Vì
sao ruồi bay có tiếng, nhưng bướm lại không?
Bướm
đập cánh rất chậm, vì thế không phát ra tiếng kêu.
Khi ruồi muỗi lượn quanh, từ xa, bạn đã nghe thấy tiếng
“động cơ” vo vo của chúng. Nhưng bướm thì dù có ghé
sát tai vào bạn cũng không thể nghe được gì cả. Phải
chăng ruồi muỗi có cơ quan "phát thanh" đặc
biệt?
Thật
ra, tiếng kêu đó chỉ là do dao động do cánh gây ra mà
thôi. Để chứng minh vấn đề này, chúng ta hãy làm thí
nghiệm sau: lấy một mảnh tre mỏng rồi khua lên khua
xuống trong không khí. Nếu khua nhẹ, bạn sẽ không nghe
thấy gì, nhưng nếu khua mạnh, sẽ có tiếng vù vù rất
rõ.
Âm
thanh truyền đến tai ta là do tai cảm nhận được các
dao động trong không khí. Tuy nhiên, ta chỉ có thể nghe
được những rung động có tần số từ 20 đến 20.000 lần
mỗi giây. Nếu thấp hoặc cao hơn khoảng này chúng ta
đều không nghe thấy. Điều đó giải thích vì sao mảnh
tre khua chậm thì im hơi lặng tiếng, nhưng khi khua
nhanh sẽ tạo ra tiếng xé gió vù vù.
Côn
trùng khi bay phát ra âm thanh cũng giống như nguyên
lý kể trên. Các nhà khoa học cho biết, mỗi giây, ruồi
nhặng vỗ cánh từ 147-220 lần, muỗi là 594 lần, thậm
chí có loài còn vỗ 1000 lần, ong mật vỗ 260 lần. Nhưng
bướm trắng thì chỉ lập lờ có... 6 lần, bướm gai 5 lần.
Chính vì thế mà chúng bay hoàn toàn yên lặng.
Vì sao chạch lại nhả bọt?
Cá chạch sẽ dùng ruột làm cơ quan hô hấp khi nước thiếu
ôxy.
Ở những ao đầm, mương, ngòi có nhiều cá chạch sinh sống,
trên mặt nước thường có nhiều bóng khí. Nếu thả vài
chục con chạch trong thùng nước, thì chỉ một lúc sau
bọt đã phủ đầy chẳng còn chừa khoảng trống nào cả. Lũ
cá làm sao thế nhỉ?
Thì
ra, đó chỉ là do loài chạch trung tiện hơi nhiều mà
thôi.
Chạch
có thân dài, hơi dẹt, cũng thở bằng mang như các loại
cá khác. Nhưng khi trong nước thiếu dưỡng khí, nếu chỉ
thở bằng mang thôi sẽ không cung cấp đủ ôxy cho cơ thể.
Lúc đó, chạch sẽ thò đầu lên khỏi mặt nước, trực tiếp
hít thở khí trời và dùng ruột làm cơ quan hô hấp thay
thế mang. Mấu chốt chính là ở đây: Ruột chạch có cấu
tạo khác hẳn so với các loài cá khác.
Nếu
như ruột cá bình thường phải cuộn từ 8-10 vòng trong
bụng cá, thì ruột chạch lại nối thẳng từ cổ họng đến
hậu môn thành một đường thẳng không gấp khúc và có thể
nhìn thấu qua. Trên thành ruột có nhiều mạch máu nhỏ.
Đoạn ruột vừa thẳng vừa ngắn này có tác dụng tiêu hóa
thức ăn, đồng thời còn hô hấp thay thế mang khi cần
thiết.
Khi
chạch cảm thấy trong nước hoặc bùn không đủ ôxy, nó
sẽ ngoi đầu lên khỏi mặt nước (mặt bùn), đớp một ngụm
khí rồi lại lặn xuống. Không khí được nuốt xuống ruột,
các mạch máu trên thành ruột hấp thụ luôn lượng khí
ôxy trong khoang ruột, chất khí thừa còn lại và lượng
khí CO2 do máu thải ra sẽ qua hậu môn theo hình thức
trung tiện, đó chính là những bọt khí xuất hiện trên
mặt nước. Ôxy trong nước càng ít, chạch càng đớp nhiều
lần hơn. Khi trong nước hết ôxy, chạch ngoi lên khoảng
70 lần mỗi giờ để duy trì sự sống.
... CẢ MỘT THẾ
GIỚI ĐỘNG VẬT:
Dơi
hát tình ca
Gấu
vùng cực có ngủ đông không?
Sống
với mẹ giả, chim làm sao nhận ra đồng loại?
Về:
Thú ăn thịt, cá voi, sư tử, khủng long
Côn trùng có cơ bắp không?
Bản năng thần giao cách cảm kỳ
diệu ở chim Iceland
|