15.10

1826: Ngày mất của bà Châu Thị Vĩnh Tế.

1814: Ngày sinh của Mikhail Lermontov...

SỰ KIỆN

1826: Ngày mất của bà Châu Thị Vĩnh Tế, người có công trong việc đào kênh Vĩnh Tế tại Nam Kỳ thế kỷ XIX. Bà sinh năm 1766, là vợ ông Nguyễn Văn Thoại, một võ quan, một chủ điền lớn. Ông đã thiết kế và tổ chức hàng vạn người đào con kênh lớn ở Nam Kỳ thế kỷ XIX. Riêng kênh Châu Đốc - Hà Tiên dài gần 100km. Nó vừa là sông, tiện cho giao thông vận tải, vừa làm sạch phèn, đưa nước ngọt vào tưới cho một diện tích lớn trồng cấy ở Hà Tiên - Rạch Giá. Vì bà có công tận tụy giúp đỡ ông trong việc xây dựng công trình thuỷ lợi này nên vua Minh Mạng cho lấy tên bà đặt cho kênh Châu Đốc - Hà Tiên là kênh Vĩnh Tế. Năm 1836, nhà vua cho đúc 9 cái đinh lớn đặt ở Huế làm quốc bảo, hình con kênh Vĩnh Tế được chạm vào Cao đỉnh. Sau khi bà Châu Thị Vĩnh Tế và chồng qua đời, nhân dân đã lập miếu thờ ở chân núi Sam, cạnh đường Châu Đốc - Tịnh Biên (nay thuộc tỉnh An Giang) để ghi nhớ công lao của ông bà.

1958: Hội đồng hòa bình thế giới kêu gọi chống vũ khí nguyên tử. Ngày 15.10, Ban thường vụ Hội đồng hòa bình thế giới họp tại Praha(Tiệp Khắc) đã kêu gọi nhân dân toàn thế giới đẩy mạnh cuộc đấu tranh chống thử vũ khí nguyên tử và khinh khí. Bản kêu gọi nêu rõ: toàn thể nhân loại phải lên tiếng đòi ngừng ngay và vĩnh viễn việc thử các loại vũ khí đó và coi đây là bước đầu để tiến tới cấm vũ khí nguyên tử và khinh khí. Cùng ngày, tại nhiều nước trên thế giới cũng đã tổ chức mít tinh khai mạc tháng "đấu tranh chống nguy cơ chiến tranh nguyên tử".

1975: Thành lập Hệ thống kinh tế Mỹ Latinh (SELA). Ngày 15.10, tại thủ đô của Panama, 25 nước Mỹ La tinh đã thỏa thuận thành lập Hệ thống kinh tế Mỹ La tinh (SELA) nhằm đẩy mạnh sự phát triển kinh tế độc lập của khu vực này. Mục tiêu của tổ chức kinh tế Mỹ La tinh là khuyến khích buôn bán và hợp tác kinh tế trong khu vực, tăng cường khai thác những tài nguyên thiên nhiên giàu có, tận dụng vốn kỹ thuật trong các nước và đẩy mạnh công nghiệp hóa. SELA đề ra biện pháp nhằm buộc các công ty tư bản nước ngoài hoạt động sao cho phù hợp với lợi ích dân tộc của các nước Mỹ La tinh.

NGÀY SINH

1726: Ngày sinh của Ngô Thì Sĩ, tự là Thế Lợi, hiệu Ngọ Phong, danh sĩ, sử gia đời Lê Hiến Tông. Ông là thân phụ của chí sĩ Ngô Thì Nhậm, nhạc phụ Phan Huy Ích, ông sinh ngày 15.10.1726, quê ở Thanh Oai, Thanh Trì, Hà Nội. Thời trẻ, ông nổi tiếng thông minh hiếu học. Nhà nghèo, ông có bài văn”Trách bần quỷ văn” được khen ngợi và được truyền tụng nhiều đời. Năm 40 tuổi ông đỗ tiến sĩ, từng làm Đốc đồng ở Thái Nguyên, Hiếu sát sứ ở Thanh Hóa. Trong tiếu nội, các danh sĩ đều quý trọng ông. Văn thơ của ông và các con ông thành một phái học gọi là “Ngô Gia văn phái” rất nổi tiếng đương thời. Các tác phẩm chính của ông là: "Anh ngôn thi tập"; "Ngọ phong văn tập", "Nhị thanh động tập"; "Việc sử tiêu án"; "Hải Dương chí lược"; "Bảo chương hoành mộ"; "Quan lan thập vịnh". Ông mất ngày 22.10.1780 tại Lạng Sơn.

1814: Ngày sinh của Mikhail Lermontov, nhà thơ, nhà văn trữ tình hàng đầu của nước Nga, tác giả cuốn tiểu thuyết nổi tiếng: “A Hero of Our Time”, một trong những nhà văn lớn nhất của văn học Nga.

Lermontov sinh ngày 15.10.1814 tại Moscow, Nga. Do mẹ mất sớm, ông đã lớn lên bên bà tại một vùng quê với thiên nhiên tuyệt đẹp và những ký ức tuổi thơ này đã chi phối mạnh mẽ phong cách sáng tác của ông sau này. Ông có nhiều năng khiếu: Thơ ca, hội hoạ, âm nhạc và sáng tác văn học rất sớm. Lermontov tốt nghiệp đại học quốc gia Moscow và trường quân sự St. Petersbourg . Sau khi tốt nghiệp, Lermontov trở thành sĩ quan quânh đội, nhưng niềm đam mê lớn nhất của ông vẫn là thi ca. Năm 1837, ông trở nên nổi tiếng với tác phẩm: “On the Death of a Poet “ nhân cái chết của nhà thơ Aleksandr Pushkin và là một thông điệp đòi tự do nghệ thuật và chống lại Nga Hoàng. Sau sự kiện này, ông bị lưu đày đến Caucasus. Thoát khỏi lưu đày năm 1838, Lermontov xuất bản tiểu thuyết: “A Hero of Our Time”, một trong những tác phẩm lớn nhất của ông.

Những tác phẩm sau đó của ông bao gồm: The Demon (1839), The Circassian Boy (1840), Spring, A Strange Man… các bài thơ: The Clliff, A Leaf…Thơ, văn, kịch của Lermontov chứa đầy tinh thần bất bình, phản kháng, chống lại chế độ phong kiến chuyên quyền, độc đoán. Lermontov thiết tha với vận mệnh đất nước hướng về nhân dân với niềm tin vào tương lai. Trong 13 năm hoạt động văn học, ông để lại nhiều tác phẩm có giá trị, đưa văn học Nga tiến lên một bước mới, xứng đáng là người kế tục xuất sắc thiên tài Pushkin. Ngày 27.07.1841, ông mất trong một cuộc đấu súng tại Caucasus khi mới 27 tuổi và đang ở giai đoạn nở rộ của tài năng.

1924: Ngày sinh của Lee Iacocca, nhà công nghiệp Mỹ, một trong những giám đốc điều hành được trả lương cao nhất nước Mỹ, nổi tiếng về tài năng quản lý trong việc vực dậy Chrysler Corporation năm 1979.

Lee Iacocca sinh ngày 15.10.1924 tại Allentown, Pennsylvania, Hoa Kỳ trong một gia đình người Ý nhập cư. Ông tốt nghiệp kỹ sư cơ khí và công nghiệp tại đại học Lehigh và Princeton. Năm 1946, ông bắt đầu làm việc cho Ford Motor Company với cương vị kỹ sư tập sự. Từ năm 1953, ông chuyển sang bộ phận kinh doanh, lần lượt phụ trách các địa bàn: Philadelphia, Washington, D.C…Iacocca đã tỏ rõ năng lực kinh doanh của mình, năm 1960, ông được chọn thay thế Robert Mc Namara làm phó chủ tịch công ty Ford. Ở cương vị mới này, Iacocca đã đưa Công ty Ford đến một giai đoạn phát triển rực rỡ với doanh số kỷ lục trên các kiểu xe: Mustang, Mercury Cougan và Lincoln Mark III. Năm 1970, Iacocca được đề bạt vào vị trí chủ tịch tập đoàn Ford.

Năm 1978, ông bị sa thải khỏi vị trí trên do những bất đồng cá nhân với Hennry Ford II. Ngay lập tức, Iacocca được Chryles Corporation, một tập đoàn công nghiệp ô tô đang ở giai đoạn suy thoái thuê làm giám đốc điều hành. Iacocca đã lập được kỳ tích khi vay được một khoản tiền từ chính phủ và bằng những cải tổ quyết liệt, trong vòng 5 năm, ông đã trả hết nợ và đưa Chrysles Corpration trở thành một trong những tập đoàn công nghiệp ô tô hàng đầu của Hoa Kỳ. Ông nghỉ hưu từ năm 1992 nhưng vẫn được xem là một bậc thầy về nghệ thuật kinh doanh - quản lý. Ông là tác giả của hai cuốn sách nổi tiếng: Iacocca an Autobiography (1984) và Talking Straight (1988).

THU THỦY thực hiện

14.10
1918: Đức đề nghị đình chiến.
1946: Thành lập Tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế (ISO).
1873: Ngày sinh của Ray Ewry

SỰ KIỆN

1918: Đức đề nghị đình chiến. Cuối tháng 09.1918, sau những thất bại ở mặt trận phía Tây và trước làn sóng cách mạng trong nước, xu thế muốn chấm dứt chiến tranh đã thắng thế trong giới cầm quyền Đức. Thủ tướng Đức đã đề nghị tổng thống Mỹ làm trung gian cho Đức ký một hiệp ước đình chiến với khối Hiệp ước. Tổng tống Mỹ đưa ra điều kiện tiên quyết để tiến hành đàm phán là Đức phải ngừng ngay lập tức cuộc chiến tranh toàn diện trên biển và thành lập một chính phủ lâm thời thay cho chính phủ Đế chế. Lúc này, cuộc cách mạng ở Đức đang đến gần, chính quyền Đức muốn ký ngay hiệp định đình chiến để rảnh tay đối phó với phong trào cách mạng trong nước. Ngày 14.10.1918, chính phủ mới của Đức được thành lập. Ngay trong đêm hôm đó, thông qua chính phủ Thụy Sĩ, Đức đã gửi điện cho tổng thống Mỹ đề nghị ký hiệp định đình chiến.

1946: Thành lập Tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế (gọi tắt là ISO) với đại diện 25 nước kinh tế phát triển, nhằm đáp ứng các yêu cầu phát triển thương mại, giao lưu quốc tế nói riêng và kinh tế nói chung. Việt Nam là thành viên của tổ chức này từ năm 1977. Mỗi năm, ngày tiêu chuẩn hoá quốc tế có chủ đề riêng. Ở nước ta, cơ quan tiêu chuẩn hoá của Nhà nước được thành lập từ năm 1962. Công tác tiêu chuẩn hoá của Việt Nam đang được cải tiến, đổi mới theo phương hướng hoà nhập, đồng bộ với khu vực Đông Nam Á và thế giới.

1964: Nikita Sergeyevich Khrushchev thôi giữ cương vị lãnh đạo Đảng và Chính phủ Liên Xô. Hội nghị toàn thể Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô ngày 14.10, quyết định Khrushchev thôi giữ các chức vụ Bí thư thứ nhất Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô và Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Liên Xô. Hội nghị đã bầu Leonid Ilich Brezhnev làm Bí thư thứ nhất Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô.

1994: Giải thưởng Nobel hòa bình năm 1994 được trao cho Arafat, Rabin và Peres. Ngày 14.10, tại Oslo, Ủy ban Nobel của Na Uy đã quyết định trao giải thưởng Nobel hòa bình năm 1994 cho ba tác giả Hiệp định hòa bình ký ngày 13.09.1993 giữa Israel và Palestine, đó là: Arafat - Chủ tịch PLO, Rabin - Thủ tướng và Peres - Ngoại trưởng Israel vì những đóng góp của ba ông trong việc giải quyết vấn đề Trung Đông.

NGÀY SINH

1873: Ngày sinh của Ray Ewry, vận động viên điền kinh người Mỹ, nhân vật thể thao huyền thoại: từ một chú bé bại liệt trở thành một vận động viên xuất sắc với 10 huy chương vàng tại các thế vận hội 1900, 1904, 1906 và 1908.

Ewry sinh ngày 14.10.1873 tại Lafayette, Indiana, Hoa Kỳ. Lúc nhỏ, Ewry bị sốt bại liệt và phải ngồi xe lăn với tiên đoán sẽ tàn tật suốt đời. Bằng nghị lực phi thường, Ewry đã kiên trì tập luyện đôi chân, rời xe lăn, tự đi lại được và thi đậu vào trường đại học Purdue. Tại trường đại học, Ewry tiêp tục rèn luyện và tham gia thi đấu các môn điền kinh. Năm 1890, sau khi tốt nghiệp đại học Purdue, Ewry chuyển đến New York và được tuyển vào Câu lạc bộ điền kinh New York, sau đó là đội tuyển Olympics Hoa Kỳ. Tại thế vận hội Paris năm 1990, Ewry đã lập kỳ tích đạt 3 huy chương vàng cho 3 môn nhảy cao, nhảy xa và nhảy 3 bước trong cùng một ngày. Ewry tiếp tục đoạt 7 huy chương vàng điền kinh tại các kỳ Thế vận hội 1904, 1906 và 1908. Sau khi không thành công ở thế vận hội 1912, Ewry rút lui khỏi hoạt động điền kinh và làm nghề kỹ sư cho đến cuối đời. Ewry mãi mãi được xem là biểu tượng của nghị lực và là một nhân vật huyền thoại của điền kinh Mỹ. Ông mất ngày 29.9.1937 tại Douglaston, Long Island, Hoa Kỳ.

1894: Ngày sinh của Edward Estlin Cummings, nhà thơ, họa sĩ người Mỹ, một trong những nhà thơ cách tân nổi tiếng nhất của văn học Mỹ thế kỷ 20.

Cummings sinh ngày 14.10.1894 tại Cambridge, Massachusetts, Hoa Kỳ. Ông tốt nghiệp đại học Harvard năm 1915. Trong thời gian Thế chiến I (1914-1918), ông là tài xế lái xe cứu thương tại Pháp. Chiến tranh kết thúc, Cummings theo học mỹ thuật tại Paris và bắt đầu sáng tác. Năm 1923, Cummings cho ra đời tập thơ đầu tay: "Tulips and Chimneys". Từ năm 1920 đến 1930, Cummings di chuyển giữa Pháp và Mỹ, sau đó, ông định cư tại New York.

Cummings nổi tiếng là một nhà thơ với những sáng tạo cách tân độc đáo về hình thức thể hiện, ngôn ngữ và nhịp điệu thơ. Về nội dung, ông là người đã bắt chiếc cầu nối giữa nước Mỹ truyền thống và nước Mỹ thời hiện đại với những vấn đề của tình yêu, của đời sống công nghiệp và đô thị. Ông làm thơ với nhịp điệu, tiết tấu của nhạc jazz và tiếng lóng. Những sáng tác chính của ông bao gồm: XLI Poems (1925); Hims (1927); CIOPW (1931)- tập truyện tranh có tên gọi từ 5 loại vật liệu thể hiện: Charcoal, Ink, Oil, Pencil và Watercolor; Eimi (19330; Collected Poems (1938); Complete Poems (1904 -1962). Phong cách sáng tác của ông đã ảnh hưởng chi phối tới nhiều thế hệ thơ Hoa Kỳ 20. Cummings mất ngày 03.09.1962 tại North Conway (Hoa Kỳ).

THU THỦY

13.10

1939: Ngày mất của nhà văn Vũ Trọng Phụng.
1988: Ngày mất của nhà thơ Quang Dũng.
1925: Ngày sinh của Margaret Hilda Thatcher...

SỰ KIỆN

1939: Ngày mất của nhà văn Vũ Trọng Phụng. Ông sinh năm 1912, quê Hưng Yên, nhưng cả cuộc đời gắn bó với Hà Nội. Ông nổi tiếng với các phóng sự: "Cạm bẫy người", "Kỹ nghệ lấy Tây", "Cơm thầy cơm cô", "Lục xì"... Từ năm 1935, ông cho xuất bản một loạt tiểu thuyết và truyện dài như: "Giông tố", "Số đỏ", "Vỡ đê", "Làm đĩ"... Vũ Trọng Phụng đả kích cay độc thói đua đòi văn minh rởm, lố lăng, phơi trần bộ mặt xã hội thực dân nửa phong kiến đương thời với những tên tư sản đểu cáng cùng với chính sách bần cùng hoá người lao động và nông dân. Tuy nhiên, bên cạnh giá trị hiện thực phê phán tác phẩm của ông đôi lúc sa vào tự nhiên chủ nghĩa. 28 tuổi đời, 10 tuổi văn, nhà văn Vũ Trọng Phụng đã để lại số lượng tác phẩm đáng kể.

1988: Ngày mất của nhà thơ Quang Dũng. Ông tên thật là Bùi Đình Diệm, sinh năm 1921, người làng Phượng Trì, huyện Đan Phượng, tỉnh Hà Tây. Ông qua đời ngày 13.10.1988 tại Hà Nội. Ông là một nghệ sĩ tài năng: làm thơ, viết văn, vẽ tranh, sáng tác nhạc. Nhưng trước hết Quang Dũng là một nhà thơ, một hồn thơ trung hậu, yêu tha thiết quê hương, đất nước. Trong thơ của ông có cái tôi hào hoa, thanh lịch, giàu chất lãng mạn, có khả năng cảm nhận và diễn tả một cách tinh tế vẻ đẹp thiên nhiên và tình người, đồng thời lại rất hồn nhiên, bình dị, chân thật. Các tác phẩm chính của ông gồm có: "Một chặng đường:", "Cao Bắc", "Gương mặt hồ Tây", "Hoa lại vàng tháng Chạp", "Nhà đồi", "Phiên chợ Bắc Hà", "Mùa chim ngói dưới chân núi Ba Vì", "Mây đầu ô". Bài thơ "Tây Tiến" của Quang Dũng rất nổi tiếng và được nhiều người yêu thích đến thuộc lòng.

1999: Thượng viện Mỹ bác bỏ Hiệp ước cấm thử vũ khí hạt nhân toàn diện. Trong cuộc bỏ phiếu ngày 13.03, với số phiếu 48/51, Thượng viện Mỹ đã bác bỏ Hiệp ước cấm thử vũ khí hạt nhân toàn diện mà Mỹ đã tham gia soạn thảo năm 1996. Đây là lần thứ 2 Thượng viện Mỹ bác bỏ một Hiệp ước quốc tế quan trọng (lần trước vào năm 1919, Thượng viện Mỹ bác bỏ Hiệp ước Versailles). Quyết định này cản trở tiến trình giải trừ quân bị và không phổ biến vũ khí hạt nhân trên toàn cầu.

NGÀY SINH

1909: Ngày sinh của Herblock (tên đầy đủ: Herbert Lawrence Block), nhà báo, họa sĩ biếm họa người Mỹ, được đánh giá là một trong những cây bút biếm họa xuất sắc nhất của báo chí Mỹ, người ba lần đoạt giải thưởng báo chí Pulitzer.

Herblock sinh ngày 13.10.1909 tại Chicago, Hoa Kỳ. Ông bắt đầu vẽ tranh biếm họa từ năm 1929 trên báo “Chicago Daily News”. Từ năm 1933 - 1943, ông làm việc cho “The Newspaper Enterprise Association" (NEA). Ông bắt đầu làm việc cho “The Wasington Post” vào năm 1946. Herbolck nổi tiếng là một cây bút biếm họa thông minh, sắc sảo, những bức biếm họa của ông có sức lan tỏa rộng lớn và tác động vô cùng mạnh mẽ. Một số hình ảnh do ông sáng tác đã trở thành biểu tượng về sau cho nhân vật mà ông châm biếm như một bức “chân dung”như: Thượng nghị sĩ Mc. Carthy, tổng thống Mỹ Richard Nixon…Herblock là tác giả của các quyển sách: Herblock Book (1952), Herblock on All Fronts (1980) và quyển tự truyện “Herblock: A Cartoonist’s Life” (1993). Ông đã 3 lần đoạt giải thưởng báo chí vào các năm: 1942, 1954, 1979 và Huy chương Độc lập của Tổng thống Hoa Kỳ vào năm 1994. Ông mất ngày 07.10.2001 tại Wasington, Ho

1925: Ngày sinh của Margaret Hilda Thatcher, nữ chính khách, nữ Thủ tướng đầu tiên của nước Anh (1979 -1990), nổi tiếng với biệt danh là “bà đầm thép”.

Thatcher sinh ngày 13.10.1925 tại Grantham, Anh, trong một gia đình có truyền thống hoạt động chính trị. Bà tốt nghiệp ngành Hóa đại học Oxford và làm việc như một chuyên viên nghiên cứu trong lĩnh vực hóa học từ năm 1947 đến 1951. Năm 1953, sau khi học thêm Luật, bà chuyển sang hành nghề luật sư và tham gia Đảng Bảo thủ Anh, được bầu vào Quốc hội Anh năm 1959. Từ năm 1970 đến 1974, bà là Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Khoa học Anh và đã có nhiều chính sách gây tranh cãi. Năm 1975, bà được bầu vào cương vị lãnh đạo cao nhất của Đảng Bảo thủ. Bốn năm sau, bà đã đưa Đảng Bảo thủ Anh đến thắng lợi vẻ vang và trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên trong lịch sử nước Anh. Ở cương vị Thủ tướng, bà đã thực hiện những cải cách mạnh mẽ, vực dậy nền kinh tế Anh và làm thay đổi vai trò của chính phủ trong quá trình điều hành kinh tế. Thatcher còn nổi tiếng với cuộc chiến với Argentina tại quần đảo Malvinas (1982) và những chủ trương cắt giảm các chương trình xã hội của Đảng Lao động, tư nhân hóa các lĩnh vực: giáo dục, nhà ở, chăm sóc sức khỏe…

Thatcher đã tiếp tục tái đắc cử cương vị Thủ tướng nước Anh trong các kỳ bầu cử 1983, 1987 và trở thành Thủ tướng đầu tiên trong lịch sử nước Anh giữ cương vị này trong 3 nhiệm kỳ liên tiếp. Thatcher cũng bị phê phán về tỷ lệ thất nghiệp gia tăng, các chủ trương cắt giảm phúc lợi xã hội và vấn đề hội nhập vào Cộng đồng châu Âu… Tuy nhiên, cả phe ủng hộ lẫn phe đối lập đều thừa nhận bà là một nữ chính khách thông minh, bản lĩnh và đầy nghị lực. Tháng 11.1990, Thatcher từ chức Thủ tướng và John Major trở thành người kế tục cương vị Thủ tướng của bà.

THU THỦY thực hiện

12.10

Quốc khánh Vương quốc Tây Ban Nha.
1935: Ngày sinh của Luciano Pavarotti...

SỰ KIỆN

Quốc khánh Vương quốc Tây Ban Nha (Spain). Vương quốc Tây Ban Nha ở Tây Nam châu Âu, giáp giới Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải, giữa Bồ Đào Nha và Pháp; diện tích: 499.400km2; dân số: 39.208.236 người (2000); thủ đô: Madrid; GDP tính theo đầu người: 14.198 USD. Tây Ban Nha là thành viên Liên Hiệp Quốc, Khối Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương, Cộng đồng châu Âu.

1924: Ngày mất của nhà văn Pháp Anatole France. Ông sinh năm 1844 tại Paris. Năm 1921, ông được giải thưởng Nobel. Ông nổi tiếng với các tác phẩm: "The Crime of Sylvestre Bonnard", “Penquin Island “,The Life of Joan of Arc" … và nhiều truyện ngắn khác. Văn phong của Anatole France trong sáng tuyệt vời, nhẹ nhàng và nên thơ, nhiều nhạc điệu, sâu sắc và giễu cợt, biểu lộ một tâm hồn yêu con người thắm thiết.

1964: tàu vũ trụ "Rạng Đông 1" (Voskhod 1) của Liên Xô đưa kỹ sư V.M Komarov, nhà nghiên cứu Fiotistov và bác sĩ Yegorov bay vào vũ trụ. Lần đầu tiên các nhà bác học và bác sĩ trực tiếp nghiên cứu khoảng không vũ trụ.

1939: Các cuộc hội đàm giữa Liên Xô và Phần Lan. Thời kỳ này, tình hình trên tuyến biên giới Liên Xô - Phần Lan rất căng thẳng. Các nước đế quốc từ lâu đã muốn sử dụng Phần Lan vào mục đích chống Liên Xô. Mặt khác, những lực lượng phản động Phần Lan lại muốn dựa vào các nước đế quốc để mặc cả về lãnh thổ về lãnh thổ với với Liên Xô. Thành phố Leningrad chỉ cách biên giới 32km. Để bảo đảm an ninh vùng biên giới quan trọng này, Liên Xô đề nghị đàm phán với Phần Lan. Ngày 12.10.1939, cuộc đàm phán bắt đầu. Liên Xô đề nghị chuyển dịch biên giới Liên Xô - Phần Lan lên phía Bắc. Đổi lại, Liên Xô sẽ đền bù cho Phần Lan một phần đất rộng gấp đôi phần đất Phần Lan bị mất. Chính phủ Phần Lan không chấp nhận đề nghị này, hủy bỏ cuộc đàm phán và chuẩn bị chiến tranh chống Liên Xô.

1995: Thỏa thuận ngừng bắn ở Bosnia. Ngày 05.10, tổng thống Mỹ B. Clinton thông báo rằng các bên tham chiến tại Bosnia - Herzegovina đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn bắt đầu từ ngày 10.10.1995. Ngày 6.10, các bên tham chiếm ở Bosnia cùng với đại diện 8 nước phương Tây và Nga đã soạn thảo các thảo các kế hoạch tái thiết Bosnia sau chiến tranh. Ngày 11.10, đại diện chính phủ Hồi giáo ở Bosnia và cộng đồng người Serbia ở nước này đã ký văn bản cam kết thực hiện thỏa thuận ngừng bắn trên toàn bộ lãnh thổ vào lúc 0 giờ ngày 12.10 (giờ địa phương).

NGÀY SINH

1896: Ngày sinh của Eugenio Montale, nhà thơ, nhà báo, dịch giả người Ý, một trong những nhà thơ lớn của nền văn học Ý thế kỷ 20, giải Nobel văn học năm 1975.

Montale sinh ngày 12.10.1896 tại Genoa, Ý. Thời sinh viên, Montale theo học trường nhạc để trở thành ca sĩ opera. Sau khi phục vụ quân đội trong chiến tranh thế giới I, Monte tiếp tục học nhạc và bắt đầu tham gia sáng tác, làm báo… Ông là người đồng sáng lập tạp chí văn học: “First Time” (1922) đồng thời là một cây bút phê bình và dịch thơ cho báo “The Literary Fair”, làm biên tập viên văn học và âm nhạc cho nhật báo: “Evening Courier” tại Milan… Tập thơ đầu tay của Motale với chủ đề nỗi buồn hậu chiến ra đời năm 1925 với tựa đề: “Cuttlefish Bones “. Những năm tiếp theo, Montale cho ra đời hàng loạt tác phẩm như: “The House of the Customs Officer and Other Poems”, “The Occasions”, “The Storm and Other Poems”, “Harmony and Pastels”… Đặc biệt là tập thơ tình: “ Xenia” (1966) tưởng nhớ người vợ đã qua đời của ông đã được giới phê bình khen ngợi và khẳng định vị trí hàng đầu của các sáng tác của Montale trong nền thơ hiện đại Ý. Ngoài sáng tác, Montale còn là một dịch giả nổi tiếng đã chuyển ngữ các tác phẩm thơ của Shakespeare, Eliot, O’Neill… sang tiếng Ý. Montale thường được xem là đại diện của trường phái biểu tượng Ý, tương đương với các nhà thơ Pháp như: Arthur Rimbaub, Paul Valéry… Montale được trao tặng giải Nobel văn học năm 1975. Ông mất ngày 12.12.1981 tại Milan, Ý.

1935: Ngày sinh của Luciano Pavarotti, ca sĩ opera giọng tenor người Ý, cùng với Placido Domingo và José Carreras được xem là 1 trong 3 giọng tenor nổi tiếng nhất thế giới hiện nay.

Pavarotti sinh ngày 12.10.1935 tại Modena, Ý. Ông có một tuổi thơ nghèo khổ và vất vả. Sau nhiều năm học hát và biểu diễn trong các sân khấu không chuyên nghiệp, năm 1965, ông xuất hiện trong vở opera đầu tiên mang tính chuyên nghiệp trong vai Rodolfo (vở La Bohème). Năm 1965, ông biểu diễn tại Covent Garden, London và bắt đầu được chú ý trên thế giới. Torng 20 năm tiếp theo sau đó, ông thường xuyên xuất hiện trên các sân khấu opera nổi tiếng như: La Scala (Milan), Metropolitan Opera (New York) và nhiều sân khấu nổi tiếng khác trên thế giới. Ông thực sự là một ngôi sao opera với chất giọng tenor thiên phú và tiếng hát đầy uy lực. Năm 1990, cùng với Placino Domango, José Carreras, Pavarotti đã thực hiện đêm diễn của “Three Tenors” tại Rome. Đĩa ghi âm buổi biểu diễn này đã được trao giải Grammy âm nhạc năm 1991. Năm 1994, album:”Three tenors” ghi âm tại Los Angeles đã trở thành đĩa nhạc classical phát hành với số lượng kỷ lục của mọi thời đại. Pavarotti còn nổi tiếng với các duet (song ca) cùng các ngôi sao nhạc rock như: Bryan Adams, Sting, Bono… Pavarotti đã xuất bản 2 cuốn hồi ký: “Pavarotti: My Own Story" (1981) và Pavarotti: My World (1995)…

11.10

1889: Ngày mất của James Prescott Joule.

SỰ KIỆN

1889: Ngày mất của James Prescott Joule, nhà vật lý nổi tiếng người Anh, người đã dùng thực nghiệm để tìm ra luật bảo toàn và chuyển hoá năng lượng. Ông sinh năm 1818 qua đời ngày 11.10.1889. Joule đã cùng với các nhà bác học Nga Lenze tìm ra định luật xác định tác dụng nhiệt của dòng điện. Người ta đã lấy tên ông Joule đặt cho đơn vị công (Ký hiệu là J).

1931: Hitler gặp gỡ các trùm phát xít Đức. Ngày 11.10, tại Gasburg - Đức, Hitler đã có cuộc gặp gỡ với các trùm tài phiệt, tướng lĩnh, các hoàng thân Đức ủng hộ phe phát xít. Tại cuộc gặp, giới phản động Đức đã thiết lập liên minh giữa Hitler với giới tướng lĩnh và địa chủ để chuẩn bị kế hoạch bàn giao chính quyền vào tay phát xít. Trên cơ sở của liên minh này, tổ chức "Mặt trận Gasburg" được thành lập, Hitler thay mặt mặt trận đòi chính phủ phải từ chức và chuyển giao quyền lực cho phe phái của ông ta. Ngày 27.01.1932, trong cuộc họp bí mật tại Dusseldorf với sự tham gia của 300 đại biểu đại tư bản tài chính - công nghiệp Đức, Hitler đã trình bày cương lĩnh của đảng phát xít và hứa với giới độc quyền rằng sẽ "nhổ tận gốc rễ chủ nghĩa Marx ở nước Đức". Các thế lực tư bản độc quyền quyết định tăng cường ủng hộ về tài chính cho Hitler và các lực lượng Quốc xã.

1971: Thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Thụy Sĩ. Thụy Sĩ nằm ở Trung Âu, giữa Pháp và Áo, diện tích: 41.285km2; dân số 7.288.715 người (2000); thủ đô: Bern. Nền kinh tế Thụy Sĩ là một torng những nền kinh tế thịnh vượng và ổn định nhất thế giới. Dù ít có tài nguyên thiên nhiên, nhưng vẻ đẹp của phong cảnh Thụy Sĩ đã làm cho nó trở thành quốc gia hàng đầu thế giới về ngành du lịch, GDP tính theo đầu người của Thụy Sĩ: 35.175,5 USD.

1986: Cuộc gặp gỡ giữa R.Reagan và M.X.Gorbachev. Trong hai ngày, 11 và 12.10, tại Reykjavik (Iceland) tổng thống Hoa Kỳ R. Reagan và tổng bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô M. X. Gorbachev đã có cuộc gặp gỡ lịch sử.Hai bên đã thảo luận các vấn đề về kiểm soát vũ khí, giải trừ quân bị, các mối quan hệ khu vực và quan hệ song phương.

1991: Hội đồng nhà nước Liên Xô giải tán KGB (Ủy ban an ninh quốc gia). Với lý do ban lãnh đạo KGB tích cực tham gia vào cuộc đảo chính tháng 8.1991, tổng thống Liên Xô Gorbachev đã giải tán ban lãnh đạo cơ quan này và ra lệnh chuyển những đơn vị chiến đấu của nó sang Bộ Quốc phòng. Ngày 11.10, Hội đống Nhà nước Liên Xô quyết định giải tán KGB. Ngày 24.10, ba cơ quan mới được thành lập để thay thế hoạt động của KGB: Cơ quan An ninh, Cơ quan tình báo trung ương và Ủy ban giám sát biên giới quốc gia. Được Felik Emundovich Zerzhinsky thành lập ngày 27.12.1917 với tên gọi: Ủy ban đặc biệt (Cheka), năm 1922, cơ quan này đổi tên thành Cục Chính trị nhà nước và từ năm 1954 mang tên Ủy ban an ninh Quốc gia (KGB). Trong suốt 84 năm tồn tại của mình, KGB thực sự là một công cụ đầy hiệu quả của chính quyền Xô Viết. Cùng với việc cấm Đảng Cộng sản Liên Xô hoạt động, việc giải tán KGB là một trong những bước đi của những lực lượng mệnh danh là "cải cách" nhằm dỡ bỏ những cơ cấu Liên bang.

NGÀY SINH

1885: ngày sinh của Francois Mauriac, nhà văn, nhà thơ, nhà viết kịch và phê bình tiểu luận người Pháp, giải Nobel văn học năm 1952, được đánh giá là một trong những nhà văn lớn nhất của văn học Pháp sau Marcel Proust.

Mauriac sinh ngày 11.10.1885 tại Bordeaux, Pháp. Ông tốt nghiệp đại học Bordeaux và từ năm 1906, ông bắt đầu tập trung sáng tác. Tác phẩm đầu tay của ông là tập thơ: "Joined Hands". Sau các tiểu thuyết: Young man in Chains, The Stuff of Youth... tác phẩm: "The Kiss to the Leper"đã khẳng định đẳng cấp và khuynh hướng sáng tác của Mauriac. Ông xứng đáng là một nhà văn lớn của nước Pháp trong cuộc đấu tranh chống cái ác thường trực trong những góc tối của nội tâm con người và sự cứu rỗi của niềm tin tôn giáo. Với định hướng này, Mariac đã gặt hái nhiều thành công với các tác phẩm: The Desert of Love, Thérèse, Vipers Tangle... Năm 1933, Mauriac được bầu vào Viện Hàn lâm Pháp. Trong thời gian chiến tranh thế giới II, Mauriac đã đứng về phía nhân dân chống lại chủ nghĩa phát xít. Sau chiến tranh, Mauriac quan tâm hơn đến chính trị với tác phẩm: "De Gaulle". Ngoài tiểu thuyết, Mauriac còn là tác giả của các vở kịch nổi tiếng: Asmodée, The Poorly Loved... và các tập phê bình tiểu luận: The Novelist and His Chractert, God and Mammon... Mauriac đã được trao tặng giải Nobel văn học năm 1952. Ông mất ngày 01.12.1970 tại Paris, Pháp.

1918: Ngày sinh của Jerome Robbins, diễn viên, biên đạo múa người Mỹ, một trong những biên đạo múa sáng tạo và tài năng nhất của thế kỷ 20. Ông nổi tiếng với khả năng cách tân trong nghệ thuật múa và đã lập nên riêng một trường phái Ballet hiện đại cùng sự chiếm lĩnh sân khấu Broadway và Holywood của loại hình này.

Robbins sinh ngày 11.10.1918 tại New York trong một gia đình người Nga gốc Do Thái. Ông học ngành hóa tại đại học New York nhưng đã bỏ dở việc học để trở thành một vũ công từ năm 1936. Năm 1940, ông gia nhập nhà hát ballet (The Ballet Theater) và nhanh chóng trở thành một gương mặt chính của nhà hát này. Năm 1944, Robbins tiếp tục tỏa sáng trong vai trò một diễn viên và biên đạo múa tại New York City Ballet với các vở ballet: Interplay, Facsimile, the Cage, The Concert... Robbins cũng liên tục thành công trên sân khấu Broaway với các vở ballet: Billion, Dollar Baby, High Button Shoes, , Call me Madam, The Pajama Game, Peter Pan... Năm 1957 đánh dấu một đỉnh cao trên con đường sự nghiệp của Robbins với vở ballet hiện đại: "West Side Story" do ông biên đạo và dàn dựng. Vở diễn đã chứng minh tài năng sáng tạo và cách tân trong nghệ thuật ballet của Robbins và mang lại cho ông một giải Tony năm 1958 Oscar cho bản phim của vở ballet này vào năm 1961. Từ vở múa: "Fiddler on the Roof" năm 1964, Robbins chuyển hướng sang dòng ballet cổ điển với các vở múa như: Dance at a Gathering, Requiem Canticles, Glass Pieces, Brandenburg... Robbins được đánh giá là một diễn viên múa tài năng, một biênđạo múa đầy sáng tạo, một nhà tổ chức và sư phạm giỏi, người đã có công xây dựng và phát triển nghệ thuật ballet cổ điển và hiện đại của Hoa Kỳ. Ông mất ngày 29.07.1998 tại New York.

10.10

1970: Ngày quốc khánh nước Cộng hòa Fiji.
1980: Động đất lớn tạI El – Asnam (Algeria).
1861: Ngày sinh của Fridtjof Nansen.

SỰ KIỆN

1939: Các nghị sĩ Cộng sản Pháp bị bắt giam. Ngày 10.10.1939, 14 nghị sĩ cộng sản Pháp đã bị bắt giam. Một số khác như: Duclos, Peri, Tillon, Thorez và Munmousseau đã trốn thoát. Sau khi hiệp ước Đức – Liên Xô được ký ngày 25.08.1939 thì báo Humainité của Đảng cộng sản Pháp bị tịch thu vì có hại cho quốc phòng. Ngày 20.09.1939 do sắc luật của chính phủ Pháp, Đảng cộng sản Pháp bị giải tán. Dưới hình thức là nhóm Công nông, Đảng Cộng sản Pháp vẫn cố gắng hoạt động. Đầu tháng 10, Arthur Ramette cho phổ biến lá thư đòi phải có cuộc tranh luận công khai ở nghị viện về việc giải tán Đảng cộng sản Pháp.

1952: Charlie Chaplin trình chiếu phim Limelight. Ngày 10.10.1952,lần đầu tiên Charlie Chaplin đã cho trình chiếu cuốn phim dài ở London. Phim này tên là Limelight. Phim của Charlie Chaplin đã làm cho khán giả xúc động, ngậm ngùi. Dưới lớp son phấn hóa trang, những nếp nhăn của Chaplin tài hoa đã thành những nếp nhăn của chàng hề nghiện rượu. Anh hề này chán đời, uống rượu để quên vì anh đã hết thời. Nhạc trong phim của Claire Bloom được nghệ sĩ dương cầm Buster Keaton trình diễn, đã làm cho phim Limelight trở nên thống thiết khó quên.

Lần thứ nhất: Vào ngày 21.01.1258, 8.000 quân Nguyên Mông tràn xuống chiếm Thăng Long. Triều đình nhà Trần phải cho quân rút ra ngoài. Sau đó, chờ đợi thời cơ, chọn trận quyết chiến với giặc ở Đông Bộ Đầu. Ngày 29.01.1258, thủ đô được giải phóng.

Lần thứ hai: Ngày 19.02.1285, 50 vạn quân Nguyên ào ạt đánh vào lãnh thổ nước ta, chiếm Thăng Long. Nhà Trần sau khi rút quân ra khỏi thành, đã tiến đánh Tây Đô. Ngày 09.06, thủ đô được giải phóng.

Lần thứ ba: Năm 1288, 10 vạn quân Nguyên tiến vào chiếm Thăng Long. Quân và dân ta với truyền thống chiến thắng Bạch Đằng lịch sử ngày 09.04.1288, đã buộc giặt phải rút chạy ra khỏi bờ cõi. Thủ đô được giải phóng.

Lần thứ tư: Tháng 01.1407, giặc Minh chiếm kinh thành, đổi tên là thành Đông Quan. Chiến thắng Chi Lăng của quân và dân ta năm 1427 buộc giặt rút quân. Vào 03.01.1428, thủ đô được giải phóng.

Lần thứ năm: Ngày 17.12.1788, giặc Mãn Thanh chiếm đóng Hà Nội. Người anh hùng áo vải cờ đào Quang Trung-Nguyễn Huệ đã giải phóng Hà Nội chỉ sau 45 ngày với những trận đánh ác liệt khiến cho lũ giặc cướp nước phải nhớ đời rằng : “Nước Nam anh hùng là nước có chủ”.

Lần thứ sáu: Ngày 20.11.1873, Pháp chiếm Hà Nội lần thứ nhất. Ngày 09.03.1945, Nhật đảo chính Pháp. .

Lần thứ bảy: Ngày 19.12.1946, Pháp tái chiếm Hà Nội.

1970: Ngày quốc khánh nước Cộng hòa Fiji. Cộng hòa Fiji là một quốc gia thuộc quần đảo Melanesia, thuộc châu Đại Dương. Diện tích quốc gia này là 18,270 km2, dân số khoảng 880,874 người (thống kê năm 2004), thủ đô là Suva.

Cách nay khoảng 3500 năm, người Melanesia đến định cư ở hòn đảo Fiji. Năm 1643, nhà thám hiểm Đan Mạch Abel Tasman là người châu âu đầu tiên đặt chân lên hòn đảo Fiji. Trong thời kỳ xung đột liên tiếp xảy ra, thủ lĩnh Cakobau nắm quyền kiểm soát toàn bộ phía Tây hòn đảo này. Năm 1874, Cakobau nhượng Fiji cho Anh. Năm 1970, Fiji trở thành quốc gia độc lập.Nền kinh tế của nước này chủ yếu là nộng nghiệp, xuất khẩu đường và du lịch là những nguồn thu ngoại tệ chính. GDP tính theo đầu người là $5,800 USD

1979: Báo Canard Enchainé châm chọc điện Elysée. Báo châm biếm Le Canard Enchainé thường hay châm chích các chính trị gia ở Pháp. Kỳ báo sáng ngày 10.10.1979 đưa tin Tổng thống Valery Giscard d’Estaing đã được Bokassa biếu kim cương và tài liệu lưu trữ của Trung Phi đã chuyển tới tòa Đại sứ Pháp ở Bangui. Elysée cho biết Tổng thống sẽ lên đài truyền hình cải chính dứt khoát về vụ bỉ ổi này

1980: Động đất lớn tạI El – Asnam (Algeria). Đây là lần thứ hai trong một phần tư thế kỷ 20, thành phố El-Asnam (đã bị tàn phá năm 1954) lại bị động đất dữ dội. Trận động đất 7,5o Richter, gây ra 80% thiệt hại. Trận động đất thứ nhất xảy ra lúc 13 giờ 30 phút ngày 10.10.1980. Đến 16 giờ 40 phút cùng ngày lại có trận động đất thứ hai làm cho dân chúng càng hoảng sợ. Tổng cộng có 3000 người chết. Thế giới đã quyên góp cứu trợ và một phái đoàn Pháp cũng tới để xem xét về vết nứt ở đất để có thể đoán trước những trận động đất khác.

NGÀY SINH

1813: Ngày sinh Giuseppe Verdi, nhạc sĩ chuyên viết nhạc kịch nổi tiếng người Italy. Giuseppe Verdi sinh ngày 10.10.1813 ở Le Roncole trong một gia đình nghèo, bố là chủ quán ăn nhỏ, mẹ làm nghề kéo sợi. Từ nhỏ, Verdi đã ham mê âm nhạc nhưng không được học có hệ thống. Năm 12 tuổi ông được cha gửi ra thành phố để giúp việc cho một tiệm buôn và nhờ đó ông được học thêm âm nhạc. Thời gian sau đó, ông được gởi đến Milan theo học các lớp tư về tấu khúc, piano, organ và chỉ huy.

Năm 1838 vở nhạc kịch đầu tiên của Verdi là "Oberto, Conte di San Bonifacio" được dựng ở Milan. Mùa thu 1840 Verdi bắt tay vào viết vở nhạc "Nabucco". Nhờ tác phẩm này Verdi trở thành nhạc sĩ nổi tiếng ở Italy. Sau Cách Mạng 1848-1849 ở châu Âu, Verdi thay đổi lối suy nghĩ, thay đổi bút pháp theo Chủ nghĩa hiện thực trong sáng tác và đạt được đỉnh cao. Ông qua đời ngày 27.01.1901.

Ông là nhạc sĩ Italy chuyên viết nhạc kịch, ông đi theo con đường chủ nghĩa hiện thực. Sau khi Napoleon thấtt bại, châu Âu bị xâu xé và nước Ý bị chia cắt thành nhiều vùng khác nhau, phong trào giải phóng dân tộc lên cao. Nhà hát kịch trở thành là địa điểm để tập họp đấu tranh, bàn bạc vận mệnh đất nước. Thế kỷ 18-19, Nhạc kịch Ý đi vào khủng hoảng và Verdi xuất hiện. Người ta mệnh danh cho ông là nhạc sĩ cách mạng của Ý.
Những tác phẩm chính của ông: Oberto (1838), Nabucco (1842), Un Giorno di Regno và nhiều tác phẩm khác…

1861: Ngày sinh của Fridtjof Nansen, nhà thám hiểm, khoa học gia và là chính trị gia quốc tế người Na Uy, giải Nobel hòa bình năm 1922 . Ông sinh ngày 10.10.1861, tại Store Froen, gần Kristiania, Na Uy. Cha ông là một luật sư thành công, một người sùng đạo và có quan niệm rõ ràng về bổn phận cá nhân và các nguyên tắc đạo đức. Mẹ ông là một phụ nữ cứng cỏi, khỏe mạnh và ham thích thế thao và chính bà đã khuyến khích những người con của mình tham gia các môn thể thao ngoài trời, tích cực tập luyện để ràn luyện bản thân. Và nhờ đó năng lực thể thao của Nansen đã góp một phần quan trọng trong sự nghiệp của ông.Ông từng là một chuyên gia trong lĩnh vực trượt băng, nhào lộn và bơi lội, trượt tuyết.

Năm 1880, ông theo học ngành động vật học trường đại học Christiania. Năm 1888, ông lầy tiến sĩ tại đại học Christiania và cũng trong năm này, ông bắt đầu cuộc thám hiểm thành công qua Greenland. Ông đã từng thực hiện ba cuộc thám hiểm lớn đến vùng Bắc cực và hai cuộc thám hiểm hải dương tại vùng Bắc đại tây dương. Từng là giáo sư ngành động vật học và hải dương học tại đại học Christiania và là đại sứ Na Uy tại London từ năm 1906 -1908.

Sau thế chiến thứ nhất, Nansen trở thành cao ủy viên Hội quốc liên chuyên phụ trách về những vấn đề liên quan đến những người tị nạn,trong khả năng và quyền hạn của mình, ông có những đóng góp thiết thực và hữu ích cho vị trí công tác này, và ông đã đề xuất ra loại hộ chiếu Nansen.Với đóng góp này, ông vinh dự nhận giải Nobel hòa bình vào năm 1922.
Ông qua đời ngày 13.05.1930, tại Lysaker, gần Oslo.

09.10

1874: Ngày bưu chính thế giới.
1962: Ngày quốc khánh nước Cộng hòa Uganda.
1967: Lãnh tụ Che Guevara hy sinh.
1873: Ngày sinh của Karl Schwarzschild.

SỰ KIỆN

1874: Ngày bưu chính thế giới.Liên minh Bưu chính thế giới UPU (Universal Postal Union) là một trong các tổ chức quốc tế lâu đời nhất thế giới được thành lập ngày 09.10.1874 và được công nhận là tổ chức chuyên ngành của Liên hợp quốc từ năm 1947. Từ khi thành lập đến nay, với vai trò là một tổ chức liên Chính phủ, UPU lấy tôn chỉ mục đích là: “Tăng cường và mở rộng sự trao đổi, hiểu biết lẫn nhau giữa các dân tộc thông qua các hoạt động nghiệp vụ bưu chính nhằm đạt được những mục đích cao cả của sự hợp tác quốc tế”. Tính đến nay có 189 nước và lãnh thổ là thành viên chính thức của Liên minh Bưu chính Thế giới. UPU có trụ sở đóng tại Berne, Thụy Sỹ, ngôn ngữ chính thức là tiếng Pháp và từ năm 1994, UPU quyết định sử dụng tiếng Anh cùng với tiếng Pháp là ngôn ngữ làm việc của Văn phòng quốc tế UPU.

1958: . Cộng hòa Guinea nằm ở khu vực Tây Phi, giáp với Bắc Đại Tây Dương, giữa Guinea-Bissau và Sierra Leone. Diện tích quốc gia này là 245,857 km2, dân số khoảng 9,246,462 người (thống kê năm 2004), thủ đô là Conakry.

Mặc dù có nhiều nguồn thủy điện và khoáng sản lớn với tiềm năng phát triển nông nghiệp đáng kể, quốc gia này vẫn là một trong những nước nghèo nhất thế giới. GDP bình quân đầu người là $2,100 (thống kê năm 2003).

1958: Giáo hoàng Pie XXIII kế vị giáo hoàng Pie XII.Giáo hoàng Pie XII mất hồi 3 giờ 52 phút sáng ngày 09.10.1958 sau 19 năm ở trên ngôi. Tên thật của ngài là Eugenio Maria Pacelli. Ngài làm sứ thần tòa thánh ở Đức từ năm 1917 tới năm 1930 và được bầu vào ngôi vị giáo hoàng tháng 03.1939. Ngài bị chê trách là đã không can thiệp vào vụ Đức quốc xã tàn sát người Do Thái. Giáo hoàng Pie XII cải cách lối thờ phụng Đức mẹ Đồng trinh Maria. Giáo hoàng kế vị Ngài là Jean XXIII, tên thật là Angelo Giuseppe Roncalli. Giáo hoàng Jean XXIII xuất thân bình dân, vì lòng nhiệt thành và tính thuần phác, đã được giáo dân rất mến phục, kính trọng. Ngài ưa hoạt động xã hội, mấy lần đề cập tới vấn đề nghèo khổ và điều kiện làm việc vất vả của dân chúng với các nhà lãnh đạo cộng sản.

1962: Ngày quốc khánh nước Cộng hòa Uganda. Cộng hòa Uganda là một quốc gia nằm ở Đông phi, giữa Kenya và CHDC Congo. Diện tích quốc gia này là 236,040 km2, dân số khoảng 26,404,543 người, thủ đô Kampala.

Uganda có những nguồn tài nguyên thiên nhiên quan trọng, gồm đất đai phì nhiêu, lượng mưa đều đặn và các mỏ đồng nhiều đáng kể.Nền kinh tế đã bị tàn phá vì bất ổn chính trị, quản lý sai lệch và nội chiến kể từ khi dành độc lập.

Năm 1894: Uganda (thuộc vương quốc châu Phi Buganda cũ), trở thành xứ bảo hộ của Anh.Năm 1962: Uganda dành độc lập vào ngày 09.10.

1989: Tính chất phi tôn giáo tại trường học của Pháp. Hai nữ sinh Leila và Fatima đi học trùm đầu bằng khăn Hồi giáo đen và đỏ. Việc làm này vô tình đã phạm tới tính chất phi tôn giáo ở các trường học của Pháp. Cả nước Pháp đều lên tiếng phản đối nên hai em đã bị đuổi học từ ngày 18.09.1989. Đến ngày 09.10.1989 các em lại được cho đi học lại với điều kiện phải bỏ khăn quàng Hồi giáo xuống vai, không được trùm lên đầu như cũ. Bộ trưởng Bộ Giáo Dục Lionel Jospin nói rõ ràng rằng: “ Trường học được xây cất để đón nhận học sinh chứ không phải để xua đuổi họ!”.

NGÀY SINH

1830: Ngày sinh của Harriet Hosmer, nhà nữ điêu khắc nổi tiếng người Mỹ. Bà sinh ngày 09.10.1830, tại Watertown, Massachusettes. Harriet Hosmer được khuyến khích bởi nữ diễn viên Fanny Kemble theo đuổi năng khiếu bẩm sinh trong lĩnh vực nghệ thuật điêu khắc. Bà đã thành lập một studio tại nhà và đã tự mình cố gắng đầu tư trong lĩnh vực nghệ thuật mà bà đam mê. Có thời gian bà đã theo học tại trường y ở St. Louis, đại học Missouri.Năm 1852, bà đã đến Rome và theo học với nhà điêu khắc ngươi Anh John Gibson.

Được xem là nhà nhà nữ điêu khắc nổi tiếng và tài năng của thế kỷ 19, bà là người phụ nữ đầu tiên tham gia vào lãnh vực điêu khắc tân cổ điển thuộc sở trường của phái nam, và đã để lại nhiều tác phẩm điêu khắc mang giá trị nghệ thuật cao.

Bà qua đời ngày 21.02.1908.

1873: Ngày sinh của Karl Schwarzschild, nhà vật lý và thiên văn học người Đức, người có những đóng góp cả về mặt lý thuyết lẫn thực tế, tạo nên một tầm quan trọng nhất định cho sự phát triển của ngành thiên văn học thế kỷ 20.

Ông sinh ngày 09.10.1873 tại Frankfurt am Main, Đức. Lúc còn bé, ông tỏ ra là một đứa trẻ thần đồng và có năng khiếu, khả năng nổi trội về khoa học của ông thực sự xuất hiện vào năm 16 tuổi khi tác phẩm về quỹ đạo bầu trời của ông được công bố. Ông theo học tại Strasbourg và Munich, lấy tiến sĩ vào năm 1896. Từ năm 1897, ông làm việc với tư cách là trợ lý tại Kufner Sternwarte ở Vienna. Từ năm 1901 đến 1909, ông là giáo sư tại một học viện có uy tín ở Gottingen, tại đây ông có cơ hội làm việc cùng với những nhân vật quan trọng như David Hilbert và Hermann Minkowski.

Khi thế chiến thứ nhất bùng nổ vào năm 1914, ông gia nhập quân đội Đức mặc dù đã bước vào độ tuổi hơn 40, và phục vụ ở cả hai mặt trận phía Đông và phía Tây, được thăng đến cấp bậc trung úy chuyên phục vụ pháo binh.Năm 1915, trong khi phục vụ ở Nga, ông đã viết nên hai tác phẩm chính, một về thuyết tương đối và một về thuyết lượng tử.

Trong lĩnh vực thiên văn học, ông đã thực hiện những phép đo về sự thay đổi ánh sáng của các vì sao theo từng thời kỳ, sử dụng kỹ thuật chụp ảnh.

Ông qua đời ngày 11.05.1916, tại Potsdam.

Thùy Mai thực hiện

08.10

1841: Ngày mất nhà thơ Nguyễn Huy Hổ.
1998: Khánh thành tượng đài Trần Hưng Đạo tại khu di tích An Phụ.
1895: Ngày sinh của Juan Domingo Peron Sosa.

SỰ KIỆN

1427: Chiến thắng Chi Lăng của nghĩa quân Lê Lợi, tiêu diệt một bộ phận lớn của viện binh nhà Minh do Liễu Thăng cầm đầu trên địa bàn từ Chi Lăng (Lạng Sơn) đến Xương Giang (Bắc Giang) dài 113 km.
1841: Ngày mất nhà thơ Nguyễn Huy Hổ. Nhà thơ Nguyễn Huy Hổ, tự Cách Như, hiệu Liên Pha, sinh ngày 17.09.1783. Ông là con của Nguyễn Huy Tự (tác giả truyện thơ "Hoa Tiên") và cháu gọi Nguyễn Du bằng chú.

Từ năm 20 tuổi, ông chán cảnh loạn lạc cuối đời Hậu Lê nên ở ẩn đọc sách, cày ruộng. Đến năm 39 tuổi, vua Minh Mạng triệu dụng ông, bổ làm Linh Đài lang (một chức thuộc tòa Khâm Thiên giám chuyên về tiên văn, lịch số). Từ đây ông cũng thường được nhà vua và quan trong triều vời đến làm thuốc chữa bệnh, nổi tiếng danh y, danh sĩ. Ông còn sáng tác văn học. Tác phẩm nổi tiếng của ông là tập truyện thơ "Mai đình mộng ký".
Nguyễn Huy Hổ mất ngày 08.10.1841, thọ 58 tuổi.

1930: Khí cầu R.101 của Anh phát nổ khi đang bay. Một tai nạn khủng khiếp về hàng không đã xảy ra tại Beauvais ngày 08.10.1930. Chiếc khí cầu R.101 của Anh khởi hành lúc 19h36’ ở Cardington đi Ấn Độ, đã phát nổ lúc 2giờ 10’ sáng trên đất Pháp. Trên khí cầu có 58 hành khách thì 8 người thoát chết một cách kỳ lạ, còn 50 người bị cháy thành than. Trong số những nạn nhân có Huân tước Thomson, Bộ trưởng không quân và ông Seffton Brancker, phó thủy sư đô đốc. Những hành khách của khí cầu R.101 trước đó đã bay từ Anh sang Canada bình yên nên càng thấy đầy tin tưởng. Có lẽ vì gặp mưa, gió mạnh nên khí cầu R.101 xảy ra tai nạn.

1998: Khánh thành tượng đài Trần Hưng Đạo tại khu di tích An Phụ, nơi có đền thờ An sinh Vương Trần Liễu, thân phụ Trần Hưng Đạo, thuộc xã An Sinh, huyện Kim Môn, Hải Dương. Được tạc bằng đá xanh núi Nhồi Thanh Hóa; Tượng và bệ cao 12,7m; Tượng ở thế đứng, tay trái tỳ đốc kiếm biểu hiện sự cảnh giác trước hoạ xâm lăng, tay phải cầm cuốn thư thể hiện tầm nhìn chiến lược, văn võ song toàn. Bên cạnh tượng là bức phù điêu được tôn tạo bằng đất nung; Phù điêu là bức tranh truyện khổng lồ, kể về cuộc chiến tranh toàn dân, toàn diện chống Nguyên Mông từ khi bắt đầu đến khi kết thúc. Sân và lan can được lát và xây dựng bằng gạch phỏng chế theo mẫu thời Trần và đá phiến. Công trình khánh thành vào tháng 10 năm 1998 kỷ niệm 696 năm ngày mất của Đại vương Trần Quốc Tuấn. Đây là một công trình văn hóa lớn của đất nước ở cuối thế kỷ 20.

2000: Lễ khánh thành giai đoạn 1 Nhà thái học trong Văn Miếu – Quốc tử giám Hà Nội. Văn Miếu - Quốc Tử Giám là một di sản quan trọng của nền văn hoá Việt Nam đă tồn tại qua nhiều thế kỷ.

Thái Học là tên của Quốc Tử Giám tồn tại từ thời nhà Lê. Nó có nghĩa là nơi đào tạo cao học (Thái cũng có nghĩa là cao). Trong tất cả các bia tiến sĩ đều gọi đây là nhà Thái Học, một phần của di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Trải qua nhiều biến động của xă hội, tự nhiên cũng như lịch sử kéo dài gần ngàn năm, nhiều công trình đă bị xuống cấp, một số đă trở thành phế tích, trong đó có khu Quốc Tử Giám. Khi nhà Nguyễn định đô ở Huế đă phá bỏ Quốc Tử Giám đi và xây vào đó là Khải Thánh thờ cha mẹ Khổng Tử. Năm 1946, Khải Thánh đă bị chiến tranh phá hoại và trở thành khu đất trống, trong đó chỉ c̣òn lại mấy nghiên mực lớn bằng đá..

NGÀY SINH

1873: Ngày sinh của Ejnar Hertzsprung, nhà thiên văn học người Đan Mạch, cùng với Henry Norris Russell, ông đã phát triển ra biểu đồ Hertsprung – Russell (1910). Ông sinh ngày 08.10.1873 tại Frederiksberg, gần Copenhagen, cha ông từng theo học ngành thiên văn nhưng cuối cùng không thể kiếm được việc làm trong ngành học của mình, và sau đó ông trở thành giám đốc một công ty bảo hiểm.Sau khi tốt nghiệp trung học, ông theo học ngành hóa tại học viện bách khoa Copenhagen. Từ khoảng năm 1898 đến 1901, ông làm việc ở St. Petersburg thuộc ngành công nghệ acetylene. Mùa hè năm 1902, ông bắt đầu theo học hóa học tại W. Ostwald ở Leipzig nhưng sau đó ông quay trở về Copenhagen để sống cùng người chị em gái và mẹ mình.Tại đây ông bắt đầu một cuộc sống của một khoa học gia tự nghiên cứu. Từ năm 1902, ông bắt đầu đến thăm, nghiên cứu và tìm hiểu tại đài thiên văn thuộc trường đại học và đài thiên văn Urania tại Copenhagen.

Ông là người đã có công trong việc phân loại các loại sao dựa trên sự tương quan về màu sắc và sự sáng nguyên thủy của nó, một thành quả tạo nên nền tảng quan trọng cho ngành thiên văn ngày nay. Ông qua đời ngày 21.10.1967, tại Roskilde, Đan Mạch.

1895: Ngày sinh của Juan Domingo Peron Sosa, Tổng thống Argentina nhiệm kỳ 1946 – 1955 và 1973 – 1974. Ông sinh ngày 08.10.1895, tại một vùng gần Lobos, một tỉnh ở Buenos Aires. Năm 16 tuổi, ông theo học tại một trường quân sự. Cuối những năm 1930, ông tham gia phục vụ tại Italy với tư cách là một quan sát viên quân sự.Tháng 11.1943, ông trở thành bộ trưởng lao động và phúc lợi và sau đó là Phó Tổng thống.

Bị buộc phải từ chức bởi những đối thủ thuộc lực lượng vũ trang vào ngày 09.10.1945, sau đó Peron đã bị bắt giữ, tuy nhiên nhờ vào những cuộc biểu tình được tổ chức bởi hiệp hội liên đoàn CGT, ông được trả tự do vào ngày 17.10, và nhờ vào sự ủng hộ rộng rãi, ông nhận được 56% số phiếu trong cuộc bầu cử ngày 24.02.1946.

Mặc dù bị cho là người theo khuynh hướng Fascist, Peron vẫn theo đuổi các chính sách xã hội nhắm đến việc củng cố quyền giai cấp công nhân. Ông rất chú ý đến việc phát triển nhũng tổ chức công đoàn công nhân, và giúp thành lập nên tổng liên đoàn lao động hùng mạnh (CGT).Ông gọi đây là “vị trí thứ ba” giữa chủ nghĩa Tư Bản và Chủ nghĩa Cộng sản. Bên cạnh đó, ông cũng đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa đất nước. Năm 1947, ông đã công bố kế hoạch 5 năm đầu tiên đẩy mạnh công nghiệp hóa đất nước. Ông qua đời ngày 01.07.1974.

THÙY MAI thực hiện

07.10

1877: Khởi công xây dựng nhà thờ Đức Bà, Sài Gòn.
1885: Ngày sinh của Niels Bohr.
1952: Ngày sinh của Vladimir Vladimirovich Putin...

SỰ KIỆN

1809: Ngày mất của Edgar Allan Poe, nhà văn Mỹ. Ông sinh ngày 19.01.1809 tại Boston, Massachusetts, Hoa Kỳ và mất ngày 07.10.1849. Ông là một nhà văn tài năng trên nhiều lĩnh vực: Thơ, truyện ngắn, truyện dài, phê bình lý luận. Trong mỗi thể loại ông đều có những thành công đáng kể, được đánh giá cao. Các truyện phiêu lưu của ông đặc biệt được ưa thích, nhất là công chúng châu Âu tiêu biểu như các tác phẩm: The Gold Bug (1843), The Mistary of Marie Roget (1842 - 1843), The Cask of Amontillado (1846)...

1877: Khởi công xây dựng nhà thờ Đức Bà, Sài Gòn. Người thiết kế công trình này là kiến trúc sư Pavrard, theo mẫu của nhà thờ Đức Bà ở Thủ đô Paris (Pháp). Nhà thờ Đức Bà - Sài Gòn có diện tích hơn 3.400m2, cao hơn 60m, và có 6 quả chuông nặng hơn 26 tấn (có quả nặng tới 9 tấn, đường kính 2,3m, chiều cao 3,3m). Khi 6 quả chuông cùng rung lên một lúc, nếu thời tiết tốt (trời trong, lặng gió) thì những người ở xa nhà thờ đến 10km vẫn nghe được tiếng chuông ngân.

1913: Học tập kinh nghiệm cải tiến sản xuất của nhà công nghiệp nổi tiếng người Mỹ Frederick Taylor, nhà sản xuất ô tô người Mỹ Henry Ford bắt đầu áp dụng phương pháp sản xuất dây chuyền trong việc lắp ráp ô tô làm giảm thời gian lắp ráp ô tô từ 12 giờ xuống còn 93 phút.

1947: Ngày mất của học giả Nguyễn Văn Tố, bút hiệu Ứng Hoè. Ông sinh năm 1889, quê ở Hà Đông. Thuở nhỏ ông học chữ Hán, sau chuyển sang Pháp học, đỗ bằng Thành Chung, làm việc tại trường Viễn Đông Bác Cổ - Hà Nội, chuyên về văn hoá cổ Việt Nam. Ông từng làm Hội trưởng Hội Trí Tri, Hội trưởng Hội truyền bá Quốc ngữ trước năm 1945. . Các công trình trước tác chữ quốc ngữ và chữ Pháp có giá trị của ông phần lớn in trong các tạp chí như: Trí Tri, Viễn Đông Bác Cổ, Tri Tân. Trong một cuộc bị Pháp tấn công ở chiến khu Việt Bắc, ông bị giặc bắt giết tại Bắc Cạn ngày 07.10.1947.

1957: Vụ cháy ở lò phản ứng sản xuất Plutonium ở Windscale, gần Liverpool, Anh làm phát tán phóng xạ ra xung quanh và biển Irish, làm ảnh hưởng các trại chăn nuôi gia súc cùng 500.000 gallons sữa và gây nên 1000 trường hợp ung thư cho người trong thời gian sau đó.

NGÀY SINH

1885: Ngày sinh của Niels Bohr, nhà vật lý người Đan Mạch, một trong những người đầu tiên áp dụng lý thuyết lượng tử trong nghiên cứu cấu trúc hạt nhân nguyên tử, giải Nobel vật lý năm 1922.

Niels Bohr sinh ngày 07.10.1885 một gia đình có mẹ là người Do Thái, cha là giáo sư Vật lý trường Đại học Copenhagen. Bohr nổi tiếng ngay từ những năm còn là sinh viên tại đại học Copenhagen với huy chương vàng của Viện hàn lâm khoa học hoàng gia Đan Mạch về những công trình nghiên cứu khoa học. Năm 1911, ông bảo vệ thành công luận án tiến sĩ vật lý. Năm 1912, ông đến Anh, gia nhập vào nhóm nghiên cứu cấu trúc hạt nhân nguyên tử của nhà vật lý Ernest Ruthrford tại Manchester. Tại đây ông đã xây dựng "mô hình nguyên tử Bohr" và đã đặt nền móng cho lý thuyết lượng tử. Mùa hè 1912, ông trở về Copenhagen bắt đầu quá trình nghiên cứu, giảng dạy và trở thành giám đốc của viện Vật lý lý thuyết cho đến cuối đời. Từ năm 1912 đến 1940, Bohr cùng gia đình chuyển đến Anh và sau đó đến Hoa Kỳ, tiếp tục nghiên cứu về vật lý hạt nhân. Ông nổi tiếng là người đỡ đầu cho sự ra đời của hàng loạt nhà vật lý lý thuyết tài năng trên thế giới. Ông cũng là người sáng lập và đi đầu phong trào sử dụng năng lượng nguyên tử vào mục đích hòa bình trên thế giới. Bohr được trao tặng giải Nobel Vật lý năm 1922. Ông mất ngày 18.11.1962 tại Copenhagen, Đan Mạch.

1952: Ngày sinh của Vladimir Vladimirovich Putin, đương kim tổng thống Cộng hòa Liên bang Nga.

Ông sinh ngày 07.10.1952 tại Leningrad, Liên Xô. Ông học luật tại đại học quốc gia Leningrad. Tại đây, ông đã gặp Anatoly Sobchak, giáo sư trực tiếp giảng dạy ông, về sau trở thành một trong những kiến trúc sư của nền kinh tế cải tổ. Putin có 15 năm công tác ở bộ phận tình báo hải ngoại của Ủy ban an ninh quốc gia (KGB), trong đó, có 6 năm hoạt động tại Dresden, CHDC Đức. Năm 1990, Putin chuyển sang làm việc tại đại học quốc gia Leningrad. Một thời gian sau, Putin trở thành cố vấn cho Sobchak, lúc đó là Thị trưởng thành phố St.Petersburg. Putin nhanh chóng thể hiện tài năng và được Sobchak trọng dụng. Năm 1994, ông trở thành phó thị trưởng thứ nhất thành phố St. Petersburg. Năm 1996, Putin chuyển đến Moscow, làm việc tại phủ Tổng thống với chức vụ phó cho Pavel Borodin, chánh văn phòng phủ Tổng thống.

Tháng 07.1998, Putin được tổng thống Boris Yeltsin bổ nhiệm vào chức vụ giám đốc cơ quan an ninh quốc gia. Năm 1999, Putin trở thành Thủ tướng nước Nga. Ở cương vị Thủ tướng, Putin tiếp tục tỏa sáng như một chính khách thông minh, quyết đoán nhưng lại rất mềm mỏng. Ngày 31.12.1999, Yeltsin từ chức Tổng thống và đề cử Putin vào vị trí thay thế. Tháng 03.2000, Putin đắc cử Tổng thống với 53% phiếu bầu. Ở cương vị Tổng thống, ông bắt đầu những cải cách mạnh mẽ và táo bạo, từng bước khôi phục sức mạnh và uy tín của nước Nga trên trường thế giới. Năm 2004, Putin tái đắc cử Tổng thống Cộng hòa Liên bang Nga nhiệm kỳ 2.

THU THỦY thực hiện

06.10

1982: Helmut Kohl làm Thủ tướng Tây Đức.
1866: Ngày sinh của Reginald Aubrey Fessenden.

SỰ KIỆN

1901: Thành lập tỉnh Phù Lỗ, từ sau ngày 18.02.1904, đổi tên là tỉnh Phúc Yên. Tỉnh Phúc Yên bao gồm huyện Yên Lãng (cắt từ tỉnh Vĩnh Yên sang), phủ Đa Phúc, huyện Kim Anh và một phần huyện Đông Khê (thuộc phủ Từ Sơn tỉnh Bắc Ninh).

1914: Mất Anvers, chính phủ Bỉ chạy sang Havre. Sau 10 ngày chiến đấu, Anvers một hải cảng của Bỉ, bắt buộc phải hàng Đức. Ngày 06.10.1914, tướng Guise cho biết sẽ ném bom xuống Anvers, khiến hàng ngàn người phải chạy trốn. Muốn chiếm hải cảng này, Đức đã hy sinh gần 40.000 lính.

Chính phủ Bỉ phải cầu cứu Pháp để tạm lánh sang Le Havre ở cửa sông Seine, được Pháp vui vẻ chấp thuận. Bộ trưởng Bộ Hải quân Pháp đến tận Le Havre để đón tiếp chính phủ Hoàng gia Bỉ. Sở dĩ chính phủ Bỉ phải di chuyển vì trong lãnh thổ Bỉ không còn chỗ nào tự do để thi hành uy quyền của nhà vua nữa.

1975: Cote d’Ivoire.Cộng hòa Cote d’Ivoire là một quốc gia thuộc Tây Phi, giáp với Bắc Đại Tây Dương, giữa Ghana và Liberia. Tổng diện tích quốc gia này là 322.460km2, dân số khoảng 17.327.724 (thống kê năm 2004), thủ đô là Yamoussoukro.

Cote d’Ivoire là một trong sô những quốc gia sản xuất av2 xuất khẩu cà phê, dầu cọ, hạt ca cao nhiều nhất thế giới. Do đó nền kinh tế của quốc gia này rất nhạy cảm với biến động với giá ca cao và cà phê trên thị trường quốc tế và các điều kiện thời tiết. Mặc dù chính phủ cố đa dạng hóa, nền kinh tế vẫn chủ yếu dựa vào nông nghiệp và các ngành công nghiệp liên quan. GDP bình quân đầu người $1.400 (thống kê năm 2003)

1978: Khomeyni bị Iraq đuổi, được Pháp cho tạm trú. Ngày 06.10.1978, Ayatollah Khomeyni bị Iraq đuổi ra khỏi vùng Najdac, ở phía Nam thủ đô Bagdad. Thật bất ngờ vì Pháp đã cho Khomeyni tỵ nạn. Hàng trăm người Iran đã gửi điện văn yêu cầu tổng thống Giscard D’Estaing dành cho Khomeyni mọi danh dự và kính nể cần thiết.

1981: Sadate bị ám sát. Tổng thống Ai Cập Anouar El - Sadate bị ám sát ngày 06.10.1981. Tổng thống ngồi trên khán đài coi duyệt binh, đột nhiên có ba tên lính từ xe Jeep nhảy xuống nhả đạn vào khán đài. Tổng thống bị thương nặng rồi chết sau đó mấy giờ. Đại sứ Triều Tiên và hai vị khách danh dự chết ngay tại chỗ, nhiều người khác bị thương. Các nhà cầm quyền Ai Cập mở cuộc truy lùng quy mô để bắt những tên khủng bố Hồi giáo. Đám tang Sadate được cử hành trọng thể vào ngày 12.10. Trong số quan khách tham dự có cả Thủ tướng Israel là Menahem Begin.

1982: Helmut Kohl làm Thủ tướng Tây Đức. Ngày 06.10.1982 đảng Tự do ở Cộng hòa Liên bang Đức do Ngoại trưởng Hans Dietrich Genscher đứng đầu đánh đổ liên minh để gạt bỏ chính phủ Dân chủ Xã hội và Tự do của Helmut Schmidt. Một cuộc bỏ thăm tín nhiệm tại Quốc hội lập pháp đã diễn ra và Helmut Kohl được 256 phiếu. Helmut Kohl là lãnh tụ đảng Dân chủ Thiên chúa giáo được giao cho thành lập chính phủ liên minh mới gồm ba đảng là Dân chủ Thiên chúa giáo, Tự do và Xã hội Thiên chúa giáo xứ Bavìere của Franz Josef Strauss.

NGÀY SINH

1292: Ngày sinh Chu Văn An, nhà Nho, nhà hiền triết, nhà sư phạm mẫu mực cuối thời Trần. Chu Văn An tên hiệu là Tiều Ẩn, tên chữ là Linh Triệt, người làng Văn Thôn, xã Quang Liệt, huyện Thanh Đàm (nay là huyện Thanh Trì - Hà Nội). Theo thần tích đình làng Thanh Liệt, nơi thờ ông làm thành hoàng, thì ông sinh năm Nhâm Thìn (1292) và mất năm Canh Tuất (1370).

Chu Văn An ngay từ hồi còn trẻ đã nổi tiếng là một người cương trực, sửa mình trong sạch, giữ tiết tháo, không cầu danh lợi, chỉ ở nhà đọc sách. Khi thi đỗ Thái học sinh, ông không ra làm quan, mà trở về mở trường dạy học ở quê nhà. Học trò nhiều nơi tìm đến theo học rất đông. Trong số môn đệ ông có nhiều người thành đạt, thi đỗ ra làm quan to trong triều như Phạm Sư Mạnh, Lê Quát khi về thăm thầy vẫn giữ lễ, được thầy nói chuyện ít lời thì rất lấy làm mừng. Có những học trò cũ không tốt, ông thẳng thắn quở trách, thậm chí quát mắng không cho gặp. Tính nghiêm nghị, tư cách thanh cao và học vấn sâu rộng làm cho tiếng tăm ông ngày càng lan xa. Đức độ và uy tín của ông như vậy, khiến cho học trò đến theo học càng nhiều và đông.

Đến đời vua Trần Minh Tông, ông được mời vào làm Tư nghiệp ở Quốc Tử Giám để dạy Thái tử học. Ông đã cùng với Mạc Đĩnh Chi, Phạm Sư Mạnh, Nguyễn Trung Ngạn tham gia vào công việc củng cố triều đình lúc đó đang đi dần vào con đường khủng hoảng, suy thoái. Đến đời Dụ Tông, chính sự càng thối nát, gian thần nổi lên khắp nơi. Chu Văn An nhiều lần can ngăn Dụ Tông không được, bèn dâng sớ xin chém bảy kẻ nịnh thần, đều là người quyền thế được vua yêu. Đó là Thất trảm sớ nổi tiếng trong lịch sử. Nhà vua không nghe, ông bèn "treo mũ ở cửa Huyền Vũ" rồi bỏ quan về ở ẩn tại núi Phương Sơn thuộc làng Kiệt Đắc, huyện Chí Linh (Hải Hưng) lấy hiệu là Tiều Ẩn (người đi ẩn hái củi). Sau ông mất tại đó.

Theo thư tịch cũ thì Chu Văn An viết nhiều sách, ông đã để lại cho đời sau những tác phẩm: hai tập thơ Quốc ngữ thi tập bằng chữ Nôm và Tiều ẩn thi tập bằng chữ Hán. Ông còn viết một cuốn sách biện luận giản ước về Tứ thư nhan đề Tứ thư thuyết ước. Theo một tài liệu nghiên cứu gần đây thì Chu Văn An còn là một nhà đông y đã biên soạn quyển Y học yếu giải tập chu di biên gồm những lý luận cơ bản về chữa trị bệnh bằng Đông y. Khi ông mất, vua Trần đã dành cho ông một vinh dự lớn bậc nhất đối với một trí thức là được thờ ở Văn Miếu. Vua còn ban tặng tên thụy cho ông là Văn Trinh.

Ngày nay, để tưởng nhớ tới đạo đức và sự nghiệp của ông, nhân dân Thủ đô đã lấy tên ông để đặt tên cho một đường phố và một trường trung học lớn của Hà Nội. Đó là phố Chu Văn An và Trường phổ thông Trung học Chu Văn An.

1831: Ngày sinh của Richard Dedekind, nhà toán học nổi tiếng người Đức. Ông sinh ngày 06.10.1831, tại Brunswick, Đức, là con út trong một gia đình có 4 người con.Năm 1948, ông đến Collegium Carolinum, tại đây ông được học và nắm vững môn hình học giải tích, phân tích đại số, phép tính vi phân và tích phân… Từ năm 1850, ông trúng tuyển vào đại học Gottingen. Trải qua 4 học kỳ, vào năm 1852, ông đã hoàn tất chương trình Ph.D.Ông bắt đầu sự nghiệp giảng dạy của mình vào năm 1854, và từng tham gia giảng dạy nhiều lĩnh vực khác nhau trong toán học, trong đó gồm cả lý thuyết số, và cũng trong khoảng thời gian này ông quen biết và trở thành bạn thân với Dirichlet.Ông được biết đến nhiều nhất bởi khái niệm toán học mang tên “Dedekind cut” mà ông đã giới thiệu vào năm 1872. Ông qua đời ngày 12.02.1916.

1866: Ngày sinh của Reginald Aubrey Fessenden, kỹ sư, nhà vật lý và là nhà phát minh nổi tiếng người Canada, cha đẻ của chương trình truyền thanh radio. Ông sinh ngày 06.10.1866, tại Knowlton, Quebec, Canada, là con trai lớn của một vị bộ trưởng người gốc Anh. Năm lên 5 tuổi, cùng với cha mẹ mình, ông đã chuyển đến Fergus (Bắc Guelph), Ontario và sau đó lại chuyển đến Chippawa, gần Niagara Falls.

Ngay từ thời còn đi học, ông đã chứng tỏ khả năng nổi trội về toán học, ngôn ngữ và âm nhạc. Vào năm 1876, ông Cortez Fessenden, một giáo viên vật lý và là chú của Reginald Fessenden, đã được mời xem Alexander Graham Bell trình diễn chiếc điện thoại mới gây ngạc nhiên của ông. Khi chú Cortez kể cho Reginald Fessenden nghe về những gì ông được trông thấy, thì lúc đó Fessenden, một cậu bé 10 tuổi đã tự hỏi: “Tại sao người ta lại cần đến dây dẫn?” và từ đó ông lao vào công cuộc tìm tòi và nghiên cứu nhằm phát minh ra phương pháp truyền thanh trong không khí.

Ông được biết đến bởi công trình đầu tiên của mình trong lĩnh vực truyền thông không dây, bắt đầu công trình nghiên cứu tại trường đại học Pittsburgh, sau khi thiết kế ra máy dao điện tần số cao, năm 1906 ông đã truyền chương trình tiếng nói và âm nhạc đầu tiên qua radio. Ông qua đời ngày 22.07.1932, tại Bermuda.

THÙY MAI thực hiện

05.10

1908: Áo thôn tính Bosnia.
1910: Cộng hòa Bồ Đào Nha được thành lập ở Lisbon.
1713: Ngày sinh của Denis Diderot.
1887: Ngày sinh của René-Samuel Cassin.

SỰ KIỆN

1908: Áo thôn tính Bosnia. Áo, Hung và Nga tranh giành ảnh hưởng tại miền Balkan. Bị thua Nhật ở Viễn Đông, Nga muốn được đền bù lại bằng cách kết thân với những người Slaves để tìm ra đường biển. Tại đây, Nga lại đụng phải đế quốc Áo, Hung và phong trào quốc gia Slaves ở miền nam như Croatia, Slovia, Bosnia… Ngày 05.10.1908, Áo thôn tính Bosnia làm cho tình hình miền Balkan không yên. Nga xui Serbia phản kháng, nhưng Pháp khuyên vua Pierrer nên tự kìm chế, để khỏi xảy ra chiến tranh.

1910: Cộng hòa Bồ Đào Nha được thành lập ở Lisbon. 2 giờ sáng ngày 05.10.1910, 20 phát đại bác nổ vang đánh thức dân chúng thủ đô Lisbon (Bồ Đào Nha) dậy, báo tin Lục quân và Hải quân đã đảo chính, hủy bỏ chế độ Quân chủ. Các phương tiện truyền thông như điện thoại, điện tín, xe lửa đều vào tay quân nổi dậy. Vua Manuel II và Hoàng gia trốn thoát sang Gibraltar. Tại tòa đô sảnh Lisbon, nền Cộng hoà Bồ Đào Nha đã được thành lập. Chính phủ lâm thời do giáo sư Teofilo Braga cầm đầu gồm có Bộ trưởng Nội vụ là Almeida, Ngoại trưởng là Machado cùng nhiều nhân sĩ khác. Bản tân hiến pháp sẽ được soạn thảo.

1921: Pen Club được thành lập ở London. 41 nhà văn, nhà báo đã hội họp ngày 05.10.1921 ở London theo sáng kiến của nhà văn người Anh tên là Catherine Amy Dawson Scott. Nhân dịp này, họ đã làm lễ khánh thành hội Pen Club. Mục đích của Pen Club Quốc tế là quy tụ những nhà văn, nhà thơ, nhà báo… yêu chuộng hòa bình và tự do để cùng bảo vệ những giá trị tinh thần của loài người và chống lại mọi hình thức kỳ thị chủng tộc, cuồng tín, áp bức.

1934: Những cuộc nổi dậy ở Tây Ban Nha. Từ khi thành lập chính thể cộng hòa, Tây Ban Nha vẫn không yên vì còn nhiều cuộc tranh luận. Ngày 05.10.1934 chính phủ Trung ương lâm thời được đặt ở Bacelone, do cựu Thủ tướng Manuel Azana cầm đầu. Chính phủ Madrid gửi thủy, lục, không quân đi dẹp bọn nổi loạn. Tuy nhiên, vẫn còn những phong trào đòi độc lập và xã hội chống lại. Nghiệp đoàn hô hào đình công toàn diện. Phe Xã hội bỏ phong trào họp ở Quốc hội khi thảo luận tới các cuộc nổi dậy mà họ đã nhiều lần xúi giục. Lãnh tụ phe Xã hội bị giam giữ ngày 15.10. Cuộc nổi loạn ở Asturies (phía Tây Bắc Tây Ban Nha) cũng bị dẹp tan ngày 18.10. Nhiều loạn quân bị bắt và bị kết án tử hình, nhưng án ấy đều không thi hành.

1981: Cộng hòa Chad là một quốc gia nằm ở trung Phi, phía Nam Libya. Tổng diện tích quốc gia là 1.284.000km2, dân số khoảng 9.538.544 người (thống kê năm 2004), thủ đô là N'Djamena.

Khí hậu, sự xa cách về địa dư, nghèo tài nguyên thiên nhiên và cơ sở hạ tầng thiếu thốn đã khiến Chad trở thành một trong những quốc gia kém phát triển nhất thế giới. Nền kinh tế khập khiễng vì rối loạn chính trị, xung đột với Lybia, hạn hán và thiếu lương thực. Trên 80% lực lượng lao động dồn vào nông và ngư nghiệp để tồn tại. Chad lệ thuộc rất nhiều vào viện trợ nước ngoài.

NGÀY SINH

1713: Ngày sinh của Denis Diderot, nhà văn, triết gia, nhà phê bình nghệ thuật người Pháp.Ông sinh ngày 05.10.1713, tại Langres, Champagne. Năm 1732, ông nhận được bằng thạc sĩ văn chương từ trường đại học Paris. Cha ông mong muốn ông theo học ngành y hoặc luật.

Luôn luôn mở rộng hiểu biết của mình về các lĩnh vực: triết học, ngoại ngữ, toán học và luật. Cùng với J. d’Alembert, ông đã soạn cuốn “Bách khoa toàn thư Pháp” thể hiện đúng tinh thần của thời đại Ánh sáng.

Ông sáng tác nhiều tác phẩm triết học và văn học có giá trị, trong đó có “Jacques le Fataliste”. Ông qua đời ngày 31.07.1784, tại Paris.

1887: Ngày sinh của René-Samuel Cassin, luật gia nổi tiếng người Pháp, chủ tịch tòa án nhân quyền châu Âu, giải Nobel hòa bình năm 1968, là một trong những người đứng đầu trong việc sáng lập ra tuyên ngôn chung về nhân quyền. Ông sinh ngày 05.10.1887, tại Bayonne, Pháp, là con trai của Gabrielle Cassin và Henri Cassin, một thương gia. Ông theo học luật trước khi tham gia quân đội Pháp trong thế chiến thứ nhất. Năm 1908, ông nhận được bằng cấp về nhân văn, cùng với bằng luật học, và cho đến năm 1914, ông nhận bằng tiến sĩ các ngàn khoa học chính trị, kinh tế và pháp lý. Ông qua đời ngày 20.02.1976, tại Paris, Pháp.

THÙY MAI thực hiện

04.10

1904: Ngày mất Frederic Auguste Bartholdi, tác giả pho tượng Nữ thần Tự Do.
1957: Liên Xô phóng thành công vệ tinh nhân tạo Sputnik 1.
1822: Ngày sinh của Rutherford Birchard Hayes.

SỰ KIỆN

1904: Ngày mất Frederic Auguste Bartholdi, tác giả pho tượng Nữ thần Tự Do. Nhà điêu khắc nổi tiếng người Pháp Frederic - Auguste Bartholdi sinh ngày 02.04.1834, tại Colmar, Alsace, Pháp, mất ngày 04.10.1904, tại Paris. Ông được thế giới biết danh vì ông là tác giả pho tượng vĩ đại: “Nữ thần Tự Do” đặt trên một hòn đá giữa lối ra vào hải cảng New York. Pho tượng này thực hiện tại một xưởng lớn ở Paris với sự cộng tác của kỹ sư Gustave Eiffel. Khung tượng bằng thép, ngoài bọc đồng, nặng 225 tấn được tháo rời đóng thùng rồi chở bằng tàu biển sang, đó là quà của Pháp tặng Mỹ. Tháng 10.1886, Tổng thống Mỹ Cleveland đã khánh thành pho tượng “Nữ thần Tự Do” cùng với Bartholdi và Ferdinand De Lesseps, người đề xướng ra việc đào sông Suez. “Nữ thần Tự Do” tượng trưng cho tự do và dân chủ, đạp dưới chân xiềng xích nô lệ, tay phải giơ cao ngọn đuốc được thắp sáng ban đêm, tay trái cầm bản tuyên ngôn độc lập lịch sử ngày 04.07.1776.

1947: Ngày mất nhà vật lý học Max Planck. Nhà vật lý học nổi tiếng người Đức Max Planck sinh ngày 23.04.1858, tại Kiel, Đức, mất ngày 04.10.1947 tại Gottingen, hưởng thọ 89 tuổi. Ông được giải thưởng Nobel về vật lý năm 1918 do những công trình khảo sát cơ bản về môn nhiệt động học (Thermodynamic). Nhờ học thuyết của ông mà những khái luận về vật lý mới đã được phổ biến ở Đức. Thái độ của ông đối với Đảng Quốc xã không được thân thiện, nhất là khi con trai của ông là Erwin đã bị chế độ của Hitler hãm hại.

1957: Liên Xô phóng thành công vệ tinh nhân tạo Sputnik 1 vào vũ trụ. Ngày 04.10.1957 cả thế giới đều kinh ngạc và sửng sốt khi nghe tin Liên Xô đã thành công đưa một vệ tinh nhân tạo là Sputnik 1 bay thẳng vào vũ trụ. Vệ tinh đã thoát khỏi ra hấp lực của quả đất, rồi bay theo một quỹ đạo xung quanh trái đất mất 85 phút. Đường kính của vệ tinh Sputnik 1 là 58cm và cả vệ tinh cân nặng 83,6kg. Vận tốc của vệ tinh là 24.500km/giờ. Liên Xô cho rằng thành công của Sputnik 1 là một đóng góp vĩ đại vào kho tàng khoa học và văn hóa của nhân loại.

1959: Vệ tinh Lunik III chụp hình phía sau Mặt trăng. Trong một loạt những khám phá vũ trụ của Liên Xô, vệ tinh Lunik III vừa chụp được hình phía sau Mặt trăng. Trước đó, mắt thường không bao giờ nhìn thấy phía sau mặt trăng. Được phóng đi từ ngày 04.10.1959, vệ tinh Lunik III đã xoay xung quanh mặt trăng được một vòng vào ngày 06.10 còn cách mặt trăng 7000km. Đến ngày 18.10, vệ tinh Lunik III tới một điểm gần trái đất nhất, rồi truyền về trái đất những hình ảnh đã chụp được ở xung quanh mặt trăng. Những tấm phim chụp bằng hai máy có ống kính tự động là 200 và 500mm tiêu cự, tráng ngay trên vệ tinh, cho ta thấy những hình ảnh rất rõ ở cả phía trước và phía sau mặt trăng.

1959: Đội tuyển Bỉ thua Hà Lan đậm. Tại Rotterdam ngày 04.10.1959, đội bóng Bỉ gặp Hà Lan, trước đó Bỉ đã thua 9 trận liền. Trận so tài này lại là trận thất bại thảm thương cho đội tuyển Bỉ. Trong bốn phút đầu Hà Lan đã thắng 3 bàn. Đội tuyển Bỉ đau buồn và bất lực, quay qua lối chơi việt vị triệt để nên trong 45 phút sau Hà Lan không ghi thêm được bàn thắng nào nữa. Sang hiệp hai, đội Hà Lan lại đá thủng lưới của Bỉ 5 lần trong 25 phút đầu. Đến cuối trận đấu Bỉ thua thêm bốn bàn nữa. Tại Bỉ người ta cho rằng Đội tuyển Bỉ chỉ là một đoàn cầu thủ tồi nhất thế giới.

1965: Giáo Hoàng Paul VI tại diễn đàn Liên Hiệp Quốc. Ngày 04.10.1965 Tổng thống Mỹ đã tiếp kiến Đức Giáo Hoàng khi ngài tới New York. Hai triệu tín đồ Thiên chúa giáo đã tụ tập lại ở hai bên đường để hoan hô khi xe ngài đi qua. Đức Giáo hoàng Paul IV đã kế nghiệp Đức Giáo Hoàng XXIII được hai năm nay. Ngài tới thăm Đại hội đồng Liên Hiệp quốc và đọc một thông điệp liên quan đến Hoà bình. Đức Thánh Cha nói: “Sự đe doạ hòa bình thực sự không đến từ tiến bộ hay từ khoa học mà đến từ con người”. Trong tinh thần “Năm châu, bốn biển đều là anh em” Đức Giáo Hoàng đã đi thăm một số đông người ở trên trái đất.

1992: Hoà bình ở Mozambique. Ngày 04.10 tại Rome, Tổng thống Mozambique Chissano và thủ lĩnh Renammo Dhlakama đã ký hiệp định hòa bình toàn diện ở Mozambique, bao gồm vấn đề ngừng bắn, thành lập quân đội thống nhất, bầu cử quốc hội và tổng thống mới sau một năm. Việc ký hiệp định chấm dứt 16 năm nội chiến ở Mozambique đánh dấu bước chuyển biến mới tình hình ở khu vực, phù hợp với xu hướng giải quyết xung đột khu vực thông qua đối thoại.

NGÀY SINH

1822: Ngày sinh của Rutherford Birchard Hayes, tổng thống đời thứ 19 (nhiệm kỳ 1877 - 1881) của Mỹ. Ông sinh ngày 04.10.1822, tại Delaware, Ohio. Thuở nhỏ, ông từng theo học tại những trường công, học viện Methodist ở Norwalk, Ohio, và trường trung học cơ sở Webb tại Middletown, Connecticut. Ông tốt nghiệp trường Kenyon College, tại Gambier, Ohio vào tháng 08.1842 và tại trường luật Harvard vào tháng 01.1845. Tháng 05.1845, ông được tòa án chính thức công nhận,và bắt đầu làm việc tại Lower Sandusky (bây giờ là Fremont). Năm 1849, ông chuyển tới thành phố Cincinnati. Ông trở thành luật sư cố vấn pháp luật thành phố từ năm 1857 - 1859. Ông được bổ nhiệm là thiếu tá trung đoàn 23, đoàn bộ binh quân sự tình nguyện Ohio tháng 06.1861, trở thành trung tá quân đội vào ngày 24.10.1861, và là đại tá vào tháng 10.1862.

Ông được bầu trở thành đảng viên đảng Cộng hòa trong quốc hội Hoa Kỳ lần thứ 39 và 40 từ ngày 04.03.1865 đến 20.07.1867, sau đó ông được đề cử vào chức vụ thống đốc bang Ohio. Từ tháng. Ông chính thức trở thành tổng thống Hoa Kỳ từ ngày 04.03.1877 đến 04.03.1881.
Ông qua đời ngày 17.01.1893, tại Fremont, Ohio, USA.

1861: Ngày sinh của Frederic Remington, họa sĩ, nhà điêu khắc, và là người vẽ tranh minh họa nổi tiếng người Mỹ. Ông sinh ngày 04.10.1861, tại Canton, New York, là con trai của ông Seth Pierre, một đại tá và là viên chỉ huy nội chiến. ông thừa hưởng niềm đam mê kỵ binh và và các hoạt động quân sự từ cha mình Thời trẻ, ông cũng rất đam mê săn bắn và và cũng là người ham thích cưỡi ngựa. Ông theo học tại học viện quân sự ở Worcester, Massachusetts, sau đó ông theo học tại khoa nghệ thuật trường Yale College, và tại đây ông không phải là một sinh viên xuất sắc nhất, và thường tỏ ra đam mê bóng đá hơn so với mỹ thuật và hội họa.

Năm 1880, ông quay trở về nhà sau khi cha ông qua đời. Bức tranh biếm họa đầu tiên của ông được xuất bản vào năm 1882, và được xem là người vẽ tranh minh họa đầu tiên vào thời đó. Ông trở nên bắt đầu yêu thích vẽ theo những chủ đề riêng mà ông đam mê như ngựa và bên cạnh đó ông cũng vẽ về những người Indians, những người lính và những người chăn bò ở miền Tây nước Mỹ.Trong suốt cuộc chiến giữa Mỹ và Tây Ban Nha, Remington làm việc cho tờ New York Journal với tư cách là phóng viên chiến trường. Ông qua đời ngày 26.12.1909, tại New Rochelle, New York.

03.10

1945: Hội nghị Công đoàn thế giới
1990: Nước Đức thống nhất
1897: Ngày sinh của Louis Aragon

SỰ KIỆN

1945: Hội nghị Công đoàn thế giới khai mạc tại Paris (Pháp). Dự hội nghị có 272 đại biểu của 56 nước thay mặt 64 triệu đoàn viên. Ngày 03.10, Hội nghị đã thông qua bản điều lệ của Liên hiệp công đoàn thế giới. Ngay ngày hôm đó, Hội nghị tiến hành đại hội Công đoàn thế giới lần thứ nhất và thông qua những văn kiện nêu rõ lập trường và đường lối phấn đấu của Liên hiệp Công đoàn thế giới.

Việc thành lập Liên hiệp công đoàn thế giới là một thắng lợi to lớn, là bước tiến dài của quá trình thống nhất giai cấp công nhân thế giới đấu tranh cho các quyền lợi của công nhân, cho hoà bình, dân chủ và độc lập dân tộc của tất cả các nước.

1986: Tàu ngầm nguyên tử của Liên Xô bị đắm. Một khoang trong chiếc tàu ngầm nguyên tử của Liên Xô có mạng tên lửa đạn đạo bị cháy khi đang hoạt động trên Đại Tây Dương, cách quần đảo Bermuda gần 1.000km về phía Đông Bắc, làm 3 người thiệt mạng. Vào hồi 11 giờ 30 ngày 6.10, chiếc tàu này đã chìm xuống đáy biển. Trước khi tàu chìm, lò phản ứng hạt nhân đã được dập tắt.

1990: Nước Đức thống nhất. Theo Hiệp định được ký giữa hai nước Đức ngày 31.08.1990, sau Hiệp định về việc dàn xếp quan hệ đối với hai nước Đức và tứ cường (Liên Xô, Anh, Pháp và Mỹ), từ 0 giờ ngày 03.10, hai nước Đức chính thức tái thống nhất trong Cộng hòa Liên bang Đức. Cộng hòa Dân chủ Đức chính thức bị xóa tên trên bản đồ thế giới. Nước Đức vừa tái thống nhất có diện tích; 357.041km2 với 78,4 triệu dân. Thủ đô của nước Đức lúc đầu được đặt tại Bonn. Ngày 20.06.1991, Quốc hội đã lựa chọn Berlin làm thủ đô Công hòa Liên bang Đức

NGÀY SINH

1895: Ngày sinh của Seygey Yesenin, nhà thơ trữ tình Nga, người được đánh giá là nhà thơ có tài năng độc đáo và thấm nhuần phong cách Nga, đặc biệt là khi miêu tả những cảm xúc tinh tế, dịu dàng, giàu chất trữ tình.

Ông sinh ngày 03.10.1895 tại Konstantinovo, Nga, trong môt gia đình nông dân. Ông là người chủ trương phục hồi những giá trị văn hóa truyền thống, chống lại những tác động xấu của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa xã hội và ủng hộ Cách mạng tháng mười Nga. Ông nổi tiếng với những tập thơ như: “Confession of a Hooligan (1921)... Năm 1922, ông lập gia đình với nghệ sĩ múa ballet Isadora Duncan… Do những thất vọng trong cuộc sống, Yesenin treo cổ tự sát ngày 27.12.1925 tại Leningrad, Nga.

1897: Ngày sinh của Louis Aragon, nhà thơ, nhà văn, nhà phê bình lý luận, nhà hoạt động xã hội Pháp, người thường được xem là “người phát ngôn” của những người cộng sản Pháp.

Ông sinh ngày 03.10.1897 tại Paris, Pháp. Ông hoạt động xã hội một cách sôi nổi và tham gia kháng chiến chống Đức xâm chiếm nước Pháp trong thời gian đại chiến thế giới thứ hai. Ông là tác giả của những tác phẩm nổi tiếng như các bài thơ: Feu de joie (1920), Le Mouvement perpétuel (1925), ông lập gia đình với Elsa Triolet, một người bà con của nhà thơ Nga Mayakovsky. Ông đến Liên Xô năm 1930. Ông nổi tiếng với những bộ tiểu thuyết về chủ đề cách mạng xã hội và đấu tranh giai cấp như: The Real World (1933-1934), Les Communistes (1949-1951)… Ông cũng nổi tiếng với các bài thơ yêu nước: Heartbreak, La Diane Francaise… và thơ tình: Elsa’s Eyes, Elsa’s Madman…Ông mất ngày 24.12.1882 tại Paris.

THU THỦY thực hiện

02.10

1941: Quân Đức bắt đầu tấn công Moscow
1958: Guinea tuyên bố độc lập
1980: Đặng Thái Sơn đoạt giải nhất cuộc thi Piano quốc tế mang tên Chopin...

SỰ KIỆN

1924: Biên bản Genève về việc giải quyết các vấn đề tranh chấp quốc tế bằng biện pháp hòa bình. Lo ngại trước sự gia tăng về quân sự và kinh tế của Đức, Pháp muốn bảo đảm an ninh cho mình bằng việc thiết lập một hệ thống giữ nguyên hiện trạng trật tự Versailles. Vì vậy, Pháp đã đưa ra công thức "Hòa giải-An ninh-Giải trừ quân bị". Tuy nhiên, là nước có lực lượng quân đội lớn nhất châu Âu lúc đó, Pháp không muốn cắt giảm tiềm lực quân sự của mình, nên đã đề nghị trước hết phải bảo đảm được hệ thống an ninh của châu Âu thời kỳ "hậu Versailles", sau đó mới đặt vấn đề giải trừ quân bị. Khác với Pháp, Anh đề nghị tiến hành giải trừ quân bị, chống lại việc thiết lập hệ thống an ninh. Ngày 02.10.1924, Đại hội đồng Hội Quốc liên đã thông qua Biên bản Genève về việc giải quyết các tranh chấp quốc tế bằng hòa bình. Theo biên bản này, các nước tham gia cam kết không sử dụng chiến tranh, trừ trường hợp tự vệ hoặc khi áp dụng đòn trừng do Hội Quốc liên quy định.

1935: Phát xít Ý tấn công Ethiopia. Từ mùa thu năm 1932, phát xít Ý đã chuẩn bị kế hoạch xâm lược vũ trang và chiếm đóng Ethipia. Giới cầm quyền Pháp, Anh và Mỹ đều khuyến khích hành động xâm lược này của phát xít Ý. Đêm mùng 02 rạng ngày 03.10, không tuyên chiến, quân đội Ý đã chia cắt Ethipia hòng chiếm đóng một vùng cố định, xây dựng ở đó đường sá, cầu cống... tạo điều kiện tiến hành những chiến dịch tiếp theo. Quân đội Ethiopia gồm khoảng 350.000 người, yếu kém,về tổ chức, lạc hậu về trang bị phải chống lại cuộc tấn công của đội quân phát xít đông đảo, trang bị hiện đại. Tuy có nhiều lợi thế hơn hẳn, nhưng quân đội Ý không thể giành thắng lợi một cách nhanh chóng. Nhân dân Ethiopia đã chiến đấu anh dũng trong cuộc chiến không cân sức đến tháng 05.1936. Ngày 05.05.1936, thủ đô Addis Abeba rơi vào tay quân đội Ý. Quốc vương Ethiopia phải chạy sang London. Ngày 09.05.1936, Quốc vương Ý ban hành đạo luật sát nhập Ethiopia vào Ý. Sau đó, Eritrea và Somalia thuộc Ý cũng được thống nhất vào Đông Phi thuộc Ý.

1941: Quân Đức bắt đầu tấn công Moscow. Trong chiến dịch này, Đức huy động một lực lượng quân đội hùng hậu. Ngoài tập đoàn quân Trung tâm là lực lượng chủ công còn có thêm các đơn vị tăng cường. Tổng cộng, lực lượng quân Đức lên tới 80 sư đoàn (trong đó có 1.000 máy bay, 14 sư đoàn xe tăng, 8 sư đoàn cơ giới, chiếm 1/3 số xe tăng và cơ giới của toàn chiến trường). So sánh lực lượng giữa quân Đức và quân Liên Xô: số quân Đức nhiều hơn Liên Xô 1,4 lần, xe tăng hơn 2,2 lần, pháo và cối hơn 1,9 lần, máy bay hơn 2,6 lần. Ngày 03.10, quân Đức chiếm các thành phố phụ cận thủ đô, xuất hiện ở ngoại vi Tula, đột nhập tỉnh Moscow, tiến đến gần thủ đô. Liên Xô huy động hơn 300.000 đảng viên và thanh niên ra trận. Hơn 500.000 dân thủ đô tình nguyện xây dựng các công trình phòng thủ. Cuối tháng 10, đợt tấn công đầu tiên của quân Đức bị chặn lại. Kế hoạch của quân Đức chiếm Moscow trước mùa đông bị phá sản.

1958: Guinea tuyên bố độc lập. Là quốc gia ở Tây Phi, diện tích: 245.857km2; dân số: 7.610.869 người; thủ đô: Conakry. Từ năm 1958, Guinea là thuộc địa của Pháp. Ngày 28.9.1958, trong một cuộc trưng cầu dân ý, 94,5% số phiếu của dân chúng Guinea chống lại việc gia nhập khối Liên Hiệp Pháp, kiên quyết đấu tranh giành độc lập dân tộc. Ngày 02.10.1958, Hội đồng dân biểu Guinea chuyển thành Quốc hội đã chính thức tuyên bố thành lập nước Cộng hòa Guinea độc lập.

1980: Đặng Thái Sơn đã được giải nhất trong cuộc thi Piano quốc tế mang tên Chopin lần thứ 10 tổ chức tại Warszawa (Ba Lan). Cuộc thi này có 150 nghệ sĩ của 36 nước tham dự. Đặng Thái Sơn lúc đó mới 22 tuổi, là sinh viên năm thứ 4 của nhạc viện quốc gia Moscow.

NGÀY SINH

1869: Ngày sình của Mohandas Karamchand Gandhi, nhà hoạt động chính trị Ấn Độ, người sáng lập ra nhà nước Ấn Độ độc lập, cha đẻ của phong trào đấu tranh “bất bạo động”. Gandhi (còn được gọi là Mahatma Gandhi) sinh ngày 02.10.1869 tại Porbandar, Ấn Độ, hành nghề luật sư tại Bombay từ năm 1891. Năm 1893, ông đến Nam Phi, làm việc tại Durban. Tại đây, ông bắt đầu quá trình đấu tranh cho một nền độc lập của nhân dân Ấn Độ. Trong 20 năm sau đó, Gandhi hoạt động tại Nam Phi. Trong thời gian này ông đã hình thành những cơ sở lý luận cho quá trình đấu tranh giành độc lập sau này. Năm 1914, Gandhi trở về Ấn Độ và nhanh chóng trở thành lãnh tụ của cuộc đấu tranh giành độc lập của nhân dân Ấn Độ. Từ năm 1914 đến 1947, Gandhi đã liên tục tổ chức, lãnh đạo các phong trào đấu tranh “bất hợp tác”, “tự quản”, “bất bạo động”, “không nộp thuế”… chống lại thực dân Anh. Ông là người sáng lập: “The Indian National Congress” và đã nhiều lần bị bắt giam. Qua quá trình đấu tranh, ông cũng đã thực sự trở thành một lãnh tự tinh thần của nhân dân Ấn Độ và là một biểu tượng sống của phong trào đấu tranh giành độc lập cho nhân dân Ấn Độ. Năm 1947, Anh trao trả nền độc lập cho Ấn Độ, Gandhi lại lao vào một cuộc đấu tranh mới, đấu tranh cho hòa giải và chung sống hòa bình giữa người Ấn Độ giáo và người Hồi giáo. Ngày 30.01.1948, ông đã bị một phần tử cực đoan theo Ấn Độ giáo sát hại tại New Delhi. Tuy mất đi, ông mãi mãi được tôn kính như một người cha vĩ đại của nhân dân Ấn Độ.

1904: Ngày sinh của Graham Greene, nhà văn Anh, nhà báo, nhà biên kịch, nổi tiếng với những tiểu thuyết gắn liền với những sự kiện chính trị trên thế giới, tác giả tiểu thuyết nổi tiếng: “Một người Mỹ thầm lặng”.

Green sinh ngày 02.10.1904 tại Berkhamsted, Anh. Sau khi tốt nghiệp đại học Oxford, Greene làm việc cho “The Times” tại London. Tại đây, ông đã cho ra đời tác phẩm đầu tiên, tập thơ: “Babbling April” (1925). Năm 1929, sau thành công đặc biệt của quyển tiểu thuyết đầu tay: “The Man Within”. Greene chuyển sang làm việc cho: “The Spectator” cho đến năm 1940. Trong 30 năm sau đó, Greene đã đến nhiều nơi trên thế giới như một nhà báo tự do và tích lũy tư liệu cho những tiểu thuyết của mình. Nhữgn tiểu thuyết giai đoạn đầu của ông bao gồm: “Stamboul Train”, “A Gun for Sale”, “The Confidential Agent”, “The Ministry of Fear”, “The Third Man”… đều rất thành công và hầu như tất cả đều được chuyển thành phim. Trong những năm từ 1938 đến 1948, Greene đã cho ra đời những tác phẩm gây tiếng vang lớn như: “Brighton Rock”, “The Power and the Glory”…Từ năm 1948, Greene làm việc cho Bộ ngoại giao Anh, ông đã có mặt ở Freetown, Sierra Leone... và cho ra đời: “The Heart of the Matter”, “The end of the Affair” với chủ đề gắn liền các sự kiện chính trị thế giới. Greene đã tiếp tục phát triển khuynh hướng sáng tác này cùng với các chuyến đi đến nhiều nơi trên thế giới của ông (trong đó có Việt Nam) trong các tác phẩm: A Burnt - out - Case, The Quiet American, Our Man in Havana… Tiểu thuyết cuối cùng của ông: “The Tenth Man” ra đời năm 1985. Greene nổi tiếng là nhà văn lớn của văn học Anh thời hiện đại với chủ đề cuộc đấu tranh đạo đức – tinh thần trong mỗi con người, đặt trong bối cảnh những biến động chính trị - xã hội tại những điểm nóng trên thế giới. Ông cũng là tác giả của các vở kịch: “The Living Room”, “The Potting Shed” và tập tiểu luận: “Collected Essays”… Green mất ngày 03.04.1991 tại Vevey, Thụy Sĩ.

THU THỦY thực hiện

01.10

1949: Thành lập nước cộng hoà nhân dân Trung Hoa.
1998: Ngày Quốc tế người cao tuổi.
1876: Ngày sinh của cụ Huỳnh Thúc Kháng.
1935: Ngày sinh của Julie Andrews...

SỰ KIỆN

1936: Hoàn thành tuyến đường sắt xuyên Đông Dương. Lễ đặt mối đường ray cuối cùng nối liền tuyến đường xe lửa xuyên Đông Dương được tổ chức tại ga Hảo Sơn (Tuy Hoà). Hôm sau, ngày 2.10.1936, chuyến tàu hoả đầu tiên xuất phát từ ga Hà Nội đã tới Sài Gòn, chính thức khai thông đường sắt xuyên Đông Dương.

1949: Thành lập nước cộng hoà nhân dân Trung Hoa. Tháng 9.1949, Hội nghị Hiệp thương chính trị nhân dân Trung Quốc tại Bắc Kinh đã bầu Mao Trạch Đông làm chủ tịch Chính phủ nhân dân trung ương nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa và quyết định lấy Bắc Kinh làm thủ đô, lấy bài Nghĩa dũng quân hành khúc làm Quốc ca, lấy cờ đỏ 5 sao tượng trưng cho sự đại đoàn kết của nhân dân Trung Quốc làm Quốc kỳ nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa. Ngày 01.10.1949, Chủ tịch Mao Trạch Đông chính thức tuyên bố thành lập nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa.

1960: Liên bang Nigeria tuyên bố độc lập. Nigeria là quốc gia ở Tây Phi, diện tích 910.770km2; dân số: 117.170.948 người (2000); thủ đô: Abuja. Từ năm 1914, Nigeria bị đế quốc Anh xâm chiếm. Trước sự đấu tranh kiên cường của nhân dân Nigeria, ngày 01.10.1960, Anh buộc phải công nhận độc lập của Nigeria. Nội dung của nền độc lập này là: Nigeria vẫn ở trong khối "thịnh vượng chung" của Đế quốc Anh, Hiến pháp độc lập sẽ dựa theo chế độ hiện hành, Anh vẫn đặt chức Toàn quyền liên bang ở các xứ miền Bắc, miền Đông và miền Tây. Các tỉnh riêng biệt trong liên bang có quyền tự chủ rộng rãi (có chính phủ và nghị viện riêng). Toàn quyền Anh thực hiện trọng trách của người đứng đầu nhà nước. Quyền lập pháp thuộc về Nghị Viện (Viện Dân biểu và Viện Nguyên lão).

1961: Thành lập Cộng hòa liên bang Cameoon. Cameroon nằm ở Tây Phi, diện tích 469.440km2; dân số: 15.891.531 người; Thủ đô: Yaunde . Từ thế kỷ XV, người Bồ Đào Nha đã đến Cameroon. Đầu thế kỷ XX, Đức chiếm toàn bộ nước này. Sau chiến tranh thế giới thứ nhất, Hội Quốc liên quyết định để Đông Cameroon do Pháp quản lý, còn Tây Cameroon do Anh quản lý. Ngày 01.10.1960, Đông Cameroon giành độc lập. Tháng 4.1961, phần phía Nam của miền Tây Cameroon sát nhập vào Đông Camerun và ngày 01.10.1961 thành lập Cộng hòa liên bang Cameroon. Còn lại phần phía Bắc của miền Tây được sát nhập vào Nigeria. Ngày 20.05.1972, sau cuộc trưng cầu dân ý, nước Cộng hòa thống nhất Cameroon được thành lập.

1998: Ngày Quốc tế người cao tuổi. Theo kiến nghị của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, ngày 01.10.1998 được chọn là Ngày quốc tế cao tuổi, đồng thời cũng là ngày mở đầu chiến dịch truyền thông trên phạm vi toàn thế giới về năm quốc tế người cao tuổi (năm 1999). Việt Nam đã thành lập Ủy ban Năm Quốc tế người cao tuổi và đề ra chương trình hành động, động viên Hội người cao tuổi, các đoàn thể, các tổ chức xã hội... có các hoạt động thiết thực phù hợp với đạo lý "uống nước nhớ nguồn" của dân tộc và các dân tộc và các chương trình của Liên Hiệp Quốc.

2000: Bế mạc Thế vận hội lớn nhất thế kỷ XX tại Sydney. Sau 15 ngày diễn ra các trận thi đấu, Thế vận hội cuối cùng của thế kỷ XX tại Sydney (Australia) đã kết thúc bằng một lễ hội văn hóa thể thao lớn với hàng trăm nghìn người tham gia trực tiếp và hàng tỷ người theo dõi qua truyền hình. 960 nghệ sĩ múa đã trình diễn các chương trình đa dạng với chủ đề tăng cường hòa bình và hữu nghị giữa các dân tộc. Ban tổ chức Olimpic 2000 đã làm thủ tục trao quyền tổ chức Thế vận hội Olimpic 2004 cho Hy Lạp. Thắng lợi về thành tích của các vận động viên và thành công về tổ chức của Thế vận hội đã chứng tỏ quy mô và tầm cỡ của nó lớn hơn tất cả các Thế vận hội và các hoạt động thể thao đã diễn ra trước đó. Cũng trong Thế vận hội này, với thành tích 1 huy chương bạc, lần đầu tiên Việt Nam có tên trong bảng xếp hạng huy chương với thứ hạng 56/200 nước tham gia.

NGÀY SINH

1876: Ngày sinh của cụ Huỳnh Thúc Kháng, nhân sĩ yêu nước. Cụ sinh ngày o1.10.1876 ở huyện Tiên Phước tỉnh Quảng Nam. Cụ đỗ Giải nguyên năm 1900 và đỗ Hoàng giáp năm 1904. Cụ cùng Phan Chu Trinh, Trần Quý Cáp tuyên truyền thuyết Duy tân nên bị thực dân Pháp bắt và đày đi Côn Đảo 13 năm (Từ năm 1908 đến 1921). Năm 1920 cụ được bầu làm Viện trưởng Viện Dân biểu Trung Kỳ, nhưng do chống đối khâm sứ Pháp nên từ chức và sáng lập ra tờ báo Tiếng dân ở Huế (Từ năm 1927-1943).

1903: Ngày sinh của Vladimir Horowitz, nghệ sĩ dương cầm người Mỹ gốc Nga, được đánh giá là một trong những nghệ sĩ dương cầm tài năng của thế kỷ XX.

Horowitz sinh ngày 01.10.1903 tại Berdichev, Nga. Năm 12 tuổi, ông bắt đầu theo học nhạc viện Kiev với định hướng ban đầu là trở thành một nhà soạn nhạc. Chỉ đến năm 1922, ông mới bắt đầu xuất hiện như một nghệ sĩ dương cầm trong trong lần biểu diễn đầu tiên tại Kharkov. Năm 1923, Horowitz bắt đầu nổi tiếng tại nước Nga khi biểu diễn 23 chương trình tại Leningrad với tổng số hơn 200 tác phẩm hoàn toàn không lặp lại. Sau kỷ lục này, Horowitz bắt đầu lưu diễn tại châu Âu và Hoa Kỳ. Từ năm 1940, Horowitz đến định cư tại Hoa Kỳ và bắt đầu cuộc sống của một nghệ sĩ dương cầm chuyên nghiệp. Năm 1982, ông thực hiện chuyến lưu diễn tại châu Âu và sau đó là một chuyến lưu diễn tại Nga năm 1986. Honowitz mất ngày 05.10.1989 tại New York, Hoa Kỳ. Horowitz nổi tiếng là một nghệ sĩ diễn tấu bậc thầy với kỹ thuật cá nhân điêu luyện và khả năng diễn đạt vô cùng ấn tượng, đầy cá tính các tác phẩm của Franz Liszt, Sergey Rachmaninoff, Fredric Chopin, Aleksandr Scriabin, Sergey Prokofiev… đúng như danh hiệu ông vua của dòng nhạc trữ tình thế kỷ 20 như mọi người đã tặng ông.

1935: Ngày sinh của Julie Andrews, nữ diễn viên, ngôi sao ca nhạc Hoa Kỳ, nổi tiếng về khả năng biểu diễn đa dạng, phong phú, hai lần đoạt giải Oscar.

Julie Andrews sinh ngày 01.10.1935 tại Walton – on – Thames, Anh. Từ năm 10 tuổi, Andrews đã bộc lộ khả năng múa hát của mình. Năm 1947, Andrews xuất hiện trước công chúng lần đầu tiên trong trích đoạn opera “Starlight Roof” tại nhà hát London. Sau lần biểu diễn này, Andrews bắt đầu được chú ý và được mời tham gia các hoạt động ca nhạc. Năm 1954, Andrews xuất hiện lần đầu tiên trên sân khấu Broadway với: “The boy Friend”. Năm 1956, Andrews tiếp tục thành công với các vở: “Alan Jay Lerner” và “My Fair Lady”, những vở diễn đã đạt kỷ lục doanh thu trong lịch sử Broadway. Năm 1964, sau thành công đặc biệt trong vở: “Camelot”, Andrews đã được Walt Disney mời đóng vai chính trong bộ phim “Mary Poppins”. Bộ phim sau đó cũng đã đạt kỷ lục về doanh thu và mang lại cho Andrews 1 giải Oscar. Năm 1965, Andrews lại đoạt được giải Oscar lần thứ 2 với bộ phim ca nhạc “The Sound of Music”. Những bộ phim thành công sau này của Andrews bao gồm: “Darling Lili”, “Duet for One”…Andrews còn là tác giả của nhiều cuốn sách viết cho trẻ em như: “Mandy” và “The Last of the Really Great Whangdoodles”… Andrew được đánh giá là một nghệ sĩ đa tài, với giọng hát thiên phú, khuôn mặt khả ái và khả năng diễn xuất bậc thầy, một trong những ngôi sao sáng của ca nhạc và điện ảnh Hoa Kỳ.

THU THỦY (thực hiện

TỪ NGÀY 15 ĐẾN NGÀY 30 THÁNG 9

.

Thiên cổ đoạn trường kim nhất tục.
Phiếm Đàm tòng thử kế Thừa sai.