Năm mới nói chuyện tôn giáo Tại Trung Quốc, tín đồ Công Giáo chỉ được phép cầu nguyện trong những giáo đường nhà nước công nhận Năm cũ đi, năm mới đến là dịp nghĩ về tôn giáo và các vấn đề tâm linh. Quan hệ giữa quyền lực chính trị và các tổ chức tôn giáo cũng đang là một đề tài đầy tính thời sự. Theo một số thống kê thì đa số cư dân trên địa cầu có niềm tin tôn giáo hoặc tín ngưỡng, dù đó không nhất thiết phải là niềm tin vào một đấng tối cao duy nhất. Số người không có niềm tin tôn giáo, không tin vào Thượng Đế hay cho đó là điều 'bất khả tri' hoặc tin vào truyền thống thế tục chiếm 850 triệu, theo một thống kê năm 2002 do BBC đăng tải. Nhà nước và tôn giáo Đa phần các quốc gia trên thế giới có dân cư theo nhiều hơn một tôn giáo. Tính đa nguyên tôn giáo, do nguyên nhân lịch sử, di dân và văn hóa, là một thực tế toàn cầu. (Số tín đồ tôn giáo trên thế giới Thiên Chúa Giáo 2 tỷ; Hồi Giáo 1,3 tỷ; Ấn Giáo 900 triệu; Phật Giáo 360 triệu; tín ngưỡng truyền thống của Trung Quốc 225 triệu; Tín ngưỡng dân gian 14 triệu; Tín ngưỡng châu Phi 95 triệu, đạo Sikh 23 triệu; Vô thần, bất khả tri, thế tục 850 triệu... ) Kinh nghiệm lịch sử của châu Âu thời Trung Cổ đưa đến sự phân tách nhà nước và giáo hội. Đây là cách cùng tồn tại lành mạnh cho hai bên. Sự phân tách được xây dựng trên tinh thần bao dung mọi tôn giáo và tín ngưỡng. Khi nắm quyền lực nhà nước trong tay, các nhà lãnh đạo tôn giáo dễ lạm dụng cả thần quyền và thế quyền, đưa đến chỗ không ai kiểm soát được quyền lực. Bởi nếu quốc vương cũng là giáo chủ thì ngôi vị đó chỉ còn chịu trách nhiệm 'trước Thượng Đế và lịch sử', chứ không phải trước nhân dân nữa. Cũng theo nguyên tắc đó, Anh Quốc có nữ hoàng trên danh nghĩa là người đứng đầu Anh Giáo nhưng quyền lực chính trị nằm trong tay thủ tướng và nghị viện. Còn người điều khiển giáo hội là tổng giám mục đại giáo phận Canterburry. Ngược lại, khi chính quyền nắm tôn giáo trong tay hay thúc ép tôn giáo chịu sự quản lý của giới quan chức thì hậu quả cũng không kém phần nguy hại. Vô thần hay hữu thần? Đa số dân Anh theo một đạo nào đó nhưng có tới 15% lại nói nói không theo tôn giáo nào cả Trên nguyên tắc, sự tồn tại của thuyết vô thần không có hại gì cho xã hội. Rất nhiều nhà khoa học lớn ở Phương Tây là người vô thần. Francis Crick, nhà khoa học Anh được giải Nobel, người cùng tìm ra cấu trúc di truyền DNA, là một người như vậy. Hơn nữa, giữa sự không tin vào tôn giáo đến thuyết vô thần còn có nhiều mức độ tâm lý khác nhau. Chẳng hạn như có nhóm người gọi là agnostics không tin vào chuyện có Thượng Đế nhưng cũng loại trừ khả năng là một đấng tối cao tồn tại. Có những tôn giáo như Phật Giáo không tin vào một thượng đế duy nhất kiểu như của Thiên Chúa Giáo hay Hồi Giáo nhưng có một hệ thống tín ngưỡng và triết lý về vũ trụ cùng con người. Các tín ngưỡng dân gian thì thường tin vào nhiều thần thánh hoặc sức mạnh của huyết thống cũng như sự huyền bí của vũ trụ. Nhưng nhìn chung nhu cầu hướng thiện, tìm đến những gì cao siêu, vượt lên trên các vấn đề đời thường có tác dụng tốt cho sức khoẻ theo. Đó là kết quả một nghiên cứu của giáo sư Harold Koenig từ Duke University Medical Center, Hoa Kỳ về khả năng chống stress của những người cao tuổi có niềm tin tôn giáo. Câu chuyện Đông Âu Nhà nước như ở Liên Xô cũ từng xây dựng mô hình con người vô thần (atheist), không tin vào sự tồn tại của Thượng Đế. Chính quyền cho rằng tôn giáo cản trở sự phát triển văn minh của xã hội và tìm cách loại trừ các hội đoàn tôn giáo. Chính quyền bỏ ra rất nhiều công sức để tấn công một điều hiển nhiên là đa số dân chúng có nhu cầu tâm linh. Nhưng như tác giả Alistair McGrath viết trên tờ The Spectator cách đây không lâu, thuyết vô thần ở Liên Xô lại trở thành một thứ niềm tin như tôn giáo được nhà nước duy trì. Quả chuông Sa Hoàng bị Stalin phá hủy trong thập niên 1930 nay được nước Nga phục hồi lại Càng bị đàn áp thì các tôn giáo càng tăng sức hấp dẫn đối với quần chúng, các nhà hoạt động tôn giáo dễ thành 'thánh tử đạo' và biểu tượng của niềm tin. Như linh mục Jerzy Popieluszko ở Balan bị công an đánh chết năm 1984, nay được phong á thánh. Sau khi Liên Xô sụp đổ, các tôn giáo khác nhau được hoạt động tự do trở lại vùng Đông Âu. Nhưng việc không cho các tôn giáo hoạt động công khai một thời gian dài gây ra hai tác hại. Thứ nhất, sau khi được hoạt động trở lại- như đạo Chính Thống ở Nga nay còn được viện Duma công nhận là quốc giáo-các tôn giáo truyền thống mất đi một thời gian quý báu để tự hiện đại hóa bản thân. Các nhân vật tôn giáo có thể bị 'tụt hậu' và ngỡ ngàng trước những biến đổi ồ ạt đến từ thế giới bên ngoài. Họ có thể trở nên bảo thủ hơn, vì chuyển từ vị thế cố thủ trước chính quyền thời cộng sản sang một 'chiến hào' mới, cố thủ trước các trào lưu tâm linh khác lạ. Phản ứng của một số lãnh đạo tôn giáo vùng Đông Âu, vì thế trở nên bất cập và có vẻ như quay về quá khứ. Điều này không giúp gì cho chính họ trong việc thu hút các tín đồ trẻ tuổi. Chẳng hạn như tại Balan, số học sinh chủng viện thời nay ít hơn hẳn so với thời cộng sản và giáo lý của giáo hội không còn được lắng nghe chăm chú như trước. Và xét về mặt xã hội thì đây là sự thiệt thòi cho tất cả mọi người. Thứ nhì, một khoảng trống tâm linh quá lớn trong toàn xã hội sau nhiều năm nhà nước tìm cách tiêu diệt hoặc hạn chế tôn giáo là cả một vấn đề cho tương lai đất nước. Vì không được thảo luận công khai, không được quyền tìm kiếm đường đời có ý nghĩa tâm linh trong nhiều thập niên, thanh niên mất đi khả năng tự vệ trước những lối sống phù phiếm, thiên về vật chất quá mức. Phải đến năm 2002 người Di Gan ở Hungary mới có bản Kinh Thánh đầu tiên in bằng tiếng Lovari của họ Người ta cũng dễ nhầm lẫn nhu cầu tâm linh với các dịch vụ buôn thần bán thánh hay sự lôi cuốn của nhiều giáo phái khá nguy hiểm. Vì thiếu vắng sự giáo dục tôn giáo hay đạo đức, quan hệ con người nhiều khi chỉ tồn tại ở mức độ 'tiền trao cháo múc', mất tính nhân bản và sự tin tưởng lẫn nhau. Tội phạm vị thành niên, các vấn đề như ma tuý, đĩ điếm v.v. cần được sự hợp tác để giải quyết bởi cả ba phía: chính quyền-gia đình- các tổ chức xã hội trong đó có tôn giáo. Nhưng tình hình nhiều nước Đông Âu cho thấy mối quan hệ tay ba này không được như ý. Đây cũng là bài học cho nhiều nước khác trên thế giới. Vấn đề toàn cầu Không chỉ ở Đông Âu mà ngay tại Tây Âu, quan hệ nhà nước với tôn giáo cũng đang là vấn đề thu hút tranh luận. Xử lý quan hệ này không tốt dễ gây ra xung đột nguy hiểm. Những năm qua, số người đo lễ nhà thờ ở Anh, Pháp và Đức đều giảm. Nhưng điều này không có nghĩa là con người trở nên ít tính tôn giáo hơn. Các thống kê ở Anh cho thấy nhu cầu tâm linh mang tính cá nhân lại có vẻ tăng dù người ta không đi lễ vào Chủ Nhật. Quan hệ giữa cộng đồng Hồi Giáo và các tôn giáo ngoài châu Âu với chính quyền cũng đang được thảo luận tại Anh và Pháp, nhất là sau các vụ kiện của học sinh nữ theo Hồi Giáo đòi choàng khăn trùm đầu truyền thống khi đến trường. Điều quan trọng rút ra từ các cuộc tranh luận là, dù theo ý thức hệ nào, hay lấy đạo nào làm quốc giáo, nhà nước cũng cần chọn một chính sách đúng đắn đối với tôn giáo. Hòa thượng Thích Quảng Đức tự thiêu để phản đối đàn áp Phật Giáo thời T.TH. Ngô Đình Diệm Đó là tạo môi trường tự do, công khai cho các tôn giáo hoạt động bình đẳng, không can thiệp vào nội bộ các tôn giáo bằng những lệnh cấm, những quy định vô lý nhưng cũng không để cho các tín đồ tôn giáo lấy trường học công làm nơi thể hiện quan điểm riêng. Mặt khác, hợp tác với các tôn giáo trong vấn đề từ thiện, y tế và giáo dục là cách giúp tôn giáo không bị rơi vào giáo lý cực đoan và cho toàn xã hội thấy tổ chức nào thực sự đóng góp cho cộng đồng dân cư, chứ không phục vụ mục đích riêng tư của họ. Nhu cầu tâm linh của từng cá nhân cũng phải được tôn trọng và các tranh cãi giữa giữa chính quyền (hành pháp) và tôn giáo phải được giải quyết bởi bên thứ ba tức tòa án (tư pháp). Nếu không, nhà nước dễ trở thành trọng tài trong chính vụ việc của mình và gây mất niềm tin nặng nề trong dân chúng vì mang tiếng thiên vị một đạo nào đó hoặc ý thức hệ của nhà cầm quyền. ( Theo BBC )

|Tại sao? | Hình kì cục|Điển tích|Truyện Tầu|Hỏi&Đáp| Thể Thao |Tiểu phẩm|Thư tín|TRÁI TIM HỒNG|CHĂN GỐI | Rừng cười |Ẩm thực |MÁY TÍNH LÀM THƠ |Bonsai Garden|Tạp văn| | Nhân vật |Đó Đây|KINH TẾ | Động Vật | Vườn hồng | Nghe Nhạc | Tiếng thơ Đọc Truyện

PHÁT MINH, KHÁM PHÁ

DANH NHÂN VIỆT NAM

KIẾN THỨC TỔNG QUÁT II