|  THẾ
GIỚI ĐỘNG VẬT
Chó
Phú Quốc: Huyền thoại và sự thật
Một dạo, có nhiều lời đồn, chó Phú Quốc đã bị tuyệt
chủng. Nhưng nay, đã có nhiều trại nuôi chó Phú
Quốc. Thậm chí, chó Phú Quốc còn được được dưa vào
danh sách bảo tồn gen.Một con chó Phú Quốc, loại
chó con vài ba tuổi hiện có giá... vô chừng!
Có
khi chỉ mấy trăm ngàn đồng mà cũng có khi đến...
hàng ngàn đô! Giá cả tùy thuộc vào cái sự... “thích”
của người mua.
Hầu
hết người đi mua chó Phú Quốc về nuôi đều tin, chó
Phú Quốc có những đặc điểm khác thường so với con
chó cỏ (tức chó nhà)...
Lông
xoáy, chân màng vịt, khôn hơn chó Béc-giê?
 Xoáy
lông ở chó Phú Quốc... Thế nhưng, khi giao phối
trong điều kiện nuôi, chỉ có khoảng 40% chó Phú
Quốc sinh ra là có lông xóay như thế này (Ảnh:
H.Cát)
Trước tiên, đã nói chó Phú Quốc là chó phải có đốm
lông xoáy trên lưng. Rất dễ nhận ra chòm xoáy lông
đặc biệt này trên lưng chó Phú Quốc.
Thứ
đến, người ta... “đồn”, chân của chó Phú Quốc có
cái màng như màng ở chân vịt. Nhờ vậy, chó Phú Quốc
bơi rất giỏi!
Một
đặc điểm khác của chó Phú Quốc là rất tinh khôn.
Có
người còn nói, nó còn dễ dạy hơn cả chó Béc-giê.
Chó
Phú Quốc khôn hơn chó nhà nên nó quyến luyến chủ
và biết nghe lời lại bảo vệ chủ hết mình. Theo như
lời đồn, một chú chó Phú Quốc đã từng phi thân chặn
một con rắn hổ định cắn chủ. Chú chó lãnh nguyên
miếng ngoạm của con rắn và chịu hy sinh để cứu chủ...
Lời
đồn đại thì nhiều, hư hư, thực thực... Môt dạo,
còn có những thông tin nói, chó Phú Quốc đã bị...
tuyệt chủng!
Thăm
trại nuôi chó Phú Quốc ở Cần Thơ
Chưa
rõ thế nào là tuyệt chủng, nhưng riêng Trại nuôi
chó Phú Quốc của Công ty Vương Trung Sơn đặt tại
ấp Phú Khởi, xã Thạnh Hòa, Thị xã Tân Hiệp, Hậu
Giang thì có khoảng 100 con, loại 2 tuổi-theo như
ông Lê Hoàng Tâm, Giám đốc điều hành của Công ty
Vương Trung Sơn ở khu vực Cần Thơ.
Theo
ông Tâm, Trại được thành lập từ năm 1999 với khoảng...
300 con chó Phú Quốc. Sau một thời gian nuôi, nhân
giống thì nay, Trại có khoảng hơn 100 con chó Phú
Quốc loại 2 tuổi.
Trại
thuê hẳn một bác sĩ thú y để chăm sóc chó ở Trại.
Bác
sĩ thú y Nguyễn Thị Minh Hòa, người chăm sóc chó
ở Trại cho biết, chó Phú Quốc ở đây được nuôi chủ
yếu bằng cơm và cá biển. Khi chó sinh đẻ hoặc chó
con thì được uống nước lọc! Bác sĩ Hòa còn cho biết,
Trại có 4 chó đực để phối giống và 30 chó cái. Thường
thì chó cái đẻ khoảng 2 lứa. Mỗi lứa sinh được 4-5
chó con. Tỷ lệ đực cái khi sinh ra, bình quân là
1:1. Còn tỷ lệ nuôi sống sau khi sinh lên đến 95%.
Không
rõ ở các nơi khác nuôi chó Phú Quốc thế nào, nhưng
ở Trại nuôi chó của công ty Vương Trung Sơn, chó
ở đây thấp con và đào hang hố rất dữ. Một chú chó
đã đào thủng luôn nền xi măng của chuồng nuôi thông
ra ngoài. Một chú khác đào sâu luôn chuồng nuôi
thành một cái hang và... ẩn mình trong đó, thò cái
đầu vàng ệch ra ngoài nhìn khách tham quan Trại
một cách vô tư!
Trong
khi đó, ngay tại TP.HCM cũng có một trại nuôi chó
Phú Quốc...
Chó
Phú Quốc về thành phố
 Đó
là Trại nuôi chó Phú Quốc của Lương y Trịnh Hiền
Hữu, thường gọi là Sáu Hữu, năm nay trạc 60 tuổi.
Ngoài
nghề xem mạch, bốc thuốc ở nhà riêng tại P.12, Q.6
–TP.HCM, ông Sáu Hữu còn nhiều thú đam mê khác mà
nuôi chó Phú Quốc là một.
Theo
lời ông Sáu Hữu, ông mê chó Phú Quốc từ năm 1968
sau khi được một người bạn từ Phú Quốc mang vào
Thành phố cho ông một chú chó Phú Quốc.
Từ
năm 2000, khi bắt đầu râm ran thông tin về chó Phú
Quốc đã bị tuyệt chủng, ông Sáu Hữu đã lặn lội ra
Phú Quốc và đi khắp đảo để tìm mua lại những chú
chó Phú Quốc đang nuôi ở những gia đình trên đảo.
Nói
chuyện với ông Sáu Hữu về chó Phú Quốc, có thể nghe
ông nói cả ngày không chán. Ông Sáu Hữu còn phân
biệt được chó Phú Quốc nhưng là chó Phú Quốc thuộc
vùng nào ở Phú Quốc như chó Bắc Đảo, Cửa Cạn hay
Cửa Lò...
Hiện
nay, Trại nuôi chó Phú Quốc của lương y Trịnh Hiền
Hữu đặt tại Tân An Hội, Củ Chi đang nuôi gần 50
chú chó Phú Quốc mà theo ông, đều là những chú chó
Phú Quốc rặt giống đưa từ đảo Phú Quốc về nuôi,
cho phối giống và sinh sản.
Những
chú chó Phú Quốc được nuôi ở đây, ngoài xoáy lông
đặc trưng thường thấy, chúng còn có đặc điểm dễ
nhận ra là chân cao và bụng thon. Phần bụng ngay
2 chân sau đều hóp lại, na ná như loại chó săn thường
thấy ở các phim nước ngoài.
Nhìn
kỹ vào mắt của chúng, trông rất “tợn”. Dân nuôi
chó gọi đây là “mắt cọp”.
Ông
Sáu Hữu cho biết, một chú chó nuôi ở Trại này được
định giá vốn là 2 triệu đồng một con 3, 5 tháng
tuổi. Tuy nhiên, đối với dân nuôi chó chuyên nghiệp,
giá cả còn tùy... vào cái sự thích của người mua,
chứ không thể nói giá được.
Ông
Sáu Hữu kể, một người nuôi chó đã từng vào Trại
ông để ngắm chó. Ngắm xong, người này chọn một con
xoáy đuôi ngựa và tỏ vẻ quyến luyến chú chó có xoáy
lông đặc biệt này. Ông Sáu Hữu nói, 1.000 USD. Không
nói, không rằng, người này móc ví, chồng đủ...
Chó
Phú Quốc... Phú Lâm, Phú GIáo hay Phú Hòa Đông?
Thế
nhưng, thế nào là chó Phú Quốc rặt giống?
Xem
ra, dân nuôi chó và một số nhà khoa học chỉ còn
có thể trông vào chòm lông xoáy đặc biệt được cho
là chỉ có ở chó Phú Quốc. Thế nhưng, cả bác sĩ thú
y Nguyễn Thị Minh Hòa (Công ty Vương Trung Sơn)
và ông Sáu Hữu đều tiết lộ, cho dù cho hai con chó
Phú Quốc có xoáy lông rất đẹp, giao phối với nhau,
chưa chắc đã cho ra chó có xoáy lông.
Tỷ
lệ chó sinh ra có xoáy lông chỉ vào khoảng hơn 40%
mà thôi.
Do
đó, nếu người mua chó Phú Quốc chỉ căn cứ vào đặc
điểm này thì “thua””là cái chắc. Ông Sáu Hữu nói
vui, có khi đó không phải là chó phú Quốc mà là
chó... Phú Lâm, Phú GIáo hay Phú Hòa Đông cũng không
chừng!
Còn
cái màng giống màng chân vịt ở chó Phú Quốc?
Bác
sĩ thú y Phạm Anh Dũng, Đội phó Đội Động vật thuộc
Thảo Cầm Viên Sài Gòn tin là, chó Phú Quốc có màng
giống chân vịt.
Còn
ông Sáu Hữu kịch liệt phản bác “huyền thoại””này.
Theo ông, chó nào mà không có cái màng ở chân nếu
như bành chân nó ra. Cái khác là ở chổ, vẫn theo
ông Sáu Hữu, nhìn kỹ, sẽ thấy bàn chân của chó Phú
Quốc khi đứng sẽ chụm hẳn lại theo một thế rất vững,
từa tựa như bàn chân cọp.
Theo
ông Sáu Hữu, chó Phú Quốc sở dĩ bơi nhanh hơn những
loài chó khác vì kiểu bơi của nó hơi tương tự kiểu
bơi trườn sấpTóm lại, không ai chắc thế nào là chó
Phú Quốc nếu chỉ dựa vào xoáy lông và cái màng chân
vịt ở chân chó.
Như
vậy, chỉ còn cách phân tích gen chó Phú Quốc xem
có gì khác biệt so với chó cỏ (chó nhà) hoặc các
loài chó khác. Đưa cho Thạc sĩ Nguyễn Văn Biện,
người đã nhiều năm khảo sát về chó Phú Quốc xem
mẫu thông tin trên một số báo, nói ông đã nghiên
cứu ADN của 500 con chó Phú Quốc. Ông Biện cười
xòa, kinh phí đâu mà làm dữ vậy!
Thạc sĩ Biện cho biết, phân tích gen chó Phú Quốc
hiện chưa làm được do tốn kém và phức tạp.
Ông
mong muốn, sẽ có một bộ kít thử giống như bộ kít
thử tôm bệnh. Chỉ cần lấy một mẫu tế bào ở chó,
phết vào bộ kít nó sẽ hiện thị ngay kết quả, đây
có phải là chó Phú Quốc không? Cho tới nay vẫn chưa
có nghiên cứu, phân loại chó nhà VN, cũng như nguồn
gốc của chúng.
Có
ý kiến cho rằng chó nhà ở miền Nam có thể là từ
chó hoang Phú Quốc mà ra. Còn chó nhà ở miền núi
phía Bắc có thể có nguồn gốc từ sói đỏ vì chó ở
miền núi có đuôi thẳng như chó sói.
Tuy
nhiên, đấy mới chỉ là giả thuyết...
Chưa
nguy cấp nhưng thuộc diện phải bảo tồn gen
Theo
TS Võ Văn Sự, Trưởng bộ môn động vật quý hiếm và
đa dạng sinh học (Viện Chăn nuôi), chó Phú Quốc
không được đưa vào Sách đỏ VN do chưa có nguy cơ
tuyệt chủng. Tuy nhiên, chó Phú Quốc là một trong
60 giống vật nuôi nội địa nằm trong Đề án Bảo tồn
quỹ gen vật nuôi quốc gia.
Đề
án này được tiến hành từ những năm 1990.
Theo
đó, chó Phú Quốc được Viện Chăn nuôi theo dõi để
bảo tồn gien. Nếu phát hiện chúng trong tình trạng
nguy cấp thì phải có biện pháp xử lý tức thời.
Trên
thế giới có khoảng hơn 400 giống chó khác nhau,
trong đó có 50 giống phổ biến, chiếm 90% số lượng
chó trên thế giới. Thế nhưng, chỉ có ba quần thể
chó có đặc tính xoáy lưng là chó Phú Quốc Việt Nam,
chó xoáy lưng Thái Lan và chó xoáy lưng Phi châu.
Nguồn
gốc chó Phú Quốc: Chưa có lời đáp rõ ràng...
Về hình thức, chó Phú Quốc Việt Nam và chó xoáy
lưng Thái Lan có nhiều điểm giống nhau.
Riêng
chó xoáy Phi Châu có những khác biệt rõ hơn như
khá lớn con (30 -39kg), tai lớn và cụp và do tính
hung dữ, nó còn có biệt danh là chó săn sư tử Phi
châu. Còn chó Phú Quốc còn có tính thân thiện với
con người, rất thính, giữ nhà tốt, bắt chuột giỏi.
Hai
nhà khoa học Mỹ, Merle Wood và Merle Hidinger, cho
rằng xoáy lưng từng chỉ có ở giống chó xoáy miền
Đông Thái Lan và giống chó xoáy Châu Phi. Do đó,
những cái xoáy lưng trên giống chó Phú Quốc hiện
nay chắc chắn bắt nguồn từ giống chó Thái.
Cách
đây ít nhất 400 năm, những ngư dân Thái Lan đã vô
tình trở thành các nhà tạo giống khi họ tới đánh
bắt hoặc buôn bán ở vùng biển Phú Quốc.
Tuy
nhiên, ThS Nguyễn Văn Biện thuộc ĐH Cần Thơ đã phản
biện lại giả thuyết trên. Ông nói, giả thuyết trên
là vô lý vì cách đây 400 năm các ngư phủ Thái Lan
không thể vượt 400-500 cây số để tới vùng biển Phú
Quốc...
Nông
Khắc Ý - Minh Sơn - Hương Cát
|
.
