|  THAM
KHẢO
(Những bài chọn đăng trong trang này của từ
nhiều phía, không nhất thiết là quan điểm của nhóm
Hải Ngoại Phiếm Đàm. . .)
Tôi
đấu tranh cho tự do dân chủ
Nhà văn Dương Thu Hương: “Tôi đấu tranh cho
tự do dân chủ, nhưng tôi không có tham vọng làm
tổng thống, làm lãnh tụ một đảng phái chính trị
nào”.
LTS: Bắt nguồn từ những cuộc phỏng vấn thời
còn làm cho Ðài Á Châu Tự Do năm 1997 và do cảm
phục thái độ can cường và tấm lòng của Dương Thu
Hương đối với con người và đất nước Việt Nam, Ðinh
Quang Anh Thái đã xem nhà văn nữ này như một người
chị tinh thần. Trung tuần tháng Hai vừa qua, do
lời mời của nhà xuất bản Sabine Wespieser Editeur,
bà Dương Thu Hương đến Paris để ra mắt tác phẩm
đã được in bằng Anh ngữ, cuốn “No man’s land”, nay
được dịch sang Pháp ngữ là “Terre Des Oublis”. Khi
được tin này, Ðinh Quang Anh Thái đã lập tức sang
Paris thăm bà Dương Thu Hương và được bà dành cho
một loạt cuộc phỏng vấn liên quan đến nhiều vấn
đề tại quê nhà chúng ta. Bài sau đây là bài đầu
tiên. Những bài kế tiếp sẽ được tiếp tục đăng trên
Việt Tide vào những tuần sắp tới, mời quý độc giả
đón đọc.
Việt Tide: Thưa bà, đây là lần thứ mấy bà đến
Pháp?
Dương Thu Hương: Ðây là lần thứ hai, sau hơn 10
năm bị cầm tù tại chỗ.
Việt Tide: Lần đầu tiên là lúc nào ạ?
Dương Thu Hương: Lần đầu tiên là năm 1994, tôi
rời Việt Nam khoảng mùa Thu.
Việt Tide: Lần đó, bà đến nước Pháp với mục
đích gì ạ?
Dương Thu Hương: Lần đó tôi đi theo lời mời của
Hội Nhà Văn Pháp, và để gặp các nhà xuất bản đã
in sách của tôi.
Việt Tide: Nếu tôi nhớ không lầm thì trong
chuyến đi năm 1994, chính phủ Pháp có nhã ý mời
bà ở lại Pháp với tư cách tỵ nạn chính trị, nhưng
bà từ chối. Bà có thể cho biết lý do tại sao?
 Nhà
Văn Dương Thu Hương và Ðinh Quang AnhThái tại một
quán cà phê ở Paris
--------------------------------------------------------------------------------
Dương Thu Hương: Lúc đó chính phủ Pháp mời tôi ở
lại vì chính chính phủ Pháp đã cứu tôi ra khỏi nhà
tù. Tất cả mọi người đều biết là khi tôi bị giam
trong tù, phu nhân Tổng thống Pháp, bà Daniel Mitterand,
đã yêu cầu chính phủ Việt Nam để cho bà gặp tôi,
nhưng chính phủ Việt Nam từ chối. Khi bà Daniel
trở lại Pháp, bà đã dùng tổ chức đấu tranh cho tự
do do bà sáng lập để tìm mọi cách giải phóng tôi.
Nước Pháp lúc bấy giờ đã phải bỏ ra 95 triệu Franc
và giúp Việt Nam vay tiền của Ngân Hàng Thế Giới
để cứu tôi rà khỏi nhà tù. Ðấy là một ân sủng mà
tôi không thể quên được. Tôi luôn luôn nhớ rằng
cá nhân bà Daniel Mitterand và nhân dân Pháp rất
tử tế với tôi. Riêng đệ nhất phu nhân Mitterand,
bà dặn dò tôi luôn luôn phải cẩn thận đối với những
người lãnh đạo Việt Nam; vì họ chỉ là những tù trưởng;
và trong chế độ của các tù trưởng thì họ không tôn
trọng luật pháp; và sinh mạng của tôi có thể bị
đe dọa bất cứ lúc nào. Cho nên khi tôi tới Pháp
năm 1994, chính phủ Pháp mời tôi ở lại với tư cách
cư trú chính trị. Nhưng tôi nghĩ rằng tất cả các
bạn tôi đã chết một cách oan uổng trong cuộc chiến
tranh để rồi đất rơi vào tay một chế độ cường quyền
ức hiếp người dân khiến nhân dân sợ hãi. Ðồng bào
chúng ta có thể dũng cảm trong chiến tranh nhưng
trong cuộc sống bình thường thì họ sợ hãi nhà cầm
quyền và họ cam chịu một chế độ độc tài. Trong chế
độ độc tài đó, nỗi sợ hãi nghiền nát con người thành
những con kiến. Cho nên, tôi nghĩ rằng việc của
tôi không phải là ở lại Pháp, mà tôi phải trở về
Việt Nam với một việc duy nhất, là ỉa vào mặt bọn
cầm quyền.
Việt Tide: Phải chăng do sự can thiệp của chính
phủ Pháp nên nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam đã
kiêng dè không dám có những hành động ám muội nhắm
vào tính mạng của bà, như họ đã từng làm với nhiều
người dám chống lại họ?
Dương Thu Hương: Họ chẳng kiêng dè gì cả. Hai lần
họ đã cho công an dùng xe ba bánh cán chết tôi.
Nhưng vì Trời có mắt và nhờ hai người đàn em của
tôi nên tôi thoát chết. Nhưng thất bại hai lần không
có nghĩa là họ không dám ra tay lần thứ ba. Về phía
tôi, khi chọn con đường làm giặc thì tôi cũng phải
thủ thân kỹ càng. Tôi biết kẻ thù của tôi là ai
và tôi cũng phải chuẩn bị những vũ khí bí mật của
tôi để khi chúng nó giết tôi thì tôi cũng phải giết
lại vài thằng. Như ông biết, những cuốn băng thu
Bùi Duy Tâm, mãi mười năm sau tôi mới rút ra khỏi
hầm đưa ra ánh sáng để chống lại những lời vu cáo
của họ rằng tôi là tôi tớ của ngoai bang. Tôi vẫn
còn một cuốn băng nữa là vũ khí dự phòng của tôi.
Ngoài ra, tôi còn một vũ khí khác do Trời ban, đó
là tất cả mối quan hệ của tôi với những người nước
ngoài sống tại Hà Nội, trước hết là các sứ quán.
Năm ngoái, khi tôi đi sang Ý để nhận giải văn chương
Grinzane Cavour, tòa đại sứ Ý tại Hà Nội đã phải
huy động toàn bộ nhân viên để lấy lại hộ chiếu cho
tôi, vì hộ chiếu bị công an tịch thu khi tôi ở Pháp
về năm 1994. Ngoài ông Ðại sứ Ý, người tôi vô cùng
cảm phục vì tính kiên nhẫn là anh Anthonio. Chính
anh ấy đã phải đối đầu với công an Việt Nam trong
mùa Hè nóng bức tại Hà Nội để lấy lại hộ chiếu của
tôi. Phải nói rằng, khó có một người xa lạ nào lại
có thể tận tụy đến như thế khi làm một việc không
nguy hiểm nhưng đầy bực dọc, vì anh ấy phải hết
sức nhẫn nhịn trong những lần tiếp xúc với công
an. Còn nhiều người khác nữa đã hết sức giúp đỡ
tôi.
Việt Tide: Trong những lần trả lời phỏng vấn
của chúng tôi cách đây khoảng 3 năm, thái độ của
bà rất cương quyết và ngôn ngữ của bà rất mạnh bạo
khi chỉ trích chế độ cộng sản. Thậm chí bà dùng
nhiều chữ rất bõ bã. Nhiều người thắc mắc là tại
sao bà có thể lên tiếng như thế ngay tại Hà Nội
mà không bị guồng máy trấn áp của chế độ nghiền
nát. Phải chăng bà được an toàn là vì sự chú tâm
của dư luận quốc tế, nhất là của chính phủ Pháp
đối với bà?
Dương Thu Hương: Tôi nghĩ rằng chế độ cũng chẳng
tử tế gì với tôi; và tôi cũng chẳng tử tế gì với
họ. Cả hai bên đều tìm mọi cách để tiêu diệt lẫn
nhau. Tôi cho đó là sự sòng phẳng, không có lôi
thôi gì hết. Có lẽ mỗi con người có một số mạng
riêng. Khi tôi bị bắtø, không bao giờ tôi nghĩ sẽ
có ngày ra khỏi tù. Bởi vì lúc ấy tôi đâu có biết
bà Mitterand và tôi cũng không biết lực lượng quốc
tế lại có thể huy động nhiều đến như vậy để can
thiệp cho tôi. Ngay khi tôi đi Pháp lần đầu tiên
năm 1994 và trở về Việt Nam, chế độ đã muốn chẹn
đường về của tôi. Nhưng lúc đó một người bạn của
tôi là ông Henry Kent, một nhà báo Mỹ từng đoạt
giải Pulitzer và có rất nhiều bạn bè, và nhiều nhà
văn Pháp đã tổ chức một chiến dịch để đưa tôi về
nước. Trước khi phi cơ về tới Nội Bài, Giám đốc
văn phòng của hãng thông tấn Pháp AFP, ông Philipe
André, đã chờ hai tiếng đồng hồ tại sân bay. Ông
ấy kiên nhẫn chờ công an lục soát tất cả các túi
hành lý của tôi và cho tới khi thấy tôi lên xe về
nhà thì ông ấy mới rời phi trường về lại văn phòng
làm việc của mình. Tôi nghĩ rằng đó là duyên Trời,
là cơ may nên tôi có nhiều người bạn quốc tế có
tấm lòng tốt như thế. Sống trong lòng Hà Nội, tôi
không dám rời Hà Nội vì tôi biết chế độ có thể thủ
tiêu tôi bất cứ lúc nào ở các xó xỉnh ngoại ô. Còn
ở ngay tại Hà Nội, tôi có quan hệ với hầu hết các
đại sứ làm việc ở đấy. Chuyến đi Pháp lần này, đại
sứ Mỹ đã cử một nhân viên đến gặp tôi để tỏ mối
quan tâm về an ninh của tôi. Tôi nghĩ rằng tất cả
các quan hệ đó là một lá chắn để bảo vệ tôi. Chính
phủ Việt Nam hiện nay không thể nói phét mãi. Họ
đói, họ cần tiền, họ bấu vào các dịch vụ đầu tư
của nước ngoài. Do đó họ phải giả vờ tử tế với tôi,
chứ thực tế, tôi với họ là kẻ thù. Bản thân tôi
thì tôi không bao giờ hy vọng vào lòng tốt của những
loại người như vậy.
Việt Tide: Chuyến sang Pháp lần này, mục tiêu
của bà là gì ạ?
Dương Thu Hương: Chuyến đi lần này đơn giản vì
cuốn sách của tôi là cuốn Terre Des Oublis, tựa
tiếng Anh là No Man’s Land, do nhà Sabine Wespieser
Editeur xuất bản. Nhà xuất bản mời tôi sang để làm
việc với báo chí, vì vậy tôi chỉ sang vì cuốn sách
của tôi thôi. Cho nên tôi từ chối tất cả các cuộc
phỏng vấn của các đài báo của người Việt như đài
BBC, đài RFI. Thế nhưng khi nhận trả lời phỏng vấn
của ông Thái, có lẽ vì ông và tôi có mối quan hệ
tương đối lâu dài và quan hệ đó không có gì tồi
tệ, nên tôi mới đồng ý trả lời ông.
Việt Tide: Cám ơn bà đã cho tôi vinh dự phỏng
vấn bà. Trở lại câu bà nói rằng bà chọn con đường
làm giặc, bà định nghĩa “làm giặc” là gì?
Dương Thu Hương: Làm giặc nghĩa là chống lại kẻ
cường quyền. Ngày xưa, tội làm giặc là bị tru di
tam tộc. Ngày nay, chúng nó cũng muốn giết ba đời
nhà tôi. Nhưng thời thế đã đổi thay nên họ không
làm được. Tôi làm giặc, có nghĩa là tôi đấu tranh
cho tự do dân chủ, nhưng tôi không có tham vọng
làm tổng thống, không có tham vọng làm lãnh tụ một
đảng phái chính trị nào, cho nên tôi không phải
làm vừa lòng bất kỳ người nào để kiếm phiếu, để
tranh thủ sự hậu thuẫn. Cho nên tôi nói bất kỳ ngôn
ngữ nào tôi thích, tôi cho là chính xác. Cùng với
cái lưỡi gỗ cũa giới lãnh đạo chế độ, thì cũng có
một thứ ngôn ngữ khác rất là ngoại giao, rất là
lịch sự, nhưng tôi không thích (những thứ ngôn ngữ
đó). Thí dụ năm ngoái, một nhà báo Mỹ phỏng vấn
tôi và hỏi tôi nghĩ như thế nào về quan hệ của tôi
với chế độ, tôi nói thẳng rằng, chế độ Hà Nội là
bọn ngửi rắm bọn Bắc triều (Trung Quốc). Ông nhà
báo Mỹ này chắc là rất sững sờ vì không ngờ một
nhà văn lại ăn nói thô tục như vậy. Nhưng mà ngôn
ngữ ấy là ngôn ngữ của người dân Việt Nam, của những
người nông dân Việt Nam, và tôi cho rằng đó là ngôn
ngữ vô cùng chính xác. Tôi đố ông Thái có thể tìm
được một câu nào diễn đạt đúng thực chất sự việc
mà ngắn gọn hơn câu như vậy. Bọn cầm quyền Hà Nội
là bọn thích ngửi rắm bọn Bắc triều. Tôi đố ông
Thái và đố quý vị tìm được câu nào ngắn hơn. Ðối
với tôi, người Việt Nam chỉ có một gia tài là ngôn
ngữ, cho nên tôi phải làm sống động lại ngôn ngữ
của người dân Việt Nam với 90 phần trăm là nông
dân. Nên tôi từ chối tất cả mọi thứ ngôn ngữ lưỡi
gỗ của cộng sản hay mọi thứ lưỡi gỗ ngoại giao,
lưỡi gỗ lịch sự nào khác. Tôi tìm cách ngắn nhất
để diễn đạt đúng bản chất của sự việc. Tôi nhắc
lại, tôi là người tự do, tôi không mưu cầu gì, cho
nên tôi không có nhu cầu lấy lòng ai.
Việt Tide: Khi chọn con đường làm giặc, bà
có tiên liệu mọi hậu quả xẩy đến cho bản thân bà
và gia đình bà?
Dương Thu Hương: Tại sao lại không? Tôi sống trong
lòng một lũ cầm quyền như thế mà sao tôi lại không
hiểu họ. Ông nên nhớ là đối với con người, có ba
điều quan trọng nhất mà người ta có thể bị tấn công.
Ðiều thứ nhất là tiền tài. Ðiều thứ hai là danh
vọng. Và điều thứ ba là bản thể. Về tiền tài thì
khi tôi làm cuốn phim “Thánh Ðường Của Những Người
Tuyệt Vọng”, thì đã có một cặp giả làm Việt kiều
mang đến nhà mẹ tôi một túi du lịch đầy những bó
đô la và nói rằng, “chúng tôi là Việt kiều ở California,
nghe chị làm làm cuốn phim thì chúng tôi muốn đóng
góp”. Tôi trả lời rằng, làm phim ở Việt Nam là một
việc điên rồ, và tôi chỉ có thể điên rồ với tiền
của chính bản thân tôi chứ tôi không thể điên rồ
bằng tiền của người khác. Sau đó tôi mời hai người
đó ra khỏi cửa. Tôi chắc chắn đó là cãi bẫy của
công an gài. Cái bẫy thứ hai là quyền lực thì đối
với tôi, quyền lực nó vô nghĩa, vì tôi đâu có thích
làm quan, làm vua trong chế độ bẩn thỉu như thế.
Tôi là người ở sạch, tôi không ngồi vào những cái
ghế bẩn thỉu. Và nếu tôi ngồi vào những ghế bẩn
thỉu đó thì năm 1986, tại Ðại hội Nhà văn Việt Nam,
ông Nguyễn Văn Linh (lúc đó là Tổng bí thư đảng
cộng sản) ôm hôn tôi thắm thiết và đề nghị biếu
nhà biếu cửa cho tôi thì tôi đã nhận lời rồi. Nhưng
đối với tôi, mọi việc tôi coi là phù du. Ðiều thứ
ba quan trọng nhất là bản thể của con người thì
con người phải có âm có dương thì mới mạnh khỏe
được. Nghĩa là đàn ông phải lấy vợ và đàn bà phải
có chồng. Mà tôi thì sau khi ly dị, tôi sống một
mình. Cho nên tôi phải tự thiến tôi bằng cách đơn
giản nhất là uống thuốc diệt dục. Loại thuốc này
Ðông y có từ rất lâu rồi. Tóm lại, đấy là ba biện
pháp để tôi đề phòng tối đa những âm mưu mà người
ta có thể gài bẫy tôi.
Việt Tide: Xã hội Việt Nam hiện nay, nhiều
người không còn nghĩ đến lý tưởng nữa mà chỉ biết
chạy theo vật chất. Bản thân bà, khi chọn lối sống
như thế, bà có cảm thấy cô đơn không?
Dương Thu Hương: Tất nhiên tôi cảm thấy cô đơn,
nhưng tôi đã quen với sự cô đơn và tôi không có
nhu cầu giao du, vì tôi thích suy nghĩ một mình.
II. Làm giặc là phải chịu tất cả mọi khổ
đau
Nhà văn Dương Thu Hương: “Tôi khóc ngày 30 tháng
Tư năm 75 vì thấy nền văn minh đã thua chế độ man
rợ"
Việt Tide: Năm 1968, khi bà quyết định đi vào
Nam chiến đấu – như trong sách của bà nói là bà
tham dự cùng các bạn cùng lứa tuổi “xẻ Trường Sơn
đánh Mỹ” – tâm tư của bà lúc đó như thế nào?
Dương Thu Hương: Tâm tư của tôi lúc đó hoàn toàn
là của một người Việt cổ. Tôi liều thân cứu nước
vì tôi quan niệm đây là một cuộc chiến tranh chống
quân xâm lược; và chống quân xâm lược thì người
tử tế phải xông ra chiến trường chứ không thể để
mặc cho người khác hy sinh; và không thể mưu cầu
một cuộc sống yên ấm khi người khác lâm nguy.
Việt Tide: Không phải là theo tiếng gọi của
đảng cộng sản Việt Nam?
Dương Thu Hương: (cười khẩy) Ðó là cái điều lầm
lẫn lớn nhất của các nhà báo nước ngoài cũng như
nước trong (cười). Tại vì những người ấy có chịu
lắng nghe đâu. Các ông ấy toàn nghĩ theo kiểu các
ông ấy thôi. Cứ hàm hồ chụp lên đầu người khác suy
nghĩ của mình.
Việt Tide: Bà có thể nói rõ hơn?
Dương Thu Hương: Tôi chả coi đảng cộng sản Việt
Nam là cái gì cả. Ðối với một gia đình như gia đình
tôi, bố tôi từng là đại đội trưởng Ðội Bá Vụ, phụ
trách vấn đề liên lạc vô tuyến và làm trực tiếp
dưới quyền ông Võ Nguyên Giáp, nhưng bố tôi không
bao giờ được vào đảng vì bà của tôi là địa chủ.
Bố tôi chịu nhiều bất công, vì ông cống hiến rất
nhiều mà chả được gì cả. Khi tôi lớn lên thì tôi
không được thi vào đại học bởi vì lý lịch của bố
tôi và gia đình tôi không thuộc thành phần cốt cán.
Tôi vào trường Lý luận Nghiệp vụ vì lúc đó họ tuyển
năng khiếu diễn kịch, hát múa; và tôi vào được vì
do cơ may tôi có một người họ hàng làm thầy giáo
của trường. Tôi còn nhớ lúc xẩy ra chiến dịch Cải
cách Ruộng đất, ngay trước cửa nhà tôi là một người
bị chết treo và lúc 8 tuổi, tôi đã phải đi theo
các đoàn học sinh để chứng kiến các cuộc đấu tố
địa chủ. Sau lưng nhà tôi, ngay đường xe hỏa, một
người khác bị vu là địa chủ nên tự tử bằng cách
đặt cổ vào đường ray cho xe lửa cán chết. Thật khủng
khiếp. Khi 8 tuổi, buổi sáng khi đi tưới rau, tôi
thấy cảnh những người chết như thế và điều đó làm
cho tôi vô cùng khủng khiếp. Cho nên tôi nhắc lại,
năm 68 tôi vào tiền tuyến là vì tôi tuân thủ truyền
thống cứu nước của dân tộc Việt Nam chứ không vì
đảng cộng sản.
Việt Tide: Theo chỗ tôi biết, bà lập gia đình
trong giai đoạn chiến tranh và hai con của bà sinh
ra ngay tại tiền tuyến; có đúng không ạ?
Dương Thu Hương: Vâng, đúng như vậy.
Việt Tide: Bà có thể cho biết hoàn cảnh sống
của hai cháu tại tiền tuyến khi cuộc chiến bắt đầu
vào thời điểm khốc liệt năm 1968?
Dương Thu Hương: Chúng tôi sống như những người
nông dân và tất cả mọi người đều chịu sự tàn phá
của bom đạn chiến tranh. Thức ăn thức uống vô cùng
khan hiếm, thậm chí rau cũng không có. Gạo ở bên
kia sông, chỉ vì mấy cân gạo có thể mất mạng, vì
bom Mỹ ném liên tục. Một điều nữa, ngay trong chiến
tranh, năm - bẩy trăm người chết nhưng không bao
giờ tin tức được loan báo. Vì tất cả đều chấp nhận
cái chết đương nhiên. Và không thể loan tin vì suy
nghĩ lúc bấy giờ ta là dân tộc anh hùng chiến thắng
tất cả mọi kẻ thù nên không thể cho biết sự tổn
thất. Hai con tôi sinh ra trong hoàn cảnh như vậy.
Khi chúng nằm ở trong hầm, dưới mặt ván vài gang
là nước và rắn bò lóp ngóp. Ðứa con gái của tôi
khi vừa được ba tháng, rắn ngủ ở dưới đít của nó.
Vì rắn tìm chỗ ấm mà! May mà sáng ra rắn tuồn xuống
nước chứ không cắn con bé. Mà đấy là rắn độc. Cho
nên mấy ông dân chài sống chung quanh bảo rằng con
tôi được thần độ mạng. Tôi tin con người có số thật.
Bởi vì sống dưới bom đạn, đói khát, rắn rết như
vậy mà hai đứa con tôi, dù không được tươi da thắm
thịt như con cái những người sống trong hoàn cảnh
bình thường, nhưng chúng cũng không đến nỗi bị què
quặt.
Việt Tide: Khi lớn lên, các cháu có bị ám ảnh
bởi hồi ức lúc sống trong chiến tranh bom đạn không
ạ?
Dương Thu Hương: Trong chiến tranh chúng nó còn
rất nhỏ cho nên khi lớn lên ấn tượng về cuộc chiến
cũng mờ nhạt. Nhưng khi chúng lớn lên thì chúng
chịu một cuộc chiến tranh khác còn tàn khốc hơn
cuộc chiến thời 1968: mẹ chúng nó làm giặc. Cho
nên chúng nó bị nhiều thiệt thòi lắm.
Việt Tide: Thưa bà, các cháu bị thiệt thòi
ra sao ạ?
Dương Thu Hương: Tôi đã nói rất rõ với các con
tôi, rằng con đường làm giặc là phải chịu tất cả
mọi khổ đau; cho nên tất cả mọi người trong gia
đình, nghĩa là bố tôi, mẹ tôi, anh em tôi và con
cái, nếu ai muốn thì tôi sẵn sàng viết giấy với
tòa án là không có quan hệ với tôi nữa để tránh
cho họ khỏi bị di lụy. Còn nếu những người muốn
tiếp tục đứng với tôi thì phải chấp nhận khổ đau,
thua thiệt và không bao giờ được nói với tôi một
lời can thiệp vào việc tôi làm. Bởi vì tôi biết
chắc chắn cộng sản sẽ dùng những người thân thuộc
để gây sức ép. Nhiều trường hợp đã xẩy ra đối với
những người đấu tranh dân chủ tại Việt Nam. Vợ con,
anh em của họ bị công an áp lực phải khuyên can
họ không được đấu tranh nên một số người đành bỏ
cuộc. Bản thân tôi đã lường trước điều đó nên tôi
tuyên bố sòng phẳng rằng, cả tuổi xuân của tôi,
tôi đã hy sinh để nuôi con rồi, nên bây giờ tôi
an tâm lao vào cuộc chiến chống lại bọn cường quyền.
Tôi bảo các con tôi có thể về sống với bố của chúng
hay với một người mẹ khác. Còn nếu chọn sống với
tôi thì phải chấp nhận khổ đau, vì chắc chắn chúng
sẽ không có chỗ đứng trong chế độ này. Hai con tôi
đứa nào cũng hai bằng đại học nhưng vẫn không có
việc làm. Con trai lớn của tôi phải sống bằng tất
cả mọi việc, từ bồi bàn cho đến gác cổng... và bây
giờ đi quay phim thuê cho một hãng tư. Cháu gái
thì bán sơn.
Việt Tide: Các cháu có chia sẻ lý tưởng của
mẹ không?
Dương Thu Hương: Không! Ðối với chúng nó, tôi là
một người điên. Nhưng dầu sao chăng nữa thì cũng
là tình mẹ con, nhất là tôi đã giao hẹn là nếu chấp
nhận tôi thì không được can ngăn việc tôi làm, nếu
can thiệp thì tôi sẽ cắt đứt ngay tức khắc, thành
ra chúng nó đành chấp nhận thôi.
Việt Tide: Từ một người dấn thân “xẻ Trường
Sơn đánh Mỹ”, bây giờ bà trở thành một người làm
giặc ngay tại Hà Nội; tại sao vậy, thưa bà?
Dương Thu Hương: Câu hỏi của ông vô cùng mâu thuẫn
và vô cùng ngớ ngẩn. Tôi là người yêu nước khi tôi
tham gia cuộc chiến tranh và đến tận bây giờ tôi
vẫn là người yêu nước. Vì thế tôi mới làm giặc.
Hai hành động đó (vào tiền tuyến năm 68 và bây giờ
làm giặc) thống nhất với nhau.
Việt Tide: Tư tưởng “làm giặc” của bà nhen
nhúm từ lúc nào?
Dương Thu Hương: Từ năm 1969. Lúc đó, nếu tôi còn
chút ảo tưởng nào về chủ nghĩa cộng sản thì tôi
đã trở thành đảng viên rồi. Họ mở rộng cánh cửa
mời tôi vào đảng cơ mà. Nhưng vì tôi được dậy dỗ
trong một gia đình lấy đạo đức làm tiêu chuẩn cho
nên tôi không thể xếp tôi đứng vào hàng ngũ với
những người mà tôi khinh bỉ. Ðơn giản như vậy thôi.
Việt Tide: Bà từng viết rằng, ngày 30 tháng
Tư năm 1975, khi các phụ nữ khác trong đoàn quân
của bà trầm trộ trước sự phát triển vật chất của
miền Nam thì bà ngồi khóc trên lề đường Sài Gòn.
Bà có thể nhắc lại tâm trạng của bà lúc đó?
Dương Thu Hương: (thở dài) Ðiên rồ thì tôi có nhiều
thứ điên rồ. Khóc thì tôi có hai lần khóc.
Lần thứ nhất khi đội quân chiến thắng vào Sài Gòn
năm 1975, trong khi tất cà mọi người trong đội quân
chúng tôi đều hớn hở cười thì tôi lại khóc. Vì tôi
thấy tuổi xuân của tôi đã hy sinh một cách uổng
phí. Tôi không choáng ngợp vì nhà cao cửa rộng của
miền Nam, mà vì tác phẩm của tất cả các nhà văn
miền Nam đều được xuất bản trong một chế độ tự do;
tất cả các tác giả mà tôi chưa bao giờ biết đều
có tác phẩm bầy trong các hiệu sách, ngay trên vỉa
hè; và đầy rẫy các phương tiện thông tin như TV,
radio, cassette. Những phương tiện đó đối với người
miền Bắc là những giấc mơ. Ông Thái đừng quên rằng,
ở miền Bắc, tất cả mọi báo đài, sách vở đều do nhà
nước quản lý. Dân chúng chỉ được nghe đài Hà Nội
mà thôi; và chỉ có những cán bộ được tin tưởng lắm
mới được nghe đài Sơn Mao, tức là đài phát thanh
Trung Quốc. Còn toàn bộ dân chúng chỉ được nghe
loa phóng thanh tập thể; có nghĩa là chỉ được nghe
một tiếng nói. Vào Nam tôi mới hiểu rằng, chế độ
ngoài Bắc là chế độ man rợ vì nó chọc mù mắt con
người, bịt lỗ tai con người. Trong khi đó ở miền
Nam người ta có thể nghe bất cứ thứ đài nào, Pháp,
Anh, Mỹ..., nếu người ta muốn. Ðó mới là chế độ
của nền văn minh. Và thật chua chát khi nền văn
minh đã thua chế độ man rợ. Ðó là sự hàm hồ và lầm
lẫn của lịch sử. Ðó là bài học đắt giá và nhầm lẫn
lớn nhất mà dân tộc Việt Nam phạm phải.
Lần thứ hai tôi khóc là năm 1984 khi tôi đến Mascơva
(Moscow). Tất cả những người Việt Nam khác đến đấy
đều hớn hở, sung sướng. Riêng tôi thì nhục nhã không
thể tả được. Vì khi ở trong nước, tôi vẫn có ấn
tượng dân tộc mình là dân tộc anh hùng và là một
dân tộc cũng có được một cuộc sống xứng đáng. Nhưng
khi đến Mascơva trong một phái đoàn điện ảnh trẻ
thì tôi mới nhìn thấy ra rằng, người Việt Nam bị
khinh bỉ. Người Việt Nam đầu đen chỉ xếp hàng trong
các đội quân dài dặc các bà già Nga bụng to để mua
nồi áp suất, bàn là điện nhằm gởi về nước. Những
người bán hàng họ mắng cho như là mắng khỉ ấy. Họ
mắng cũng đúng vì người mình khuân hàng đống nồi,
hàng đống sản phẩm của người ta để tuồn về nước.
Khi đứng ở khách sạn Pekin nhìn xuống đường, tôi
thấy những đoàn đại biểu Việt Nam trong những bộ
quần áo complet gớm ghiếc trông như những đàn bò
đi trong thành phố. Tôi hoàn toàn vỡ mộng và tôi
khóc. Một nhà văn Nga mắng tôi. Anh ta bảo rằng,
“người ta đi Nga người ta sung sướng, còn bà thì
tại sao bà lại khóc như cha chết vậy. Sao lại vớ
vẩn thế”. Anh ta không biết nỗi đau đớn của tôi
khi thấy thân phận của người Việt Nam.
Việt Tide: Từ dó bà lao vào cuộc đấu tranh?
Dương Thu Hương: Ngày 30 tháng Tư năm 1975 đã là
một ngả rẽ trong đời tôi. Ðúng ra, ngã rẽ này đã
bắt đầu từ năm 1969 khi lần đầu tiên tôi gặp những
toán tù binh người miền Nam ở Quảng Bình. Lúc đó
tôi làm công tác ở các binh trạm và những tù binh
lần đầu tiên tôi gặp không phải là người Mỹ mà chính
là người Việt Nam, cũng đầu đen mắt đen, cũng lùn
và da vàng mũi tẹt như tôi, và nói tiếng Việt Nam
như tôi. Cho nên tôi mới hồ nghi rằng tất cả những
điều người ta nói đây là cuộc chiến tranh chống
quân xâm lược thì đó là láo toét. Tuy nhiên vì lúc
đó là chiến tranh và tất cả đều lao vào một guồng
máy và bị cỗ xe khổng lồ nó cuốn đi. Cho đến năm
75, với thời gian (giọng ngậm ngùi, xúc động), tất
cả mọi ngờ vực trong tôi đã chín muồi. Năm 75, tôi
hiểu rằng đây là thời điểm quyết định và là ngã
rẽ dứt khoát trong tư tưởng của mình.
Việt Tide: Nói chuyện với bà, tôi thường nghe
bà nhắc đến hai chữ “số phận”. Bà tin số phận như
thế nào và bà hiểu hai chữ số phận như thế nào?
Dương Thu Hương: (cười thoải mái) Tôi tin số phận
theo kiểu của tôi và hiểu số phận theo kiểu một
người nhà quê chân đất mắt toét. Ðại loại như vậy.
Còn để diễn giải hai chữ số phận trong cuộc phỏng
vấn ngắn ngủi này thì đó là điều bất khả.
Việt Tide: Xin bà cứ nói chi tiết.
Dương Thu Hương: (cười to) Tôi nói ví dụ, chúng
ta không phải hoàn toàn là những kẻ bất lực nhưng
chúng ta cũng không hoàn toàn là những kẻ làm chủ
được số phận của mình. Ví dụ như khi tôi ở trong
tù năm 91, tôi nghĩ không bao giờ có ngày ra khỏi
tù. Nhưng rồi tôi lại thoát nhờ sự can thiệp của
những người mà tôi chưa bao giờ biết. Như vậy rõ
ràng là có bàn tay của Chúa (nói theo người Thiên
Chúa Giáo) và có bàn tay của Giời Phật (nói theo
người dân Việt Nam). Ðấy là điều khiến tôi tin vào
số phận. .
|
.
