|  VĂN
HỌC & NGHỆ THUẬT
Con
trai thi sĩ Tản Đà
 Nhà
nghiên cứu Nguyễn Khắc Xương cùng vợ.
Mỗi người một số phận, mỗi người một tính cách
nhưng 3 người con của thi sĩ Tản Đà đều mang dòng
máu ngông của ông.Nhà thơ Tản Đà sinh con trai đầu
lòng đặt tên là Nguyễn Khắc Xương. Đứa bé ấy có
nốt ruồi son ở đầu vật giống, nhà thơ tin sau này
nó sẽ nên người nếu trời để sống. Nhưng sáu tháng
sau đứa bé ấy qua đời. Vì quá thương tiếc nó nên
khi vợ chồng sinh đứa thứ hai, nhà thơ vẫn đặt tên
con là Nguyễn Khắc Xương.
Nguyễn Khắc Xương học tú tài thì kháng chiến chống
Pháp bùng nổ. Ông được nhận vào ngành Công an, công
tác ở Hải Phòng. Do nói tiếng Pháp thành thạo nên
ông được cử hỏi cung một tên nữ gián điệp. Vì tên
nữ gián điệp mặt hoa da phấn, chân trắng như ngó
cần, thế là Nguyễn Khắc Xương không giữ được vẻ
mặt nghiêm khắc nữa, ông quay ra... tán tỉnh kẻ
thù. Về việc này ông bị đồng đội báo cáo với cấp
trên và sau đó ông được điều lên khu X và cho ra
vùng tạm chiếm.
Ở Phú Thọ ông gặp được ông Trần Ngọc Lưu, Trưởng
ty Thông tin Tuyên truyền Phú Thọ kiêm Phó chủ tịch
Hội Văn hóa Liên khu X, ông Lưu là trí thức, quý
hiền tài bèn xin con trai nhà thơ Tản Đà về cơ quan
mình. Giữa cuộc kháng chiến chống Pháp gay go nhưng
ông Trần Ngọc Lưu đến ông Đặng Văn Đăng (Bút Tre)
đã thấy trước việc phát huy các giá trị văn hóa
cổ truyền trong việc xây dựng phát triển nền văn
hóa mới, họ đã cử cán bộ, có ông Nguyễn Khắc Xương
cùng với văn nghệ sĩ trung ương như Anh Thơ, Chu
Minh, Nguyễn Đình Nghi… đi điền dã hàng năm trời
khắp các vùng tự do trong tỉnh, cả vùng địch giáp
ranh để sưu tầm văn hóa, văn nghệ dân gian.
Ông Nguyễn Khắc Xương có thời kỳ làm công tác thư
viện, bảo tàng nhưng việc chính vẫn là sưu tầm văn
nghệ dân gian. Vì quen sống tự do cộng thêm chút
máu ngông cha truyền, ông đi bạt chiêng, thỉnh thoảng
mới về cơ quan lĩnh trợ cấp, sau này là lĩnh lương.
Ông rất lười họp cơ quan và công đoàn. Vì thủ trưởng
nào cũng “bao che” cho ông nên về sau anh em trong
cơ quan cũng chẳng ai thắc mắc. Nhưng những công
trình sưu tầm, nghiên cứu của ông đã góp phần sáng
soi lịch sử văn hóa thời đại Hùng Vương ở trên vùng
Đất Tổ.
Những sáng tác đầu tay của nhà thơ Tản Đà được
ra đời ở Phú Thọ, rồi ông dạy học ở huyện Thanh
Sơn. Sau này ông lại làm nhà ở Dốc Láp, Vĩnh Yên.
Vì sợ tiếng tăm và ảnh hưởng của nhà thơ nên viên
quan tuần phủ Vĩnh Yên Đào Trọng Vận đã sai tri
huyện Tam Dương cùng hào lý địa phương đến trục
xuất gia đình Tản Đà ra khỏi đất Vĩnh Yên.
Vì nhà thơ Tản Đà từng có những kỷ niệm với Đất
Tổ Vĩnh Phú nên Hội Văn nghệ Vĩnh Phú mới có dịp
tổ chức kỷ niệm ngày sinh của nhà thơ. Tới dự buổi
kỷ niệm ấy có anh em văn nghệ sĩ địa phương và các
vị lãnh đạo chủ chốt của tỉnh. Phần giới thiệu thân
thế Tản Đà, người ta mời Nguyễn Khắc Xương là trưởng
nam của nhà thơ phát biểu.
Ông Xương cho biết thời phong kiến thực dân ấy
cha ông chúa ghét những hạng người sống khom lưng.
Nhà thơ cấm các con làm ba nghề:
- Phu kéo xe tay.
- Ăn mày.
- Quan lại.
Khi ông Xương nói đến đây, một anh nhà văn bèn
giật áo vỗ mông ra hiệu cho ông thôi nói kẻo chạm
nọc các vị lãnh đạo tỉnh nhưng ông Xương không những
không thôi mà còn nhấn mạnh thêm là cha ông còn
xếp quan lại dưới bọn phu xe và ăn mày vì quan lại
phải khom lưng nhiều nhất.
Cũng may vì ông “ chọc đầu” lại có tuổi nên không
bị ai “chấp”.
Còn Nguyễn Khắc Phục, người con thứ của Tản Đà
hồi bé học ở Huế cũng một thời dọc ngang, không
biết sợ ai. Một đêm đưa anh trai Nguyễn Khắc Xương
mới vào thăm đi chơi phố, cậu gào thét ầm ĩ. Cảnh
sát bắt cậu vào đồn. Cậu chỉ tay xuống bàn thét
viên đồn trưởng:
- Nước!
Viên đồn trưởng xuống giọng, hỏi:
- Cậu là ai ạ?
Phục bèn vỗ ngực, nói:
- Nguyễn Khắc Phục ở trong dinh quan án.
Biết là người nhà quan án sát đô thành Huế là con
rể ông Phạm Quỳnh quan thượng thư, viên đồn trưởng
xanh mắt thét cấp dưới:
- Chúng bay mau pha nước mời cậu đi.
Nguyễn Hữu Nhàn
|
.
