|  VĂN
HỌC & NGHỆ THUẬT
"Truyện
cổ cố đô -
Bấy giờ ơ? Huế, Tùng Thiện công (sau là Tùng Thiện
Vương) cùng với nhiều thi bá đã dựng lên Thi xã
Mạc Vân. Tùng Thiện làm minh chủ, nhà Tùng Thiện
bên bờ sông Lợi Nông là trụ sở của Thi xã. Những
người có chân trong Thi xã đều là những hoàng thân
quốc thích, danh công, cự danh nổi tiếng có tài
thi ca như Tuy quốc công Miên Trinh (Sau được phong
Tuy Lý Vương), Tương an công Miên Bửu, Thọ xuân
công Miên Mịnh, Hàm thuận công Miên Thủ, Hoằng Hoá
công Miện, Phan Thanh Giản, Hà Tôn Quyền, Trương
Đăng Quế, Nguyễn Đăng Giai, Nguyễn Văn Siêu v.v...
Thỉnh thoảng các thi ông lại hội họp để cùng nhau
xướng hoạ thơ từ. Thơ văn truyền đi, tiếng tăm của
Thi xã vang lừng cả bắc nam. Có thể sánh Mạc Vân
với hội Tao Đàn dưới thời Lê Thánh Tông.
Từ sau ngày được phục chức trở lại đất kinh kỳ,
một hôm ông Quát được người ta đưa cho xem những
bài thơ xướng họa ở trong Thi xã, ông liếc mắt đọc
qua và bắt đầu bịt mũi lia lịa, miệng trọ trẹ ngâm
hai câu:
Ngán cho cái mũi vô duyên,
Câu thơ Thi xã, con thuyền Nghê. An.
Đem cái mùi thơ của Thi xã mà ví với mùi hôi nước
mắm của con thuyền Nghê. An thì thật là quá quắt.
Nghe chuyện ấy các nhà thơ trong Thi xã căm giận
Quát biết chừng nào! Thế nhưng hai ông Tùng, Tuy
là những người có độ lượng và biết trọng tài vẫn
không trách ông Quát. Không những thế hai ông còn
tìm đến nhà ông Quát để mời ông gia nhập vào Thi
xã. Song nhiều lần đến mà ông Quát không tiếp bằng
cách thác lời là đi vắng. Mãi đến một hôm Tùng Thiện
đến bất chợt vào lúc ông Quát đang cặm cụi làm những
việc lặt vặt trong nhà (Vì ông nghèo không nuôi
được người giúp việc). Từ gặp Tùng, ông Quát nhận
thấy đó là người có phẩm cách và tài ba nên ông
tiếp đãi ân cần. Từ đó hai người thường đến chơi
nhà nhau trò chuyện và kết thân. Thấy ông Quát túng
thiếu, hai ông Tùng, Tuy thường đem tiền bạc đến
giúp, nhiều khi hai ông còn tặng cho bạn những hàng
tơ lụa vua ban phát cho hai ông.
Trước thái độ lễ hiền hạ sĩ (Lễ trọng bậc hiền,
nhún nhường kẻ sĩ) của hai ông Tùng Tuy, chu thần
Cao Bá Quát sinh lòng cảm mộ, từ ấy cùng hai ông
đi lại thân mật và nhận lời mời gia nhập vào Thi
xã Mạc Vân.
Qua mối cảm tình gắn bó đó mà Cao Bá Quát đã đề
bạt cho tập thơ Thương Sơn của Tùng Thiện Miên Thẩm,
bài đề bạt ấy là một bản Tuyên ngôn về thơ rất giá
tri. Lịch sư? Văn học Việt Nam.
|
.
