|  VĂN
HỌC & NGHỆ THUẬT
30-5-1921:
Ngày mất của Phan Kế Bính, nhà vǎn,
nhà nghiên cứu, dịch giả. Ông sinh nǎm 1875, quê
tại Hà Nội. Nǎm 1906 ông đỗ cử nhân, không ra làm
quan, sống với nghề dạy học. Ông viết báo từ nǎm
1907, phụ trách phần Hán trong Đǎng Cổ Tùng báo.
Rồi lần lượt cộng tác với các báo Đông Dương tạp
chí, Trung Bắc tân vǎn. Ông đã có nhiều tác phẩm
có giá trị như: Nam Hải dị nhân, Hưng Đạo đại vương
truyện, Việt Nam phong tục, Việt Hán vǎn khảo. Ông
cũng là dịch giả các truyện Tam Quốc chí, Đại Nam
điển lễ toát yếu, Việt Nam khai quốc chí truyện
PHONG
TỤC&TẬP QUÁN VIỆT NAM
Tam
Quốc Chí
Chú giải bài xem
ngày, kén giờ của Phan Kế Bính
Đọc bài xem ngày, kén giờ của Phan Kế Bính, bạn
đọc trẻ tuổi thời nay sẽ có một số thắc mắc:
Phan Kế Bính là một nhà trí thức tiến bộ (1875-1921)
học vấn uyên thâm, đỗ cử nhân Hán học (1906). Lại
am tường văn minh Đông Tây, đã có nhiều cống hiến
trong công cuộc khảo cứu văn học và lịch sử. Ông
khuyên ta không nên mê tín quá vào việc xem ngày
kén giờ, nhưng tại sao không bài bác thẳng thừng
mà còn hướng dẫn người đọc: cưới xin, làm nhà, khai
trương, xuất hành, an táng nên tìm ngày gì, kị ngày
gì và bày cách chọn giờ hoàng đạo.
Trong bài có nói đến nhiều cát tinh (sao tốt),
hung tinh (sao xấu), các ngày trực tốt trực xấu.
Vậy sao không hướng dẫn cụ thể nên những người đọc
muốn kén ngày, giờ vẫn phải đi tìm thầy, nhiều khi
vừa tốn kém lại vừa bị lừa bị bịp.
Theo thiển ý chúng tôi: Ông không đi sâu giải thích
từng cát tinh hung tinh vì trong thời kỳ đầu thế
kỷ đã có bản niên giám ban hành nhiều năm và nhiều
người biết tiếng Hán xenm được.
Nhằm giải đáp những thắc mắc trên và giúp bạn trẻ
thời nay hiểu thêm về một số vấn đề mà học giả Phan
Kế Bính đã đề cập tới, trong phần chú giải dưới
đây, chúng tôi dựa theo những tư liệu bằng tiếng
Hán đã được lưu truyền như "Vạn niên lịch",
"Ngọc hạp kỷ yếu", "Chư gia tuyển
trạch nhật", "Đổng công trạch nhật","Vạn
bảo toàn thư" đối chiếu với lịch thế kỷ XX
của nha khí tượng và một số bài viết của các nhà
khoa học để làm nhiệm vụ biên khảo, dẫn giải tiếp
bài viết của Phan Kế Bính.
Thực ra muốn trả lời cho thật đầy đủ và cụ thể
phải đi sâu vào chiêm tinh học cổ đại mà cuốn sách
này chưa thể đáp ứng.
Có những cách tính ngày tốt xấu cơ bản như sau:
Tính theo tháng âm lịch và ngày can chi:
- Các sao tốt: Thiên đức, nguyệt đức (lục hợp),
thiên giải, thiên hỷ, thiên quý (yếu yên),tam hợp
(ngũ phú). Theo quan niệm xưa, những ngày có các
sao này chiếu thì làm việc gì cũng tốt.
Ngoài ra còn có các sao: Sinh khí (thuận việc làm
nhà, sửa nhà, động thổ), thiên thành (cưới gả giao
dịch tốt), thiên quan (xuất hành giao dịch tốt),
lộc mã (xuất hành di chuyển tốt), phúc sinh (được
phúc tốt), giải thần (giải trừ các sao xấu), thiên
ân (được hưởng phúc ân, làm nhà, khai trương)...
Theo thứ tự lần lượt từ tháng giêng, hai, ba, tư,
năm, sáu, bảy, tám, chín, mười, mười một, chạp thì
các sao tốt sẽ chiếu vào các ngày như sau:
Thiên đức: Tị, mùi, dậu, hợi, sửu, mão, tị, mùi,
dậu, hợi, sửu, mão. (1)
Nguyệt đức: Hợi, tuất, dậu, thân, mùi, ngọ, tị,
thìn, mão, dần, sửu, tý.
Thiên giải: Ngọ, thân, tuất, tý, dần, thìn, ngọ,
thân, tuất, tý, dần, thìn.
Thiên hỷ: Tuất, hợi, tý, sửu, dần, mão, thìn, tị,
ngọ, mùi, thân, dậu.
Thiên quí: Dần, thân, mão, dậu, thìn, tuất, tị,
hợi, ngọ, tý, mùi, sửu.
Tam hợp: Ngọ, mùi, thân, dậu, tuất, hợi, tý, sửu,
dần, mão, thìn, tị.
Sinh khí: Tý, sửu, dần, mão, thìn, tị, ngọ, mùi,
thân, dậu, tuất, hợi.
Thiên thành: Mùi, dậu, hợi, sửu, mão, tị, mùi, dậu,
mùi, sửu, mão, tị.
Thiên quan: Tuất, tý, dần, thìn, ngọ, thân, tuất,
tý, dần, thìn, ngọ, thân.
Lộc mã: Ngọ, thân, tuất, tý, dần, thìn, ngọ, thân,
tuất, tý, dần, thìn.
Phúc sinh: Dậu, mão, tuất, thìn, hợi, tị, tý, ngọ,
sửu, nùi, dần, thân.
Giải thần: Thân, thân, tuất, tuất, tý, tý, dần,
dần, thìn, thìn, ngọ, ngọ.
Thiên ân: Tuất, sửu, dần, tị, dậu, mão, tý, ngọ,
thân, thìn, thân, mùi.
--------------------------------------------
Có nghĩa là: Sao thiên đức chiếu vào những ngày
tị của tháng giêng, ngày mùi của tháng hai, ngày
dậu của tháng ba... Các sao khác cũng xem như vậy.
Các sao xấu: (mỗi tháng tính theo ngày âm có ba
ngày nguyệt kỵ là mồng 5, 14, 23 và 6 ngày tam nương
là ngày 3, 7, 13, 18, 22, 27).
Các sao xấu khác tính theo tháng âm lịch và ngày
can chi như: Thiên cương, thụ tử, đại hao, tử khí,
quan phù (xấu trong mọi việc lớn), tiểu hao (kỵ
xuất nhập, tiền tài), sát chủ, thiên hoạ, địa hoả,
hoả tai, nguyệt phá (kiêng làm nhà), băng tiêu ngoạ
giải (kiêng làm nhà và mọi việc lớn), thổ cấm (kiêng
động thổ), vãng vong (kiêng xuất hành giá thú),
cô thần, quả tú (kiêng giá thú), trùng tang trùng
phục (kỵ hôn nhân, mai táng, cải táng).
Theo thứ tự từ tháng giêng, hai, ba, tư, năm, sáu,
bảy, tám, chín, mười, một, chạp thì các sao xấu
chiếu như sau:
Thiên cương: Tị, tý, mùi, dần, dậu, thìn, hợi,
ngọ, sửu, thân, mão, tuất.
Thụ tử: Tuất, thìn, hợi, tị, tý, ngọ, sửu, mùi,
dần, thân, mão, dậu.
Đại hao, tử khí, quan phù: Ngọ, mùi, thân, dậu,
tuất, hợi, tý, sửu, dần, mão, thìn, tị.
Tiểu hao: Tị, ngọ, mùi, thân, dậu, tuất, hợi, tý,
sửu, dần, mão, thìn.
Sát chủ: Tý, tị, mùi, mão,thân, tuất, sửu, hợi,
ngọ, dậu, dần, thìn.
Thiên hoả: Tý, mão, ngọ, dậu, tý, mão, ngọ, dậu,
tý, mão, ngọ, dậu.
Địa hoả: Tuất, dậu, thân, mùi, ngọ, tỵ, thìn, mão,
dần, sửu, tý, hợi.
Hoả tai: Sửu, mùi, dần, thân, mão, dậu, thìn, tuất,
tị, hợi, tý, ngọ.
Nguyệt phá: Thân, tuất, tuất, hợi, sửu, sửu, dần,
thìn, thìn, tị, mùi, mùi.
Băng tiêu ngoạ giải: Tị, tý, sửu, thân, mão, tuất,
hợi, ngọ, mùi, dần, dậu, thìn.
Thổ cấm: Hợi, hợi, hợi, dần, dần, dần, tị, tị, tị,
thân, thân, thân.
Thổ kỵ, vãng vong: Dần, tị, thân, hợi, mão, ngọ,
dậu, tý, thìn, mùi, tuất, sửu.
Cô thần: Tuất, hợi, tý, sửu, dần, mão, thìn, tị,
ngọ, mùi, thân, dậu.
Quả tú: Thìn, tị, ngọ, mùi, thân, dậu, tuất, hợi,
tý, sửu, dần, mão.
Trùng tang: Giáp, ất, mậu, bính, đinh, kỷ, canh,
tân, kỷ, nhân, quý, mậu.
Trùng phục: Canh, tân, kỷ, nhâm, quí, mậu, giáp,
ất, kỷ, bính, đinh, mậu.
Mỗi năm có 13 ngày dương công (xấu).
Tính theo ngày tiết: 4 ngày ly và 4 ngày tuyệt
(xấu)
Mỗi năm có 4 ngày tứ ly (trước tiết xuân phân,
thu phân, đông chí, hạ chí một ngày), 4 ngày tứ
tuyệt (trước tiết lập xuân, lập hạ, lập thu, lập
đông một ngày).
Tính theo ngày trực:
- Trong 12 ngày trực có 6 ngày tốt (trực kiến (1),
trực mãn (3), trực bình (4), trực định (5), trực
thành (9), trực khai (11), 3 ngày thường (trực chấp
(6), trực trừ (2), trực thu (10), 3 ngày xấu (trực
phá (7), trực nguy (8), trực bế (12).
Tính theo nhị thập bát tú:
- Trong 28 ngày có 14 ngày tốt, 14 ngày xấu nhưng
nhị thập bát tú tương ứng với ngày tuần lễ. Nói
chung ngày thứ tư, thứ năm hàng tuần thường là ngày
tốt.
|
.
