ĐỘNG HOA VÀNG
Nguyễn Mộng Khôi

... Rằng xưa có gã từ quan
Lên non tìm đông hoa vàng ngủ say.

Bài thơ Đông Hoa Vàng của Phạm Thiên Thư ( PTT ) xuất hiện khoảng đầu thập niên bẩy mươi, thế kỷ 20. Ở thời điểm mà cuôc chiến Việt Nam đến hồi khốc liệt. Hầu hết những thanh niên trong lứa tuổi đông viên đều phải nhập ngũ. Mặt trận bùng nổ nhiều nơi, cao nguyên, đồng bằng hoặc địa đầu giới tuyến... Hàng ngày từng đoàn trực thăng chở lính bị thương về bệnh viện. Những nhật báo đầy cáo phó quân nhân tử trận. Nhiều văn sĩ, thi sĩ, nhạc sĩ có những bài phản chiến. Mọi người mong cho cuôc chiến mau tàn; thì đúng lúc bài thơ Đông Hoa Vàng cuả Phạm Thiên Thư xuất hiện. Nó có tác dụng như viên thuốc an thần cho người dân và như môt giấc mơ cuả người lính, mong sớm giã từ vũ khí .
Đông Hoa Vàng là môt trong những thi phẩm nổi tiếng cuả Phạm Thiên Thư ( giải thưởng Văn học toàn quốc năm 1971) mà giới văn nghệ ưa thích, nhưng thực sự được nhiều người biết đến từ khi Phạm Duy phổ nhạc, lấy tên "Đưa Em Tìm Đông Hoa Vàng". Nhạc phẩm có đổi lời đôi chút, nhưng ý thơ không đổi. Và với tiếng hát ‘’vượt thời gian’’ cuả Thái Thanh đã đưa bài thơ tới khắp vùng đất nước.

Thế, Đông Hoa Vàng là chỗ nào? Có phải là Đông Hoàng Hoa thời Xuân Thu Chiến Quốc, nơi mà quân Trung Nguyên thường giao chiến với rợ Hung nô? Ngày nay Hoàng Hoa Đông hay Đông Hoa Vàng chỉ là môt rừng hoang, toàn môt thứ hoa vàng nằm heo hút giữa biên thùy Trung Hoa-Mông Cổ. Bây giờ cái tên Hoàng Hoa ít người nhắc tới, nhưng còn ghi trong sử sách.
" Xót người lần lữa ải xa,
. . .Xót người nương chốn Hòang Hoa dặm dài."
( Chinh Phụ Ngâm - Đặng Trần Côn, Đoàn Thị Điểm )
Đông Hoa Vàng là giấc mơ của những người đã quá mệt mỏi với cuôc chiến ác liệt, đầy thù hận từ mấy chục năm. Họ chỉ mong được sống an lạc, hạnh phúc như ‘’gã từ quan’’ ở Đông Hoa Vàng.
"...Rằng xưa có gã từ quan,
. . .Lên non tìm đông hoa vàng ngủ say..."
Bài thơ này có nôi dung là môt chuyện tình bình dân nơi thôn dã:

‘’ Xưa có anh học trò nghèo, yêu môt cô gái cùng thôn. Anh theo đuổi bút nghiên đã lâu, nhưng thi mãi không đậu. Anh muốn tiến tới hôn nhân, nhưng không tiền, không công danh sự nghiệp. Rồi nàng đi lấy chồng giầu. Anh đau khổ! Bây giờ anh chỉ còn bạn với sách đèn. Mấy năm sau đậu trạng. Ra làm quan. Nhưng chẳng bao lâu lại chán quan trường, ghét danh lợi.Trở về sống ở quê nhà, vui với cỏ cây, hoa vàng, cúc trắng, cùng gió trăng, mây nước...’’.
Câu chuyện tầm thường đó được thi sĩ Phạm Thiên Thư viết thành thơ . Với thiên tài của ông, bài thơ ‘’ Đông Hoa Vàng ‘’ trở thành môt tác phẩm tuyệt vời, môt chuyện tình đẹp và buồn như huyền thoại của môt gã hưu quan và môt cô gái quê đa tình:

‘’Ngày gã đi tìm Đông Hoa Vàng, trên đường đê dẫn tới bến sông, cũng có em. Trời mưa lớn, nhưng em chẳng ngại đường trơn đưa anh tới tận bến cầu:
"Ừ, thì mình ngại mưa mau.
. . .Cũng đưa anh đến bến cầu, nước xuôi."
Thuyền theo giòng. Nước xuôi ra biển, không bao giờ về bến cũ. Gã biết lần này là vĩnh biệt. Có mây sầu ngăn cách:
"Sông này đây chảy môt giòng thôi
. . .Mây sầu sông thẵm, tóc người cuối sông."

Rồi đây, kẻ đầu sông, người cuối sông như chuyện tình nàng Lương ý và Lý Sinh thuở nào, kẻ đầu Tương giang, người cuối sông, cùng uống nước môt giòng mà chẳng nhìn thấy mặt nhau.
Những ngày ở đông Hoàng Hoa là những ngày nhung nhớ, những hình ảnh thương yêu chợt đến với gã:
" Ngày xưa em chửa theo chồng
Mùa xuân em mặc aó hồng đào rơi
Mùa thu, aó biếc da trời
Sang đông em lại đổi dời aó hoa."
Sống trong gia đình lễ giáo xưa, tuy yêu em , nhưng chưa giám tỏ l . Nhớ môt lần, trên cánh đồng cà tím, gã ngắt môt chùm mù-sa mọc bên đường. Đi môt quãng đường dài mới kín đáo trao vôi cho em.

Đường về hái nụ mù- sa
Đưa theo dài môt rung cà tím thôi.
Rồi:
Anh trao vôi vàng
chùm hoa mới nở...
( Ngày Xưa Hoàng Thị-PTT )
Từ ngày yêu em, kỷ vật chỉ có chùm hoa dại . Hay bây giờ ‘’cách mặt, xa lòng’’ em chẳng yêu tôi nữa?
"Thôi thì em chẳng yêu tôi.
. . .Leo lên cành bưởi, nhớ người dưng dưng,"
Tình tôi như mối tình cậu trai trong câu ca dao cổ tích:
Trèo lên cây bưởi hái hoa
Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân
Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc
Em có chồng anh tiếc lắm thay...
( Ca dao )
Cái yêu thương kín đáo, ngấm ngầm của gã khác với chuyện tình của Hoàng, cậu trai thời nay, khóc điên cuồng trong quán rượu khi được tin em lấy chồng:
Tình ta tha thiết, cuồng ta khóc
Tố cuả Hoàng, nay Tố cuả ai?
...Kiều Thu hề Tố em ơi!
Ta đang lửa đốt tơi bời mái Tây
( Vũ Hoàng Chương )
Gã, vẫn cái bản tính bẽn lẽn, cái phong thái của môt cậu trai mới lớn. Có dịp đi chơi với em mà không giám tỏ tình. Đêm về làm môt bài thơ dài để giãi bầy tâm sự, nhưng viết được môt nữa thì bỏ dở,
Đêm về thắp nến làm thơ
Tiếng chân còn vọng nửa tờ thư thôi.
Sau ngày đám cưới, em chỉ mặc áo hồng, cái mầu hồng đào rơi mà gã ưa thích, càng gợi niềm thương nhớ:
. . ."Từ hôm em bỏ theo chồng
Áo trắng em cất, áo hồng em mang
Và, những hình ảnh khó quên của em:
Em về hong tóc muà Xuân.
Trăng trầm hương tỏa dưới chân môt vành,
Em nằm ngó côi thu xanh,
Môi ươm đào, lý môt cành đôi mươi
Về em vàng phố mây trời
Tay đơm nụ hạ, hoa rời gót Xuân.
Cái đêm rằm, gã và em nhìn trăng mà thề thốt. Bây giờ chắc em quên rồi! Gã thầm trách:
Em ơi! rũ tóc mây về,
Nhìn trăng nỡ để lời thề gió bay.
Bây giờ, em và chồng như cặp uyên ương hạnh phúc. Gã vẫn cô đơn, lạnh lùng như trời chớm đông:
Đôi uyên ương trắng bay rồi
Tiếng nghe tha thiết bên trời chớm đông.
Gã tự nhủ, đời này không lấy được em thì sẽ đợi đến kiếp sau. Gã sẽ là Trương Quân Thụy, em là Thôi Oanh Oanh trong điển tích xưa. Trương và Thôi đã gặp nhau lần đầu ở chùa Phổ-cưu, đồi Tây. Mối tình tuyệt vời này là nguồn cảm hứng của bao thi nhân,
Đợi nhau tàn cuôc hoa này,
Đành như cánh bướm đồi Tây hững hờ.
Dù phải đợi nhau trong nhiều đời, nhiều kiếp gã vẫn chờ. Gã và em sẽ gắn bó cùng nhau như giấy với mực.
Đợi nhau từ mấy thuở,
Tìm nhau cõi vô thường
Anh hoá thân làm mực
Cho vừa giấy yêu đương
( Pháp Thân-PTT )
Kiếp này không được vẹn tình thì thà được chết như con chim dưới côi hoa đào cho xong:
Con chim chết dưới côi hoa
Tiếng kêu rụng giữa san hà xanh xao.
Mối tình tuyệt vọng đó như mối tình ngang trái cuả anh lái đò Trương Chi và nàng tiểu thư Mỵ Nương. Anh lái đò chết, nhưng trái tim không tiêu mà kết thành khối pha lê trong vắt; rồi được tiện thành cái ly tuyệt đẹp. Có lần Mỹ Nương uống nước chợt thấy hình Trương Chi nơi đáy cốc. Xúc đông nàng đánh rơi. Ly không vỡ. Nhưng sau, chỉ môt giọt nước mắt, chiếc ly bỗng tan thành nước.
Ước gì có môt giọt nước mắt thương yêu là gã thỏa nguyện cho giấc ngủ ngàn năm.
Mai anh chết dưới cỗi đào,
Khóc anh xin nhỏ lệ vào thiên thu.
Chuyện gã từ quan cũng là ước mong và tâm sự cuả Phạm Thiên Thư. Gã từ quan đang đau khổ, bỗng tìm thấy an vui, tự tại hay Phạm Thiên Thư đang phiền não cuả kiếp nhân sinh, bỗng bỏ nhà đi tu ( chùa Pháp Hoa, Phú Nhuận, Sài-gòn), để tìm giải thóat.

Ở chùa, ông được học những giáo lý căn bản nhà Phật. Cái Giáo lý Vô Thường làm ông chợt tỉnh,
Thì thôi! tóc ấy phù vân.
Thì thôi! lệ ấy còn ngần giáng sương.
Thì thôi! mù phố xe đường
Thôi thì thôi nhé! đoạn trường thế thôi.
Bây giờ hiểu đạo, gã biết rằng, những sợi tóc bồng bềnh như mây bay, giọt nước mắt như hạt sương buổi sớm; và cả cuôc đời phong trần, đều là những pháp vô thường. Vì vô thường cho nên tất cả đều đi đến tàn hoại. Biết rõ tướng trạng vô thường và tàn hoại của vạn pháp. Gã bỗng giác ngô và chặt đứt những vọng niệm gây phiền não bấy lâu ,
Thôi thì thôi nhé! đoạn trường thế thôi..
Từ đó gã sống môt cuôc đời an lạc, chuyện tình đău khổ khi xưa, chuyện vinh nhục chốn quan trường đều rũ sạch. Những băn khoăn ước vọng cho tương lai cũng không màng tới. Gã đang sống‘’an trú trong hiện tại ‘’ đang hoà cùng với thiên nhiên tuyệt vời ở Đông Hoa Vàng:

Ta về rũ aó mây trôi.
Gối trăng đánh giấc bên đồi dạ lan
Rằng xưa có gã từ quan,
Lên non tìm Đông Hoa Vàng ngủ say...
Chiến tranh đã chấm dứt gần ba chục năm rồi mà người dân trong nước đã được sống an lạc và hạnh phúc như ‘’ gã từ quan ‘’ ở Đông Hoa Vàng hay Chưa ?

Nguyễn Mộng Khôi

Mời xem tiếp phụ bản: ĐỘNG HOA VÀNG

CÙNG MỘT TÁC GIẢ:

Những Kẻ Bị Cắt Tai ( Giác Chánh - NMK)

TRI TÚC

CHÙA TRẤN-QUỐC Ở HỒ-TÂY QUA LICH SỬ & THI VĂN

Hội ngộ với văn học và lịch sử

CỎ CÂY CŨNG CÓ LINH HỒN

Không khí không mất tiền mua

TÂM BÊNH SANH THÂN BÊNH

ẤN GIÁO-PHẬT GIÁO-HỒI GIÁO

Lý Thường Kiệt

ĐỘNG HOA VÀNG

Sức Mạnh Của Cầu Nguyện

Thành Cổ Loa-Tình Mỹ Châu

BA NGÀY GIẢI PHÓNG THĂNG LONG

BẢN DỊCH THƠ TRỊNH CỐC- NGUYỄN MỘNG KHÔI

Vu Lan & Cúng Cô Hồn

VẠN HẠNH THIỀN SƯ

Bà Chúa Liễu Hạnh

Thăng trầm của chữ Nho qua bài thơ ÔNG ĐỒ

Ai Lên Xứ Lạng Cùng Anh

Dương Vân Nga :Từ chính sử đến truyền thuyết

LINCOLN VÀ KENNEDY

Về trang chủ

XEM TIẾP