Ngọn Gió
Rừng
Trần Thanh Mại sinh năm 1911, người làng Tân Nội, huyện
Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên - Huế.Trước
1945, ông chuyên viết văn, cộng tác với nhiều báo ở
Hà Nội và Sài Gòn.Trần Thanh Mại
còn viết truyện ngắn Ngọn gió rừng (1932), Ký sự lịch
sử Tuy Lý Vương (1938) và Tiểu thuyết lịch sử Ngô VươngQuyền
(1944).Trần Thanh Mại mất năm
1965 tại Hà Nộị
oOo
Quốc học 17-9-1927
I
Chiều xuân đằm thắm, ánh tà dương thếp
ngọn sóng hồ; búp sen ra mặt ả đầu, đương lấy dáng dới
quạt tàng xanh biếc. Trên bờ hồ, hoa đào còn đợi đông
phong, nhành lan đoá huệ ngậm cười chờ ả tố.
Rừng xuân tĩnh mịch trong cái hoàn cảnh
đẹp đẽ thiên nhiên; luồng khí thanh tao hình như xa
nay cha ngời hô hấp. Vài đôi chim quyên chờ bạn đi về,
bay qua lại trên lùm cây rậm. Thỉnh thoảng một đàn dế
đâu, theo nhau than vãn, nghĩ đi rồi kêu lại, kêu lại
mà nghĩ đi, thảm thảm rầu rầu, hòa lẫn với tiếng chuốc
sành trên cây trong đá, mà cùng nhau như nhắc lại cho
ngày xuân rằng đã đến giờ phải mất đi thêm một.
Trên tảng đá rêu phong mờ mờ xám xám,
một chàng thiếu niên ngồi cúi mặt, nhìn nớc hồ soi rọi
vũng trời xanh. Hai cùi tay chống lên trên gối, hai
bàn tay đâu nhau bóp trán để cho tóc đen cuồn cuộn sã
xuống trớc mặt xanh xaọ Chốc chốc thấy ngực phồng vai
dún, tỏ ra một khối sầu vô tận, mà mấy hồi dài than
vắn thở cũng không tan được chút nào .
Thiếu niên trạc chừng hai mơi, mình
gầy mặt nhạt, xem qua ngọn gió thảm sầu đi lại, đã lau
chùi mất phần phấn má son môi, mà chỉ chừa lại cái hình
thức khôi ngô hùng dũng.
Gần bên chân thiếu niên có một chiếc
súng bắn chim.
II
Đêm gần sắp đến.
Đêm đã đến rồi.
Bóng thông già tối mịt, dựng thẳng giữa
trời hôm; khoảng không gian hình như sợ sơng đêm lạnh
lẽo, trùm bọc thêm một tấm vải đen. Ngàn vạn ngôi tinh
tú đua nhau lần lợt, đính châu kết ngọc vào áo của trời,
mà trong cỏ đầu ghềnh, đôi thứ sâu cũng thẻ gieo vàng
rạng đất. Lâu lâu vị thần nữ ban đêm, dịu dàng đi đến,
trong suốt như gơng, lần lên chói lọi, ở trên ngó xuống,
như dỡn như cời, xem khác hẳn với ngời trong cảnh.
Thiếu niên ngồi không nhúc nhích, giây
lâu rùng mình ngỏn dậy, trông qua trông lại, trở mình
ngồi ra cách khác, rồi lại cúi đầu xuống tay, nhắm mắt
thở dài mà im lă.ng. Một chốc thấy cau mày, chíp miệng,
rên một tiếng to, rồi lẩm bẩm một đoạn dài, ai lắng
tai sẽ nghe rõ một truyện không đầu không cuối, hình
như tiếp theo mấy câu gì đã nói đâu từ trước.
Nghe rằng:
"... Khi ta đa em về bến Hoài Tân,
em bước chân lên, đa tay cho ta mà không nỡ rời nhau,
thì ta đã biết cuộc đời ta về sau không còn chi nữa.
Ta không có thể yêu em mà ta yêu em, chuyện "Thế
tất" của trời mới thật gớm ghê chả... Trăm ngàn
vạn lớp thành đồng chắc chắn nó ngăn cản ta không được
gần em; một chuyện ta là người hèn mạt, em là một vị
thiếu nữ tuyệt vời; cái hạnh phúc to nhất trên đời ta
về trớc là được đánh bụi chiếc giầy gấm của em, thế
mà ta yêu em!... - Ôi! Trong đời con người ta, ái tình
là trọng, đến thương yêu dễ còn kể chi sự trắc trở ở
ngoài ...
"Ta yêu em!... Bây giờ đổi cho
em lên làm một vị nữ vương, giữ gìn một nước, mà ta
xuống làm hạng đê tiện nhất trong trường tài chính...
- Ôi, từ cái địa vị em mà lên đến nữ vương, cảnh ngộ
ta sa vào bần tiện, lên lên xuống xuống, cũng chẳng
xa gì! - Tóm lại bây giờ đổi ra như thế, đến thương
yêu, ta thương yêu em cũng được kia mà!... Lạ thay!
Hồi ấy ta chịu để cho em đi, ta chỉ lấy một con mắt
đau đớn thảm sầu mà nhìn em mất, mất trong dặm liễu
đường hoè, ta lấy móng tay ta đâm vào ngực, ta lấy răng
ta cắn vào môi, ta đè nén khối thương tâm của ta lại
mà để cho em đị - Ôi! Hồi ấy sao ta lại không hành động
khác kia.
"Trăm ngàn vạn non cao bể thẳm
ngăn trở ái tình của chúng ta, sao ta không biết lợi
dụng năng lực ái tình mà đạp non lấp bể, phá tan làm
một vùng bình địa mênh mông? Sao ta không đá nhào xã
hội nhân quần, cái xã hội phong không phải đồi, tục
không phải bại, mà là cái xã hội không biết đúc nấu
trong lò xấu xa chi, nó chia phân phú quý và bần tiện
làm hai, mà đào ra giữa một vực vô ngần sâu rô.ng. Đến
mu cùng kế cực, ta xoay trời đất lại, lộn ngược vỏ địa
cầu, đồng nhau bỏ cái giang sơn ô uế đó, lấy ái tình
hóa ra một chất không tên, quăng ra giữa không gian,
cho nó to, cho nó lớn, để ta tự tác thành cho ta một
thế giới riêng, đào tạo cho ta một vì sao mới; cho xoay
cho chuyển, cho rọi cho soi; cho chạy vòng tròn, cho
dừng chân đứng; lên lên, xuống xuống, lại lại, qua qua;
vận động trong ức ức triệu triệu vì tinh tú của vũ trụ
vô cùng; có ánh sáng riêng, có hình dung khác; một cõi
bồng lai cực lạc riêng ta, để em cùng ta đa nhau lên,
mà sống bằng cái sống của thời gian, mặc sức sông cạn
đá mòn, trời long đất lở; ta theo ngôi sao cứ chạy cứ
xoay, cứ thương yêu nhau đời đời không đoạn tuyệt.
"Nếu bất luận não cuồn của khoa
học theo đuổi trong lúc đêm thanh, đem sắp hàng bày
lối ra giữa trời khuya, từng thiên văn kính, như từng
vị súng thần bài binh bố trận, mà nghiên mà cứu, mà
học nguyên chất của ta, ta giơ tay quơ quét, dẹp quách
cả ức ức triệu triệu sao trời một chỗ, rồi cùng nhau
vùng vụt ra ngoài cái vô cùng xa nay, trong cái vô cùng
não ngời cha thấy; không ăn không uống, không thở khí
trời, không bắt bằng tay, không trông bằng mắt, không
hình không dạng, vạn dạng muôn hình, mà thương yêu nhau,
cùng nhau làm lại một chất hóa học xa nay chưa từng
thấy đến, mà ta sẽ gọi là chất "ái tình" như
nhà bác học gọi hạt hoàn chiếu bằng chất "than"
và gọi thuỷ ngân bằng chất "kim" vậy .
"Ôi! Anh hùng chi ta mà hào kiệt
chi tả".
III
Canh vẫn cứ tàn, đêm càng đi đến, chị
Hằng ở trên không vẫn đang rực rỡ quăng ánh sáng xanh,
dịu dàng như nhung, trong sạch như tuyết, cười cợt cùng
non sông, như thấy ai càng khổ càng sầu, lại càng cứ
trêu cứ khích.
Bên rừng lặng lẽ, nguyệt quang xuy bạc
vào lá tắm sơng, chỗ sáng quắc, chỗ tối mù, theo mắt
thường, các vật thay hình này ra thức no ..
Thật ngời Tây nói không sai: ban đêm
là lúc hoạt động của vạn vật muôn loài, xem chừng ngọn
cỏ lá cây, cũng trong lúc đó mà lớn lên, to ra, mà đi
lại cùng nhau, chuyện trò trong một tiếng huyền bí,
thính quan cha tài rõ được...
Thiếu niên cứ ngồi, mộng tởng càng mê,
mắt đờ tóc thẳng, không còn biết gì nữa hết.
Bỗng nghe đầu gò, chim kêu đôi ba tiếng,
thiếu niên rùng mình thẳng dậy, đánh tay vào trán, lúc
lắc đầu, hình như muốn lay cho rớt đôi ba phần mê loạn
còn đương dính ở trong óc cha ra; cả ngời thiếu niên
đều rã rợi mệt nhừ; khi trớc quả tim càng nhảy chừng
nào thì nay càng lặng dần đi chừng nấỵ Bắt khăn lau
đầu, thủng thẳng lợm chiếc súng bên chân, mở lòng sắp
máy, rồi nhẹ nhàng để xuống chỗ xạ Thiếu niên ngồi lại
trên tấm đá, nhìn trời nhìn đất như mãi đến giờ mới
biết mình ở trong một cảnh thiên nhiên.
Trong lùm, trên ngọn, chim quyên vợ
vợ chồng chồng rũ rĩ cùng nhau, mà say mê trong bể áị
Bên bờ hồ, vĩ lô trắng xoá, chùm nhỏ chùm to, trông
như bông mới lột, dập díu trên nhánh mảnh, cành cao
cúi xuống cành thấp, hôn hít ấp iu, tình tình tự tư
.. Vài ba cành hoa cha héo, còn cầm giữ cho được mấy
chàng bớm lả lơi: như trớc khi cha tàn, biết đời không
còn mấy, còn níu lui lại một chút xuân thừạ ở giữa khoảng
đêm khuya, một đàn chim nhạn, bay qua, tiếng kêu vang
dội lưng trời, chờ nhau, đợi nhau, dìu dắt cho nhau,
cho đến tiếng cánh đập sàn sạt giữa khoảng thanh không,
cũng như rải rác ra một khối tình chan chứạ Cả trời
tình man mát, bao bọc một khách thất tình, tình trên
cây trong nớc, tình dới cỏ trên hoa, tạo vật đều vang
lừng những tiếng tình, cho đến hột cát đầu ghềnh, ngọn
triều bên gót, cũng đồng thanh ôm lấy nguyệt quang mà
kêu rầm lên một tiếng tình chung vậy.
Thiếu niên nhìn qua nhìn lại, mắt bừng
ngực nín, xem mà như sững như mệ Hồi lâu lại ngồi xuống
than rằng:
- Ôi, trời đất đã biểu đồng tình mà
ký tờ xử tử ta chăng? Ôi hoa, ôi bớm, chim trên ngọn,
nước đầu ghềnh, ôi nhạn chờ sơng, ôi sâu mum cỏ! Cả
trời đất mênh mông kia! Các ngơi là cái chi chi mà cũng
biết ái tình là trọng. Trong mấy muôn nghìn kiếp trước,
các ngừơi đã tu những điều chi, các người đã làm phớc
cho ai, đến nay biết chuyện thương yêu, mà được phép
trời cho thương yêu như nguyện. Cái kiếp người vụng
tu lắm phải hay chăng?
IV
Thiếu niên gục đầu xuống, dựa vào gốc
cây, lạnh lẽo cả ngời, không còn chút sức. Giây lâu
đêm càng khuya, một luồng gió từ phơng tây ù ù chạy
đến, mạnh mẽ lạ lùng, lá rụng đầy gò, cuốn tròn chạy
đi theo mất. Hoa tàn rã cánh, chàng bớm phải bay, ngấn
nớc rung rinh, ánh trăng tan nát. Vĩ lô trên bờ hồ,
lay động ở trên cành yếu ớt, cái gãy cái còn, lơ thơ
ném tuyết gieo bông, theo ngọn gió cuồng, bay đi lã
chã. Chim quyên trong lùm hoảng hốt, rời nhau xiêu lạc
nhiều nơi; mà mây trời đương hợp, cũng chồn rồn phân
năm xé bảy.
Cơn gió đi qua, tạo vật trở lại điềm
nhiên lặng lẽ. Trên không, chị Hằng còn soi rọi cái
cảnh tượng phân ly, xem qua tiều tu thê lơng, muôn phần
thảm đạm.
Bỗng thấy thiếu niên mỉm miệng cười
mà nói:
"Té ra chuyện tình rẽ thuý chia
uyên, không tu phải gặp, có tu cũng hoài, nào trong
vũ trụ còn vật gì thoát cái vòng "Thế tất"
được đâu? Gió rừng thổi qua, đem mấy ngọn lá khô tàn;
dọc theo thung lũng đi về dâu? Gió rừng thổi mạnh cho
ta đi về với!".
Thiếu niên miệng vẫn cười, xem như cái
khối sầu vô tận đã theo luồng gió tan đi. Cúi xuống,
tay cầm lấy súng, lần lần đa lên đến trán...
V
Bỗng nghe xa đa giọng hát du dương,
từ đâu giữa dòng mà lại, lắng tai, rõ ràng một điệu
ca dao, theo mái chèo rẽ nớc; thì ra con đò dạo cảnh
sáng trăng, tâm trí nhẹ nhàng thi hồn mang mát, vô tình
bất ý mà tặng gửi cho gió, cho mây, cho trời, cho nước,
những hơi nầy, nó đập vào óc bệnh của thiếu niên:
"A! Dọi nớc lờ mờ... ờ... ờ...,
bóng trăng, ờ... ờ, dọi nước lờ mờ ..., ờ ... ờ ...
A! à! a!... Em thương ngời, a... a đứng
bên... ên... ơ ... a ... a ... a ... bờ ... ờ ..., a
... à ... a ... sông Lai ... i ... ì .
A! à! a! Si tình chi lắm hỡi ai ...!
"ờ! ơ! ơ! Làm trai ơ ... ơ ...
phải a ... a .. a trả a .... a .... phải trả lấy nợ
... ơ ... ơ . trai a .... a ... a mới là ... à ... a
`... à!
A! à! a ... dọi nước ơ ... ơ tà ta `...
a .. à .. a, bóng trăng dọi nước tà tà à ... a `...
à" .
Thiếu niên nghe.
Thiếu niên cau mày, nín lặng hồi lâu,
ngồi không nhúc nhích, hình như nghĩ việc gì rắc rối
khó khăn.
Canh chầy khắc lụn. Giữa khoảng không
gian im lặng như tờ, đàn dế lại hòa nhau ca bài trường
hận.
Bỗng thấy thiếu niên vùng đứng dậy,
hét lên một tiếng to, đấm ngực than rằng:
"Trà nơng em ơi! Ta cam tệ cùng
em lắm lắm. Ta biết rằng phần em, em sẽ khô héo như
đoá hoa mà em cho mợn cái tên yêu quý. Em sẽ hao mòn
tiều tup, rồi dần dần ngủ thẳng cái giấc ngàn năm; em
sẽ nhắm mắt mà không thèm nói cho ai biết những nỗi
thương tâm đau đớn của đời em; hoạ chăng trong hơi thở
cuối cùng, bầu không khí vô tình, lãnh đạm quanh em
sẽ hứng lấy cái tên vô phúc của ngời xa cũ. Ta đã muốn
đi trớc em, đợi em sẵn dới tuyền đài cho cam dạ! Nhưng,
than ôi, đời ngời còn biết bao nghĩa vụ, nợ trần nào
thuở trả cho xong? Ta đành phải nhường em nớc bớc...
Đợi anh với Trà nơng...".
Một tiếng ầm, một luồng nước bốc lên,
văng ra tua tủa; chiếc súng bắn chim bị vất bằng một
cánh tay quả quyết hùng cờng, chìm lỉm xuống đáy hồ
trăng rọi.Thiếu niên quay mình vùng chân chạy, chạy
miết, thẳng trớc mặt chàng, không thèm nghe gì nữa hết.
VI
Cùng trong lúc ấy, đứng tựa bao lan,
hai vị giai nhân dựa đầu vào nhau như một cặp ngỗng
trời đương ngủ, cùng nhau hởng cái phong vị ái tình
của một đêm trăng.
Bỗng chốc thấy chàng thanh niên mỉm
miệng cười kiêu ngạo mà nói rằng:
- Ăn mày đòi xôi gấc! Gặp thằng ấy đi
đâu cũng mang cái mặt mẽ thất tình mà phải tức cười
nôn ruột, em Trà nhé?
Giọng thỏ thẻ bên tai, cười khanh khách,
đáp rằng:
- Mình lại nhắc đến thằng con nít điên
khùng ấy nữa? Cam khổ! Em đã bảo người mang cho nó ít
tiền để nó đi cho rảnh nợ đời khuất mắt! Nó còn đó,
ái tình ta như bị cái bóng che lu!
Hai vị giai nhân lại cười oà, nhìn nhau
rồi nhào gục vào nhau, chìm đắm trong một cơn say sa
tê tái.
Chính lúc ấy là lúc chàng niên thiếu
si tình nghe tiếng gọi hồn, đang cắm đầu chạy miết,
chạy về ngả đường đời, chỗ trăm nghìn nghĩa vụ nặng
nề đương đợi chờ ngời anh hùngchí sĩ!
Huế, Octobre 1932
Trần Thanh Địch ấn hành, Huế 1932"
|
LỊCH
SỬ VĂN MINH, VĂN HOÁ VIỆT NAM
|
