| Nguyễn Công Hoan:::
Phành
phạch
Nghe thấy chiếc đồng hồ treo thong thả điểm mười
tiếng, bà uể oải sờ trên đầu giường, ấn ngón tay
cái vào núm quả lê bấm chuông, rồi lại uể oải đặt
phịch cánh tay xuống. Trời oi bức làm cho người
ta mệt nhọc, chán nản và lười biếng.
Mấy hôm nay, nhờ trời, dân Việt Nam ta không phải
phàn nàn rằng nước ta kém nực. Gớm ghiếc! Nóng đâu
lại có nóng thế! Suốt ngày, ánh nắng rọi xuống,
làm cho đất trắng xoá, nẻ kẽ, lá cây gục lả như
sắp chết khát. Thỉnh thoảng, trận gió tây nổi lên,
hắt hơi lửa vào mặt. Buổi tối thì im gió, nên khí
nóng cứ lẩn quất một nơi. Quạt đến rã cánh tay,
chẳng qua chỉ đổi hơi bức chỗ này lấy hơi bức chỗ
khác.
Bởi vậy, ai kia, chứ bà thì thấy khổ lắm. Bà bứt
rứt, khó chịu, nhiều lúc muốn vứt phăng cả chân
tay đi, tưởng chừng như thế thì đỡ vướng víu. Bà
rửa mặt, lau mình cả ngày, mà da vẫn nóng hầm hập.
Bà bới tóc ngỏng lên tận đỉnh đầu, ngồi ngửa bụng
ra, chống hai tay lại đằng sau mà thở. Nhiều lúc,
ngó thấy trời xanh ngăn ngắt, bà phịu cả đôi môi
dày và ướt, cau có nói:
- Lạy bố, thế này thì đến chảy mỡ ra mất!
Buổi tối, bà không thích đi đến những nơi thoáng
khí để hóng mát. Phải vạ mà đánh phấn, mà bôi môi,
mà đóng áo dài vào! Nực lắm và phiền lắm! Vả trời
này, chắc gì kiếm được một nơi có tí gió để đứng?
Chi bằng nằm trong buồng, tắt đèn đi cho nó có vẻ
dịu mát, mở tung hai cánh cửa chớp, rồi vặn quạt
máy vù vù. Như thế, may bà còn chợp ngủ được tị
nào chăng. Mấy hôm nay, bà lủng củng suốt đêm.
Vậy thì bà nằm đó. Nhưng thoạt trông đố ai dám
bảo là một người. Nếu người ta chưa nom rõ cái mặt
phị, cái cổ rụt, cái thân nung núc, và bốn chân
tay ngắn chùn chùn, thì phải bảo là một đống hai
ba cái chăn bông cuộn lại với nhau, sắp đem cất
đi. Thật thế, bà béo lắm, một cái béo rất hùng vĩ,
ít ai có thể tưởng tượng được. Mùa hè, ai trông
thấy bà mà không phát ngấy thì tôi không phải là
người.
Bà bấm chuông để gọi con Đỏ con, vì đã mười giờ
rồi.
Quả nhiên, con Đỏ con chưa dám ngủ. Nó thức để
chờ bà gọi. Xong việc, nó mới được yên thân. Nó
lừng lững lên, tay phe phẩy chiếc quạt giấy. Nó
lên quạt hầu bà.
Bà cắt cho nó việc ấy, thật là bà đủ lòng nhân
đạo đối với một con bé ở mười hai, mười ba tuổi
đầu. Phải, còn gì nhẹ nhàng cho bằng việc ngồi yên
một chỗ, cầm chiếc quạt khẽ đưa đi đưa lại. Bà đã
vì thương người mà nuôi cơm không cho nó là tốt.
Chứ ngữ ấy, cơm chẳng biết thổi, nước chẳng biết
gánh, quần áo chẳng biết giặt, nếu chẳng xin ở công
không để kiếm miếng ăn, tất chỉ có đi ăn mày. Con
Đỏ con, cả ngày, chỉ có việc bế anh, rồi làm phụ
dưới bếp. Rồi đến khi anh ngủ, có chuông bà gọi,
thì lên quạt hầu bà. Bà có khiến nó làm việc gì
nặng nhọc quá sức nó nữa đâu?
Con Đỏ con mới được bà nuôi ngót một tháng, nên
nó vẫn còn gầy còm lắm.
Nó đến mé tường, rút cái núm truyền điện để tắt
quạt đi. Nó thuộc chỗ và làm thạo lắm. Bà dạy nó
và bắt nó thử đi thử lại hai ba lượt cho quen tay.
Bà lại dạy nó rằng gió quạt điện chí độc, lỡ ra
ngủ quên ở trước quạt máy, có khi thành bán thân
bất toại, chứ chẳng chơi đâu. Vả bà cũng sợ để lâu
thì hại quạt và tốn tiền điện.
Con Đỏ con cuộn dây quạt, đặt lên mặt bàn. Rồi
nó khẽ nâng chiếc ghế đẩu, đặt thật nhẹ xuống gạch,
ngay bên giường bà nằm. Nó ngồi lên, và mở to chiếc
quạt giấy, phẩy phành phạch vào phía bà.
Bà nằm sấp, chân co, chân duỗi, úp mặt xuống, nhắm
mắt sẵn, thỉnh thoảng giục:
- Mạnh vào một tí.
Con Đỏ con ngồi thẳng lại như để lấy hết gân sức,
để quạt phành phạch vào bà. Lưng áo lụa của bà phồng
lên như cánh buồm. Nhưng nó thì nực lắm.
Trong buồng im phăng phắc. ánh đèn phố lẳng lặng
chiếu qua hai chiếc cửa sổ có chấn song sắt. Người
đi ngoài đường vãn dần. Sự tĩnh mịch của đêm khuya
ru người ta vào cõi mộng.
Dần dần, con Đỏ thấy mỏi tay và buồn ngủ. Nó tựa
lưng vào tường và quạt yếu đi. Lúc ấy, bà cũng đã
thiu thiu.
Nhưng bỗng bà giật mạnh chân và giãy luôn mấy cái.
Bà kêu:
- Trời, sao mà nóng khổ nóng sở thế này!
Con bé giật mình, sực tỉnh. Nó lấy hết gân sức
để quạt phành phạch.
Bà xoay nằm ngửa, dang cả hai tay lẫn hai chân
cho thoáng. áo và quần bà phần phật, bay như sóng
gợn.
Một lát, bà thở đều đều. Cánh tay con Đỏ con đưa
đi đưa lại mỗi lúc một yếu. Nó gật giúi giụi. Mấy
lần suýt ngã.
Bỗng đồng hồ nổi tiếng chuông. Trong lúc ngủ gà
ngủ vịt, nó đếm một, hai ba, bốn, năm, sáu, bảy,
tám, chín, mười, mười một. Nó ngẩng đầu dậy, mở
to mắt ra, nhìn bà. Nó thấy bụng bà phập phồng.
Nó đổi tay để quạt cho mạnh. Nó nhìn cái tủ gương,
ngọn đèn điện, chiếc quạt máy cho vui mắt, đỡ buồn
ngủ.
Nhưng không buồn ngủ sao được? Ngồi luôn một chỗ
và làm một việc trong lúc đêm khuya thanh vắng lại
tối đèn, đố ai mà không chán, không mệt, không buồn
ngủ? Bởi thế, con Đỏ con như thấy chiếc quạt và
đôi mi mắt nặng trĩu. Nó phe phẩy chậm, chậm dần...
chậm dần. Rồi nó ngoẹo đầu, cánh tay lả xuống, không
cử động nữa. Vậy mà nó vẫn mê thấy nó quạt luôn
luôn.
Thấy tiếng bà gọi, nó choàng dậy, và phành phạch
rõ mạnh. Mồ hôi nhễ nhại, đầm cả áo nó. Bà cựa.
Bà nghiêng mình, quay mặt vào tường, nên thỉnh thoảng
nó quạt trộm vào nó một cái.
Đồng hồ điểm mười hai tiếng. Con Đỏ con cựa mình,
ngồi lại cho đỡ mỏi, rồi quạt phành phạch thật mạnh.
Nó mong mãi bà không cho nó đi ngủ.
Nhưng bà nực, bà không ngủ được. Bà chỉ chợp mắt
được độ dăm phút là cùng. Vừa thấy ngọn quạt phảy
không đều tay, bà đã cựa, và giục:
- Mạnh lên, mày!
Con Đỏ con mỏi lắm rồi. Nó ê ẩm cả người. Nó cố
mở mắt ra, mà hai mí cứ muốn cặp díu lấy nhau. Tay
nọ đổi tay kia, nhưng rút cục hai tay cùng rã rời.
Nó cứ phải quạt mãi.
Nhưng rồi chẳng đủ sức để chống được giấc ngủ,
nó gục đầu, đánh rơi tay, đánh rơi quạt. Nó ngủ...
Lúc ấy, đang được thiu thiu, bỗng bà thấy mồ hôi
chảy ra, bà biết con ranh con đã ngủ. Bà ngóc dậy,
quệt dòng nước dãi chảy ròng ròng xuống má, bà nhìn
vào tận mặt nó. Rồi đưa tay ra, bà giúi cho nó một
cái thực mạnh. Rồi lại nằm xuống. Con bé bàng hoàng,
mở mắt, luống cuống. Nó cúi nhặt quạt, vội vàng
phảy phành phạch vào mặt bà. Bà cởi một khuy áo
ngực ra để hưởng lấy gió mát.
Tiếng gà xa xa gáy theo nhau. Rồi một lát, đồng
hồ đánh một tiếng. Nó vẫn phải quạt. Chưa xong việc,
nó chưa được nghỉ tay. Nhưng nó buồn ngủ lắm rồi.
Bởi vậy, mỗi khi nó thấy sắp ngủ, nó phải cố sức
tự đánh thức nó, và quạt rõ mạnh: Phành phạch! Phành
phạch!
Giọng mệt nhọc, bà khen:
- ừ, con này giỏi.
Rồi bà cựa mình, quay mặt lại nó. Bà duỗi cánh
tay đến gần nó, để mỗi khi thấy nó uể oải, thì đập
vào nó một cái.
Hình như khí trời đã bắt đầu dịu.
Nó quạt luôn luôn trong độ mười lăm phút thật mạnh
và thật đều tay.
Bà mát, dễ chịu lắm. Nó mệt, khó chịu lắm. Bà mơ
mơ màng màng. Lần này có lẽ bà ngủ được yên. Nó
cũng mơ mơ màng màng. Lần này nó không thể thức
hơn được nữa. Quả nhiên bà ngáy hơi to. Nó không
biết bà ngủ, song, tự nhiên tay nó đưa thong thả
dần, rồi như chiếc đồng hồ hết dây, tay nó không
phe phẩy nữa.
Bà ngủ say, quên cả nực, đánh một giấc đến sáng.
Nó cũng thiếp đi... Đầu gục, hai cánh tay đờ ra,
nó ngủ ngồi trên ghế cho đến khi ánh nắng gay gắt
bắt đầu rọi vào buồng.
PTBNS số 48; 1-12-1939
|
.
