THAM KHẢO

(Những bài chọn đăng trong trang này của từ nhiều phía, không nhất thiết là quan điểm của nhóm Hải Ngoại Phiếm Đàm. . .)

Ngày "huyền thoại" Normandy

Normandy là địa danh chỉ cả một vùng duyên hải thuộc Tây Bắc nước Pháp, được đặt theo tên của những người Viking từ phía Bắc đi theo đường biển đến đây vào thế kỷ thứ 9. Cách đây đúng 60 năm, quân Đồng minh đã đổ bộ lên bãi biển Normandy, chính thức mở mặt trận thứ hai nhằm tiêu diệt chủ nghĩa Đức Quốc xã. Từ một bãi biển gần như vô danh, Normandy đã đi vào lịch sử như địa điểm của một chiến dịch đổ bộ quy mô lớn nhất trong lịch sử nhân loại. Và hàng năm cứ đến ngày 6/6, hàng vạn cựu chiến binh và cả du khách từ khắp nơi trên thế giới lại đổ về đây để kỷ niệm sự kiện này với tên gọi là D- Day.

Lựa chọn Normandy

Các tư lệnh quân Đồng minh họp tại London tháng 2/1944.
Tại cuộc họp giữa Tổng thống Mỹ F. Roosevelt, Thủ tướng Anh Winston Churchill và lãnh tụ Liên Xô Joseph Stalin ở Tehran tháng 12/1943, Stalin đã lên tiếng yêu cầu Mỹ và Anh nhanh chóng triển khai những cam kết đưa ra từ trước về việc "mở mặt trận thứ hai" tại Tây Âu. Lãnh tụ Liên Xô nêu điều kiện nếu Mỹ và Anh chấp thuận tấn công Đức Quốc xã tại Pháp, Liên Xô sẽ đồng ý phối hợp tấn công ở Đông Âu và tiến đánh phát xít Nhật sau khi Đức Quốc xã thất bại. Trên thực tế, người Anh không bao giờ thích ý tưởng tiến hành một cuộc tấn công phát xít Đức trực tiếp tại bờ biển Tây Bắc lục địa châu Âu. Họ muốn một chiến lược gián tiếp như tấn công ở Địa Trung Hải hoặc vùng Balkan. Tuy nhiên, dưới sức ép của Tổng thống Mỹ và lãnh tụ Liên Xô, ông Churchill đã chấp thuận kế hoạch mở mặt trận thứ 2 ngay tại Tây Âu với thời hạn xác định là tháng 5/1944.

Quyết định đưa ra tại hội nghị Tehran chính là sự thể hiện quyết tâm của Mỹ - tiến hành một cuộc tấn công qua eo biển Manches, đồng thời cũng là thất bại lớn đối với Alan Brooke, tham mưu trưởng của ông Churchill và là người phản đối một chiến dịch chớp nhoáng. Theo quyết định này, tháng 1/1944, Tướng Eisenhower trở thành Tư lệnh tối cao lực lượng Đồng minh.

Về phía Đức Quốc xã, từ lâu Hitler đã biết rằng lực lượng Mỹ - Anh sẽ tiến hành một cuộc tấn công qua vùng Eo biển. Tuy nhiên do Đức còn đang phải dồn lực lượng tại vùng Địa Trung hải và chiến dịch của quân Đức tại Đông Âu vẫn cần tăng cường thêm binh lực bất cứ lúc nào, Hitler đã coi nhẹ nguy cơ này. Nhưng đến tháng 11/1943, Hitler xác định rằng không thể "lờ" mặt trận Pháp lâu hơn được nữa. Trong Chỉ thị Fuhrer số 51, Hitler tuyên bố tăng cường lực lượng tại Pháp. Hitler cử Tư lệnh chiến trường Erwin Rommel, cựu chỉ huy Quân đoàn châu Phi trực tiếp kiểm tra quá trình phòng vệ bờ biển Normandy và chịu trách nhiệm chỉ huy Nhóm B canh giữ khu vực này.

Chuẩn bị

Tháng 1/1944, lực lượng Đồng Minh quyết định bổ nhiệm một tư lệnh chiến trường, dưới quyền ông Eisenhower. Tướng Bernard Law Montgomery vốn là đối thủ của Tướng Rommel tại mặt trận Bắc Phi đã đảm nhiệm vị trí này. Ngay lập tức, Montgomery đã đưa ra 2 yêu cầu: 1) cử 5 sư đoàn tham gia đợt đổ bộ đầu tiên và 2) mở rộng khu vực đổ bộ tới cửa sông Orne và phía cuối bán đảo Cotentin. Cuối cùng, lực lượng Đồng minh quyết định lực lượng đổ bộ sẽ bao gồm 5 sư đoàn bộ binh trong số đó 2 sư đoàn của Mỹ, 2 của Anh và 1 của Canada. Các sư đoàn này nhận lệnh tới những bãi biển có mật danh Utah, Omaha, Gold, Juno và Sword trải từ tây sang đông vùng Normandy thực hiện một chiến dịch đổ bộ mang tên "Chiến dịch Lãnh chúa" (Operation Overlord).

Lực lượng Đồng minh tham gia trận Normandy

Chỉ huy:

- Tư lệnh tối cao lực lượng Đồng minh - Tướng Eisenhower;
- Tư lệnh chiến trường - Tướng Bernard Montgomery.

Lực lượng:

- Mỹ: Quân đoàn 5 và 7; Sư đoàn bộ binh số 1, số 4; Sư đoàn không vận số 82 và 101. Đơn vị không quân số 8 và 9; Lực lượng viễn chinh quân Đồng minh; Nhóm đặc nhiệm phía Tây.
- Anh: Quân đoàn số 1, số 30; Sư đoàn Bộ binh số 3 và số 50; Sư đoàn không vận số 6; Sư đoàn bộ binh Canada số 3.
Các lực lượng không quân hoàng gia Anh: Lực lượng không quân chiến thuật số 2; các lực lượng hải quân, Đơn vị đặc nhiệm phía Đông.

Đầu tháng 6/1944, hơn 2 triệu quân Mỹ đã tới khu vực tập kết, cùng với 250.000 quân Canada. Mặc dù được trang bị những vũ khí hiện đại, có hàng nghìn máy bay, xe tăng yểm trợ song các sư đoàn của Mỹ không được huấn luyện tốt về kỹ thuật tác chiến.

Về phía Anh, Sư đoàn thiết giáp số 79 đã được thành lập gồm các phương tiện tối tân so với thời đó như xe lội nước, xe tăng gỡ mìn...Toàn bộ các sư đoàn chiến đấu của Anh và Canada đều nhận được sự yểm trợ của sư đoàn số 79. Anh thậm chí còn ngỏ ý "trang bị" cho quân Mỹ song Bộ tư lệnh tối cao Mỹ đã từ chối, trừ loại xe tăng "DD" (Duplex drive).

Trong khi đó, lính Đức quốc xã đóng tại khu vực Normandy dưới sự chỉ huy của Tướng Erwin Rommel đã tiến hành giăng dây thép gai và đặt các bãi mìn tại vùng bờ biển nơi Đức dự đoán có thể xảy ra cuộc đổ bộ. Bên trên, lính Đức nguỵ trang bằng cách xây các ụ súng máy và pháo cối.
Việc giữ bí mật về cuộc đổ bộ đóng một vai trò đặc biệt quan trọng. Để đánh lạc hướng Đức Quốc xã, Anh đã khéo léo tạo ra những kế hoạch giả tạo, đáng chú ý như "Chiến dịch Ngoan cường" (Operation Fortitude). Thông tin nguỵ trang được truyền và phát từ các trạm truyền thanh tại Kent tới tất cả những kênh radio của lực lượng Mỹ đóng tại tây nam và lực lượng Anh, Canada đóng tại phía trung nam nước Anh. Bên cạnh đó, các trại huấn luyện quân sự giả tạo, quy mô lớn tại Maidstone và Canterbury đã lần lượt xuất hiện với hàng nghìn xe tăng, máy bay "hình nộm".

Một trong những vị tướng "thích khoa trương" nhất của lực lượng Đồng minh là George Patton đã "thị sát" khu vực này. MI5 tìm cách "đánh lạc hướng" mật vụ Đức Quốc xã bằng cách tung tin đơn vị hùng mạnh nhất của quân Đồng minh, Sư đoàn lục quân số 3 của Mỹ, sẽ tiến hành cuộc tấn công dữ dội vào Pas de Calais. Chiến thuật này đã phát huy tác dụng. Lính Đức bắt đầu tập trung đơn vị mạnh nhất của chúng, Quân đoàn số 15 tại Pas de Calais. Normandy chỉ đóng vai trò "thứ yếu" trong kế hoạch của Đức, tuy nhiên, chúng vẫn cử Quân đoàn 7 chốt tại đây. (Nếu Quân đoàn số 15 có mặt tại Normandy vào ngày 6/6/1944, cuộc đổ bộ của lực lượng Đồng minh có thể là một thảm hoạ).

D-Day: Ngày định mệnh

Mặc dù tháng 5/1944 đã được chọn là thời điểm tiến hành cuộc tấn công, song do nhiều khó khăn về mặt chuẩn bị lực lượng, kế hoạch này đã phải lui lại tới tháng 6. Ngày 17/5, Tướng Eisenhower quyết định sẽ tiến hành cuộc đổ bộ vào đúng ngày 5/6. Càng đến gần thời điểm này, thời tiết càng trở nên xấu, báo trước những khó khăn mà các đơn vị đổ bộ sẽ phải đối mặt.

Cảnh đổ bộ sáng ngày 6/6/1944.
Sau nhiều cuộc thảo luận căng thẳng, cuối cùng vào buổi sáng ngày 5/6/1944, Tướng Eisenhower lợi dụng cơ hội "thời tiết xấu" đã phát lệnh tấn công. Chỉ trong vòng vài giờ, một hạm đội gồm 3.000 tàu đổ bộ, 2500 tàu chiến và 500 tàu hải quân cỡ lớn bắt đầu rời các hải cảng Anh. Đêm đó, 822 máy bay chở theo lính nhảy dù bắt đầu xuất kích nhằm hướng Normandy. Đây là một phần trong phi đội 13.000 máy bay nhận lệnh hỗ trợ chiến dịch.

Trong khi đó, lính Đức hoàn toàn lơ đễnh, không hề biết gì về bão táp sắp xảy ra. Tướng Rommel cứ nghĩ rằng không thể xảy ra một cuộc tấn công trong hoàn cảnh thời tiết quá xấu vì thế ông ta rời Normandy về Đức từ buổi sáng ngày 5/6 để dự lễ sinh nhật lần thứ 50 của bà vợ.

Các sĩ quan chủ chốt khác cũng lợi dụng thời tiết xấu để tham dự trò chơi mô hình chiến tranh tại Rouen trong khi viên chỉ huy của Sư đoàn Thiết giáp số 21, đơn vị thiết giáp duy nhất của Đức đóng tại khu vực bờ biển Normandy lại đi Paris thăm "bồ nhí".

Đơn vị đầu tiên đổ bộ là các phi đội bay. Sư đoàn không vận số 82 và 101 của Mỹ hạ cánh tại một vùng ngập nước chân bán đảo Cotentin và chịu rất nhiều thương vong, phần lớn do chết đuối. Tuy nhiên, họ đã bảo toàn vị trí của mình. Sư đoàn không vận số 6 của Anh thì đổ bộ xuống đúng các mục tiêu đã định trước tại đầu phía đông. Lực lượng đặc nhiệm thuộc sư đoàn cũng tiếp cận được những cây cầu trọng yếu phía trên kênh Caen và sông Orne.

Đúng 6h30' ngày 6/6/1944, các đơn vị hải quân Đồng minh bắt đầu cập bờ. Lúc này lính Anh, Canada tại bãi biển Gold, Juno và Sword đã vấp phải những sự chống trả quyết liệt từ phía quân Đức. Tương tự, tại Utah, quân Mỹ cũng khá vất vả khi đối phó với quân đội phát xít. Cuộc chiến gay go nhất xảy ra tại bãi Omaha giữa sư đoàn số 1 của Mỹ và các đơn vị phòng vệ bờ biển số 352 của Đức. Buổi sáng ngày 6/6, việc đổ bộ của lực lượng Đồng minh tại đây có nguy cơ thất bại, nhưng cuối cùng do sự yểm trợ của lực lượng du kích địa phương, cuộc đổ bộ đã thành công tốt đẹp. Lực lượng Đồng minh đã nhanh chóng tiến sâu vào đất liền.

Các tướng lĩnh Đức quốc xã họp bàn tại Paris tháng 5/1944.
Trong khi các sư đoàn đang dũng cảm chiến đấu tại Normandy, giới lãnh đạo lực lượng Đồng minh tỏ ra vô cùng lo lắng. Vào đúng đêm 6/6/1944, Thủ tướng Anh Churchill gần như không ngủ được. Ông chúc vợ ngủ ngon kèm theo câu nói: "Em có biết vào buổi sáng khi ta tỉnh dậy, có thể 20.000 người đã thiệt mạng?".

Cùng đêm ấy, Tham mưu trưởng lực lượng quân đội hoàng gia Anh, Tướng Alan Brooke đã viết vào nhật ký riêng dòng chữ: "...đó có thể là thảm hoạ tồi tệ nhất trong toàn bộ cuộc chiến này. Cầu chúa để mọi việc kết thúc tốt đẹp".

Vào lúc 22h đêm 6/6, Tư lệnh tối cao lực lượng quân Đồng minh, Tướng Dwight Eisenhower đã có chuyến thăm bất ngờ tới Sư đoàn không vận 101 tại sân bay Greenham Common, gần Newbury. Lái xe riêng của ông là Kay Summersby kể lại Tướng Eisenhower quá xúc động, tới mức khi ông trở lại xe, hai vai ông rũ xuống. Trước đó, ông Eisenhower đã viết một lá thư nhận trách nhiệm hoàn toàn nếu cuộc đổ bộ ngày 6/6 thất bại. Còn Thủ tướng Anh thì cam kết rằng "hai người sẽ cùng ra đi". Bộ tư lệnh tối cao lực lượng Đồng minh dự đoán kể cả nếu cuộc đổ bộ thất bại, con số thương vong có thể lên đến hàng chục nghìn người.

Chiến thắng trong tầm tay

Tại bãi Gold, Juno và Sword, lực lượng quân đội Anh và Canada nhận được sự yểm trợ của các xe thiết giáp đặc chủng thuộc Sư đoàn thiết giáp số 79. Trên cả 3 bãi biển này, lúc đầu các phòng tuyến của quân Đức bị tấn công dữ dội và rất nhiều lính Đức thương vong. Song với sự tiếp viện kịp thời của súng cối Petard và xe tăng Crocodile, quân Đức đã đáp trả mạnh mẽ khiến cho việc tiến sâu vào đất liền của lực lượng Đồng minh trở nên khó khăn.

Trong lúc này, quân Anh và Canada lại nhanh chóng tiếp cận mục tiêu và đánh sâu vào liền. Ở bãi Sword, Sư đoàn số 3 của quân Anh đã vấp phải sự chống trả quyết liệt của một mạng lưới phòng thủ Đức khi chỉ còn cách Caen 4,8 km.

Bản đồ các đơn vị quân Đồng minh đổ bộ tại Normandy.
Đài phát thanh quốc gia Đức đã phát bản tin lúc 7h sáng thông báo cuộc đổ bộ của quân đồng minh tại Normandy và Hitler cam kết sẽ nhanh chóng "tiêu diệt" lực lượng đổ bộ. Bản tin đặc biệt của đài BBC được phát sau đó 2 tiếng rưỡi. Trên các đài phát thanh Anh, John Snagge tuyên bố ngày "định mệnh" đã tới và mọi việc diễn ra theo đúng kế hoạch. 12 giờ trưa cùng ngày, Thủ tướng Anh Churchill xác nhận thông tin này trong một bài phát biểu trước Hạ viện Anh. Và bất chấp những lo lắng của Tướng Eisenhower về tình hình đang diễn ra tại bãi Omaha, vào giữa buổi chiều hôm đó, thế trận đang nghiêng về phía lực lượng Đồng minh.

Khi Thủ tướng Churchill lần thứ hai phát biểu tại Hạ viện lúc 18h tối, ông đã công bố chiến thắng chớp nhoáng khiến thế giới gần như "sửng sốt". Vậy là để bảo vệ công sự bên bờ biển nước Pháp, lực luợng Đồng minh đã bị hao tổn 3.000 quân, và tới 7.000 người bị thương, phần lớn là lực lượng không quân đổ bộ xuống bãi Omaha. Con số thương vong này thấp hơn rất nhiều so với dự đoán là nhờ vào thời gian chuẩn bị công phu, kế hoạch quân sự đầy mưu lược, biết lợi dụng thời cơ và cả "may mắn".

Sau ngày "định mệnh" ấy, thế trận nghiêng hẳn về phía lực lượng Đồng minh. Đến đầu tháng 9/1944, gần như toàn bộ các vùng lãnh thổ nước Pháp được giải phóng. Lực lượng Mỹ, Anh và Canada đã chiếm lại Bỉ và một phần Hà Lan đồng thời tới gần biên giới Đức. Chiến thắng hoàn toàn trước quân phát xít đã nằm chắc trong tầm tay. Trận Normandy thực sự đi vào lịch sử như một huyền thoại.

Một số người thường hỏi chữ D đứng trước chữ Day trong cụm từ D-Day nghĩa là gì? Theo cách lý giải thứ nhất, chữ D là dạng viết tắt của từ Deliverance - phán quyết, D-Day nghĩa là Ngày phán quyết (số phận của Đức quốc xã chăng). Còn theo cách lý giải thứ hai, D nghĩa là Doom (Tận thế) cũng với ý nghĩa tương tự. Có người còn giải thích D ở đây là Debarkation ( đổ bộ lên bờ)...

Thực ra chữ D trong cụm từ này chỉ được các nhà quân sự dùng để chỉ từ Ngày nổ súng của một chiến dịch. Khi một chiến dịch được dự kiến, thông thường người ta không biết đích xác ngày tháng bắt đầu, vì thế tạm đặt là ngày D. Ngày trước đó gọi là D-1, ngày sau đó là D+1 v.v...

Ban đầu, D-Day của chiến dịch này dự kiến là ngày 5/6, nhưng đến phút cuối cùng, do thời tiết xấu nên phải hoãn lại ngày hôm sau. Ngoài thuật ngữ D- Day, các nhà quân sự còn dùng cụm từ H- Hour (Giờ khai hoả). Cụm từ D- Day được sử dụng trong nhiều chiến dịch nhưng hiện nay chỉ còn để chỉ duy nhất ngày Đồng minh bắt đầu chiến dịch đổ bộ lên bãi biển Normandy (6/6/1944).

vnnet,Tân Huyền - (Tổng hợp)

.

Thiên cổ đoạn trường kim nhất tục.
Phiếm Đàm tòng thử kế Thừa sai.