Thiên cổ đoạn trường kim nhất tục.
Phiếm Đàm tòng thử kế Thừa sai.