(Thời gian từ 15 đến 30 tháng 9 )

30.09
1965: Chính biến ở Indonesia
1966: Botswana tuyên bố độc lập
1870: Ngày sinh của Jean Baptiste Perrin...

SỰ KIỆN

1965: Chính biến ở Indonesia. Trước âm mưu đảo chính của giới quân sự nhằm lật đổ chính quyền của tổng thống Sukarno, một nhóm sỹ quan tự nhận là những "sỹ quan cấp tiến" ủng hộ Tổng thống đưa ra kế hoạch bắt toàn bộ thành viên của Hội đồng tướng lĩnh. Đảng Cộng sản Indonesia ủng hộ kế hoạch này. Đêm 30.9 rạng sáng sáng 01.10, các dinh thự của 7 vị tướng lục quân đã bị lực lượng của những "những sỹ quan cấp tiến" tấn công. Những người làm chính biến tuyên bố âm mưu đảo chính của hội đồng tướng lĩnh đã bị Phong trào yêu nước 30 tháng 9 đập tan, đồng thời họ giải tán chính phủ và toàn bộ chính quyền được chuyển về tay Hội đồng cách mạng. Tuy nhiên, ngay sau đó, lực lượng quân đội đã phản công lại Phong trào 30.9 và Đảng Cộng sản. Chỉ trong vòng 2 năm 1965-1966, gần 1 triệu đảng viên cộng sản và những người ủng hộ Tổng thống bị giết, 600.000 người bị tù đày. Hầu hết những nhà lãnh đạo Đảng Cộng sản Indonesia bị bắt và bị giết, những người còn lại phải rút vào hoạt động bí mật. Từ cuối tháng 10.1965, Đảng Cộng sản đã bị đặt ngoài vòng pháp luật.

1966: Botswana tuyên bố độc lập. Botswana là quốc gia nằm phía Nam châu Phi, có chung biên giới với Zambia, Nam Phi, Namibia và Zimbabwe, diện tích: 581.730km2; thủ đô: Gaborone; dân số: 1.479.039 người (2000) Vào thế kỷ XVIII, trên phần đất của Botswana, có nhiều bộ tộc da đen sinh sống. Năm 1885, Botswana bị thực dân Anh thống trị. Ngày 01.03.1965, kết quả của cuộc bầu cử Quốc hội cho thấy, Đảng Dân chủ chiếm đa số ghế, một chính phủ tự trị được thành lập. Nhưng viên cao ủy người Anh vẫn nắm quyền ngoại giao, quốc phòng, an ninh và bổ nhiệm các công chức.Trước phong trào đấu tranh của nhân dân, ngày 30.09.1966, Botswana giành được độc lập, theo chế độ cộng hòa, nằm trong khối Liên hiệp Anh.

1973: Nước cộng hòa Guinea-Bissau nằm ở Tây Phi, giáp với Bắc Đại Tây Dương, giữa Guinea và Senegal; diện tích: 36.125km2; dân số: 1.263.341 người; thủ đô: Bissau; GDP tính theo đầu người: 916,6 USD. Guinae Bissau là thành viên của Liên Hiệp Quốc và tổ chức thống nhất châu Phi.

1975: Nước Cộng hòa Rwanda nằm ở Trung Phi, giữa Tanzania và Congo; diện tích: 26.338km2, dân số: 8.336.995 người (2000); thủ đô: Kigali; GDP tính theo đầu người: 254 USD. Rwanda là thành viên Liên Hiệp Quốc, Tổ chức thống nhất châu Phi. Là một trong những nước nghèo nhất thế giới, những cuộc bạo loạn giữa các sắc dân khiến cho nền kinh tế Rwanda kiệt quệ, hàng trăm ngàn người phải bỏ xứ, hàng trăm ngàn người khác thiệt mạng.

1993: Động đất ở Ấn Độ. Một trận động đất mạnh 6,4 độ richter xảy ra ở bang Maharastra, Đông - Nam thành phố Bombay. Trận động đất này đã tàn phá gần như hoàn toàn hai thành phố Khillari và Umaga cùng khoảng 30 thôn xóm khác. Những thống kê sơ bộ cho biết có 16.000 người chết.

NGÀY SINH

1870: Ngày sinh của Jean Baptiste Perrin, nổi tiếng với những nghiên cứu về phân tử và chuyển động Brown, giải Nobel vật lý năm 1926.

Jean Baptiste Perrin sinh ngày 30.09.1870 tại Lille Pháp. Năm 1997, ông nhận học vị tiến sĩ vật lý và bắt đầu giảng dạy môn hóa lý tại Đại học Sorbonne cho đến năm 1940. Trong chiến tranh thế giới thứ nhất, Perrin tham gia nghiên cứu âm học tàu ngầm và thành lập trung tâm nghiên cứu khoa học Quốc gia khi chiến tranh kết thúc. Trong chiến tranh thế giới II, Perrin di cư sang Mỹ, sống tại New York và tiếp tục tham gia nghiên cứu, giảng dạy trong các trường đại học. Những đóng góp trong nghiên cứu khoa học của ông tập trung trong các lĩnh vực chuyển động Brown và lý thuyết phân tử với việc thực hiện hàng ngàn bức ảnh qua kính hiển vi để phân tích chuyển động Brown. Ông cũng là người đã chứng minh sự tồn tại của phân tử và xác định số Avogadro.

Với những thành tích khoa học của mình, Perrin đã được kết nạp vào Hiệp hội Hoàng gia Anh, chủ tịch Viện Hàn lâm khoa học Pháp 1938 và giải Nobel vật lý năm 1926. Perrin mất ngày 17.04.1942 tại New york, Hoa Kỳ. Hài cốt của ông sau đó đã được chuyển về lưu giữ trong Điện Pantheon, Paris, Pháp.

1928: Ngày sinh của Elie Wiesel, nhà văn người Romania gốc Do Thái, nổi tiếng với những tiểu thuyết về chủ đề trại tập trung phát xít Đức và những lý giải về cội nguồn cái ác và lương tâm nhân loại - Giải Nobel hòa bình năm 1986.

Wiesel sinh ngày 30.09.1928 tại Sighet, Romania trong một gia đình Do Thái. Tháng 05.1944, Wieesel cha mẹ và ba chị em gái đã bị phát xít Đức đưa đến trại tập trung Auschwitz, Ba Lan. Tại đây, Wiesel đã bị mất cha mẹ, các chị em gái, cả gia đình chỉ còn ông sống sót và được giải phóng vào tháng 4.1945. Sau chiến tranh, Wiesel đến sống tại Pháp, theo học đại học Sorbonne (1948 - 1951) và tham gia viết báo. Từ năm 1956, Wiesel định cư tại Hoa Kỳ và là giáo sư tại Đại học Boston.

Phẫn nộ trước một số tác phẩm xuyên tạc sự thật về trại tập trung, năm 1956, Wiesel đã viết tác phẩm: “And the World Has Remained Silent” và đã gây chấn động dư luận, được đánh giá là một trong những tác phẩm mạnh mẽ nhất về chủ đề trại tập trung. Các tác phẩm tiếp theo của ông như:The Town Beyond the Wall, A Beggar in Jerusalem, The Testament, Evil and Exile, All Rivers run to the Sea Memoirs… tiếp tục xoáy sâu vào chủ đề cội nguồn cái ác, sự tha hóa của con người, bản chất và nguyên nhân ra đời của trại tập trung. Các tác phẩm của ông là tiếng nói của lương tri nhân loại chống lại cái ác và những nguy cơ tiềm ẩn từ quá trình tha hóa của con người… Wiesel được trao tặng giải Nobel hòa bình năm 1986 và là chủ tịch Hội đồng tưởng niệm các nạn nhân trại tập trung vào năm 1978.

THU THỦY thực hiện

29.09

1902: Ngày mất của Emil Zola.
1547: Ngày sinh của Migiel de Cervantes Saavedra.
1904: Ngày sinh của Nikolai Alexeevich Ostrovsky...

SỰ KIỆN

1902: Ngày mất của Emil Zola nhà văn, nhà phê bình nghệ thuật theo trường phái tự nhiên của Pháp. Ông còn là một chiến sĩ đấu tranh cho quyền tự do và công bằng xã hội. Ông là một trong những người phản đối kịch liệt vụ án chính trị Dreyfus với bài viết nổi tiếng "Tôi kết tội" vào năm 1898. Sau khi Dreyfus được minh oan, tháng 6.1908, tro của thi hài Zola được chuyển vào điện Panthéon, nơi lưu giữ tro hài cốt của những danh nhân văn hóa nổi tiếng nhất nước Pháp.

1938: Hiệp ước Munich. Tại thành phố Munich, những người lãnh đạo nước Anh, Pháp, Đức và Italy đã tiến hành một cuộc hội đàm.Chính phủ Anh Pháp mong muốn Đức tiếp tục bành trướng về phía Đông, chống Liên Xô. Đổi lại, họ đồng ý cho Đức tự do hành động ở Tiệp Khắc. Kết quả là các nước này mặc dầu thiếu sự có mặt của Tiệp Khắc, đã cùng nhau ký kết một bản hiệp ước cho phép Đức sát nhập Sudet của Tiệp Khắc vào lãnh thổ Đức. Không những thế, Anh và Pháp còn cưỡng bức chính phủ Tiệp Khắc (vốn đang nhận viện trợ của hai nước này), phải chấp nhận mọi đòi hỏi của Đức. Việc sát nhập được ấn định trong thời gian từ ngày 1 đến 10.10.1938. Trước áp lực của các nước phương Tây, chính phủ Tiệp Khắc buộc phải chấp nhận thỏa ước này. Ngày 1.10.1938, quân đội Đức thôn tính Sudet, ngày 21.10, Hitler hạ lệnh chuẩn bị cho cuộc tấn công xâm chiếm toàn bộ phần lãnh thổ còn lại của Tiệp Khắc.
1962: Ra mắt chính phủ đầu tiên của nước CHDCND Algeria. Ngày 25.9, Quốc hội lập hiến Algeria chính thức khai mạc và tuyên bố Algeria là nước Cộng hòa dân chủ nhân dân.Như vậy, ở Algeria, chấm dứt giai đoạn quá độ của chính phủ và sự hoạt động của các cơ quan chấp hành lâm thời. Ngày 29.9.1962, chính phủ đầu tiên ra mắt. Ngày 8.10.1962, Algeria độc lập trở thành thành viên Liên Hiệp Quốc.

NGÀY SINH

1547: Ngày sinh của Migiel de Cervantes Saavedra, nhà văn Tây Ban Nha, tác giả tiểu thuyết: “Don Quixote”, được đánh giá là một trong những nhà văn vĩ đại nhất của nền văn học Tây Ban Nha.

Cervantes sinh ngày 29.09.1547 tại Alcalá de Henares, Tây Ban Nha. Năm 1568, khi còn là một học sinh, ông đã sáng tác những vần thơ đầu tiên và được xuất bản tại Madrid, Sau một thời gian ngắn làm việc tại Roma, ông gia nhập quân đội Tây Ban Nha và đã tham gia trận đánh Lepamto năm 1571 chống lại đế quốc Ottoman và đã bị liệt cánh tay trái. Năm 1575, trên đường trở lại Tây Ban Nha, ông bị hải tặc Barbaty bắt, bị bán sang Algeria làm nô lệ. Năm 1580, ông được gia đình chuộc lại và được tự do. Trở về Tây Ban Nha, Cervantes tập trung vào sáng tác văn thơ nhưng không mấy thành công. Để kiếm sống, ông bắt đầu làm việc như một nhân viên thuế vụ cho nhà nước Tây Ban Nha. Ông đã bị bắt giam vì những sai sót trong quá trình thu thuế và chính thời gian trong tù, ông đã bắt đầu hình thành những ý tưởng đầu tiên của tác phẩm Don Quixote. Năm 1905, phần I của tiểu thuyết Don Quixote đã ra đời và thành công ngay lập tức. Năm 1915, ông cho ra đời phần II của Don Quixote và tiếp tục thành công. Ngoài Don Quixote, ông cũng là tác giả của tập truyện ngắn nổi tiếng: Exemplary Novels. Don Quixote sau đó đã được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới, được đánh giá là một tác phẩm lớn của văn học Tây Ban Nha, được chuyển thể thành opera (Giovanni Paisisello, Jules Massenet), giao hưởng thơ (Richard Strauss), Ballet (George Balanchine), phim (đạo diễn G. W. Pabst, Grigori Kozintzev…). Cervantes mất ngày 22.04.1616 tại Madrid, Tây Ban Nha.

1901: Ngày sinh của Enrico Fermi, nhà vật lý người Mỹ gốc Ý, giải Nobel Vật lý năm 1938, người đầu tiên thực hiện thành công phản ứng phân rã hạt nhân và xây dựng nền móng cho ngành năng lượng hạt nhân và vật lý nguyên tử. Fermi sinh ngày 29.09.1901 tại Roma, Ý. Năm 17 tuổi ông đã nhận được học bổng đặc biệt về vật lý cho bài tiểu luận nghiên cứu về âm thanh. Năm 1922, Fermi đạt học vị tiến sĩ vật lý tại đại học pisa. Từ năm 1922 đến 1924, ông làm việc cùng nhà vật lý Đức Max Born tại Gottingen, Đức. Năm 1927, Fermi là giáo sư vật lý lý thuyết tại đại học Rome, lúc đó anh mới 26 tuổi và là giáo sư trẻ tuổi nhất trong lịch sử nước Ý từ thời Galileo. Năm 1938, để tránh ảnh hưởng của chủ nghĩa phát xít, Fermi cùng vợ (người Do Thái) di cư đến Hoa Kỳ. Những năm sau đó, ông là giáo sư vật lý tại các trường đại học Columbia, Chicago… Trong thời gian chiến tranh thế giới II, ông là thành viên của “Dự án Manhattan”, một tập hợp các nhà bác học hàng đầu với mục tiêu chế tạo bom nguyên tử tại Hoa Kỳ. Fermi là một nhà vật lý lý thuyết và thực nghiệm hàng đầu của thế kỷ 20, ông là tác giả của những công trình về phương pháp thống kê Fermi và mô hình cấu trúc nguyên tử, lực tương tác yếu trong vật lý hạt nhân…Ông cũng là tác giả của lý thuyết về quá trình phân rã của hạt nhân và phản ứng phân rã hạt nhân. Fermi được trao giải Nobel Vật lý năm 1938. Tên ông được đặt cho nguyên tố Fermium vào năm 1955 (1 năm sau khi ông mất). Ông mất ngày 28.10.1954 tại Hoa Kỳ.

1904: Ngày sinh của Nikolai Alexeevich Ostrovsky, nhà văn Xô Viết, nhà hoạt động cách mạng, tác giả cuốn tiểu thuyết nổi tiếng: "Thép đã tôi thế đấy" (The Steel Was Temperad). Ông được xem là biểu tượng sống của niềm tin và nghị lực vươn lên trong cuộc sống của cả thế hệ thanh niên Nga những năm đầu cách mạng tháng Mười.

Ostrovsy sinh ngày 29.09.1904 trong một gia đình lao động nghèo tại Viliga, Ukraina. Ông đã trải qua một thời thơ ấu vất vả, hầu như tự học và đã làm rất nhiều nghề để kiếm sống như: phụ bếp, công nhân xưởng gỗ, thợ điện...Khi quân đội Đức chiếm đóng Ukraina năm 1918, ông gia nhập Hồng quân, vào đoàn thanh niên Komsomol và chiến đấu trong đoàn kỵ binh Kotovsky. Năm 1920, ông bị thương trong một trận đánh gần Odessa và sau đó bị viêm phổi. Sau khi hồi phục, ông tiếp tục chiến đấu, bị thương 2 lần ở gần Lvov, phục viên năm 1921. Sau đó, Ostrovsky thợ điện trong ngành đường sắt tại Kiev và là bí thư thành đoàn thanh niên Komsomol. Từ năm 1922 đến năm 1929, Ostrorovsky tham gia các hoạt động của đoàn thanh niên Komsomol, của Đảng và hoàn tất chương trình đại học tại Moscow. Cũng trong thời gian đó, ông liên tục chiến đấu với bệnh tật hiểm nghèo như: viêm phổi, suy thận, bại liệt...

Tháng 8 năm 1929, ông bị bại liệt toàn thân và bị mù cả hai mắt. Sau bất hạnh này, ông quyết tâm vượt qua số phận và bắt tay vào sáng tác cuốn tiểu thuyết nổi tiếng: "Thép đã tôi thế đấy", với nhân vật chính Pavel mang toàn bộ đặc điểm tính cách và cuộc đời ông. Ông còn viết báo, nói chuyện trên các chương trình phát thanh...Tác phẩm "Thép đã tôi thế đấy" đã thành công vang dội, được cả một thế hệ thanh niên đón nhận và được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới. Ostrovsky được kết nạp vào Hội nhà văn năm 1934 và được trao tặng Huân chương Lenin năm 1935. Kiệt sức vì bạo bệnh, Ostrovsky mất ngày 22.12.1936 tại Ukraina khi mới 32 tuổi và chưa kịp hoàn thành bộ tiểu thuyết thứ hai: "Ra đời trong bão táp". Cuộc đời ông mãi mãi là tấm gương về nghị lực sống và ý chí vượt lên số phận.

THU THỦY thực hiện

28.09

1895: Ngày mất của Louis Paster
1852: Ngày sinh của Henri Moissan
1923: Ngày sinh của Marcello Mastroianni

SỰ KIỆN

1895: Chiến thắng Vụ Quang của quân khởi nghĩa Hương Sơn. Cuộc khởi nghĩa kháng Pháp Hương Sơn (Hà Tĩnh) do Phan Đình Phùng lãnh đạo được phát động từ năm 1885. Qua 10 năm chiến đấu kiên cường, nghĩa quân dựa vào nhân dân và địa thế hiểm trở để đánh địch. Ngày 28.9.1895, Phan Đình Phùng chỉ huy nghĩa quân đánh quân Pháp ở vùng núi Vụ Quang. Cuộc chiến đấu kết thúc với thắng lợi thuộc về nghĩa quân. Chiến thắng Vụ Quang làm nức lòng nhân dân và nghĩa quân. Đây cũng là thắng lợi vang dội trong phong trào chống Pháp giai đoạn cuối thế kỷ XIX ở nước ta.

1895: Ngày mất của Louis Paster, một trong những nhà bác học có cống hiến to lớn cho nhân loại. Ông sinh ngày 27.12.1822 tại Pháp. Từ năm 26 tuổi một phát minh khoa học về tinh thể học làm cho tên tuổi ông nổi tiếng trong giới khoa học. Sau đó ông nghiên cứu sự lên men của rượu và chứng minh việc diệt trừ men gây bệnh ở rượu là cần đun nóng rượu lên 55 độ C. Từ năm 1868 ông bị liệt nửa người nhưng ông vẫn tiếp tục hoàn thành các công trình vĩ đại của mình: Tìm ra nguyên nhân gây ra các bệnh truyền nhiễm ở súc vật. Năm 1873 Paster được bầu vào Viện Hàn lâm Y học Pháp. Năm 1881 ông được tặng thưởng Huân chương Bắc đẩu Bội tinh và được bầu vào Viện Hàn lâm Pháp Quốc. Và một phát minh to lớn của ông trong thời gian này là tìm ra Vacine phòng bệnh chó dại. Phát minh này được đánh giá là đã mở đầu cho Y học hiện đại. Ông mất ngày 28.09.1895. Chính phủ Pháp đã tổ chức quốc tang để tưởng nhớ ông.

1911: Bắt đầu cuộc chiến tranh Tripolitania giữa Italia và Đế quốc Ottoman (Thổ Nhĩ Kỳ). Từ cuối thế kỷ XIX và những năm đầu của thế kỷ XX, Italia đã vận động được các nước châu Âu công nhận quyền của mình đối với hai tỉnh châu Phi thuộc Thổ Nhĩ Kỳ: Tripolitania và Cyrenaica. Ngày 28.09.1911. Italia gửi một tối hậu thư cho Thổ Nhĩ Kỳ đời chiếm đóng Tripolitania và Cyrenaica với lý do ở đó "tình hình đang hỗn loạn". Tối hậu thư cho Thổ Nhĩ Kỳ để trả lời. Trước khi hạn trả lời kết thúc, Thổ Nhĩ Kỳ gửi cho Italia một bức công hàm ôn hòa, đề nghị giải quyết vấn đề bằng con đường ngoại giao. Mặc dù vậy, ngay trong ngày, Italia tuyên chiến với Thổ Nhĩ Kỳ, nhanh chóng chiếm Tripolitania. Cuộc chiến tranh kéo dài tới tháng 10.1912 và kết thúc bằng việc ký kết Hiệp định hòa bình ký ở Lozan.

1995: Israel ký hiệp định với PLO về mở rộng quyền tự trị cho người Palestine. Ngày 28.9, chính phủ Israel đã thông qua hiệp định ký tắt với tổ chức giải phóng PLO (ngày 28.04) về việc mở rộng quyền tự trị của Palestine ở bờ tây sông Jordan. Hiệp định này đánh dấu sự kết thúc của nhà nước "Đại Israel". Ngày 28.9, tại nhà Trắng (Mỹ), dưới sự chứng kiến của Tổng thống Mỹ B. Clinton, chủ tịch PLO Arafat và thủ tướng Israel Rabin đã chính thức ký Hiệp định này.

NGÀY SINH

1852: Ngày sinh của Henri Moissan, nhà hóa học người Pháp, người đã phân lập thành công nguyên tố Fluorine, giải thưởng Nobel hóa học năm 1906.

Henri Moissan sinh ngày 28.09.1852, sau khi tốt nghiệp trường Dược Paris và làm việc ở Bảo tàng lịch sử tự nhiên Paris, Moisan là giáo sư môn hóa vô cơ tại Đại học Sorbonne vào năm 1900. Từ năm 1884, Moissan đã bắt đầu nghiên cứu hợp chất Fluorine. Năm 1884, ông đã phân lập được nguyên tố Fluorine và nghiên cứu toàn diện về tính chất lý, hóa của nguyên này. Năm 1892, Moissan chế tạo thành công một dạng lò điện dùng trong nghiên cứu các hợp chất bay hơi và tổng hợp các hợp chất mới. Ông cũng là người xây dựng một quy trình công nghệ sản xuất acetylene với quy mô công nghiệp. Moissan được trao tặng giải Nobel hóa học năm 1906. Các tác phẩm chính của ông bao gồm: "The Electric Furnace", "Fuorine and Its Compounds", "Treatise on Inorganic Chemistry". Ông mất ngày 20.02.1907.

1923: Ngày sinh của Marcello Mastroianni, nam diễn viên người Ý, gương mặt hàng đầu của điện ảnh Ý và điện ảnh châu Âu những năm 60 của thế kỷ 20.

Mastroianni sinh ngày 28.09.1923 tại Fontana Lini, Ý. Trong những năm 40, ông tham gia các vai phụ trong các phim Ý và tham gia các vai diễn trong nhà hát của đạo diễn Luchino Visconti. Mastroianni bắt đầu nổi tiếng với các bộ phim "White Nights" (1957) và "Big Deal on Madonna Street" (1958). Năm 1960, với vai diễn chính trong bộ phim "La Dole Vita" của đạo diễn tài năng Ý Federico Fellini, Mastroianni đã thực sự trở thành một ngôi sao của điện ảnh Ý. Trong các bộ phim tiếp theo như: "La Notte" "Divorce Italian Style", "Yesterday, Today and Tomorrow", "Marriage Italian Style", Mastroianni đã mở rộng phạm vi ảnh hưởng của ông ra quy mô thế giới cùng với giải thưởng Oscar cho nam diễn viên chính xuất sắc nhất trong bộ phim: "Divorce Italian Style" năm 1962. Mastroianni được đánh giá là một trong những diễn viên trụ cột của điện ảnh Ý với khả năng diễn xuất phong phú trong cả hai thể loại phim truyện và phim hài với sự tiết chế động tác bậc thầy và phong cách rất Ý. Mastroianni tiếp tục thành công trong các bộ phim như: "A Special Day", "City of Women" (1981), Gingen and Fred" (1986), và Intervista (1987)... Ông mất ngày 19.12.1996 tại Paris, Pháp.

THU THỦY thực hiện

27.09

1975: Ngày du lịch thế giới. .
1924: Ngày sinh của Bud Powell...

SỰ KIỆN

1939: Varszawa thất thủ. Trong cuộc chiến không cân sức chống lại quân xâm lược, thành phố Warszawa, thủ đô Ba Lan, buộc phải đầu hàng quân phát xít Đức. 900.000 người dân Ba Lan vô tội bị bắt làm tù binh.

1975: Ngày du lịch thế giới. Ngày 27.9.1975, tổ chức du lịch thế giới ra đời tại Mexico, mục đich của tổ chức này là làm cho các quốc gia hiểu biết lẫn nhau, xích lại gần nhau và duy trì mối quan hệ quốc tế tốt đẹp. Tổ chức này đã thực hiện những chương trình hoạt động bao gồm việc nghiên cứu các đề tài du lịch, hướng dẫn nghiệp vụ du lịch, cấp học bổng đào tạo cán bộ du lịch cho các nước thành viên..

1988: Vụ bê bối Ben Johnson tại đại hội thể thao Olimpic Seul (Hàn Quốc). Ngày 24.09.1988, trong cuộc thi chạy 100m, vận động viên điền kinh người Canada Bell Johnson đã lập kỷ lục thế giới với thành tích 9'79''. Ngày 27.09, Hội đồng y khoa của Đại hội đã kết luận Bell Johnson đã sử dụng doping. Vụ bê bối này được xem là lớn nhất trong lịch sử Olimpic.

1996: Lực lượng Taliban chiếm thủ đô Kabul. Ngày 27.9, lực lượng sinh viên Hồi giáo Taliban đã chiếm thủ đô Kabul (Afghanistan). Quân Taliban hầu như không vấp phải sự chống cự nào của quân chính phủ. Sau khi chiếm thủ đô, thủ lĩnh Taliban Omar bổ nhiệm Hội đồng cầm quyền lâm thời gồm 6 thành viên. Taliban là lực lượng thành lập tháng 8.1984 mà nòng cốt là các sinh viên Hồi giáo, được tuyển mộ tại các trại tỵ nạn ở Pakistan. Đến thời điểm này, họ đã chiếm được 17 trong tổng số 30 tỉnh, khoảng 2/3 diện tích cả nước, số quân khoảng 30.000 đến 40.000 người với các phương tiện chiến tranh rất hiện đại.

NGÀY SINH

1871: Ngày sinh của Grazia Deledda, nhà văn nữ người Ý, một trong những gương mặt hàng đầu của dòng văn học hiện thực Ý, giải Nobel văn học năm 1926. Delledda sinh ngày 27.09.1871 tại Sardinia, Ý. bà lập gia đình rất sớm và chuyển đến Rome sống một cuộc đời thầm lặng. Vào năm 17 tuổi, Deledda đã cho ra đời tác phẩm: "The old man of the Moutain" đã khẳng định phong cách sáng tác chủ đạo của bà là sử dụng chất liệu văn học dân gian để chuyển tải những vấn đề hiện đại như những nghịch lý và bi kịch trong số phận con người, những khoảng tối trong lương tâm và đạo đức cá nhân... Những tác phẩm nổi tiếng của Deledda bao gồm: "After the Divorce", "Elias Portolu", "Ashes", "The Woman and the Priest"... Trong hơn 40 tiểu thuyết của mình, Deledda thường dùng làng quê Cardinia nơi bà sinh ra làm bối cảnh cùng những mâu thuẫn giữa truyền thống và hiện đại, giữa thiện và ác thường xuyên xảy ra bên dưới không gian tuyệt đẹp của miền đất này. Deledda được trao giải thưởng Nobel văn học năm 1926. Bà mất ngày 15.08.1936 tại Rome. Tiểu sử tự thuật của bà được xuất bản năm 1937, sau khi bà mất.

1924: Ngày sinh của Bud Powell, nhạc sĩ nhạc jazz, nghệ sĩ biểu diễn đàn piano, một trong những gương mặt lớn của thế hệ tiên phong làm nên dòng nhạc jazz Hoa Kỳ, được nhiều người thừa nhận là người đã hoàn thiện điệu bebop và sáng lập ra trường phái diễn tấu piano-jazz hiện đại. Bud Powell sinh ngày 27.09.1924 tại New York, trong một gia đình có truyền thống âm nhạc. Được tiếp xúc và họcnhạc từ rất sớm, Powell bắt đầu tham gia các ban nhạc:"Cootie Williams's big band" và ban nhạc jazz của cây trumpet huyền thoại: Dizzy Gillespie...từ những năm 1943 -1944. Năm 1959, Powee sang Pháp đến năm 1964, ông trở lại New York và chơi nhạc trong:"New York city's Birdland". Kế thừa phong cách và kỹ thuật diễn tấu của các cây đại thụ trong dòng nhạc jazz Hoa Kỳ như: Art Tatum, Billy Kyle, Thelonious Monk, Charlie Parker... Powell đã phát triển kỹ thuật biểu diễn đàn piano trong dàn nhạc jazz đạt đến mức kinh điển với sự phân công hợp lý và phối hợp tối ưu giữa tay trái và tay phải cùng những sáng tạo trong tiếu tấu, Powell đã được các thế hệ sau thừa nhận như "ông tổ" của phong cách piano-jazz hiện đại và là người đã góp phần phát triển, hoàn thiện điệu bebop. Powell cũng là tác giả của những bản nhạc jazz bất tử như: "Hallucinations", "Tempus Fugue It", "Un Poco Loco"... Powell mất ngày 01.08.1966 tại New York, Hoa Kỳ.

THU THỦY thực hiện

26.09

1984: Hong Kong được dự định trả lại Trung Quốc.
1990: Những người da đỏ Mohawks chịu đầu hàng.
1888: Ngày sinh của Thomas Stearns Eliot.
1898: Ngày sinh của George Gershwin.

SỰ KIỆN

1913: Pháp đặt mạng lưới điện thoại ở Đà Nẵng và Hội An.

1984: Hong Kong được dự định trả lại Trung Quốc. Một hiệp ước ký tại London và Bắc Kinh ngày 26.09.1984 cho biết đến ngày 30.06.1997 là hết hạn thuê hải cảng Hong Kong ký từ năm 1898 giữa Anh và Trung Quốc. Quân đội nhân dân Trung Quốc sẽ tiếp nhận Hong Kong để biến thành một khu chính trị đặc biệt có quyền tự trị rộng rãi. Bắc Kinh không có ý định sáp nhập hẳn Hong Kong vào chế độ kinh tế hiện thời của họ. Đã từ lâu Trung Quốc vẫn còn 13 ngân hàng và 345 cơ sở tài chính tại vùng này. Hong Kong mua thực phẩm và nguyên liệu của Trung Quốc rồi bán lại cho Trung Quốc các đồ chế tạo của phương Tây.

1990: Những người da đỏ Mohawks chịu đầu hàng. Sau 78 ngày bị vây hãm, những người da đỏ Mohawks ẩn núp ở ngôi làng nhỏ Oka, cách Montréal chừng 5 km, đã ra hàng vào chiều ngày 26.09.1990. Chính phủ Canada hài lòng vì lịch sử buồn của quốc gia đã sang trang mà không bị đổ máu. Các nhà cầm quyền đã giải quyết vụ tranh chấp bằng cách mua lại những vùng đất đai mà những người Mohawks đã đòi quyền. Chính phủ còn hứa sẽ cải thiện đời sống của 54.000 người da đỏ hiện đang sinh sống rải rác ở khắp lãnh thổ Canada trong 2200 khu vực dành riêng cho họ.

1997: Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Cộng hòa Haiti. Cộng hòa Haiti là ột quốc gia thuộc vùng Caribbe, phía Bắc biển Carribbe, khoảng 90 km về phía Đông Nam của Cuba. Tổng diện tích quốc gia này là 27,750 km2, dân số khoảng 7,656,166 người, thủ đô là Port-au-Prince.
Khoảng 75% dân số của nước này sống trong nghèo khổ, nông nghiệp chủ yếu là canh tác để tồn tại với quy mô nhỏ và sử dụng gần ¾ lực lượng lao động. Đa số dân chúng không có sẵn nguồn nước sạch để uống, không được chăm sóc y tế đầy đủ và thiếu thực phẩm. Ít chương trình trợ cấp xã hội, thiếu việc làm là một trong những khó khăn lớn nhất của nền kinh tế nước này. Bên cạnh đó, người dân phải đối mặt với tình trạng đất đai xói mòn và chính trị bất ổn..

NGÀY SINH

1888: Ngày sinh của Thomas Stearns Eliot, nhà thơ, nhà viết kịch và là nhà phê bình văn học nổi tiếng người Mỹ gốc Anh, giải Nobel văn chương năm 1948. Ông sinh ngày 26.09.1888, tại Saint Louis, Missouri. Người anh họ thứ năm của ông, Tom Eliot là hiệu trưởng danh dự trường đại học Washington. Bản thân ông tốt nghiệp đại học Harvard (1909) và ở lại trường làm trợ giảng từ năm 1911 đến 1914 cho Khoa Triết. Những năm 1914 - 1915,ông nghiên cứu triết học ở Đại học Oxford.

Năm 1917, với sự cổ vũ và động viên Erza Pound, nhà thơ Mỹ và đồng thời là bạn của ông, ông đã có thể xuất bản ra tập thơ “The Love Song of J.Alfred Prufrock”, và tập thơ này đã giúp ông bắt đầu nổi tiếng. Vào thời gian này, ông bắt đầu được biết đến với phong cách trẻ trung và mới mẻ.Năm 1922, ông xuất bản tập thơ nổi tiếng The Waste Land.

Trong sự nghiệp của T.S. Eliot, những tác phẩm phê bình của ông có một địa vị quan trọng không kém gì những tác phẩm phẩm thơ. Vào những năm 1910 - 1920, T.S. Eliot xuất hiện như một nhà thơ - nhà phê bình với sự cách tân thơ và lý thuyết thơ, và cũng như một nhà thiết lập các quy phạm của thực tiễn văn học. Các tư tưởng lý thuyết của ông đóng một vai trò quan trọng trong việc hình thành trường phái phê bình mới, đặc biệt là nhánh Bắc Mỹ , thường được gọi là trường phái phương Nam.

Ông qua đời ngày 04.01.1965, tại London.

1898: Ngày sinh của George Gershwin, nhà soạn nhạc người Mỹ. Ông sinh ngày 26.09.1898 tại Brooklyn New York, là con trai trong một gia đình nhập cư người Nga.Ngay từ khi còn bé ông đã tỏ ra yêu thích âm nhạc và mong muốn theo đuổi sự nghiệp này. Ông bắt đầu theo học đàn piano, bên cạnh đó vì có một người bạn chơi violin khá thuần thục nên ông cũng muốn được theo học và sử dụng nhuần nhuyễn những loại nhạc cụ khác nhau. Con đường theo đuổi sự nghiệp âm nhạc của ông thật sự bắt đầu vào năm 1912, lúc ông 14 tuổi, khi ông theo học cùng với Charles Hambizter. George bắt đầu được tiếp cận với nền âm nhạc cổ điển của thế giới và biết đến những nhà soạn nhạc danh tiếng. Năm 15 tuổi, ông thôi học và dành toàn bộ thời gian để theo đuổi và đầu tư cho âm nhạc. Năm 1918, ông đã cho ra đời bản nhạc Swanee đầu tiên, kể từ đó nhiều người bắt đầu biết đến ông và nhạc của ông trở nên phổ biến dần. Phần lớn nhạc của ông được viết cho thể loại nhạc kịch, một trong những tác phẩm tiêu biểu cho thể loại này là Of Thee I Sing (1931), vở nhạc kịch hài đầu tiên đoạt giải thưởng Pulitzer. Bên cạnh đó, ông cũng viết thể loại nhạc jazz với những tác phẩm tiêu biểu như I Got Rhythm và Somebody to Watch Over Me. Một trong những tác phẩm được đánh giá là nổi tiếng nhất của ông là Rhapsody in Blue (1924).
Ông được xem là một trong những nhà soạn nhạc đầu tiên đã kết hợp nhiều thể loại âm nhạc khác nhau để hòa quyện lại tạo ra âm hưởng mang phong cách cổ điển hoặc jazz.
Trong suốt cuộc đời và sự nghiệp của mình, ông đã sáng tác được nhiều tác phẩm âm nhạc mang giá trị nghệ thuật cao và vẫn còn phổ biến cho đến hiện nay.
Ông qua đời ngày 11.07.1937, tại Hollywood, California, USA.

Thùy Mai thực hiện

25.09

1969: Đảng cộng sản Tiệp thanh lọc hàng ngũ.
1984: Ngày mất Ðặng Thai Mai.
1989: Bầu cử ở Quécbec.
1897: Ngày sinh của William Faulkner

SỰ KIỆN

1898: Toàn quyền Đông dương ra nghị định quy định thể lệ về việc nông dân và điền chủ ở Trung Kỳ và Bắc kỳ vay tiền của ngân hàng Đông Dương để canh tác.

1959: Khrushchev tới thăm Mỹ. Hai ngày sau sự thành công của Liên Xô về việc phóng hỏa tiễn lên mặt trăng thì Khrushchev tới Mỹ. Ông đem tặng Mỹ một mẫu vệ tinh thu nhỏ vừa đáp xuống mặt trăng. Ngày 25.09.1959 là cuộc hội đàm giữa Khrushchev và tổng thống Mỹ Eisenhower tại trại David thuộc tiểu bang Maryland. Tại Paris (Pháp) và Bonn (Tây Đức) người ta lo ngại rằng cuộc họp này sẽ khiến cho Đông Đức và Tây Đức phải xa nhau vĩnh viễn. Tuy nhiên, Khrushchev đã tuyên bố rằng sẽ không thương thuyết không hạn định thời gian về tương lại của Berlin, thủ đô Đức. Tổng thống Eisenhower đồng ý về việc họp thượng đỉnh do Liên Xô đề nghị. Trong không khí hòa giải, cuộc họp sẽ tổ chức trước ngày Eisenhower tới Moscow để đáp lễ Khrushchev vào mùa xuân sắp tới.

1969: Đảng cộng sản Tiệp thanh lọc hàng ngũ. Một năm sau ngày khối quân sự Warsaw chiếm Tiệp thì các chính trị gia theo khuynh hướng cải cách đã đem lại mùa xuân ở Praha đều bị loại khỏi đảng và chính phủ. Ngày 25.09, Hội nghị toàn thể của Ủy ban Trung ương Đảng, sau 3 ngày thảo luận, đã quyết định nhiều thay đổi quan trọng về nhân sự đứng đầu Bộ chính trị. Alexandre Dubcek bị loại ra khỏi Ủy ban Trung ương Đảng. Các chức vụ dân biểu cũng như Chủ tịch Quốc hội Liên bang Tiệp cũng bị rút lại. Joseph Smrkovsky và cựu ngoại trưởng Jiri Hajek đều bị mất chức cũng như 7 công chức cao cấp khác đều không được làm việc tại ủy ban Trung ương. 17 người theo cải cách lúc trước, lúc này đều tự ý rút lui khỏi Trung ương Đảng. Oldrich Cernik cùng cả nội các cũ đệ đơn xin từ chức. Sau đó ông lại lập chính phủ mới trong đó 9 Bộ trưởng cũ cũng bị loại ra khỏi chính quyền.

1984: Ngày mất giáo sư, nhà nghiên cứu văn học Ðặng Thai Mai. Đặng Thai Mai quê ở làng Lương Ðiền, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An. Ông sinh tháng 12.1902 trong một gia đình yêu nước, cụ thân sinh là phó bảng Ðặng Nguyên Cẩn (là bạn thân của Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh, Ngô Ðức Kế, Huỳnh Thúc Kháng) - đă từng bị kết án tù khổ sai đày đi Côn Đảo. Ông về sống tại quê nội từ năm 6 tuổi, và cũng tại đây, ông được bà nội nuôi dưỡng, giáo dục lòng yêu nước, học chữ Hán và chữ Quốc ngữ theo chương trình Ðông kinh nghĩa thục. Lúc nhỏ, Đặng Thai Mai học chữ Hán, sau học chữ Pháp. Năm 1928, tốt nghiệp Cao đẳng Sư phạm Hà Nội, được bổ dạy trường Quốc học Huế. Ông tham gia Đảng Tân Việt, bị bắt và bị tù treo. Năm 1930, lại bị bắt một lần nữa. Ra tù, ông dạy học ở Hà Nội, làm hiệu trưởng trường Trung học tư thục Thăng Long.

Ông là tác giả một số công trình nghiên cứu về văn học như: Văn học khái luận, Lịch sử văn học Trung Quốc hiện đại, Chủ nghĩa nhân văn dưới thời kỳ văn hóa phục hưng, Văn thơ Phan Bội Châu, Trên đường học tập và nghiên cứu; đồng thời là dịch giả của nhiều tác phẩm văn học Trung Quốc như: Lôi vũ, A.Q. chính truyện, Nhật xuất…

1989: Bầu cử ở Quécbec. Ngày 25.09.1989 là ngày bầu cử quốc hội lập pháp ở bang Quécbec. Sau khi kiểm phiếu thì đảng Tự do của Thủ tướng đương quyền là Robert Bourassa chiếm được 51% số phiếu bầu. Đối thủ của Bourassa là Parizeau, thủ lĩnh đảng Quécbec cũng được 40% số phiếu. Kỳ này đảng Bình đẳng, Egalité, một đảng mới thành lập cũng có 4 ghế trong quốc hội.

NGÀY SINH

1725: Ngày sinh của Nicolas Joseph Cugnot, nhà phát minh người Pháp, người thiết kế và chế tạo ra xe ô tô đầu tiên trên thế giới. Ông sinh ngày 25.09.1725, tại Poid, Meuse, Lorraine. Được đào tạo trở thành kỹ sư quân đội. Ông tiến hành thử nghiệm chế tạo ra những chiếc xe chạy bằng động cơ hơi nước cho quân đội Pháp, dự kiến dùng trong việc kéo những nòng đại bác nặng.Cugnot dường như trở thành người đầu tiên chuyển đổi sự di chuyển tới lui của piston hơi nước thành chuyển động quay tròn. Và ông là một trong những người tiên phong có nhiều đóng góp cho sự phát triển của ngành ô tô sau này.

Ông qua đời ngày 02.10.1804, tại Paris.

1897: Ngày sinh của William Faulkner, nhà văn nổi tiếng người Mỹ, giải Nobel văn chương năm 1949. Ông sinh tại New Albany, Mississippi ngày 25.09.1897, trong một gia đình điền chủ. Lịch sử gia đình ông khá đặc biệt, ông cố của ông, một vị đại tá quân đội và là một chính trị gia đã bị ám sát vào năm 1889. Ông của ông là một vị luật sư giàu có và là chủ một công ty về đường sắt. Năm ông 5 tuổi, bố mẹ ông đã chuyển lên sống tại Oxford, Mississippi và trong thời gian ở đây, ông theo học tại những trường học trong khu vực gần đó, cho đến năm 1915 ông bỏ học trung học. Tham gia không quân trong thế chiến thứ nhất, thời gian sau chiến tranh, ông theo học tại trường đại học Mississippi.

Bắt đầu sáng tác thơ khi còn đang đi học và cho đến năm 1924, ông đã xuất bản tuyển tập thơ đầu tiên của mình, The Marble Faun, bằng chi phí riêng của ông.Niềm đam mê và yêu thích văn chương của ông cháy bỏng từ khi ông gặp gỡ và kết bạn với Sherwood Anderson, một người bạn mà ông gặp trong thời gian ở New Orleans. Quyển tiểu thuyết đầu tiên của ông, Soldier’s Pay, xuất bản năm 1926, những tác phẩm lúc đầu của ông chưa phải là thành công lắm, cho đến khoảng sau năm 1931, ông mới gây được sự chú ý của độc giả.

Ông được xem là một trong những nhà văn vĩ đại nhất của Mỹ vì những tác phẩm dòng ý thức viết về đời sống miền Nam nước Mỹ, trong đó có tác phẩm rất nổi tiếng: The Sound and the Fury (1929) (Âm thanh và cuồng nộ). Ông vinh dự đoạt giải Nobel văn chương vào năm 1949 cho những đóng góp đặc sắc và ý nghĩa của mình cho nền tiểu thuyết hiện đại Mỹ. Ông qua đời ngày 06.07.1962 vì căn bệnh đau tim.

24.09

1969: Rối loạn ở Ấn Độ.
1973: Ngày quốc khánh Cộng hòa Guinea - Bissau.
1723: Ngày sinh La sơn phu tử Nguyễn Thiếp.

SỰ KIỆN

1969: Rối loạn ở Ấn Độ. Ngày 24.09.1969 vì vấn đề tôn giáo, nhiều cuộc nổi loạn đã xảy ra ở vùng Gujarat thuộc Liên bang Ấn Độ. Tổng kết đã có 600 người thiệ mạng. Đầu tiên là một thanh niên theo đạo Ấn độ giáo đã bị người theo đạo Hồi giáo công kích về chuyện những con bò thần. Thế rồi giận dữ nổi lên. Hai cộng đồng tôn giáo cùng vào vòng chiến. Sau cùng quân đội đã can thiệp và chấm dứt mọi cuộc chém giết.

1973: Ngày quốc khánh Cộng hòa Guinea - Bissau. Cộng hòa Guinea - Bissau là một quốc gia ở Tây Phi, giáp với Bắc Đại Tây Dương, giữa Guinea và Senegal. Tổng diện tích quốc gia này là 36.120km2, dân số khoảng 1.388.363 (thống kê năm 2004), thủ đô là Bissau.

Guinea - Bissau là một trong hàng những nước nghèo nhất thế giới.Nông và ngư nghiệp là các hoạt động kinh tế chủ yếu. Hạt điều, đậu phộng và cơm dừa là những mặt hàng xuất khẩu chính.

1988: Ben Johnson lập kỷ lục chạy nhanh nhưng thành tích của anh bị hủy bỏ. Kỷ lục lẫy lừng tại Thế vận hội Hán - Thành (Nam Triều Tiên) lại là điều gây tai tiếng rất nhiều cho Đại hội thể thao thế giới. Ngày 24.09.1988, Ben Johnson lực sĩ Canada gốc Jamaica đã dễ dàng thắng cuộc về chạy nhanh 100 mét trong 9 giây 79. Đó là kỷ lục tuyệt vời, Ben Johnson đã hơn Carl Lewis (Mỹ) 13% của một giây. Thế nhưng ủy ban y tế, sau khi thử nước tiểu của Ben Johnson, đã thấy trong đó còn có cặn của loại thuốc kích thích Stéroide bị cấm. Như vậy là Ben Johnson đã uống thuốc kích thích trước cuộc đua và thành tích của anh bị huỷ bỏ.

1999: Lễ khởi công tu bổ, tôn tạo ba di tích Đoan Môn, Hậu Lâu và Bắc Môn trong khu thành cổ Hà Nội chuẩn bị cho lễ kỉ niệm 1000 năm Thăng Long.

NGÀY SINH

1723: Ngày sinh La sơn phu tử Nguyễn Thiếp, danh sĩ cuối đời hậu Lê. Ông vốn tên húy là Minh, tự Quang Thiếp, sau vì kiêng húy vua chúa nên gọi là Nguyễn Thiếp. Ông có rất nhiều tên hiệu (do tự đặt hoặc do người đời xưng tặng) như: Khải Xuyên, Hạnh am, Điên Ẩn, Cuồng Ẩn, Lạp Phong cư sĩ, Bùi Phong cư sĩ…

Ông sinh ngày 24.09.1723, quê làng Nguyệt Ao, huyện La Sơn, tỉnh Hà Tĩnh. Năm 1743, ông đỗ Hương giải, làm huấn đạo, rồi thăng tri phủ. Không lâu sau ông từ quan, làm nhà ở ấn trên núi Thiên Nhận ở Hà Tĩnh. Chúa Trịnh Sâm nhiều lần mời ra nhưng ông vẫn từ chối. Vua Quang Trung chân thành viết thư mời nhiều lần, ông mới ra giúp nhà Tây Sơn làm viện trưởng viện sùng chính, chuyên dịch sách chữ Hán ra chữ Nôm. Khi vua Quang Trung mất, ông rút lui. Ngày 06.02.1804, ông qua đời. Các tác phẩm chính của ông: Lạp Phong văn cao, La Sơn thi tập, Hạnh Am thi cảo.

1870: Ngày sinh của Georges Claude, nhà vật lý học, hóa học và là kỹ sư người Pháp, người phát minh ra đèn neon. Ông sinh ngày 24.09.1870, tại Paris. Ông nổi tiếng trong việc phát minh quy trình hóa lỏng khí và các loại khí hơi khác. Ông cũng tiến hành phát minh ra đèn neon và sáng chế ra phương pháp tận dụng năng lượng khác. Ông là người có nhiều đóng góp thiết thực trong lĩnh vực khí hóa lỏng nói riêng và nền khoa học kỹ thuật thế giới nói chung. Ông qua đời ngày 23.05.1960

1898: Ngày sinh của Howard Walter Florey, nhà nghiên cứu bệnh học, dược lý học nổi tiếng người Úc, người vinh dự đoạt giải Nobel y học năm 1945. Ông sinh ngảy 24.09.1898, tại Adelaide, Australia. Lúc còn đi học, ông từng là một sinh viên thông minh và ưu tú. Theo học ngành y khoa tại trường đại học Adelaide và Oxford từ những năm 1917 - 1924. Trong thời gian đi học, ông đã gặp Ethel Reed, cũng là một sinh viên y khoa, người sau này trở thành vợ ông và là và là đồng sự của ông. Có thời gian, ông từng tham gia giảng dạy và nghiên cứu tại trường đại học Cambridge và Sheffield, ông là giáo sư về bệnh lý học tại đại học Oxford từ năm 1935 - 1962. Ông được bổ nhiệm là hiệu trưởng trường Queen’s College, Oxford (1962) và là hiệu trưởng danh dự trường đại học quốc gia Australia, Canberra (1965).

Cùng với Ernst Boris Chain, ông đã phân lập và tinh chế penicillin (chất này đã được khám phá vào năm 1928 bởi Sir Alexander Fleming), với thành tích này ông đã có những đóng góp thiết thực cho nền y khoa thế giới. Ông cùng với bạn đồng nghiệp của mình đã vinh dự đoạt giải Nobel y khoa cho công trình này. Ông qua đời ngày 21.02.1968, tại Oxford, Anh quốc.

THÙY MAI thực hiện

23.09

1913: Roland Garros vượt Địa Trung Hải bằng máy bay
1915: Pháp mở cuộc phản công ở Champagne
1880: Ngày sinh của John Boyd Orr...

SỰ KIỆN

1900: Dẹp xong quyền Phỉ, đoàn quân quốc tế tiến vào Bắc Kinh. Khi có loạn quyền phỉ nổi lên chém giết người ngoại quốc, thì các nước có tô giới ở Trung Hoa họp lại thành lập một đạo quân quốc tế do Thống chế Waldersee người Đức chỉ huy để đối phó lại. Các nước gồm có Italy, Anh, Đức, Áo, Nhật và Mỹ đều gửi quân tới. Đoàn quân Quốc tế đã cứu được các người Châu Âu bị quyền phỉ bắt làm tù binh. Sau đó họ cùng tiến vào Bắc Kinh để biểu dương sức mạnh vào ngày 23.09.1900.

1913: Roland Garros vượt Địa Trung Hải bằng máy bay. Roland Garros (1888 - 1918), một phi công người Pháp, đã lái chiếc máy bay Morane vượt Địa Trung Hải lần đầu tiên. Đường từ Saint Raphael đi Bizerta (Tunisia) dài 730km. Garros khởi hành ngày 23.09.1913, thời tiết thật đẹp mặc dù gió Nam có cản trở đôi chút. Lúc nào máy bay cũng ở trên cao độ 2500m. Khi tới Bizerta thì thùng chứa xăng chỉ còn 5 lít. Garros bất chấp những lời ngăn cản của báo chí, cho rằng vượt Địa Trung Hải rất nguy hiểm vì không có trạm nghỉ. Tuy nhiên cuối cùng ông đã thành công.

1915: Pháp mở cuộc phản công ở Champagne.Cuối mùa hè năm 1915, chính phủ Pháp được tin Đồng minh Nga bị mất nhiều thành phố vào tay quân Đức. Nga Hoàng phải cắt chức công tước Nicolas, để đích thân chỉ huy quân đội . Nhà cầm quyền Pháp mở mặt trận phía Bắc để đỡ đòn cho Nga. Tướng Joffre viết cho thuộc hạ: “Trận Champagne rất quan trọng trong năm 1915, tôi tin tưởng chúng ta sẽ chiến thắng”. Ngày 23.09, Joffre kêu gọi binh sĩ: “Các chiến sĩ Cộng hoà! Sau nhiều tháng chờ đợi, chúng ta đã tăng cường lực lượng và tài nguyên. Giờ chiến thắng đã điểm! Anh em hãy vùng lên để giải phóng giang sơn!”. Cuộc hành quân trải dài từ Arras tới Champagne rất mãnh liệt, nhưng vẫn chưa chọc thủng được phòng tuyến của địch.

1939: Ngày mất của Sigmund Freud. Ngày 23.09.1939 Sigmund Freud đã trút hơi thở cuối cùng ở London. Sigmund Freud là y sĩ người Áo, sinh ngày 06.05.1856, chuyên khoa thần kinh học và tâm thần học. Ông là người sáng lập ra khoa phân tích tâm lý cho bệnh nhân. Ông dùng phương pháp đặc biệt để thăm dò, khảo sát phần tiềm thức của người bệnh. Ông gợi cho họ nói, rồi bằng cách hội ý, dần dần dẫn bệnh nhân nhớ lại tình cảm bị dồn nén lâu ngày mà tìm cách chữa. Freud còn viết nhiều sách để khai triển học thuyết của ông. Khi Đức quốc xã xâm lăng Áo, ông trốn sang Anh và mất tại đó.

1973: Juan Péron lại lên làm Tổng thống Argentina. Ngày 23.09.1973, tướng Juan Péron, sau một năm lưu vong ở Italy trở về đã giành được 61,5% số phiếu bầu làm Tổng thống. Péron đã 78 tuổi cùng với người vợ thứ hai là Isabel làm phó Tổng thống nắm quyền cai trị đất nước. Phe đối lập cho biết người vợ thứ nhất là Evita đã có nhã ý từ chối công việc này. Lần nắm quyền lần thứ hai này của Péron là do đảng của Péron đạo diễn.

1975: Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Cộng hòa Liên bang Đức. Cộng hòa Liên bang Đức là một quốc gia thuộc trung Âu, giáp với biển Baltic và biển Bắc, nằm giữa Hà Lan và Ba Lan. Tổng diện tích quốc gia này là 357.021km2, dân số khoảng 82.424.609 người (thống kê năm 2004), thủ đô là Berlin.

NGÀY SINH

1852: Ngày sinh của William Stewart Halsted, bác sĩ phẫu thuật nổi tiếng người Mỹ, người có công trong việc thành lập và phát triển trường phẫu thuật y khoa đầu tiên của Mỹ. Ông sinh ngày 23.09.1852, tại New York, USA. Tốt nghiệp trường đại học Yale vào năm 1874. Năm 1877, sau khi tốt nghiệp ngành nội khoa và ngoại khoa từ trường đại học Columbia, ông tiếp tục theo học 2 năm tại châu Âu nhưng chủ yếu là ở Vienna, dưới sự hướng dẫn của nhà phẫu thuật học nổi tiếng người Đức Theodor Billroth. Vào khoảng những năm 1886, ông làm việc tại New York, và trở thành vị giáo sư phẫu thuật học đầu tiên tại John Hopkins, tại đây cùng với Sir William Osler, W.H.Welch và H.A.Kelly, ông đã phát triển nên bệnh viện và trường y nổi tiếng. Ông qua đời ngày 07.09.1922, tại Baltimore, Maryland, USA.

1880: Ngày sinh của John Boyd Orr, bác sĩ, nhà nghiên cứu về dinh dưỡng học nổi tiếng người Anh, người vinh dự nhận giải Nobel hòa bình cho những nghiên cứu khoa học trong vấn đề dinh dưỡng và những đóng góp cho tổ chức nông nghiệp và lương thực của Liên hiệp quốc.

Ông sinh ngày 23.09.1880, tại Kilmaurs, Ayrshire, Scotland, lúc nhỏ ông theo học tại trường học gần nhà, sau này ông theo học và tốt nghiệp đại học Glasgow. Từ khoảng năm 1942 - 1945, ông là giáo sư nông nghiệp tại trường đại học Aberdeen, là cố vấn về các chương trình dinh dưỡng và y tế cho chính phủ, từ khoảng năm 1946 - 1947, ông là tổng giám đốc tổ chức nông nghiệp và lương của Liên Hợp Quốc. Ông từng có những đóng góp quan trọng và đáng kể cho ngành khoa học về dinh dưỡng và đưa ra những hướng giải quyết cho những vấn đề lương thực thế giới.

Những tác phẩm của ông gồm có: The National Food Supply and Its Influence on Public Health (1934), Food and The People (1943), Food - The Foundation of World Unity (1948), và The White Man’s Dilemme (1953). Ông qua đời ngày 25.06.1971, tại Edzell, Scotland.

THÙY MAI thực hiện

22.09

1960: Ngày độc lập Cộng hòa Mali.
1791: Ngày sinh của Michael Faraday.
1922: Ngày sinh của Chen Ning Yang.

SỰ KIỆN

1881: Thực dân Pháp ra sắc luật cho áp dụng luật tự do báo chí đã được ban hành ở Pháp vào Nam kỳ, áp dụng đối với các loại báo chí xuất bản bằng tiếng Pháp.

1940: Bộ tư lệnh quân đội Pháp ở Đông Dương ký hiệp ước thỏa thuận cho Nhật sử dụng lãnh thổ Bắc Kỳ vào những mục đích quân sự. Cùng ngày, Nhật đưa quân từ Quảng Tây vào Đông Dương, tấn công quân Pháp ở Lạng Sơn.

1960: Ngày độc lập Cộng hòa Mali. Cộng hòa Mali là một quốc gia ở Tây Phi, phía Tây Nam Algeria. Diện tích quốc gia này là 1.240.192km2, dân số khoảng 11.956.788 người (thống kê năm 2004), thủ đô là Bamako.

Mali được đặt theo tên của đế quốc Mali tồn tại từ thế kỷ XI đến thế kỷ XIV. Năm 1904, đất nước Mali hiện đại trở thành một phần của Pháp, năm 1920, trở thành một phần của lãnh thổ Sudan thuộc Pháp. Liên bang Mali (gồm Mali, Sudan, và Senegal) giành được độc lập, sau đó liên bang này tan rã.Nước Cộng hòa Mali thành lập vào ngày 22.09.1960.

1977: Ngày mất họa sĩ Nguyễn Đỗ Cung, họa sĩ xuất sắc trong thế hệ họa sĩ tạo hình đầu tiên của nước ta. Ông là con cụ tú Nguyễn Đỗ Mục, một danh sĩ, một học giả nổi tiếng vào thời quốc ngữ đang trong thời kỳ phát triển. Xuất thân từ trường cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, ông ham mê sáng tác, sớm nổi danh trong khoảng những năm 1935 - 1936 với nhiều tranh độc đáo in trên các báo ở Hà Nội như Phong Hóa, Ngày Nay; nhất là trên Trung Bắc Chủ Nhật, đến nay vẫn còn rất nhiều bộ sưu tập tranh của ông.

1980: Thành lập Công Đoàn Đoàn Kết. Ngày 22.09.1980 Nghiệp đoàn độc lập ở Gdansk do 38 uỷ ban liên xí nghiệp họp lại lập ra và lấy tên là Công Đoàn Đoàn Kết. Lãnh tụ Công Đoàn là Lech Walesa đã ký một thỏa ước trên nguyên tắc chấp nhận thành lập những Công đoàn tự quản mà không chính thức vào ngày 31.08. Uỷ ban trung ương Đảng Cộng sản và chính phủ Ba Lan phải nhượng bộ và cho phép thực hiện đầy đủ các mục tiêu là quyền đình công, quyền thông tin và quyền hợp pháp các công đoàn đã thành lập. Tuy nhiên sự va chạm với thợ thuyền vẫn chưa giải quyết được hết vì những cuộc đình công lẻ tẻ vẫn còn xảy ra.

1981: Khánh thành xe lửa siêu tốc đi từ Paris đến Lyon. Ngày 22.09.1981, Tổng thống Mitterand cùng các Bộ trưởng Chevènement, Fiterman, Herny và Jobert đã tới khánh thành xe lửa siêu tốc đi từ Paris đến Lyon chỉ mất 2giờ 40 phút trong khi trước đó phải mất 5 giờ 30 phút. Xe lửa siêu tốc (T.G.V) được chế tạo để giải quyết vấn đề xe cộ ứ đọng trên tuyến đường Paris đi về phía Đông Nam. Từ năm 1983 sẽ thêm đường từ Paris đi Genève mất 3 giờ 40 phút, đường từ Paris đi Marseille mất 4 giờ 50 phút.

NGÀY SINH

1791: Ngày sinh của Michael Faraday, nhà khoa học (vật lý học và hóa học) nổi tiếng người Anh, người phát minh ra nguyên lý của motor điện. Ông sinh ngày 22.09.1791 gần London, trong một gia đình nghèo, bố làm nghề thợ rèn. Từ nhỏ, Faraday đã tỏ ra thông minh và hiếu học, nhưng phải sớm thôi học để giúp gia đình. Từ đó ông vừa học nghề đóng sách, vừa tự học qua sách vở. Ông đặc biệt thích thú môn hóa học, bắt nguồn từ một cuốn sách phổ thông. Ông tự mình kiểm nghiệm lại những điều khẳng định của tác giả cuốn sách. Faraday say mê nghiên cứu khoa học trong những lúc nhàn rỗi, đồng thời tranh thủ dự các lớp học buổi tối do hội triết học tổ chức.

Năm 1812, ông tham dự các buổi thuyết trình của giáo sư hóa học Humphry Davy, hội viên hội khoa học Hoàng gia London. Faraday thường hỏi giáo sư Davy những vấn đề khoa học. Lòng hiếu học của Faraday được giáo sư Davy chú ý và cho đến tháng 10.1812, Faraday được nhận làm phụ tá ở phòng thí nghiệm của giáo sư Davy - phòng thí nghiệm học viện Hoàng gia. Vì có công và có những đóng góp đáng chú ý, tháng 03.1813, Faraday được thăng chức trợ lý khoa học.

Trong những dịp đi công tác tại các nước Pháp, Italy, giáo sư Davy đã cho Faraday đi cùng. Trong cuộc hành trình từ năm 1813-1815, Faraday có dịp gặp nhiều nhà bác học như Ampère, De la Rive… và chính những vị này đã giúp Faraday nhận thức được nhiều vấn đề.

Năm 1821, Faraday được cử làm giám sát của phòng thí nghiệm học viện Hoàng gia; và trong thời gian này ông đã cưới Sarah Barnard - em gái một người bạn của ông. Từ năm 1816, Faraday đã có những công trình khoa học lần lượt được công bố. Năm 1824, ông được bầu làm thành viên hội khoa học Hoàng gia London. Năm 1825, ông được giao trách nhiệm chỉ đạo phòng thí nghiệm. Năm 1833, Faraday được cử làm giáo sư hóa học ở Học viện Hoàng gia thay chân giáo sư Davy; cũng chính năm này, Faraday đưa ra lí thuyết và hiện tượng điện phân. Ông phát biểu về các định luật định tính, định lượng; Các từ điện phân, điện cực, ion là do ông đặt ra. Năm 1835, ông được chính phủ Anh trợ cấp món tiền 15.000 bảng hàng năm để phục vụ nghiên cứu khoa học. Ông còn được mời diễn giảng ở Hội Khoa học Hoàng gia và ở Hội triết học. Sau khi khám phá ra hiện tượng cảm ứng điện từ ngày 29.08.1831, Faraday được nhiều nước châu Âu phong tặng học vị tiến sĩ danh dự, được mời giữ chức chủ tịch Hội Khoa học Hoàng gia nhưng ông từ chối. Các viện Hàn lâm Khoa học Pháp, Ðức, Nga tặng ông danh hiệu viện sĩ. Năm 1844, ông được viện Hàn lâm Khoa học Paris công nhận là người kế tục Dalton trong số 8 thành viên nước ngoài của Viện.

Năm 1843, Faraday đưa ra lí thuyết về sự nhiễm điện bằng cảm ứng. Năm 1846, ông khám phá ra rằng năng lượng tĩnh điện được định vị trong các chất điện môi, khám phá này chuẩn bị cho sự xuất hiện lí thuyết điện tử của Maxwell sau này. Cùng với khám phá đó, Faraday tìm ra “hằng số điện môi”.Các công trình nghiên cứu của Faraday hầu như chỉ có một mình ông thực hiện, ngoại trừ một người giúp việc là ông Anderson.

Ðể thưởng công cho ông, nữ hoàng Victoria đã tặng ông ngôi nhà ở Hampton Court và phong cho Hầu tước, ông chỉ nhận nhà với sự biết ơn, và từ chối tước.

Cuối đời, ông bị điếc và mất trí nhớ. Ông qua đời ngày 25.08.1867 tại Hampton Court, thọ 76 tuổi.

1912: Ngày sinh nhà thơ Hàn Mặc Tử. Hàn Mặc Tử tên thật là Nguyễn Trọng Trí, bút danh là Hàn Mặc Tử, ngoài ra còn có các bút hiệu: Phong Trần, Lệ Thanh, Minh Duệ Thị. Ông sinh ngày 22.09.1912, tại Lệ Mỹ (Đồng Hới) tỉnh Quảng Bình, con ông Nguyễn Văn Toản và bà Nguyễn Thị Duy. Từ năm 1930 - 1931, ông làm thơ và bắt đầu có tiếng. Vào năm 1932, ông làm việc ở sở Đạc Điền, Quy Nhơn, thỉnh thoảng gởi thơ đăng ở tuần báo Phụ nữ Tân Văn trong Nam. Đầu năm 1935, ông xin thôi việc, rồi vào Sài Gòn, giữ trang văn chương ở các báo Sài Gòn, Công Luận, Tân Thời. Được một năm, ông trở về Quy Nhơn rồi mắc bệnh pho45ng, điều trị tại nhà khá lâu không hết, ông bị cưỡng bức điều trị tại bệnh viện Quy Hòa ( Quy Nhơn). Ông mất ngày 11.11.1940, hưởng dương 28 tuổi. Ông để lại những tập thơ như: Gái Quê (thơ, 1936); Thơ Hàn Mặc Tử (1957); Ðau Thương; Xuân Như Ý (kịch); Thương Thanh Hĩ (kịch); Cẩm Châu Duyên (kịch); Duyên Kỳ Ngộ (kịch); Quần Tiên Hội (kịch); Chơi Giữa Mùa Trăng (văn)

1922: Ngày sinh của Chen Ning Yang, nhà vật lý học người Mỹ gốc Trung Quốc, người vinh dự đoạt giải Nobel vật lý năm 1957. Ông sinh ngày 22.09.1922, tại Hofei, Anhwei, Trung Quốc. Sau khi đọc được tự truyện của Benjamin Franklin, ông đã bị cuốn hút và được truyền cảm hứng và từ đó ông đã chọn chữ “Franklin” gắn liền vào tên của mình. Năm 1942, sau khi lấy cử nhân tại trường đại học Kunming, ông theo học tại trường đại học Tsinghua, cho đến năm 1944, ông hoàn tất chương trình học master và ra dạy tại một trường trung học. Năm 1946, ông hoàn tất chương trình học tiến sĩ tại đại học Chicago.

Năm 1957, ông cùng với Tsung Dao Lee nhận giải Nobel vật lý, cả hai ông đều là những nhà khoa học gốc Turng Quốc đầu tiên đoạt giải thưởng này, và đồng thời cũng là một trong số những người trẻ tuổi nhất vinh dự nhận giải Nobel.

21.09

1948: Thành lập nước CHDCND Triều Tiên.
1976: Ngân hàng thế giới công nhận Việt Nam là thành viên chính thức.
1947: Ngày sinh của Stephen King...

SỰ KIỆN

1948: Thành lập nước CHDCND Triều Tiên. Tại Bình Nhưỡng, Quốc hội Triều Tiên (gồm 360 đại biểu từ miền Nam và 222 đại bểu từ miền Bắc) tuyên bố thành lập nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên, thông qua Hiến pháp dân chủ và thành lập các cơ quan chính quyền trung ương Kim Nhật Thành được cử giữ chức Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên. Cuối năm 1948, theo thỏa thuận giữa Triều Tiên và Liên Xô, quân đội Liên Xô rút khỏi Bắc Triều Tiên.

1964: Ngày Quốc khánh Cộng hòa Malta. Malta là một quốc gia gồm các đảo: Malta, Gozo, Kemmuna…nằm ở vùng Địa Trung Hải, diện tích: 316 km2, thủ đô: Valleta, dân số: 400.420 người (2000). Malta là một trong những quốc gia nổi tiếng về công nghiệp đóng tàu và du lịch (1,2 triệu khách du lịch trong năm 2001), GDP tính theo đầu người: 17.700 USD (năm 2003). Malta trước đây là thuộc địa của Anh, được Anh trao trả độc lập ngày 21.09.1964.

1973: Thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Nhật Bản. Nhật Bản là một đảo quốc nằm ở vùng Đông Á, gồm 4 đảo chính: Honshu, Hokkaido, Kyushu và Shikoku; thủ đô: Tokyo, diện tích: 377.837 km2, dân số: 127.214.500 người (năm 2000). Nhật Bản là một trong những nước công nghiệp phát triển nhất thế giới, GDP tính theo đầu người: 28.000 USD (năm 2003).

1976: Ngân hàng thế giới công nhận Việt Nam là thành viên chính thức. Ngân hàng thế giới (World Bank, viết tắt là WB) ra đời từ tháng 7.1944 nhưng chính thức hoạt động từ ngày 25.6.1946. Nó được coi là chiếc cầu nối giữa thị trường tài chính quốc tế với các nước nghèo và đang phát triển. Nó cung cấp cho các nước này các khoản tín dụng theo chương trình với các điều kiện ưu đãi.

1981: Ngày Độc lập Belize. Đây là một quốc gia nằm ở vùng Trung Mỹ, có chung đường biên giới với Mexico, Guatemala và biển Caribee, trước năm 1973 được gọi là Bristish Honduras, được Anh trao trả độc lập ngày 21.09.1981. Belide có diện tích: 22.965 km2; thủ đô: Belmopan; dân số: 266.440 người (2003), GDP tính theo đầu người: 4.900 USD (2002)

1991: Ngày Độc lập Cộng hòa Armenia. Armenia là một nước cộng hoà ở khu vực Tây Á, cùng với Georgia và Azerbaijan, Armenia nằm ở vùng Transcaucasia (vùng phía nam của khu vực Caucasia, vùng này nằm trên một phần eo đất ngăn cách biển Đen và biển Caspian). Yerevan là thủ đô và cũng là thành phố lớn nhất của Armenia. Armenia được sát nhập vào Liên Xô năm 1922, sau đó tuyên bố độc lập vào năm 1991. Bản Hiến pháp đầu tiên sau thời Liên Xô của Armenia được thông qua vào năm 1995. Nằm trên phần phía Đông Bắc của cao nguyên Armenian, Armenia có diện tích 29.800 km2, dân số vào khoảng 3,326,448 người (năm 2003). Armenia là một đất nước đô thị hoá cao với 67% cư dân sống ở thành thị. GDP năm 2001 của Armenia là 2.1 tỉ USD.

NGÀY SINH

1866: Ngày sinh của Herbert George Wells, nhà văn, nhà triết học, nhà chính trị người Anh, nổi tiếng với những tiểu thuyết khoa học viễn tưởng với chủ đề cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật và thảm họa chiến tranh.

Wells sinh ngày 21.09.1866 tại Bromley, Anh. Sau khi tốt nghiệp: “The Normal School of Science” tại London, Wells đã trải qua nhiều nghề như: giáo viên, kế toán, nhà báo trước khi trở thành nhà văn chuyên nghiệp từ năm 1895.Trong 50 năm sau đó, Wells đã cho ra đời hơn 80 tác phẩm, trong đó, nổi bật nhất là: “The Time Machine” (1895), “The Invisible Mam (1897), “The War of Worlds” (1898), “The Shape of Things to Come” (1933)…Tất cả các tác phẩm này sau đó đều được chuyển thể thành phim và cũng đã rất thành công.

Wells được đánh giá là một nhà văn – triết gia, các tác phẩm của ông thường được sáng tác dưới dạng “tiểu thuyết chuyên đề”, trong đó thông qua tác phẩm, ông trình bày những quan điểm của mình về những vấn đề gai góc của của xã hội như: sự tha hóa của nhân cách trong “Kipps” và "History of Mr. Polly”, quyền bình đẳng cho phụ nữ trong “Ann Veronica”, sự vô trách nhiệm của chủ nghĩa tư bản trong “Tono - Bungay”, những nghịch lý trong sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người trong “42 to 44”, “Mind at the End of Its Tether”… Wells cũng là tác giả của quyển tự truyện “An Experiment in Auto Biography” và bộ tiểu thuyết 2 tập “The Outline of History”. Ông mất ngày 13.08.1946 tại London.

1947: Ngày sinh của Stephen King (Stephen Edwin King), nhà văn chuyên thể loại truyện ngắn và tiểu thuyết Mỹ, nổi tiếng như là vua của thể loại truyện khoa học viễn tưởng và truyện kinh dị.

Stephen King sinh ngày 21.09.1947 tại Portland, Hoa Kỳ. Kinh đã cho ra đời truyện ngắn đầu tay năm 7 tuổi và đã có tác phẩm đăng ký năm 18 tuổi. Ông tốt nghiệp đại học Maine, Orono vào năm 1970. Năm 1973, King xuất bản tiểu thuyết đầu tay với tựa đề “Carrie”, trong đó mô tả sự trả thù của một phụ nữ với các bạn học cũ bằng khả năng làm chuyển động các vật thể từ xa của mình. King tiếp tục phát triển đề tài kinh dị và khả năng siêu nhiên của con người trong các tác phẩm tiếp theo như: Shining, The Stand, Christine, It, Rose Madder, Dream Catcher…

King cũng đã chứng minh tài năng bậc thầy của mình trong thể loại tiểu thuyết khoa học viễn tưởng với một loạt các tác phẩm như: The Dark Tower, The Gunslinger, The Waste Lands, Wizard and Glass…Rất nhiều tác phẩm của ông đã được chuyển thể thành phim và đã thành công vang dội như: Carrie, The Shining, The Shawshank, Redemption. Năm 1999, King bị thương nặng trong một tai nạn ô tô nhưng ông đã hồi phục và tiếp tục sáng tác. Ngoài việc nổi tiếng là ông vua của thể loại truyện khoa học viễn tưởng và kinh dị, King còn là một trong những người tiên phong trong việc tìm tòi những loại hình xuất bản mới như việc ông đã xuất bản tác phẩm “Riding the Bullet” dưới dạng e-book vào năm 2000.

THU THỦY thực hiện

20.09

1991: Quân đội Liên bang Nam Tư đổ bộ vào Croatia.
1934: Ngày sinh của Sophia Loren...

SỰ KIỆN

1991: Quân đội Liên bang Nam Tư đổ bộ vào Croatia. Trước việc Crotia tuyên bố độc lập và tách khỏi Nam Tư với 700 xe bọc thép cùng các cỗ pháo tự hành đổ vào Liên bang Nam Tư với 700 xe bọc thép cùng các cỗ pháo tự hành đổ vào chiếm miền Đông Crotia. Đụng độ nổ ra giữa quân đội Liên bang với quân đội Crotia. Tuy nhiên, do chênh lệch về lực lượng, Tổng thống Crotia đã đề nghị với chính quyền Liên bang ngừng chiến, đổi lại, Crotia sẽ chấm dứt việc bao vây và cắt điện, nước, lương thực đối với các cơ quan Liên bang đóng ở Crotia, được tiến hành từ sau khi nước này tuyên bố độc lập. Cuối năm 1991, nhờ những cố gắng hòa giải của Liên Hiệp Quốc, 14 hiệp định ngừng bắn giữa quân đội Nam Tư và quân đội Crotia đã được ký kết, nhưng vẫn không chấm dứt được xung đột.

1993: Boris Yelsin giải tán Xô viết tối cao Liên bang Nga. Mâu thuẫn giữa Tổng thống Yelsin và Xô viết tối cao Liên bang Nga ngày càng trở nên gay gắt. Ngay từ tháng 3, trước khi Đại hội Đại biểu nhân dân Nga bỏ phiếu về việc đưa tổng thống ra tòa, Yelsin đã bí mật chuẩn bị một sắc lệnh giải tán Xô viết tối cao, bắt những người lãnh đạo cơ quan này trong trường hợp Xô Viết tối cao thông qua quyết định truy tố Yelsin. Tuy nhiên, sắc lệnh nói trên đã được hủy bỏ. Tới đầu tháng 9, Yelsin lại một lần nữa thảo sắc lệnh 1400 về việc giải tán Xô Viết tối cao. Ngày 20.09.1993, sắc lệnh được công bố. Tuy nhiên, do nắm được thông tin về những hành động của Tổng thống, ngay từ ngày 18.09, các đại biểu Xô Viết tối cao cố thủ tại tòa nhà Xô Viết tối cao, tuyên bố truất quyền Tổng thống Yelsin, cử Alexander Ruskoi làm Quyền Tổng thống.

NGÀY SINH

1890: Ngày sinh của Jelly Roll Morton, nghệ sĩ piano và là soạn nhạc jazz nổi tiếng người Mỹ, một trong những nghệ sĩ lớn của dòng nhạc jazz và là người tiên phong trong những sáng tạo về nghệ thuật và phương pháp biểu diễn nhạc jazz tại Hoa Kỳ.

Morton sinh ngày 20.9.1890 tại New Orleans, Hoa Kỳ. Ông được học piano từ rất nhỏ. Ngay từ những năm đầu thế kỷ 20, Morton đã là người tiên phong trong việc thay đổi hình thức biểu diễn nhạc jazz từ nhóm nhỏ sang qui mô dàn nhạc. Từ năm 1917, Morton đến California, ông chơi nhạc jazz trong các hộp đêm và bắt đầu ghi đĩa từ năm 1923. Năm 1926, Morton thành lập ban nhạc: "Morton' s Red Hut peppers". Những đĩa nhạc jazz do nhóm này thu âm đã thành công vang dội trên cả nước với những tác phẩm như: "Black Bottom Stomp", "King Porter Stomp", "Shoe Shiner's Drag", "Dead Man Blues". Mặc dầu là nhân vật gây nhiều tranh cãi trong đánh giá về đời tư nhưng Jelly Roll Morton vẫn được mọi người thống nhất trong nhận xét ông là một pianist tài năng, một nhạc sĩ nhạc jazz đầy sáng tạo và là một nhà tổ chứcbiểu diễn đã góp phần đưa thể loại nhạc jazz từ hình thức biểu diễn buổi sơ khai bước sang một giai đoạn mới với quy mô lớn hơn và chất lượng cao hơn. Jelly Roll Morton mất ngày 10.07.1941 tại los Angeles, Hoa Kỳ.

1934: Ngày sinh của Sophia Loren, nữ diễn viên Ý, người qua những vai diễn trong những bộ phim như: Two Women, Yesterday, Today and Tomorow...đã khẳng định mình như một trong những người phụ nữ đẹp nhất nước Ý và là một trong những ngôi sao hàng đầu của điện ảnh thế giới...

Sophia Loren sinh ngày 20.9.1934 tại Roma, Ý. Trước khi bắt đầu tham gia đóng phim, Sophia Loren đã có thời gian làm việc cho các tạp chí ảnh với tên gọi Sophia Lazzaro. Sophia Loren xuất hiện lần đầu tiên trong vai một nữ nô lệ trong bộ phim Mỹ "Quo Vadis" vào năm 1951. Từ sau bộ phim này, Sophia Lazzaro đổi tên thành Sophia Loean. Những năm sau đó, Sophia Loren bắt đầu chinh phục thế giới điện ảnh bằng vẻ đẹp Ý và khả năng diễn xuất thông minh. Với các bộ phim như: Aida, The Gold of Naples...Từ năm 1954, Sophia Loren bắt đầu xuất hiện trong các bộ phim của Holywood bên cạnh các ngôi sao: Cary Grant, Clark Gable, Paul Newman...

Năm 1961, Sophia Loren đạt giải Oscar cho nữ diễn viên chính xuất sắc nhất với bộ phim "Two Women". Năm 1963, bộ phim "Yesterday, Today and Tomorrow" đã được trao giải thưởng Oscar cho phim nước ngoài xuất sắc nhất . Năm 1991, bà được trao tặng giải Oscar cho thành tựu cả đời, và giải thưởng Sư tử vàng tại Liên hoan phim Venice năm 1998. Từ những năm 90 đến nay, bà vẫn thường xuyên xuất hiện trong các hoạt động điện ảnh và là một trong nhữngnhân vật đi đầu trong phong trào bảo vệ động vật.

THU THỦY thực hiện

19.09

1985: Động đất ở Mexico.
1994: Quân đội Mỹ đổ bộ vào Haiti.
1900: Ngày sinh của vua Duy Tân.

SỰ KIỆN

1985: Động đất ở Mexico. Tại thủ đô Mexico City, trong hai ngày 19 và 21.9.1985 đã xảy ra hai trận động đất mạnh tới 7,8 và 7,3 độ richter. Hai trận động đất này đã gây thiệt hại nặng nề về người và của tại thủ đô và một số địa phương khác. Chỉ riêng ở thủ đô đã có khoảng 3.000 người chết, 5.000 người bị thương và 4.000 người bị mất tích; 50.000 gia đình không còn nhà ở, 250 tòa nhà cao tầng bị sập và hơn 1.000 tòa nhà khác bị hư hỏng nặng. Nhiều nước, nhiều tổ chức quốc tế đã khẩn trương triển khai các hoạt động cứu trợ nhân dân Mexico nhằm khắc phục hậu quả của các vụ động đất vừa xảy ra.

1994: Quân đội Mỹ đổ bộ vào Haiti. Trước việc lực lượng quân sự Haiti không muốn thực hiện thỏa thuận tháng 7.1993 về việc đưa Tổng thống Aristide trở lại cầm quyền, ngay từ tháng 10.1993, Mỹ đã tuyên bố cấm vận dầu mỏ đối với Haiti và từ tháng 5.1994, bắt đầu lệnh cấm vận toàn bộ đối với đảo quốc này. Để gây sức ép, ngày 19.09.1994, Mỹ cho quân đội đổ bộ vào Haiti, mặc dù trước đó một ngày, cựu Tổng thống Mỹ Carter và người đứng đầu chính quyền quân sự Haiti đã đạt được thỏa thuận về việc chuyển giao quyền lực cho Aristide.

1996: Chấm dứt 35 năm nội chiến ở Guatemala. Ngày 19.09, tại Mexico City, đại diện chính phủ Guatemala và đại diện Liên minh cách mạng dân tộc Guatemala (URNG) đã ký hiệp định hòa bình, kết thúc 35 năm nội chiến. Hiệp định được ký sau ba tháng đàm phán tại Mexico với vai trò trung gian hòa giải của Liên Hiệp Quốc. Kèm theo Hiệp định là các văn bản về quyền còn, quyền lợi của thổ dân.

NGÀY SINH

1900: Ngày sinh của vua Duy Tân. Duy Tân tức Nguyễn Phúc Vĩnh San là vua thứ 11 nhà Nguyễn, sinh ngày 19.9.1900. Ông làm vua từ năm 1907 đến năm 1916. Duy Tân là nhà yêu nước, có tinh thần dân tộc. Năm 1916, ông cùng Thái Phiên và Trần Cao Vân trong Việt Nam Quang Phục hội, dựa vào số binh lính bị mộ sang Pháp để tổ chức khởi nghĩa ở Huế và miền Nam Trung Kỳ. Công việc bị bại lộ, Duy Tân bị thực dân Pháp đày sang đảo Réunion. (châu Phi). Duy Tân là người ham học có ý chí. Trong chiến tranh thế giới thứ hai, ông gia nhập quân đội đồng minh chống phát xít. Cuối năm 1945, ông mất do tai nạn máy bay ở châu Phi. Đến tháng 4.1987, hài cốt vua Duy Tân được đưa từ đảo Réunion về thành phố Huế, cải táng bên cạnh vua cha Thành Thái.

1911: Ngày sinh của Sir William Golding, nhà văn Anh, giải Nobel văn học năm 1983, nổi tiếng với những tác phẩm viết về cuộc đấu tranh giữa thiện và ác của con người trước những hoàn cảnh đấu tranh sinh tồn khốc liệt.

Golding sinh ngày 19.9.1911 tại Cornwall. Sau khi tốt nghiệp ngành văn học Anh, Golding có một thời gian ngắn làm việc trong một nhà hát như diễn viên và biên kịch. Thời gian sau đó ông chuyển sang giảng dạy. Trong thời gian Thế chiến II, ông phục vụ trong lực lượng hải quân Hoàng gia Anh. Chiến tranh kết thúc, Golding bắt đầu tập trung sáng tác. Tác phẩm đầu tay của ông: "The Lord of the Flies" ra đời năm 1954 đã được đánh giá là một trong những kiệt tác văn chương của thế kỷ 20. Trong tác phẩm này, bằng những trải nghiệm của bản thân qua cuộc chiến tranh, Golding đã viết về một nhóm thanh niên sau một tai nạn máy bay đã cùng sống với nhau trên một hoang đảo, và tại đây đã diễn ra một cuộc đấu tranh giữa thiện và ác, giữa bản năng và lương tâm của con người trong những thử thách khắc nghiệt của cuộc đấu tranh sinh tồn...Chủ đề này sau đó đã trở thành sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong nhiều tác phẩm của Golding sau đó như: The Inheritoes, Pincher Martin... Năm 1980, với "Rites of Passage", Golding đã được trao tặng "The Booker Prize", giải thưởng văn học quan trọng của khối Thịnh vượng chung. Golding còn là tác giả của hai tập tiểu luận nổi tiếng: "The Hot Gates", "A Moving Target" và vở kịch: "The Brass Butterfly". Tác phẩm cuối cùng của ông, "The Double Tongue" được xuất bản năm 1995 sau khi ông mất. Golding đã được phong tặng tước hiệu Hiệp sĩ (Sir) vào năm 1988. Ông mất ngày 19.06.1993 tại Perranarworthal, Cornwall, Anh.

1948: Ngày sinh của Jeremy Irons, nam diễn viên người Anh, nổi tiếng với khả năng diễn xuất độc đáo và đa dạng, vai chính trong các bộ phim: "Reversal of Forture", "Kafka"...

Irons sinh ngày 19.09.1948 tại Cowes, Anh. Sau khi tốt nghiệp trường kịch nghệ Bristol Old Vic, Irons có một thời gian ngắn làm việc trong nhà hát trước khi tham gia đóng phim. Irons bắt đầu nổi tiếng với vai diễn trong bộ phim nhiều tập của Đài Truyền hình Anh: "Brideshead Revisited" sản xuất năm 1981. Cũng trong năm này, Irons đã thành công vang dội trong bộ phim truyện: "The French Lieutenant 's Woman" được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Anh John Fowles. Trong bộ phim này, vai diễn của Irons cùng nữ diễn viên Mỹ Meryl Streep đã khẳng định dấu ấn tài năng của ông với khả năng nhập vai đầy sáng tạo. Những bộ phim tiếp theo đã đánh dấu những bước tiến mới trên con đường nghệ thuật của Irons như: "Swann in Love", "Dead Ringers" trong đó Irons đảm nhận cả 2 vai của 2 anh em sinh đôi, và đặc biệt, vai diễn một người chống giết vợ trong; "Reversal of Fortune" đã mang lại cho Irons giải Oscar dành cho nam diễn viên chính xuất sắc nhất. Những vai diễn tiếp tục gây dư luận gần đây của Irons thuộc về các bộ phim "Kafka" (1991) và "Lolita" (1996).

THU THỦY thực hiện

18.09

1783: Ngày mất của Leonhard Euler.
1810: Ngày Độc lập Cộng hòa Chile.
1905: Ngày sinh của Greta Garbo...

SỰ KIỆN

1783: Ngày mất của Leonhard Euler, nhà toán học bậc thầy của châu Âu. Ông sinh ngày 15.04.1707 tại Thuỵ Sĩ. Ông làm việc chủ yếu ở Viện Hàn lâm khoa học Berlin Đức. Chính ông là người đã có công dìu dắt nhà khoa học Nga Lomonosov. Cả cuộc đời ông đều cống hiến cho khoa học, ngày đêm miệt mài nghiên cứu và sáng tạo, tham gia công tác lãnh đạo giới toán học. Ông đã để lại 416 công trình. Toàn bộ công trình của ông đều được in thành sách 85 quyển cỡ lớn với gần 40.000 trang. Mọi người đã biết đến ông qua: Đường thẳng Euler, đường tròn Euler, Về liên hệ giữa số đỉnh, cạnh và mặt trong một đa diện lồi...

1810: Ngày Độc lập Cộng hòa Chile. Nước cộng hòa Chile nằm ở phía Tây Nam Mỹ, giáp với Tây Nam Thái Bình Dương, Argentina và Peru; diện tích: 756.626 km2, dân số: 15.155.495 người (2000); thủ đô: Santiago; Chile có một nền kinh tế thị trường thịnh vượng với GDP tính theo đầu người: 4.677 USD Mỹ. Chile là thành viên Liên Hiệp Quốc và tổ chức các nước châu Mỹ.

1931: Quân đội Nhật Bản tấn công Trung Quốc và chiếm các tỉnh Đông Bắc (Mãn Châu). Nhật Bản phát động chiến tranh xâm lược Mãn Châu, với lý do "Bảo vệ đường sắt của Nhật Bản ở Nam Mãn đang bị người Trung Quốc uy hiếp". Thực ra, từ lâu đế quốc Nhật đã có mưu đồ biến Trung Quốc thành thuộc địa và coi việc thôn tính vùng Đông Bắc là một bước quan trọng để thực hiện dã tâm đó. Đêm 18.9.1931, quân xâm lược Nhật Bản tấn công quân đội Trung Quốc ở Thẩm Dương. Trong ngày 19.9, quân Nhật chiếm được Thẩm Dương. Sau đó, Nhật Bản đánh vào Liêu Ninh, Cát Lâm, Hắc Long Giang. Do chính sách phản bội của chính quyền Tưởng Giới Thạch (chủ trương "tuyệt đối bất đề kháng" đối với Nhật để tập trung "tiễu cộng"), tháng 2.1932, toàn bộ ba tỉnh Đông Bắc Trung Quốc lọt vào tay quân Nhật. Tại đây, Nhật Bản đã dựng lên chính phủ bù nhìn "Mãn Châu Quốc" nhằm hợp pháp hóa việc chiếm đóng của quân Nhật Bản ở khu vực này. Nhật Bản đã ký với "Mãn Châu Quốc" Hiệp ước ngày 15.9.1932 công nhận "nền độc lập của Mãn Châu" và cho phép Nhật được đóng quân tại đây để phòng thủ.

1934: Liên Xô gia nhập Hội Quốc Liên. Hội Quốc Liên chính thức mời Liên Xô gia nhập với tư cách Ủy viên thường trực. Ngày 15.9, 34 quốc gia nhất trí tán thành việc Liên Xô gia nhập Hội Quốc liên để "cống hiến sự hợp tác toàn vẹn cho sự nghiệp bảo vệ hòa bình". Ngày 18.9, với 39 phiếu thuận, 3 phiếu chống, 7 phiếu trắng, Hội Quốc liên đã kết nạp Liên Xô. Điều này chứng tỏ uy tín lớn lao và vai trò quan trọng của Liên Xô trên trường quốc tế..

NGÀY SINH

1709: Ngày sinh của Samuel Johnson, nhà văn, nhà biên soạn từ điển người Anh, tác giả bộ từ điển nổi tiếng: "The Dictionary of the English Language".

Johnson sinh ngày 18.09.1709, tại Lich Field trong một gia đình có cha làm nghề bán sách. Như ông thừa nhận sau này, nguồn kiến thức phong phú mà ông có được một phần do quá trình ông tự học từ kho sách của cha ông. Năm 1728, Johnson theo học Đại học Oxford nhưng bản tính hiếu động khiến ông không thể hòa nhập được với nhà trường và ông đã rời trường trước khi tốt nghiệp. Sau khi không thành công trong việc dạy học tại một ngôi trường do ông sáng lập tại Lich Field, năm 1737, Johnson đến London và quyết tâm bước vào con đường sáng tác. Năm 1749. Johnson thành công vang dội với trường ca "The Vanity of Human Wishes". Từ năm 1750 đến 1752, ông cho ra đời tạp chí "The Rambler", trong đó ông tham gia nhiều bài phê bình, tiểu luận về văn học và nghệ thuật...

Từ năm 1747, Johnson bắt tay vào soạn thảo một bộ từ điển tiếng Anh. Sau 8 năm làm việc, "The Dictionnary of the English Language" đã ra đời với hơn 40.000 từ mục và đã được đánh giá cao về cấu trúc, phương pháp soạn thảo, chất lượng khoa học và giá trị học thuật. Những năm sau đó, Johnson tiếp tục sáng tác, thành lập câu lạc bộ văn học với các nhân vật nổi tiếng như: Oliver Goldsmith, Richard Brinsley Cheridan... Năm 1778, khi đã gần 70 tuổi, ông bắt tay vào biên soạn bộ sách nghiên cứu: "The Lives of the English Poets" - gồm 10 tập và đã hoàn thành năm 1781. Ông mất ngày 13.12.1784 tại London, Anh.

1905: Ngày sinh của Greta Garbo, nữ diễn viên điện ảnh người Mỹ gốc Thụy Điển, một trong những gương mặt lớn trong lịch sử điện ảnh thế giới.

Greta Garbo sinh ngày 18.9.1905 tại Stockholm. Sau khi tốt nghiệp trường đào tạo diễn viên của nhà hát Kịch Hoàng gia, Garbo bắt đầu tham gia đóng phim và đã thành công ngay từ những bộ phim đầu tiên như: "The Atonement of Gosta Berling" (1924). Đạo diễn người Mỹ Mauritz Stiller đã phát hiện ra Garbo và đưa cô đến Hoa Kỳ. Tại đây Garbo đã ký hợp đồng với hãng phim nổi tiếng MGM (Metro - Goldwyn - Mayer) và bắt đầu con đường điện ảnh. Garbo liên tục chinh phục khán gải bởi vẻ đẹp thuần khiết và tài năng diễn xuất bẩm sinh. Trong các bộ phim: The Torrent (1926), The Temptress (1926), Flesh and the Devil (1927). Từ năm 1930, Garbo đã trở thành một ngôi sao hàng đầu của điện ảnh Hoa Kỳ với các bộ phim: Anna Christie (1930), Susan Lennox - Her Fall and Rise (1931 - đóng chung với Clark Gable), Marta Hari (1932), Anna Karenina (1935), Camille (1937), Ninotchka (1939)...

Sau bộ phim không thành công "Two - Faced Woman" (1941). Garbo quyết định rời khỏi điện ảnh và sống một cuộc sống yên lặng và hầu như cách biệt với thế giới bên ngoài. Năm 1950, Garbo đã được độc giả tạp chí Variety bình chọn là nữ diễn viên xuất sắc nhất trong nửa đầu thế kỷ 20 và bà cũng đã được trao giải Oscar đặc biệt về tài năng diễn xuất vào năm 1954. Sau khi từ bỏ điện ảnh, bà sống ẩn dật, những năm cuối đời, bà sống gần như hoàn toàn tách biệt với thế giới bên ngoài và mất vào ngày 14.04.1990 tại New York, Hoa Kỳ.

THU THỦY thực hiện

17.09

1939: Quân đội Liên Xô tiến vào Đông Ba Lan.
1857: Ngày sinh của Konstantin Eduardovich Tsiolkovsky...

SỰ KIỆN

1908: Nạn nhân đầu tiên của tai nạn máy bay trên thế giới. Đó là trung úy Thomas Selfridge, người có mặt trên chiếc bay do anh em nhà Wright sáng chế trong chuyến bay thử nghiệm. Chiếc máy bay bị rơi, Thomas chết, viên phi công đồng thời là nhà sáng chế Orville Wright bị thương nặng.

1939: Quân đội Liên Xô tiến vào Đông Ba Lan. Theo thỏa thuận với Đức, quân đội Liên Xô tiến vào phía đông Ba Lan nhằm thu hồi các vùng lãnh thổ của Nga trước kia: phía Tây Belarusia và Ukraina đã bị quân đội Ba Lan thôn tính trong cuộc chiến tranh Ba Lan - Nga năm 1920. Chính phủ Ba Lan chạy trốn sang Rumania. Đồng thời, Liên Xô còn ký kết các Hiệp ước tương trợ lẫn nhau với các nước vùng Baltic: Lithuania, Latvia, Estonia, các bên cùng cam kết giúp đỡ lẫn nhau, kể cả về mặt quân sự, quân trong trường hợp bị nước khác tấn công. Liên Xô được thuê một số căn cứ quân sự của các nước này.

1978: Thỏa thuận giữa Ai Cập và Israel tại trại David. Tại trại David, nhà nghỉ của tổng thống Mỹ, sau 13 ngày đàm phán, Tổng thống Ai Cập và Thủ tướng Israel đã ký hai văn kiện, mở đường cho tiến trình hòa bình Trung Đông. Văn kiện thứ nhất là: "Thỏa thuận chung về việc ký kết hòa bình giữa Ai Cập và Israel". Theo thỏa thuận này, việc ký kết hòa bình giữa hai nước sẽ được diễn ra sau đó 3 tháng, khi Israel bắt đầu rút quân ra khỏi bán đảo Sinai; sau đợt rút quân đầu tiên, hai nước sẽ thiết lập quan hệ ngoại giao. Văn kiện thứ hai là: "Kế hoạch hòa bình toàn bộ cho vùng Trung Đông". Theo kế hoạch này, trong vòng 5 năm sẽ thành lập một chính phủ tự trị tại các vùng đất bị Israel chiếm đóng ở Bờ Tây sông Jordan và dải Gaza. Điều đó cũng có nghĩa là Israel phải rút quân khỏi khu vực này và mở những cuộc đàm phán giữa Ai Cập, Israel và đại diện Palestine. Vấn đề Jerusalem chưa được đạt ra giải quyết.

NGÀY SINH

1743: Ngày sinh của Marie Jean Antoine Condorcet, nhà triết học, toán học và lãnh tụ cách mạng tư sản Pháp, người khởi xướng phong trào cải cách giáo dục tại nước Pháp.

Condorcet sinh ngày 17.09.1743 tại Ribemont, Pháp. Sau khi tốt nghiệp đại học tại Paris, Condorcet được bầu vào Viện Hàn lâm Khoa học Pháp năm 1769. Condorcet nổi tiếng với các công trình nghiên cứu về lý thuyết xác suất (1785) và các tác phẩm: Life of Mr. Turgot (1786), Life of Voltaine (1789)...Condorcet tham gia cách mạng tư sản Pháp, được bầu làm chủ tịch Hội đồng lập pháp. Ở cương vị này, Condorcet đã xây dựng đề án nổi tiếng cải tổ hệ thống giáo dục Pháp.

Năm 1793, do bất đồng với khuynh hướng khủng bố bạo lực trong những người cách mạng, Condorcet rút lui khỏi chính quyền và lẩn tránh khỏi Paris. Trong thời gian lẩn tránh, Condocret đã viết tác phẩm quan trọng nhất của đời mình: "Sketch of the Intellectual progress of Mankind", trong đó ông trình bày lý thuyết về các giai đoạn phát triển của loài người và nhấn mạnh vai trò quan trọng của giáo dục ở giai đoạn thơ ấu trong quá trình hình thành nhân cách một con người. Condorcet bị phát hiện và bắt giữ tại làng Clamart, gần Paris. Ông bị giết chết trong nhà tù tại Bourg-la-Reine ngày 29.03.1794.

1783: Ngày sinh của nhà thơ Nguyễn Huy Hổ, tự Cách Như, hiệu Liên Pha. Ông sinh ngày 17.09.1783. Ông là con thứ hai của ông Nguyễn Huy Tự (tác giả truyện thơ "Hoa Tiên") và cháu gọi Nguyễn Du bằng cậu. Từ năm 20 tuổi, ông chán cảnh loạn lạc cuối đời Hậu Lê nên ở ẩn đọc sách, cày ruộng. Đến năm 39 tuổi, vua Minh Mạng triệu dụng ông, bổ làm Linh Đài lang (một chức thuộc toà Khâm Thiên giám chuyên về tiên văn, lịch số). Từ đây ông cũng thường được nhà vua và quan trong triều vời đến làm thuốc chữa bệnh, nổi tiếng danh y, danh sĩ. Ông còn sáng tác văn học. Tác phẩm nổi tiếng của ông là tập truyện thơ "Mai đình mộng ký". Nguyễn Huy Hổ mất ngày 08.10.1841, thọ 58 tuổi.

1857: Ngày sinh của Konstantin Eduardovich Tsiolkovsky, nhà khoa học Nga, người tiên phong trong lĩnh vực nghiên cứu tên lửa và vũ trụ, cha đẻ của ngành hàng không vũ trụ Nga. Tsiolkovsky sinh ngày 17.09.1857 tại Izhevskoye, Nga, trong một gia đình có cha là người gốc Ba Lan và mẹ là người Nga lai Tatar. Tsiolkovsky bị điếc năm 9 tuổi và mất mẹ năm 13 tuổi. Hai sự kiện này đã làm chấn động tâm lý ông và để lại di chứng khiến ông trở thành một người ngại giao tiếp, cô lập với cộng đồng và tự học. Từ rất sớm ông đã quan tâm đến toán học, vật lý học và bắt đầu có những ước mơ về du hành vũ trụ. Từ năm 16 tuổi đến 19 tuổi, ông đến Moscow học toán, hóa học, cơ học và thiên văn học. Năm 1876, kiệt sức vì đói kém và lao động quá nặng nhọc để tự kiếm sống, Tsiolkovsky quay về sống tại Vyatka (nay là Kirov). Tsiolkovsky đã được tuyển chọn làm giáo viên tại Borovsk, lập gia đình và bắt đầu con đường tự nghiên cứu khoa học. Trong suốt thời gian sau đó, ông đã tự mình lần lượt giải quyết các bài toán nan giải trong lĩnh vực chế tạo tên lửa và du hành vũ trụ. Ông đã thiết kế các mô hình máy bay (1894), tàu vũ trụ (1903), nguyên lý cấu trúc tên lửa nhiều tầng và nguyên lý động cơ phản lực (1920).

Các công trình nghiên cứu của ông đã được nhà hóa học Dmitry Ivanovich Mendeleyev động viên rất nhiều. Năm 1918, ông được kết nạp vào Viện Hàn lâm khoa học Xô Viết. Mặc dù gặp nhiều bất hạnh trong cuộc đời riêng, Tsiolkovsky đã vượt qua tất cả để trở thành một nhà khoa học tiên phong, đặt nền tảng cho ngành du hành vũ trụ Nga và thế giới. Những ý tưởng và kết quả nghiên cứu của ông đã được trình bày trong các tác phẩm: "Dreams of Earth and Sky" và "A Rocket in to Cosmic Space". Tsiolkovsky mất ngày 19.09.1935 tại Kaluga, Nga.

THU THỦY thực hiện

16.9

1810: Ngày Độc lập Liên bang Mexico
1745: Ngày sinh của Thống soái Nga Kutuzov
1863: Ngày sinh của Tề Bạch Thạch

SỰ KIỆN

1810: Ngày Độc lập Liên bang Mexico (United Mexican States). Liên bang mexico nằm ở Trung Mỹ, giữa Guatemala và Hoa Kỳ, diện tích: 1.923.040km2, dân số:102.026.691 người (2000); thủ đô: Mexico City. Mixico là thành viên Liên hiệp Quốc, Khối Liên hiệp Vương quốc Anh và các quốc gia độc lập, GDP tính theo đầu người: 4.802 USD.

1974: Thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Afghanistan. Afghanistan ở Nam Á, giữa Iran và Pakistan, diện tích: 652.225km2, dân số: 26.668.251 người (2000), thủ đô: Kabul. Afganistan là một nước nghèo, lệ thuộc nhiều vào nông nghiệp và chăn nuôi. Chiến tranh liên miên khiến cho nền kinh tế kiệt quệ, 1/3 dân số trốn ra nước ngoài, GDP tính theo đầu người: 92,5 USD.

1975: Ngày Độc lập của Cộng hòa Papua New Guinea. Papua New Guinea nằm ở Đông Nam Á, ngay phía Bắc Australia, giữa Indonesia và quần đảo Salomon, diện tích: 451.710km2, dân số: 4.811.939 người (2000), thủ đô: Port Moresby, GDP tính theo đầu người: 744 USD. Papua New Guinea là thành viên Liên Hiệp Quốc, Khối Liên hiệp Vương quốc Anh và các quốc gia độc lập.

NGÀY SINH

1745: Ngày sinh của thống soái lừng danh Nga Mikhain Illarinovich Kutuzov, người đã đánh bại đội quân Napoleon trong cuộc chiến tranh ái quốc năm 1812 của nước Nga và chôn vùi mộng bá chủ thế giới của Napoleon.

Ông sinh ngày 16.09.1745 tại Saint Petersburg. Ông tốt nghiệp trường Dvoryanskaya Artillery School năm 1759, gia nhập quân đội Nga năm 1760, trở thành vị tướng năm 1784 và là thống soái quân đội Nga từ năm 1787. Nhờ chỉ huy của ông, quân đôi Nga đã liên tiếp giành thắng lợi trên khắp các chiến trường, đặc biệt, thắng lợi của quân Nga trong cuộc chiến với Napoleon cho thấy tài năng và nghệ thuật chỉ đạo chiến lược chiến thuật của Kutuzov đã đạt tới trình độ cao. Ông biết sử dụng hình thức cổ điển phòng ngự chiến lược, tạo thế trận để xuất phát tiến công, đồng thời đã sử dụng các hình thức mới để tiến hành phản công, tổng hợp tài tình việc cơ động lực lượng cho trận quyết chiến chiến lược. Trong những năm chiến tranh giữ nước vĩ đại 1941-1945, nhà nước Liên Xô đã lập ra Huân chương Kutuzov. Ông mất ngày 28.09.1813 tại Bunzlau, Đức

1863: Ngày sinh của Tề Bạch Thạch - thiên tài hội họa, một danh nhân văn hoá thế giới.

Ông sinh ngày 22.11.1863 tại tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc. Ông vẽ xuất thần tất cả các loại tranh sơn, thủy, nhân vật, hoa, điểu, thảo. tùng. Ngoài vẽ tranh giỏi ông lại làm thơ hay, khắc dấu triện, ba tài năng đều đạt tới đỉnh cao tuyệt vời. Trọn đời ông đứng về người lao động và hướng thiện, vị tha. Nhiều tranh của ông ca ngợi đất nước, nhân dân, hoà bình, hạnh phúc. Sau ngày ra đời của nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa (1949), ông được phong học hàm Giáo sư danh dự Học viện Mỹ thuật Trung ương, được phong nghệ sĩ nhân dân, đại biểu Quốc hội. Năm 1955, ông được hội đồng hoà bình thế giới trao giải thưởng và công nhận Danh nhân văn hoá thế giới. Ông mất ngày 16.09.1957 tại Bắc Kinh, thọ 94 tuổi.

1893: Ngày sinh của Albert Szent Gyorgyi, nhà hóa sinh học, sinh học phân tử người Mỹ gốc Hungary, người đã phân lập vitamine C, giải Nobel y học sinh lý học năm 1937.

Albert Szent Gyorgyi sinh ngày 16.09.1893 tại Budapest, Hungary. Ông tốt nghiệp ngành Y đại học Budapest năm 1917. Từ năm 1917 - 1930, Szent - Gyorgyi làm việc tại nhiều phòng thí nghiệm và trường đại học tại các nước Czchoslovakia, Đức. Hà Lan, Anh, Hoa Kỳ. Năm 1930 ông trở lại Hungary và giảng dạy tại Đại học Szeged. Sau chiến tranh thế giới II, Szent - Gyorgyi chuyển đến sống và làm việc tại Marine Biological Laboratories tại Massachusetts, Hoa Kỳ. Szent-Gyorgui nổi tiếng với những nghiên cứu liên quan đến quá trình oxy hóa - tạo ra năng lượng trong tế bào và việc ông phân lập thành công Vitamine C đã mở đường cho những nghiên cứu về vitamine và quá trình sản xuất, sử dụng vitamine trong y sinh học.

Ngoài lĩnh vực nghiên cứu khoa học, Szent-Gyorgyi còn nổi tiếng là một nhân cách lớn khi ông đã dũng cảm chống lại chính quyền Hitler và đã được sứ quán Thụy Điển giúp ông thoát khỏi hậu quả giam cầm bởi Gestapo. Szent Gyorgyi cũng là một trong những trí thức đi đầu trong cuộc đấu tranh phản chiến vì Việt Nam trong lòng nước Mỹ những năm 1959 - 1975. Tại Mỹ, Szent - Gyorgyi tiếp tục nghiên cứu về chức năng của cơ và cơ chế phân tử của bệnh ung thư. Ông được trao tặng giải Nobel y học - sinh lý học năm 1937 do những kết quả nghiên cứu xuất sắc của mình. Szent - Gyorgyi mất ngày 22.10.1986 tại Woods Hole, Massachusetts, Hoa Kỳ.

1925: Ngày sinh của B.B King, nhạc sĩ, ca sĩ nhạc Blues người Mỹ, một trong những gương mặt vĩ đại nhất của dòng nhạc Blues Hoa Kỳ và thế giới trong thế kỷ 20.

King sinh ngày 16.09.1925 tại Itta Bena, Mississippi, Hoa Kỳ trong một làng nhỏ thuộc đồng bằng Mississippi - vùng đất được xem là thánh địa của nhạc Blues. Sau khi cha bỏ đi và mẹ mất năm 1934, King phải sống độc lập. Ông tham gia đội đồng ca của nhà thờ và bắt đầu tiếp xúc, yêu thích guitar và nhạc Blues từ rất sớm. Sau khi tự học chơi guitar, chịu ảnh hưởng từ các "đại thụ": Lonnie Johnson, Sonny Boy Williamson, Charlie, Christian... King đến Memphis, Tennessee vào năm 1946. Trong ba năm sau đó, King chơi nhạc trong các câu lạc bộ, ghi đĩa và tham gia các chương trình phát thanh với biệt danh "The Beale Street Blues Boy" về sau rút gọn thành "B.B King". King bắt đầu nổi tiếng năm 1952 với bài hát: "Three O'Clock Blues" đứng đầu bảng xếp hạng Billboard. Sau thành công này, King thành lập ban nhạc riêng và bắt đầu lưu diễn vòng quanh nước Mỹ.

Từ năm 1960 đến 1970, King liên tục thành công, trở thành ông vua của dòng nhạc Blues Hoa Kỳ với các tác phẩm bất hủ như: "The Thrill is Gone" (đã mang về cho King giải Grammy). King được mọi người ngưỡng mộ vì giọng hát khỏe khoắn, kỹ thuật diễn tấu guitar điêu luyện và những biến tấu đặc biệt pha trộn chất nhạc blues và nhạc đồng quê của Hoa Kỳ. Các ngôi sao nhạc rock như: Eric Clapton và Mick Jagger đều thừa nhận chịu ảnh hưởng rất nhiều từ âm nhạc của King. King được Đại học Yale trao tặng bằng tiến sĩ danh dự về âm nhạc năm 1977. King nhận được giải thưởng Grammy về thành tựu trọn đời năm 1988. Năm 1966, ông xuất bản quyển hồi ký: Blues All Around Me đã được người hâm mộ Hoa Kỳ và thế giới nồng nhiệt đón nhận.

THU THỦY thực hiện

15.09

1946: Ngày sinh của Oliver Stone...

SỰ KIỆN

1916: Xe tăng được sử dụng lần đầu tiên. Chín chiếc xe tăng của Anh được đem ra sử dụng trên một chiến tuyến rộng 10 km tại mặt trận Somme, Pháp đã gây cho quân Đức nỗi kinh hoàng. Cho tới thời điểm ấym Anh mới sản xuất và đưa ra mặt trận 49 xe tăng. Nhưng trên đường tới mặt trận, 17 chiếc đã bị hỏng.

1935: Những đạo luật phân biệt chủng tộc của Đức Quốc xã ra đời. Hitler đưa ra trước Hội nghị Đảng Quốc xã tại Nuremberg một số đạo luật mang tính chất phân biệt chủng tộc rõ rệt. Các đạo luật này liên quan đến tư cách công dân Đức và nhằm bảo vệ "dòng máu và danh dự" của người Đức. Theo đó, người Do Thái bị loại trừ khỏi đời sống chính trị ở Đức. Các công dân gốc Do Thái phải rời khỏi nhiều chức vụ tại các cơ quan, xí nghiệp công cũng như tư. Các trường đại học Do Thái bị đóng cửa. Người Do Thái bị săn đuổi và bị tàn sát dã man. Các nhà bác học, các văn nghệ sĩ và giới trí thức phải trốn sang các quốc gia lân cận.

NGÀY SINH

1890: Ngày sinh của Dame Agatha Christie, nhà văn nữ chuyên viết truyện trinh thám người Anh, nổi tiếng như một cây bút hàng đầu thế giới trong thể loại này. Sách của bà đã bán được trên 100 triệu bản và dịch ra hơn 100 thứ tiếng trên thế giới.

Dame Agatha Christie sinh ngày 15.09.1890 tại Torquay, Anh. Christie bắt đầu sáng tác khi làm y tá trong chiến tranh thế giới thứ I. Tiểu thuyết trinh thám đầu tay của bà: The Mysterious Affair at Styles ra đời năm 1920 với nhân vật thám tử nổi tiếng Hercule Poirot – nhân vật sẽ tiếp tục xuất hiện trong hơn 25 tiểu thuyết tiếp theo của Christie. Tác phẩm The Murder of Roger Ackroyd xuất hiện năm 1926 đánh dấu một giai đoạn thành công rực rỡ trong sáng tác của Christie với hơn 75 tiểu thuyết luôn xếp hạng best-seller tại châu Âu và Hoa Kỳ. Năm 1930, sau khi ly dị với người chồng thứ nhất, Chistie kết hôn với nhà khảo cổ học người Anh Max Mallowan. Những chuyến đi cùng chồng đến Iraq, Syria giúp Christie có thêm tư liệu để sáng tác những tiểu thuyết kinh điển như: Death on the Nile, Appointment with Death, Murder in Mesopotamia…Ngoài tiểu thuyết, Christie còn là một nhà viết kịch tài danh với các vở kịch nổi tiếng như: The Mouse Trap - đã lập kỷ lục thế giới về thời gian diễn dài nhất tại một nhà hát (8.862 buổi biểu diễn trong 21 năm tại The Ambassadors Theatre, London). Nhiều tiểu thuyết của bà đã được chuyển thành phim và tiếp tục thành công vang dội như: Murder on the Orient Express, Death on the Nile…Năm 1977, bà cho xuất bản tiểu sử tự thuật. Christie mất ngày 12.01.1976 tại Wallingford, Anh.

1946: Ngày sinh của Oliver Stone, đạo diễn, biên kịch nổi tiếng người Mỹ, tác giả những bộ phim: Platoon, J.F.K, Heaven and Earth, Natural Born Killers…

Oliver Stone sinh ngày 15.09.1946 tại New York, Hoa Kỳ. Ông theo học đại học Yale trong những năm 60 nhưng đã không tốt nghiệp. Stone đến Sài Gòn làm nghề dạy học và sau đó tham gia quân đội Mỹ năm 1967. Năm 1968, Stone bị thương tại chiến trường Việt Nam và xuất ngũ. Trở về Mỹ năm 1968. ông bắt đầu học quay phim tại đại học New York và tốt nghiệp năm 1971. Những bộ phim đầu tay của Stone là: Street Scenes, Seizure. Năm 1978, Stone nhận giải thưởng Oscar cho kịch bản xuất sắc nhất với bộ phim: Midnight Express. Các bộ phim tiếp theo của ông như: The Hand, Scarface, Year of the Dragon… đã khẳng định tài năng của Stone. Năm 1986, bộ phim về chiến tranh Việt Nam: Platoon đã mang đến cho Stone giải Oscar lần thứ 2. Stone tiếp tục nổi tiếng với các bộ phim: Salvador, Wall Street, Born on the Fourth of July…và đã nhận giải thưởng Oscar lần thứ 3. Không dừng lại ở đây, Stone tiếp tục đi sâu vào các đề tài gây tranh luận với các bộ phim: The Door, J.F.K, Heaven and Earth, Natural Born, Killer, Richrd M. Nixon, Any Given Sunday… Stone nổi tiếng là một đạo diễn, nhà viết kịch tài năng với cái nhìn sắc sảo, khả năng biện luận sắc bén và khả năng tiếp cận, phản ánh những vấn đề gai góc nhất trong đời sống văn hóa -chính trị - xã hội Hoa Kỳ.

THU THỦY thực hiện

.Thiên cổ đoạn trường kim nhất tục.
Phiếm Đàm tòng thử kế Thừa sai.