|  THAM
KHẢO
(Những bài chọn đăng trong trang này của từ
nhiều phía, không nhất thiết là quan điểm của nhóm
Hải Ngoại Phiếm Đàm. . .)
 Ngoài
những bài dưới đây, những chuyên đề ở 2
cột phải, trái luôn được chúng tôi cập nhật (HNPD)
Nhân
vật
Tại sao?
Trở về trang Tham Khảo
15 con tin, át chủ bài hay sự tiến thoái
lưỡng nan
- Sự kiện bắt giữ 15 thuỷ thủ hải quân Anh ngày
23/03 đã trở thành một trong những tâm điểm thời
sự của quốc tế những ngày qua. Trong khi chính phủ
Anh đang vội vã vận động ngoại giao và tìm cách
thương lượng thì chính quyền của Tổng thống Amdadjindin
tỏ ra kiên quyết với ưu thế hiện có. Thế nhưng,
ván cờ này liệu sẽ nghiêng về Tehran hay lại dẫn
họ vào một tình thế “tiến thoái lưỡng nan”?
Tuyên bố trên Đài truyền hình quốc gia Iran, Tổng
thống Ahmadinejad yêu cầu chính phủ Anh phải chính
thức xin lỗi vì những hành động xâm phạm chủ quyền
của Iran. Như phong cách thường ngày của mình, Tổng
thống Ahmadinejad không ngần ngại chỉ trích London
là “kẻ ngạo mạn dám đưa ra những đe doạ và yêu sách
trong lúc đang nợ nhân dân Iran một lời xin lỗi”.
Tiếp sau đó, hình ảnh của ba trong số 15 thuỷ thủ
của Anh bị bắt giữ được chiếu rộng rãi trên màn
hình và ngay hôm qua, đại diện của những thủy thủ
này xuất hiện với những lời thú nhận về “nhiệm vụ
xâm nhập lãnh hải Iran”.
Những động thái trên dường như đang chứng minh
rằng Iran hành động với quyền bảo vệ chính đáng
chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của mình. Chính nghĩa
đang thuộc về Tehran. Có thể lắm…
Nhưng việc bắt giữ 15 thủy thủ này chưa hẳn đã
là át chủ bài của Iran trong cuộc nói chuyện với
Anh (hiển nhiên là cả Mỹ và thế giới phương Tây).
Sau một thời gian im lặng, Liên minh châu Âu đã
chính thức lên tiếng về sự việc này. Ngày 30 tháng
03 vừa qua, 27 Ngoại trưởng của các nước thành viên
chính thức ra tuyên bố cảnh báo Tehran rằng họ có
thể sẽ áp dụng mọi biện pháp cần thiết vô điều kiện
(không loại trừ biện pháp quân sự!!!) để ủng hộ
London.
Đang công du ngay tại Trung Đông, Thủ tướng Đức
Angela Merkel - đang đảm nhận chức vụ Chủ tịch luân
phiên của Liên minh châu Âu - cũng không quên lên
tiếng ủng hộ tuyên bố này. Hiển nhiên, đằng sau
Luân Đôn không chỉ là Brúc-xen mà còn là Washington.
Ngày 31 tháng 3 vừa qua, trong buổi họp báo nhân
cuộc gặp gỡ với Tổng thống Braxin de Lula, Tổng
thống Bush đã đánh giá đó là “hành động không thể
tha thứ của Iran” và lên tiếng hoàn toàn ủng hộ
Tony Blair.
Về phần mình, chính phủ Anh đã nhanh chóng hành
động mà không sa vào bàn cãi việc 15 thủy thủ bị
bắt giữ đang ở lãnh hải của Iran hay Iraq. Trực
tiếp liên hệ với Tehran, London liên tiếp hạ giọng
và mời các nhà chức trách Iran đàm phán về “sự cố
này”. “Ngậm bồ hòn làm ngọt”, London thậm chí còn
gửi đến Tehran một công hàm chính thức cam kết sẽ
không bao giờ đi vào lãnh hải của Iran.
Cử chỉ ngoại giao này vừa giúp Thủ tướng Blair
không phải chính thức lên tiếng xin lỗi Iran, nhưng
cũng ngầm đáp ứng phần nào đòi hỏi của Tổng thống
Ahmadinejad. Và cho tới thời điểm này, London vẫn
tiếp tục chủ trương thương lượng để giải cứu 15
binh sỹ của mình, Ngoại trưởng Anh Margaret Beckett
thêm một lần nữa kêu gọi các nhà chức trách đàm
phán. Bản thân Cao uỷ về các vấn đề đối ngoại của
Liên minh châu Âu Xavier Solana cũng bày tỏ mong
muốn được nhanh chóng nói chuyện với Tổng thống
Ahmadinejad.
Thực tế là, những diễn biến trên đang dần dần đẩy
Iran ra khỏi thế thượng phong. Rõ ràng, chính quyền
của Tổng thống Ahmadinejad khó có thể tiếp tục điều
khiển cuộc chơi này dễ dàng theo chủ ý của mình
khi bản thân đang đơn độc bên ngoài và bất đồng
bên trong.
Đơn độc một mình! Đó là thực tế mà Tehran đang
gặp phải. Nếu Iran còn có sự ủng hộ nào đó của Nga
và Trung Quốc với những lợi ích đan xen lẫn nhau
trong vấn đề hạt nhân thì trong sự cố này, Bắc Kinh
và Moscow tỏ ra muốn “lặng lẽ quan sát”.
Các nước Ả-rập - những đồng minh tự nhiên với Iran
trong cuộc đấu tranh chống Nhà nước Do Thái tại
Trung Đông - lại đang bước vào “tuần trăng mật”
với Tel Aviv và cả phương Tây. Sáng kiến hoà bình
do Liên đoàn Ả-rập bảo trợ hiện “thuận buồm xuôi
gió”, và khó có một quốc gia Ả-rập nào lại muốn
bỏ lỡ cơ hội tái thiết hoà bình ở khu vực vì sự
việc này. Thậm chí dưới góc độ địa chính trị, mối
quan hệ Iran và các nước Ả-rập cũng tiềm ẩn không
ít bất trắc và hồ nghi.
Bất đồng bên trong! Đây là nguy cơ luôn hiển hiện
bên trong chính quyền của Tổng thống Ahmadinejad.
Sự việc bắt giữ 15 binh sỹ thêm một lần nữa dấy
lên sự chia rẽ về đường lối giữa hai phái chủ hoà
và chủ chiến ở Tehran.
Trước Hội đồng an ninh quốc gia tối cao Iran, Tư
lệnh lực lượng Vệ binh cách mạng Yahya Rahim Safavi
không khỏi lo ngại "sự việc có thể ra khỏi
tầm kiểm soát nếu không thả 15 binh sỹ kia”. Ý kiến
này lập tức bị bác bỏ bởi tướng Yahollah Javani,
Tổng chỉ huy các lực lượng tinh nhuệ của Vệ binh
cách mạng, đơn vị trực tiếp bắt giữ các thủy thủ
Anh. Vị tướng này cáo buộc Tư lệnh Safavi có “xu
hướng tự do”, tương đối gần nghĩa với cáo buộc phản
bội sự nghiệp cách mạng Hồi giáo. Những làn sóng
va chạm âm ỉ này trong ê-kíp lãnh đạo của Tổng thống
Ahmadinejad là điều dễ hiểu khi Iran luôn đối mặt
với nỗi lo ngại thường xuyên về nguy cơ tấn công.
Sự hiện diện của 2 tàu sân bay Mỹ với 10000 lính
ở vịnh Péc-xích, chưa kể lực lựơng đồn trú ở Ả-rập
Xê-út và Iraq, khiến các nhà hoạch định chính sách
Tehran không thể không cân nhắc từng bước đi. Cuộc
biểu tình tuy mạnh mẽ trước trụ sở đại sứ quán Anh
ở Tehran chỉ quy tụ khoảng 200 người; tuyên bố của
Đại sứ Iran ở Nga về một quy trình xem xét hợp pháp,
chứ không phải là bản án, với 15 thủy thủ bị bắt
giữ; và trả lời truyền hình mới đây của trưởng đoàn
đàm phán Larijani về “ưu tiên giải quyết bằng ngoại
giao” là những minh chứng.
Vì thế, thái độ khá khó hiểu của Iran trong 11
ngày qua xuất phát từ chính hoàn cảnh đó. Iran phớt
lờ, nhưng không hề bác bỏ giải pháp thương lượng,
và cũng chẳng vội vã gật đầu đàm phán ngay. Sự lập
lờ này không thể là một sự “lên giá” mà chính là
bằng chứng cho sự “tiến thoái lưỡng nan” của Tehran.
Nếu không đàm phán, 15 con tin có thể trở thành
chiêu bài chính nghĩa để London có được sự ủng hộ
của công chúng trong một cuộc chiến có thể xảy ra
giữa Iran với phương Tây. Bài học này chắc chắn
Tổng thống Am đã rút ra từ kinh nghiệm của Saddam
Hussein hồi chiến tranh vùng Vịnh 1991.
Nếu đàm phán bây giờ, liệu nội bộ chưa thống nhất
của Tổng thống Ahmadinejad có đảm bảo được lập trường
cũng như yêu cầu có lợi nhất cho Iran xét trên bình
diện toàn cục? Huống chi, việc chấp nhận ngồi nói
chuyện đã là một thắng lợi bước đầu của London trong
cuộc đấu trí xoay quanh số phận 15 binh sỹ của họ.
Đó là lý do vì sao Tổng thống Ahmadinejad vẫn kêu
gọi thủ tướng Anh Tony Blair chính thức xin lỗi,
dù biết rằng khả năng đáp ứng yêu cầu hầu như bằng
không. Tất nhiên, Iran hiểu rõ những sự việc tương
tự như thế, vô tình hay cố ý, xảy ra thường xuyên
trong quan hệ quốc tế, và cũng hiểu người Anh -
nước từng áp đặt sự bảo hộ đối với Iran - cũng khó
có thể cúi mình như vậy.
Công hàm ngày 30/3 đã có thể được xem là sự nhún
nhường của London. Hiển nhiên đấy chỉ là một sự
lập lờ có chủ ý của Tehran để kéo dài thời gian,
tranh thủ dư luận trong nước và tìm kiếm sự thống
nhất quan điểm ở hàng ngũ lãnh đạo. Đàm phán hay
không đàm phán? Thả hay không thả? 15 binh sỹ của
Hải quân Anh có lẽ đang mong chờ một kết cục tương
tự như 8 đồng đội của họ vào năm 2004, dù cho cục
diện đã phần nào thay đổi.
Thường Sơn Hoàng Vũ
(VietNamNet)
|
.
