|  VĂN
HỌC & NGHỆ THUẬT
Tìm
thấy tác phẩm "Việt Nam Quốc sử bình diễn ca"
của Phan Bội Châu
 Việt
Nam Quốc sử bình diễn ca của cụ Phan Bội Châu sau
gần tám mươi năm lưu lạc, sắp được xuất bản. Điều
khá đặc biệt là tập bình diễn ca này được những
người từng sống với cụ Phan ghi nhớ và chép lại.
Theo PGS, TS sử học Chương Thâu, nguyên cán bộ
Viện Sử học Việt Nam, người đã có hơn 50 năm nghiên
cứu về Phan Bội Châu, thì Việt Nam Quốc sử bình
diễn ca (1927), thực chất là bản diễn ca chữ Nôm
của bản Việt Nam Quốc sử khảo - chữ Hán đã được
xuất bản ở Nhật Bản từ năm 1909.
GS cho biết: "Trong những năm cuối đời khi
bị giam lỏng ở Bến Ngự, Huế, cụ Phan đã đem tác
phẩm Việt Nam quốc sử khảo dịch ra tiếng Việt theo
thể văn vần song thất lục bát, cũng gồm đủ 10 chương
như nguyên bản chữ Hán". Năm 1929, cụ Phan
công bố trên báo Tiếng Dân nhưng mới đăng được một
kỳ thì bị Tây kiểm duyệt bỏ, nên toàn bộ tác phẩm
này chưa được công bố.
GS Chương Thâu bắt đầu nghiên cứu Phan Bội Châu
từ năm 1956, khi còn là giảng viên Khoa Sử - Đại
học Tổng hợp Hà Nội (cũ). Ông cho biết, năm 1967,
có dịp về Kim Liên (Nam Đàn - Nghệ An) ông may mắn
được gặp cụ Nguyễn Văn Vinh lúc đó là giáo viên
cấp II và cụ Nguyễn Thị Sinh là vợ sau của cụ Vương
Thúc Oánh - vốn là con rể cụ Phan, là những người
thuộc nhiều đoạn trong Việt Nam Quốc sử bình diễn
ca.
Trong vở ghi chép "Thơ, văn Phan Bội Châu"
của cụ Nguyễn Văn Vinh có chép trọn một tiết của
chương thứ năm cuốn Việt Nam Quốc sử bình diễn ca
dưới đầu đề "Dân trí nước ta thật đáng thương".
Cụ Nguyễn Thị Sinh thì chỉ nhớ được một phần ở tiết
của chương thứ sáu về những vị anh hùng chống giặc
ngoại xâm thất bại để đọc cho GS Chương Thâu chép
như Triệu Ẩu, Phùng Hưng, Lý Bí, Mai Hắc Đế, Đặng
Dung, Nguyễn Cảnh Dị. Đoạn sau cụ quên.
Và cũng năm đó, GS Chương Thâu tin chắc một điều
rằng, Việt Nam Quốc sử bình diễn ca của cụ Phan
sẽ không mất, bởi cụ Vinh có cho biết một nhà giáo
là Vương Kính, ở Sa Nam (Nam Đàn) cũng sưu tầm được
nhiều chương, đoạn của tác phẩm này. Nhưng vào thời
gian đó ông Vương Kính đang đi dạy xa nhà nên GS
Thâu không tìm gặp được.
GS Vương Lộc - cán bộ công tác ở viện Ngôn ngữ
học về hưu, hiện sống ở khu tập thể Thành Công -
Hà Nội, là anh trai của nhà giáo Vương Kính cho
biết: Khoảng năm 1973, GS được ông Vương Kính cho
hay có sưu tầm được nhiều chương, đoạn bình diễn
ca từ những người từng có thời gian sống với cụ
Phan, những lão thành cách mạng như cụ Phan Đình
Đồng, Hồ Sĩ Thiệu, Lê Văn Thông... nhưng cần thẩm
định thêm để khẳng định đó là tác phẩm của cụ Phan
Bội Châu.
Nhân đi tìm tư liệu về cụ Huỳnh Thúc Kháng trên
báo Tiếng Dân, GS Vương Lộc đã tình cờ đọc được
bài "Độc sử cảm ngôn" ký tên Phan Bội
Châu (ngày 18-7-1929). Đem về đối chiếu lại bài
này với cuốn Việt Nam Quốc sử khảo đã được GS Chương
Thâu phiên dịch ra tiếng Việt (NXB Giáo dục, 1962),
GS Vương Lộc nhận ra đây là một đoạn diễn ca của
Việt Nam Quốc sử khảo. Từ đấy khẳng định cụ Phan
Bội Châu đã diễn ca cuốn Việt Nam Quốc sử khảo của
mình bằng chữ Hán ra chữ quốc ngữ. Từ đây ông Vương
Kính có dịp để so sánh, đối chiếu giúp khớp lại
từng chương, đoạn mà mình sưu tầm được để hoàn thiện
cuốn Việt Nam Quốc sử bình diễn ca. GS Vương Lộc
cho biết, đã có nhiều người dân thuộc những chương,
đoạn dài của Việt Nam Quốc sử bình diễn ca. Và chính
họ đã giúp tác phẩm này được tìm lại một cách khá
đầy đủ, trọn vẹn.
Ông Vương Kính, 70 tuổi, hiện sống ở thị trấn Sa
Nam (Nam Đàn) ngoài đi dạy còn sáng tác thơ, văn.
Theo ông, một điều hết sức thú vị là cụ Phan đã
trực tiếp diễn Nôm, biến một tác phẩm văn xuôi thành
một tác phẩm văn vần, được viết theo thể song thất
lục bát, gồm 4.181 câu. Tác phẩm đề cập nhiều vấn
đề lịch sử, địa dư, kinh tế, xã hội... có quan hệ
đến Quốc sử. Nhiều trang viết lý thú, kết hợp chặt
chẽ giữa diễn với bình nhằm tuyên truyền, giáo dục,
động viên mọi người đứng lên diệt thù, cứu quốc.
Gần đây ông Vương Kính đã có nhã ý chuyển lại toàn
văn bản Việt Nam Quốc sử bình diễn ca cho Tạp chí
Huế xưa và nay để công bố ở Huế, nơi tác phẩm quan
trọng này của cụ Phan ra đời (nhưng chưa hề được
xuất bản). Hội Khoa học lịch sử Thừa Thiên-Huế -
Tạp chí Huế xưa và nay đã có kế hoạch cùng với Nhà
xuất bản Thuận Hóa, Huế xuất bản cuốn Việt Nam Quốc
sử bình diễn ca trong năm 2005, nhân dịp kỷ niệm
65 năm ngày mất của cụ Phan Bội Châu (1940-2005).
"Giới thiệu Việt Nam Quốc sử bình diễn ca,
chúng ta hết sức mừng khi có trong tay mình một
tập bình diễn ca quốc sử của Phan Bội Châu khá đầy
đủ và trọn vẹn mà lâu nay lưu lạc, thất truyền.
Mừng hơn khi thấy trước khối lượng tác phẩm vốn
đã rất đồ sộ của cụ Phan nay có thêm một tác phẩm
văn - sử giá trị" - ông Vương Kính nói.
Người làm công trình Phan Bội Châu Toàn tập như
GS Chương Thâu cũng mới chỉ sưu tầm được chưa đầy
một phần ba tác phẩm Việt Nam Quốc sử bình diễn
ca. GS tâm sự ông đang chờ đợi được thưởng thức
toàn văn tác phẩm này do ông Vương Kính sưu tầm
và lưu giữ bấy lâu nay sắp xuất bản.
Tiền phong
|
.
