15.11

1920: Khóa họp đầu tiên của Hội Quốc Liên.

1988: Quốc gia Palestine thành lập.

SỰ KIỆN

1920: Khóa họp đầu tiên của Hội Quốc Liên. Hội quốc Liên đã họp khóa đầu tiên tại Genèva ngày 15.11.1920. Mục đích của hội là khuyến khích sự hợp tác hòa bình giữa các dân tộc. Thế mà ngay khóa họp đầu tiên đã vắng mặt 3 nước là: Liên Xô, Đức và Mỹ. Tổng thống Mỹ Woodrow Wilson, người khởi xướng ra Hội Quốc Liên, dù đã hết sức cố gắng thuyết phục mà nước Mỹ vẫn chưa chịu gia nhập Hội. Trong phiên họp, nhiều quốc gia đòi sửa đổi điều lệ, nhưng Pháp quyết liệt chống lại. Trước thái độ đó, Argentina tuyên bố rút khỏi hội. Nhiều nước còn cho là Hội Quốc Liên lúc này chỉ phản ánh thái độ của các nước thắng trận mà thôi. Áo, Bulgaria và Albania đều được nhận vào hội. Một số các ủy ban cũng được bầu ra, kể cả việc sắp xếp để có một tòa án quốc tế thường xuyên tại hội.

1929: Đông Tây tuần báo ra số đầu tiên tại Hà Nội. Tờ báo do Hoàng Tích Chu và Đỗ Văn chủ trương, tờ báo được coi như một bước cải cách quan trọng về hình thức, kỹ thuật trong lịch sử báo chí Việt Nam.

1973: Luxembourg. Luxembourg là một quốc gia thuộc Tây Âu, giữa Pháp và Đức. Quốc gia này có diện tích 2,586 km2, dân số khoảng 462,690 người (thống kê năm 2004), thủ đô là Luxembourg.

Nền kinh tế quốc gia này thuộc vào loại ổn định, thịnh vượng với đặc tính tăng trưởng đều. Lạm phát thấp, thất nghiệp không đáng kể. Nông nghiệp dựa trên các sản phẩm của hộ gia đình nhỏ nhưng cho sản lượng cao. Khu vực công nghiệp, gần đây còn thống trị bởi ngành thép, ngày càng đa dạng hóa, đặc biệt với các xí nghiệp công nghệ cao. Trong thập niên vừa qua, tăng trưởng của khu vực tài chính đã bù đắp cho sự giảm sút của ngành thép. Dịch vụ, nhất là ngân hàng, là thành phần ngày càng phát triển của nền kinh tế. Luxembourg tham gia vào Liên hiệp kinh tế về mậu dịch với Bỉ, nước này cũng có quan hệ kinh tế sâu sát với Hà Lan, và là thành viên của EU (liên minh châu Âu) với 12 thành viên, hưởng các lởi ích từ thị trường châu Âu mở rộng. GDP bình quân đầu người là $55,100 (thống kê năm 2003).
1982: Lech Walesa được trả tự do. Lech Walesa, cựu chủ tịch Công đoàn Thợ thuyền Ba Lan, còn gọi là Công đoàn Đoàn kết bị cấm hoạt động đã được trả tự do ngày 15.11.1982. Ông bị chính quyền Ba Lan giam giữ trong 11 tháng. Ngày 08.10 Quốc hội Ba Lan biểu quyết luật mới cho phép mỗi một cơ xưởng chỉ có một công đoàn và không cho thành lập công đoàn đại diện toàn quốc.

1986: Ngọn đuốc “Vì hòa bình và trẻ em trên toàn thế giới” đến Hà Nội sau một cuộc hành trình 86 ngày đêm qua 45 nước và 65 thành phố lớn trên thế giới. Cuộc rước đuốc do Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp quốc (UNICEF) khởi xướng bắt đầu từ 16.09.1986 tại trụ sở Liên Hiệp Quốc.

1988: Quốc gia Palestine thành lập. Lãnh tụ phong trào giải phóng Palestine Yasser Arafat tuyên bố ngày 15.11.1988 là một quốc gia độc lập đã ra đời ở Palestine. Quốc hội lưu vong họp ở Alger định rõ đường lối tổ chức đất nước sau khi Jordanie hủy bỏ lời cam kết từ đầu tháng 07. Quốc hội nhận quyết định số 242 của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc làm căn bản cho cuộc hội nghị quốc tế về hòa bình và ngầm thừa nhận sự hiện diện của Israel. Quốc gia Palestine lên án mọi sự khủng bố.

1966: Chấm dứt chương trình Gemini. Chuyến bay 4 ngày của Gemini XII từ 11 đến ngày 15.11.1966 đã chấm dứt chương trình Gemini của Mỹ. Hai phi hành gia James A Lovell và Edwin Aldrin đã làm nhiều cuộc thử nghiệm để tìm hiểu về sức chịu đựng của loài người ở trong không gian. Edwin Aldrin đã ở ngoài không gian trong 5h37phút, Đồng thời vệ tinh Lunar orbiter II phóng đi từ ngày 06.11.1966 đã chuyển về Địa cầu nhiều hình ảnh của mặt trăng rất rõ. Để không thua Mỹ và Liên Xô, châu Âu dự kiến sẽ phóng hỏa tiễn Europe I tại Úc.

NGÀY SINH

1738: Ngày sinh Sir Wilhelm Friedrich Herschel, nhà thiên văn học nổi tiếng của thế kỉ 18, người khám phá ra Uranus (thiên vương tinh), các tinh vân, các chòm sao và những ngôi sao quay quanh một tâm.

Ông sinh ngày 15.11.1738, tại Hanover, Đức, là con trai trong một gia đình có 10 người con. Năm 19 tuổi, ông đổi tên sau khi chuyển đến Anh và theo đuổi sự nghiệp với tư cách là một nhạc sĩ. Âm nhạc trở thành một phần quan trọng trong cuộc sống của ông, và một điều hiển nhiên khi ông trở thành một giáo viên âm nhạc, người chỉ huy một band nhạc, chơi organ và kèn oboe, đồng thời sáng tác khá nhiều tác phẩm âm nhạc. Một thời gian sau, ông tham gia và phục vụ quân đội trong khoảng thời gian ngắn.

Sau năm 1773, ông bắt đầu quan tâm và đam mê đến lĩnh vực thiên văn học. Ông đã chế tạo và dựng nên một vài chiếc viễn vọng kính. Ông tập quan sát mặt trăng và tiến hành nghiên cứu hàng loạt những song tinh.

Bước ngoặt trong cuộc đời ông là năm 1781, ông đã khám phá ra Uranus (thiên vương tinh). Điều này đã giúp ông trở nên nổi tiếng và từ đó ông dành toàn bộ thời gian đầu tư cho việc nghên cứu thiên văn học. Cùng năm đó Herschel được tặng thưởng huy chương Copley và được chọn là thành viên của Hiệp hội hoàng gia. Ông cũng từng là một nhà chế tạo ra viễn vọng kính, và đã bán một số kính cho những nhà thiên văn học khác. Ông qua đời ngày 25.08.1822, tại Slough, Buckinghamshire, Anh quốc.

1862: Ngày sinh của Gerhart Hauptmann, nhà thơ, tiểu thuyết gia, và là nhà viết kịch lỗi lạc người Đức, giải Nobel văn chương năm 1912. Ông sinh ngày 15.11.1862, tại Obersalzbrunn, (Szcrawno- Zdrój, Ba Lan), là con út trong một gia đình có 4 người con. Cha ông là Robert Hauptmann, một người chủ khách sạn và mẹ ông là bà Marie Hauptmann. Ông sinh trưởng và lớn lên trong một gia đình thuộc tầng lớp trung lưu,có học thức và sôi nổi. Lúc nhỏ, theo học tại trường làng, học tiếng Latin từ một gia sư và học violin. Sau đó, ông đến Breslau, tại đây ông ở trọ và theo học tại một trường trung học. Sau một thời gian ngắn theo học điêu khắc tại Breslau, ông bắt đầu chuyển qua viết văn. Ông chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi những tác phẩm mang tính thực tiễn của nhà soạn kịch Na Uy Henrik Isben.

Một trong những tác phẩm nổi tiếng đầu tiên của ông Before Dawn (1889). Ngoài ra còn có những tác phẩm nổi tiếng khác như: In Hannele (1893), The Weavers (1893), The SunKen Bell (1896)… Ông qua đời ngày 06.06.1946, tại Agnetendorf.

THÙY MAI thực hiện

14.11

1831: Ngày mất của Friedrich Hegel.
1997: Hội nghị cấp cao các nước có sử dụng tiếng Pháp tại Hà Nội.
1840: Ngày sinh của Claude Monet...

SỰ KIỆN

1831: Ngày mất của Georg William Friedrich Hegel, nhà triết học cổ điển người Đức. Ông sinh ngày 27.08.1770 và từ trần ngày 14.11.1831. Thành quả quan trọng nhất của triết học Hegel là phép biện chứng nhưng lại là duy tâm biện chứng chứ không phải duy vật biện chứng như Marx sau này. Tuy vậy, ông vẫn là cây đại thụ của nền triết học thế giới.

1910: Tàu sân bay được hình thành. Ngày 14.11.0910, Lieutenant Eugene Ely, thuộc hải quân Mỹ, đã lái máy bay hai lớp cánh Curtis trang bị 2 động cơ 50 sức ngựa hạ cánh xuống một mặt bằng bố trí trên thượng tầng đuôi của một chiếc thiết giáp hạm. Vài phút sau, ông lại cất cánh. Tàu sân bay được hình thành và sử dụng kể từ đấy.

1915: Thành lập Hội đồng dân tộc nhằm thiết lập một nhà nước Tiệp Khắc độc lập. Ngày 14.11, Tomas Masaryk, giáo sư triết học, dân biểu Tiệp Khắc tại Quốc hội Áo - Hung cho công bố tại Paris bản tuyên ngôn về việc thành lập một nhà nước Tiệp Khắc độc lập bao gồm: Bohemia, Moravia, Czech và Slovakia. Tuy nhiên, chính phủ Vienna chỉ sẵn sàng chấp nhận một nền tự trị hạn chế cho Czech và Slovakia. Điều này khiến cho một số người theo chủ nghĩa dân tộc Czech tìm kiếm sự giúp đỡ của các nước trong khối Hiệp ước. Được sự giúp đỡ của Pháp, Tomas Masaryk thành lập tại Paris một Hội đồng dân tộc, có chức năng như một chính phủ lâm thời do ông đứng đầu.

1935: Người Do Thái ở Đức bị tước quyền công dân. Một loạt đạo luật phân biệt chủng tộc ở Đức bắt đầu có hiệu lực, theo những đạo luật này, người Do Thái ở Đức không được công nhận là công dân Đức, tất cả các quyền bầu cử của họ bị bãi bỏ và người Do Thái không được nhận vào làm việc ở các công sở.

1998: Việt Nam, Peru và Nga trở thành thành viên chính thức của APEC (Asia - Pacific Economic Cooperation - Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Á Châu Thái Bình Dương) tại cuộc gặp bộ trưởng của APEC ở Kualar Lumpur, Malaysia.

1991: Hoàng thân Sihanouk trở lại đứng đầu nhà nước Campuchia. Sau khi Hội nghị Paris về vấn đề Campuchia được ký kết, với tư cách là Chủ tịch Hội đồng Dân tộc tối cao Campuchia, Hoàng thân Sihanouk trở lại làm người đứng đầu nhà nước Campuchia.

1994: Thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Peru. Nước Cộng hòa Peru nằm ở phía Tây Nam Mỹ, giáp với Nam Thái Bình Dương, giữa Chile và Ecuador; diện tích: 1.028.000 km2; dân số: 27.135.689 (2000); thủ đô: Lima; GDP tính theo đầu người: 2.230 USD.

NGÀY SINH

1840: Ngày sinh của Claude Monet, họa sĩ người Pháp, danh họa thế giới thế kỷ 19, một trong những người sáng lập ra trường phái Ấn tượng trong hội họa.

Monet sinh ngày 14.11.1840. Từ nhỏ, ông đã bộc lộ rõ khả năng hội họa, lòng si mê đối với các họa sĩ Camille Corot, Henri Rousseau… và chịu ảnh hưởng trực tiếp về kỹ thuật vẽ tranh phong cảnh từ các bậc thầy của mình như: Eugene Boudin và Johan Barthold Jongkind. Năm 1859, Monet chính thức theo học hội họa tại Academie Suisse. Tại đây, ông kết bạn với Camille Pissarro, một trong những người sẽ cùng ông sáng lập nên trường phái hội họa Ấn tượng sau này… Những năm sau đó, ông tiếp tục vẽ tại Paris và đã kết bạn với các họa sĩ Auguste Renoir, Alfred Sisley…

Bức tranh phong cảnh đầu tiên của Monet được triển lãm vào năm 1865 đã gây nhiều tranh cãi. Monet vẫn tiếp tục cho ra đời những tác phẩm nổi tiếng như: "Luncheon on the Garden…". Năm 1874, Monet “trình làng” bức tranh “Impression: Sunrise”, được xem là mở đầu cho trường phái Ấn tượng sau này. Thời gian sau này, Monet tập trung vẽ nhiều bức tranh trên cùng một phong cảnh, một chủ đề… như: Hay Stacks, Rouen Cathedral… và ông đã được công nhận như một người sáng lập của trường phái Ấn tượng. Từ năm 1870, Monet tập trung vẽ nhiều tranh về ngôi nhà của ông tại Giverny với hồ sen, chiếc cầu…Những bức tranh này càng khẳng định tài năng hội họa của ông, đặc biệt với những sáng tạo trong chủ đề sáng tác và kỹ thuật thể hiện… Ông mất ngày 14.11.1926 tại Giverny, Pháp.

1889: Ngày sinh của Jawaharlal Nehru, nhà hoạt động chính trị, Thủ tướng đầu tiên của nước Ấn Độ độc lập, một trong những lãnh tụ của “phong trào không liên kết” (Nonaligned Movement).

Nehru sinh ngày 14.11.1889 tại Allahabah, Ấn Độ. Gia đình ông chuyển sang Anh sinh sống và Nehru đã theo học phổ thông và đại học tại Inner Temple, London. Nehru trở về Ấn Độ và làm nghề luật sư. Năm 1916, ông lập gia đình với Kamala Kaul và sinh một con gái đầu lòng vào năm 1917 với tên gọi; Indira – người sau này là nữ Thủ tướng Indira Gandhi. Năm 1918, ông gia nhập một tổ chức chính trị có khuynh hướng đấu tranh giành độc lập cho Ấn Độ do Mohadas Gandhi lãnh đạo. Được Gandhi yêu mến và đào tạo, Nehru nhanh chóng trưởng thành và đã trở thành nhân vật thứ 2 trong tổ chức, sau Gandhi. Từ năm 1932 đến năm 1945, ông bị đi tù nhiều lần và ông đã sáng tác nhiều tác phẩm nổi tiếng thế giới như: Toward Freedom, The Discovery of India…

Năm 1946, khi nước Anh thành lập một nhà nước tự trị cho Ấn Độ, Mohadas Gandhi đã chọn Nehru làm Thủ tướng đầu tiên. Ở cương vị mới, Nehru đã đấu tranh với khuynh hướng phân ly Ấn Độ theo tôn giáo và đã trở thành Thủ tướng Ấn Độ năm 1947. Nehru thực sự là “kiến trúc sư” cho quá trình hiện đại hóa nền kinh tế Ấn Độ và phát triển cộng đồng, giải quyết mâu thuẫn Ấn Độ, Pakistan và sáng lập phong trào không liên kết… Cuộc chiến tranh biên giới Trung Quốc - Ấn Độ năm 1962 đã làm ảnh hưởng đến sức khỏe của Nehru. Ông bị một cơn đột quỵ vào tháng 1.1964 và mất vào tháng 5.1964. Hai năm sau, con gái ông, Indira Gandhi trở thành Thủ tướng Ấn Độ.

THU THỦY thực hiện

13.11

1850: Ngày sinh của Robert Stevenson.
1856: Ngày sinh của Louis Brandeis...

SỰ KIỆN

1907: Chuyến bay đầu tiên của máy bay lên thẳng do Paul Corno, phi công người Pháp thực hiện. Đây là chuyến cất cánh đầu tiên được thừa nhận của một máy bay lên thẳng (helicopter). Máy bay này nặng 260 kg với động cơ 24 sức ngựa.

1968: 12 triệu công nhân, viên chức Ý nghỉ việc đòi tăng trợ cấp. Cuộc bãi công đã lan nhanh ra toàn nước Ý trong 24 giờ. Nguyên nhân chính của cuộc bãi công là do cuộc đàm phán giữa đại diện công nhân và giới chủ về tăng trợ cấp lương bổng cho công nhân không có kết quả, mặc dù cuộc đàm phán đã kéo dài 12 tháng. Cuộc bãi công đã làm tê liệt các ngành: công nghiệp, giao thông vận tải, nông nghiệp, thương nghiệp, ngân hàng...Hầu như toàn bộ đời sống kinh tế ở nước này bị ngừng trệ. Theo tổng liên đoàn lao động Ý, cuộc bãi công này có ảnh hưởng xấu đến 90% sức sản xuất của các ngành công nghiệp ở Roma và các trang trại miền Nam Ý. Đây là một trong những cuộc bãi công lớn nhất ở Ý kể từ sau Thế chiến thứ II.

1993: Chiến dịch chống mafia ở Italia. Dựa vào những thông tin do một nhân vật quan trọng trong hàng ngũ mafia cung cấp, cảnh sát Italia đã tiến hành một chiến dịch lớn truy bắt 158 kẻ bị tình nghi có dính líu đến những hoạt động phạm pháp. Những kẻ có lệnh truy nã trong chiến dịch này bị tố cáo có liên quan tới mạng lưới buôn lậu ma túy cỡ lớn và những vụ ám sát các chính khách.

2000: Hội nghị quốc tế về các biện pháp ngăn chặn sự nóng lên toàn cầu (kéo dài đến 24.11.2000). Hội nghị do Liên Hiệp Quốc bảo trợ diễn ra tại Lahay (Hà Lan). Đại diện của 186 nước và vùng lãnh thổ cùng hàng nghìn tổ chức công nghiệp và môi trường đã tham dự. Hội nghị vẫn không đạt được kết sự nhất trí về các biện pháp cụ thể nhằm thực hiện công ước Kyoto về việc cắt giảm 5,2% lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính. Các nước đang phát triển và các tổ chức bảo vệ môi trường lên án Mỹ và các nước công nghiệp phát triển làm cho Hội nghị thất bại. Tuy vậy, Hội nghị vẫn tạo ra một bước tích cực, phản ánh được nhận thức của phần lớn các quốc gia về tầm quan trọng của vấn đề môi trường đối với vận mệnh của loài người.

NGÀY SINH

1850: Ngày sinh của Robert Stevenson, nhà văn, nhà thơ người Scotland, tác giả của những tiểu thuyết nổi tiếng: Treasure Island, Kidpapped...

Ông sinh ngày 13.11.1850 tại Edinbourgh, Scotland. Ông theo học ngành kỹ thuật và ngành luật tại đại học Edinbourgh mặc dù ngay từ nhỏ ông đã có khuynh hướng yêu thích văn chương. Sau một lần bị viêm phổi, sau đó bị lao phổi ông phải thường xuyên đi đến những nơi có khí hậu ấm áp để dưỡng bệnh. Từ đó, ông bắt đầu sáng tác, kể về những nơi ông đã đến. Ông bắt đầu nổi tiếng từ năm 1878 với những tác phẩm theo chủ đề phiêu lưu, khám phá, du lịch như: An Inland Voyage, Travels with a Donkey in the Cevennes. Năm 1880, ông lập gia đình tại Hoa Kỳ và đến sống tại New York. Vợ chồng ông đã đi thuyền đến các đảo ở Nam Thái Bình Dương... và quyết định sống tại Samoa từ năm 1889 vì nơi ấy có khí hậu tốt cho sức khỏe của ông. Nhưng ông vẫn yếu dần và mất tại Vailima, Samoa ngày 03.12.1894.

Stevenson nổi tiếng là một nhà văn của những chuyến phiêu lưu và những miền đất lạ, đầy bí mật, hiểm nguy. Các tác phẩm thành công nhất của ông có thể kể: Theasure Island, The Stranger Case Dr.Jekyll and Mr.Hyde, Kidnapped, The Black Arrow, The Master of Ballantrae... Ông cũng là tác giả của những tập tiểu luận: Virginibus Puerisque, Menmories and Portraits...và các tập thơ: A Child's Garden of Verses, Ballads...

1856: Ngày sinh của Louis Brandeis, luật sư người Mỹ gốc Do Thái - người Do Thái đầu tiên trở thành thẩm phán tòa án tối cao Hoa Kỳ. Brandeis tốt nghiệp xuất sắc khoa Luật, đại học Harvard vào năm 1877.

Sau một thời gian làm việc tại St.Loius, ông đến Boston tiếp tục hoạt động trong ngành tòa án. Năm 1916, ông được bổ nhiệm làm thẩm phán tòa án tối cao Hoa Kỳ, vị trí mà trước đó chưa có người Do Thái nào đạt tới. Trong vai trò thẩm phán, Brandeis nổi tiếng là một "quan tòa của nhân dân" khi ông mạnh dạn chống lại những hoạt động độc quyền trong kinh tế, những thủ đoạn bóc lột người lao động và bênh vực người nghèo...

Là một người có tư duy chiến lược, Brandeis đã đóng góp những ý tưởng sâu sắc cho việc cải cách hệ thống bảo hiểm xã hội Hoa Kỳ. Thời đó, ông cũng là tác giả của "những nguyên tắc Brandeis" thường được xem là kim chỉ nam hành nghề của giới luật gia. Ông cũng là tác giả của những cuốn sách nổi tiếng về luật pháp và kinh tế xã hội như: Social and Economic Wiews of Mr.Justice Brandeis, The Brandeis Guide to the Modern World... Ông cũng là người góp phần quan trọng vào quá trình hình thành Bộ Luật chống độc quyền của nước Mỹ... Brandeis nghỉ hưu năm 1939 và mất ngày 05.10.1941. Trường đại học mang tên ông; Louis Brandeis đã được khánh thành vào năm 1948 tại Waltham, Massachuset, Hoa Kỳ.

THU THỦY thực hiện

12.11

1936: Bãi công của công nhân mỏ than Cẩm Phả.
1997: Khánh thành Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam.
1840: Ngày sinh của Auguste Rodin...

SỰ KIỆN

1918: Cách mạng ở Áo. Thất bại của Áo - Hung trong Thế chiến thứ I và thắng lợi của Cách mạng tháng Mười Nga đã có tác động trực tiếp tới tình hình chính trị của đế quốc Áo - Hung. Từ đầu mùa thu năm 1918, một làn sóng đấu tranh chính trị dâng cao, mà mục tiêu của nó là đòi chấm dứt chiến tranh, đòi độc lập cho các dân tộc tự lâu nay đang chịu sự đô hộ của Vương triều Hasburg. Trước tình hình ấy, ngày 16.10.1918, Hoàng đế Áo ra tuyên bố về việc cải cách đế quốc Áo - Hung thành một Liên bang các quốc gia độc lập và trao quyền tự quyết cho các dân tộc trên lãnh thổ Áo - Hung. Tuy nhiên, những biện pháp nửa vời này không cứu vãn nổi tình thế. Ngày 28.10, Tiệp Khắc tuyên bố tách khỏi Áo - Hung. Cùng ngày tại Vienna nổ ra một cuộc tổng đình công của công nhân và nhân dân lao động Áo đòi ký ngay hòa ước. Trước khí thế cách mạng của quần chúng, giai cấp tư sản Áo đã tranh thủ đứng lên giành quyền lãnh đạo phong trào. Ngày 21.10, các nghị sĩ Hạ viện Áo tự tuyên bố thành lập Quốc hội lâm thời. Ngày 30.10, Quốc hội lâm thời Áo họp khóa đầu tiên bàn về việc thành lập một nhà nước cộng hòa. Ngày 11.11.1918, Hoàng đế Áo bỏ chạy khỏi Vienna. Ngày 12.11.1918, nền cộng hòa Áo chính thức được thiết lập.

1921: Khai mạc hội nghị 9 nước ở Washington. Mỹ đã tổ chức hội nghị này nhằm thực hiện tiếp những tham vpng chưa đạt được trong Hội nghị hòa bình Paris (tháng 1.1919). Tham dự hội nghị có đại biểu của 9 nước: Mỹ, Anh, Pháp, Nhật Bản, Ý, Bỉ. Hà Lan, Bồ Đào Nha và Trung Quốc. Tại hội nhgị này, mộtb số văn kiện quan trọng đã được ký kết.

- Hiệp ước 4 nước giữa Mỹ, Anh, Pháp, Nhật Bản về việc đảm bảo tính bất khả xâm phạm đến những hòn đảo thuộc địa ở Thái Bình Dương của mỗi nước (ký ngày 03.12.1921)

- Hiệp ước giữa 5 nước: Mỹ, Anh, Pháp, Nhật Bản và Ý về việc hạn chế lực lượng hải quân theo tỷ lệ: Mỹ - 5; Anh - 5; Nhật Bản - 3; Ý - 1,75 (ký ngày 06.02.1922).

- Hiệp ước 9 nước về những vấn đề Trung Quốc. Theo Hiệp ước này, về mặt hình thức, các nước ký kết cam kết tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ Trung Quốc. Tuy nhiên, Hiệp ước đề ra nguyên tắc "bình đẳng" trong việc phát triển thương mại và công nghiệp của tất cả các nước trên lãnh thổ Trung Quốc. Như vậy, trên thực tế, Hiệp ước 9 nước là sự thỏa hiệp giữa các nước đế quốc trong việc cùng nhau bóc lột Trung Quốc.

1936: Bãi công của công nhân mỏ than Cẩm Phả. Ngày 12.11, hơn 10 nghìn công nhân mỏ than Cẩm Phả đã giành được thắng lợi sau một tuần bãi công, đấu tranh buộc chủ mỏ phải tǎng lương giảm giờ làm. Trong tháng 11.1936 còn có cuộc tổng bãi công của hơn 30 nghìn công nhân mở than ở Hồng Gai, Cẩm Phả, Hà Tu, Hà Lầm, Cọc 5. Ngày 12 tháng 11 hàng nǎm đã trở thành Ngày truyền thống của công nhân Mỏ và Than Việt Nam.

1967: Ngày mất của Lưu Thiếu Kỳ, lãnh tụ cách mạng Trung Quốc. Ông sinh nǎm 1898 trong một gia đình nông dân tỉnh Hồ Nam (Trung Quốc). Ông học trường Đại học cộng sản Phương Đông ở Moscow. Sau khi về nước, ông trở thành một trong những lãnh tụ phong trào Công đoàn. Sau khi nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa thành lập 1949, Lưu Thiếu Kỳ được cử làm Chủ tịch Ban Thường trực Quốc hội, Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị Trung ương Đảng. Tháng 12.1958, ông được cử làm Chủ tịch nước. Đồng thời, ông được bầu làm Phó chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc. Ngày 12.11.1967, ông bị ốm và chết tại Khai Phong (Hà Nam) sau một thời gian bị giam cầm trong thời kỳ cách mạng văn hóa.

1975: Thiết lập quan hệ ngoại giao VN – Angola. Chỉ một ngày sau khi nước Cộng hòa Angola được thành lập (11.11.1975), hai nước đã thiết lập quan hệ ngoại giao. (xem ngày này năm xưa 11.11).

NGÀY SINH

1840: Ngày sinh của Auguste Rodin, điêu khắc gia người Pháp, một trong những nhà điêu khắc vĩ đại nhất của thế giới, tác giả của những tác phẩm điêu khắc kinh điển: The Kiss, The Thinker...

Rodin sinh ngày 12.11.1840 trong một gia đình nghèo. Năm 13 tuổi, ông bắt đầu học vẽ và điêu khắc và đến năm 17 tuổi, Rodin dự thi vào trường Mỹ thuật nhưng không đậu. Một năm sau, Rodin quyết định tự kiếm sống bằng nghề tạc tượng. Rodin bắt đầu con đường chuyên nghiệp bằng việc theo học và làm việc với nhà tạc tượng nổi tiếng Carrier Belleuse từ năm 1864, nhưng đến năm 1871, ông lại bị đuổi việc. Sau cú sốc này, Rodin thực hiện một chuyến đi đến Genoa, Florence, Rome, Naples, Venice và đã chịu tác động mạnh mẽ từ các tác phẩm điêu khắc của Michelangelo và Donatello. Ông dừng lại Brussels từ năm 1875, từ đây, ông quyết tâm làm ra một thế giới nghệ thuật của riêng mình. Tác phẩm đầu tiên của ông: "The Age of Bronze" đã gây tranh cãi lớn tại triển lãm Paris năm 1877. Cũng trong năm này, Rodin trở lại Paris và bắt đầu một cuộc chiến đấu cho sự sáng tạo và khẳng định mình.

Những tác phẩm gây tiếng vang lớn tiếp theo của ông bao gồm:St.John the Baptist Preaching, The Gates, The Burghers of Calais, The Kiss, chân dung Victor Hugo, Balzac... Năm 1900, một triển lãm 150 tác phẩm của Rodin đã được tổ chức tại Paris, khẳng định vị trí một nhà điêu khắc được cả thế giới ngưỡng mộ, Ông đã thực hiện nhiều công trình tại Mỹ, Đức, Anh, Áo...được đại học Oxford tặng bằng tiến sĩ danh dự và một bảo tàng Rodin đã được xây dựng tại Hotel Biron, Paris. Ông cũng là tác giả của cuốn sách nghiên cứu: "Cathedrals of France". Ông mất ngày 17.11.1917. Ordin được đánh giá là một Michelangelo của thế kỷ mới, một trong những nhà điêu khắc tài năng nhất của nhân loại.

1889: Ngày sinh của Dewitt Wallace, nhà xuất bản người Mỹ, đồng sáng lập tạp chí Reader's Digest.

Dewitt Wallace sinh ngày 12.11.1889 tại St. Paul, Minnesota, Hoa Kỳ. Sau khi tốt nghiệp đại học, Dewitt làm việc tại một ngân hàng. Từ lúc này ông đã bắt đầu yêu thích việc sưu tầm các tác phẩm văn học, các bài báo...mà ông yêu thích. Torng thời gian Thế chiến thứ I, Wallace tham gia quân đội Mỹ, sau đó, ông phục viên với nhiều thương tật. Trở lại đời thường, Wallace phát triển ý tưởng thời đi học: xuất bản một tạp chí tập hợp, tóm tắt những tác phẩm, những bài báo nổi tiếng... nhưng không một nhà xuất bản nào đồng ý hợp tác với ông. Năm 1921, Wallace gặp lại Lila Acheson, người bạn gái cùng học với ông thời sinh viên, người đã từng ủng hộ ý tưởng của ông. Hai người quyết định lấy nhau và quyết tâm tự mình xuất bản cuốn: "Reader's Digest". Trải qua nhiều khó khăn vất vả, hai người tự biên tập, xuất bản, tiếp thị... Ấn phẩm Reader's Digest đầu tiên ra đời tháng 02.1922. Cùng với quá trình nâng cao chất lượng, bổ sung phần quảng cáo để bù chi phí... Reader's Digest đã tăng số lượng ấn bản liên tục: từ 1.500 bản trong lần xuất bản đầu tiên (1922) đến 200.000 bản (1929) và 27.000.000 bản trên toàn thế giới với 19 thứ tiếng vào những năm 90 của thế kỷ trước.

Sự thành công đã làm cho hai vợ chồng ông trở nên giàu có. Hai người bắt đầu tham gia hoạt động từ thiện: bảo trợ các tài năng nghệ thuật, phục hồi ngôi nhà của danh họa Monet, phục chế di sản văn hóa Abu Simbel ở Ai Cập... Quỹ từ thiện: "Lila Wallace - Reader's Digest", đây là một trong những tổ chức từ thiện lớn trong lĩnh vực nghệ thuật. Năm 1972. hai vợ chồng Wallace đã được Tổng thống Hoa Kỳ tặng Huy chương Tự do. Wallace mất ngày 30.03.1981 tại Mout Kisco, New York, Hoa Kỳ, vợ ông mất ngày 08.05.1984 cũng tại Mount Kisco.

1913: Ngày sinh của nhà thơ Vũ Đình Liên. Ông sinh ngày 12.11.1913 tại Hà Nội. Thuở nhỏ, ông học tại trường tiểu học Hàng Vôi, trường Bưởi, sau đó, ông vào trường Đại học Luật (Hà Nội). Ông dạy học tại trường trung học Thăng Long. Thời gian dạy học ông cộng tác với các báo: Phong Hóa, Phụ nữ thời đàm, Thanh Nghị, Loa, Tinh Hoa…rồi làm Tham tá Thương chánh tại Hà Nội đến năm 1945. Sau Cách mạng tháng Tám, ông tham gia kháng chiến chống Pháp. Năm 1954, ông trở về Hà Nội làm Chủ nhiệm khoa tiếng Pháp Trường đại học ngoại ngữ, công tác viên Viện văn học trong một thời gian dài. Những năm 60 trở về sau, ông chuyên nghiên cứu về Nguyễn Đình Chiểu, dịch Trường Hận ca. Ông còn là tác giả nhiều bài thơ vịnh sử. Ông sáng tác không nhiều nhưng được bạn đọc nhớ mãi với bài thơ "Ông đồ". Bài thơ thể hiện niềm hoài cổ và cảm thông với số phận của "những người muôn nǎm cũ, hồn ở đâu bây giờ". Ngoài làm thơ, Vũ Đình Liên còn dạy học, từng là chủ nhiệm khoa tiếng Anh trường Đại học Sư phạm Ngoại ngữ, dịch vǎn học Pháp. Ông được Nhà nước tặng danh hiệu Nhà giáo nhân dân. Ông mất ngày 18.01.1996 tại Hà Nội, thọ 83 tuổi.

THU THỦY thực hiện

11.11

1918: Thế chiến thứ I kết thúc.
1975: Angola tuyên bố độc lập.
1821: Ngày sinh của Fyodor Dostoyevsky.

SỰ KIỆN

1918: Thế chiến thứ I kết thúc: ký kết hiệp định đình chiến giữa Đức và các nước khối Hiệp ước. Ngày 06.11, trước ngưỡng cửa của cơn bão táp cách mạng, Bộ chỉ huy quân đội Đức đã quyết định ký kết hiệp định đình chiến với các nước Hiệp ước trước ngày 08.11. Ngày 07.11, trên một chiếc xe ô tô kéo cờ trắng, phái đoàn Đức do Ersberger dẫn đầu đã tới ga Petholdes, nơi đặt đại bản doanh của nguyên soái Foche xin hàng. Foche đưa ra những điều kiện đình chiến cho phía Đức, Sau một thời gian đàm phán để giảm nhẹ một số điều kiện Đức đã ký hiệp định đình chiến. Vào hồi 11 giờ ngày 11.11.1918, 101 phát súng đại bác đã được bắn báo hiệu kết thúc Chiến tranh thế giới thứ nhất. Trong vòng 4 năm (1914 -1918), Chiến tranh thế giới thứ nhất đã cướp đi sinh mạng của hơn 10 triệu người, làm bị thương 20 triệu người. Ở Đông Dương, Pháp đã bắt 97.903 người đưa sang chiến trường châu Âu, trong đó chủ yếu là thanh niên Việt Nam. Sau khi thế chiến kết thúc, 5.492 người bị đưa sang Syberia trong cuộc chiến chống lại nước Nga Xô Viết. Theo tài liệu của Pháp, trong số các thanh niên Đông Dương bị bắt đi lính ngày ấy, chỉ có 11.518 người trở về.

1975: Angola tuyên bố độc lập. Nước cộng hòa Angola nằm ở Nam châu Phi, diện tích; 1.246.700 km2; dân số: 11.486.729 người; thủ đô: Luanda; GDP tính theo đầu người: 454,3 USD.Từ thế kỷ XV, thực dân Bồ Đào Nha đã đặt chân lên đất Angola và sau đó chiếm lãnh thổ này làm thuộc địa. Nhân dân Angola đã liên tiếp đứng lên giành độc lập. Tháng 12.1956, "Phong trào đấu tranh giải phóng Angola" (MPLA) được thành lập. Từ đầu năm 1961, MPLA đã phát động cuộc đấu tranh vũ trang và liên tiếp giành được thắng lợi. Đến đầu những năm 70, quân giải phóng Angola đã hoạt động ở 10 trong số 15 tỉnh và kiểm soát được 1/3 lãnh thổ. Trước tình hình đó, chính phủ Bồ Đào Nha buộc phải đàm phán với đại diện của 3 tổ chức giải phóng Angola ngày 15.01.1975 và đã ký Hiệp định Alvor về việc trao trả độc lập cho Angola vào ngày 11.11.1975. Chủ tịch MPLA long trọng tuyên bố nền độc lập của Angola và thành lập nước Cộng hòa nhân dân Angola.

1984: Hội nghị cấp cao Tổ chức thống nhất châu Phi (OAU). Hội nghị cấp cao lần thứ 20 của OAU đã họp từ ngày 11 đến 15.11 tại Adi Abeba (Ethiopia). Tham dự hội nghị có đại diện của 49 nước thành viên và các phong trào giải phóng dân tộc. Hội nghị tập trung thảo luận hai vấn đề cấp bách, nóng bỏng nhất của cả lục địa, thể hiện trong hai bản tuyên bố quan trọng: về tình hình kinh tế ở châu Phi và về tình hình miền Nam châu Phi. Hội nghị kêu gọi nhân dân thế giới ủng hộ sự nghiệp đấu tranh nhằm giải phóng toàn bộ châu Phi, đem lại hòa bình cho châu lục này.

NGÀY SINH

1821: Ngày sinh của Fyodor Dostoyevsky, nhà văn Nga, một trong những nhà văn, nhà tư tưởng lớn nhất của văn học Nga và thế giới thế kỷ 19.

Dostoyevsky sinh ngày 11.11.1821 tại Moscow. Ông tốt nghiệp trường kỹ thuật quân sự Saint- Petersburg nhưng bỏ nghề từ năm 1844 để tập trung cho sự nghiệp sáng tác. Tác phẩm đầu tay của ông: “Poor People” ra đời năm 1846 và đã được giới phê bình, đặc biệt là Belinsky khen ngợi. Tháng 4.1849, Dostoyevsky cùng 23 người khác đã bị bắt, bị kết án tử hình vì các hoạt động âm mưu ám sát Nga Hoàng Nicolas I và lật đổ chính quyền. Ông được ân xá sau đó và bị lưu đày đến Syberia. Ông đã sống 4 năm ở Omsk, cùng với những người tù khổ sai. Thời gian này đã để lại dấu ấn sâu đậm trong ký ức của ông va xuất hiện trong hàng loạt các tác phẩm sau này.

Năm 1854, ông được tha và đến năm 1829, ông trở về Saint-Petersburg. Từ đây đến cuối đời, Dostoyevsky đào sâu vào chủ đề đạo đức, tội phạm, những góc tối của nội tâm, thế giới những người cùng khổ, thế giới những người cách mạng lật đổ Nga Hoàng…Ông đã cho ra đời những tác phẩm bất hủ như: Crime and Punishment, The Idiot, Devils, The Brothers Karamazov… Không chỉ là nhà văn lớn, Dostoyevsky còn là nhà tâm lý thiên tài, ông đã nâng cao thể loại tiểu thuyết hiện thực phê phán, miêu tả và khai thác đến tột đỉnh diễn biến tâm lý nhân vật trong các tác phẩm chính của mình mà đỉnh cao là tác phẩm: Crime and Punishment (Tội ác và Trừng phạt). Ông mất ngày 09.02.1881 tại Saint – Petersburg.

1903: Ngày sinh của Sam Spiegel, nhà sản xuất phim người Mỹ gốc Áo, “bà đỡ” cho những bộ phim nổi tiếng như: The Bridge on the River Kwai, Lawrence of Arabia…

Spiegel sinh ngày 11.11.1903 tại Jaroslau (Áo – nay là vùng Jaroslaw- Ba Lan). Sau khi tốt nghiệp đại học Vienna, Spiegel đến Hollywood năm 1927, tham gia làm việc trong hãng phim. Năm 1930, ông được cử làm giám đốc bô phận châu Âu của tập đoàn phim Universal Pictures. Năm 1933, Spiegel đến sống tại Vienna để tránh họa phát xít, sau đó ông chuyển đến sống tại Hollywood từ năm 1939. Từ đây, Spiegel trở thành nhà sản xuất phim và trong hơn 40 năm sau đó, ông là một trong những nhà sản xuất phim tài năng nhất của Hollywood.

Spiegel là “bà đỡ” cho những bộ phim kinh điển như: Tales of Manhattan, The African Queen, The Bridge on the River Kwai, Suddenly Last Summer, Lawrence of Arabia…Những bộ phim của Spiegel đã đạt được nhiều giải thưởng oscar và nổi tiếng về những đại cảnh, kỹ xảo, kỹ thuật vượt bậc so với trình độ chung của điện ảnh cùng thời. Ông mất ngày 31.12.1985 tại Saint - Martin, Hoa Kỳ.

THU THỦY thực hiện

10.11

1918: Ngày mất của Đội Cấn
1937: Đảo chính ở Brazil
1759: Ngày sinh của Fridrich von Schiller...

SỰ KIỆN

1918: Ngày mất của Đội Cấn (Trịnh Vǎn Cấn). Ông tên thật là Trịnh Vǎn Đạt quê ở huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc, thường gọi là Đội Cấn. Ông là một binh sĩ yêu nước đã cùng với Lương Ngọc Quyến lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Thái Nguyên tháng 08.1917. Đội Cấn chỉ huy nghĩa quân chiến đấu rất dũng cảm, nhưng vì lực lượng quá mỏng, phải rút khỏi tỉnh lỵ Thái Nguyên, đem quân về hoạt động ở vùng núi giáp Vĩnh Yên. Đến cuối nǎm sau, trước sự truy lùng của quân Pháp, ông đã tự sát vào ngày 10.11.1918 để giữ trọn khí tiết. Tên ông được đặt cho môt con phố của Hà Nội.

1937: Đảo chính ở Brazil. Với mục đích trấn áp phong trào cách mạng đang dâng cao ở Brazil, ngay trước ngày bầu cử Tổng thống, các lực lượng phản động Brazil được sự ủng hộ của các thế lực đế quốc đã tiến hành đảo chính lật đổ chính phủ hiện hành. Sau khi nắm được chính quyền, những kẻ làm đảo chính liền giải tán Nghị viện, hủy bỏ Hiến pháp năm 1934, tuyên bố thành lập nhà nước mới theo mẫu nhà nước phát xít ở Italy. Một chế độ độc tài chuyên chế đã hình thành và mọi hoạt động chính trị - xã hội đều bị coi là phạm pháp. Ngày 02.12.1937, chính quyền đảo chính tuyên bố giải tán tất cả mọi đảng phái chính trị.

1945: Đại hội thành lập Liên đoàn thanh niên dân chủ thế giới. Ngày 10.11, 437 đại biểu thanh niên và 148 quan sát viên đại diện cho 30 triệu thanh niên của 63 nước trên thế giới đến London họp Đại hội thành lập Liên đoàn Thanh niên dân chủ thế giới. Lá cờ của Liên đoàn với khẩu hiệu "Thanh niên thế giới đoàn kết lại! Tiến lên vì nền hoà bình lâu dài" là mục tiêu phấn đấu và là động cơ đoàn kết đấu tranh của thanh niên.

1982: Tổng bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô Leonid Brezhnev từ trần. Brezhnev sinh năm 1906, vào Đảng Cộng sản từ năm 1931, ông từng tham gia cuộc Chiến tranh Vệ quốc của nhân dân Liên Xô. Tháng 04.1966, ông được bầu làm Tổng bí thư Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô. Từ năm 1977, ông là Chủ tịch Đoàn chủ tịch Xô viết tối cao Liên Xô. Dưới sự lãnh đạo của Brezhnev, Đảng Cộng sản Liên Xô đã vạch ra và thông qua Cương lĩnh hòa bình tại Đại hội lần thứ 24, rồi phát triển Cương lĩnh này tại các Đại hội 25 và 26. Ông đã đưa ra nhiều sáng kiến hòa bình, góp phần duy trì bầu không khí hòa hoãn và hợp tác trong quan hệ quốc tế, góp phần tích cực vào cuộc đấu tranh vì sự cùng tồn tại hòa bình của các dân tộc.

1989: Lãnh tụ Bulgaria Todor Zhivkov từ chức. Do những bất đồng trong nội bộ ban lãnh đạo Đảng Cộng sản Bulgaria, tại Hội nghị Trung ương Đảng họp trong hai ngày 09 và 10.11.1989, Tổng bí thu Todor Zhikov buộc phải từ chức sau 35 năm nắm giữ chức vụ cao nhất. Vài ngày sau khi Zhikov từ chức, Bulgaria bắt đầu cải tổ chính phủ và phát động đấu tranh chống lại đường lối được coi là sai lầm của ông. Đầu năm 1990, Zhikov bị bắt và bị đưa ra toà vì tội danh tham ôm lợi dụng chức quyền và gieo rắc thù hằn dân tộc. Chính sách của ban lãnh đạo mới chấp nhận "chủ nghĩa đa nguyên". Bulgaria bắt đầu bước vào thời kỳ của những thay đổi chính trị lớn.

NGÀY SINH

1697: Ngày sinh của William Hogarth, họa sĩ, nghệ sĩ chạm khắc người Anh.

Hogarth sinh ngày 10.11.1697 tại London. Ông theo học nghề chạm khắc, tạo bản và hội họa. Ông bắt đầu nổi tiếng từ năm 1726 với các tranh minh họa cho cuốn tiểu thuyết “Hudibras” của Samuel Butler.Từ năm 1728 tập trung sáng tác tranh và trở thành một họa sĩ châm biếm những thói xấu của xã hội đương thời.Thông qua các bức tranh của mình, ông đã thể hiện rõ bộ mặt đa dạng của “Tấn trò đời”. Những bức tranh nổi tiếng nhất của ông gồm: A Musical Party, A Harlot ‘s Progress, A Rake’s Progress… Ngoài sáng tác tranh, Hogarth cũng nổi tiếng là một trong những người đi đầu trong cuộc đấu tranh bảo vệ tác quyền nghệ thuật khi ông thúc đẩy hình thành đạo luật tác quyền về tranh đầu tiên với tên gọi phổ thông là “Hogarth’s Act” vào năm 1735. Từ năm 1735 – 1736, Hogarth đã thực hiện 2 bức biếm họa nổi tiếng trang trí cho bệnh viện Saint Bartholomew tại London với tên gọi: “The Good Samaritan” và “The Pool of Bethesda”. Năm 1743, ông cho ra đời một bộ 6 bức họa với tên gọi: “Marriage à la Mode” được đánh giá là tác phẩm thành công nhất của ông. Những năm cuối đời, ông được chọn làm họa sĩ Hoàng gia triều đình George II và đã cho ra đời nhiều bức tranh chân dung đặc sắc. Năm 1753, Hogarth viết:”The Analysis of Beauty” – được xem là tuyên ngôn về những nguyên tắc mỹ học của ông. Ông mất ngày 26.10.1764 tại London, Anh.

1759: Ngày sinh của Fridrich von Schiller, nhà thơ, nhà soạn kịch, nhà triết học, nhà sử học người Đức, một trong những nhà viết kịch vĩ đại nhất trong lịch sử văn học Đức và thế giới.

Schiller sinh ngày 10.11.1759 tại Marbach, Đức. Ông theo học trường quân sự và Y khoa tại Wurttemberg. Năm 1780, ông là bác sĩ cho một trại lính tại Stutgart. Vở kịch đầu tiên: “The Robbers” của ông ra đời vào năm 1781 đã gây tiếng vang lớn sau lần công diễn tại nhà hát quốc gia Mannheim vào năm 1872. Trong vòng 10 năm sau đó, Schiller sống tại nhiều thành phố khác nhau trên nước Đức và tiếp tục sáng tác kịch. Những vở kịch nổi tiếng của ông trong giai đoạn này bao gồm:” Intrigue and Love”, “Don Carlos”… Các vở kịch của ông cổ vũ đấu tranh cho tự do, điều thiện và một thế giới tốt đẹp hơn. Sau giai đoạn này, Schiller chuyển sang nghiên cứu sử học và triết học.

Cùng với tiếng vang lớn của những bài viết về Johann Wolfgang von Goethe và tác phẩm “The Defection of the Netherlands”, Schiller được mời làm giáo sư sử học tại đại học Jena vào năm 1790. Cuộc gặp gỡ lịch sử giữa Schiller và Goethe tại Jena năm 1792 đã mở đầu cho một tình bạn đặc biệt và bền vững giữa hai người. Trong thời gian này, Schiller đã cho ra đời các tác phẩm nổi tiếng: Wallenstein, Wallenstein’s Camp, The Death of Wallestein… được đánh giá là những vở kịch lịch sử nổi tiếng nhất của văn học Đức. Từ năm 1799, Schiller sống tại Weimar và tập trung cho những vở kịch quan trọng nhất của ông như: “Maria Stuart”, “The Maid of Orleans”, “William Tell”… Ngoài viết kịch, Schiller còn là tác giả của hàng loạt công trình nghiên cứu lịch sử, triết học, thơ và tác phẩm dịch thuật như: “History of the Thirty Years War”, “Ideal and Life”, “The Song of the Bell”, “Olde to Joy” (đã được Ludwig van Beethoven đưa vào bản giao hưởng số 9), bản dịch vở Macbeth của Shakespeare… Ông Schiller mất ngày 09.05.1805.
THU THỦY thực hiện

09.11

1938: Đêm kinh hoàng đối với người Do Thái ở Đức.
1946: Thông qua Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Độc lập

SỰ KIỆN

1831: Vua Minh Mạng đổi tên Thǎng Long thành tỉnh Hà Nội, gồm có 4 phủ: Hoài Đức, Ứng Hoà, Lý Nhân, Thường Tín

1925: Đảng Quốc xã Đức thành lập tổ chức SS. Năm 1922, Hitler thành lập một đội quân bảo vệ nhỏ với tên gọi Stosstrupp Adolf Hitler. Đội quân này là lực lượng chính tham gia cuộc đảo chính phát xít không thành ngày 08.11.1923. Sau khi thoát khỏi nhà tù, ngày 09.11.1925, Hitler khôi phục lại đội quân này với tên gọi Schutzstaffel (Đội bảo vệ - gọi tắt là SS) để đấu tranh chống lại những phần tử vộ chính phủ trong quân đội SA vốn có trong Đảng Quốc xã. Khi mới tái lập, SS chỉ có khoảng 200 người. Đội quân này xuất hiện công khai lần đầu trong cuộc tuần hành của Quốc xã tháng 07.1926. Tới đầu năm 1929, SS chỉ là một bộ phận trong lực lượng SA. Tháng 01.1929, Himler trở thành người lãnh đạo SS và nhanh chóng biến nó thành một lực lượng đặc quyền của phong trào Quốc xã. Sau khi Đảng Quốc xã nắm chính quyền (1933), SS trở thành lực lượng cảnh sát chính trị của nước Đức phát xít.

1938: Đêm kinh hoàng đối với người Do Thái ở Đức. Từ đầu năm 1938, chính sách bài Do Thái của chính quyền phát xít ngày càng ráo riết và mang tính khủng bố. Đêm 09.11.1938, trên toàn nước Đức, những đội quân khủng bố (chủ yếu là lực lượng SS) đã tấn công, đập phá, đốt cháy các cơ sở kinh doanh, các cửa hàng của người Do Thái. Theo tổng kết của Hội đồng Tối cao Đảng Quốc xãm trong đêm này chúng đã giết hại 29 người (chủ yếu là những nhà buôn Do Thái), đập phá 7.500 cửa hàng, đốt cháy 29 cửa hàng, phá hủy và đốt cháy 171 ngôi nhà và nơi thờ cúng của người Do Thái. 35.000 người Do Thái đã bị đưa vào trại tập trung.

1953: Ngày Quốc khánh Vương quốc Kampuchia. Kampuchia là một Vương quốc nằm trên bán đảo Đông Dương, giáp vịnh Thái Lan, giữa Việt Nam và Thái Lan; diện tích: 176.520 km2;dân số: 11.918.865 người (2000); thủ đô; Phnom Penh. Pháp thiết lập chế độ bảo hộ ở Kampuchia từ năm 1863. Từ tháng 06.1952, quốc vương Sihanouk đã tiến hành cuộc vận động ngoại giao đòi trao trả độc lập cho Campuchia (thường gọi là "cuộc Thập tự chinh của Quốc vương vì nền độc lập của Campuchia"). Ông đã buộc chính phủ Pháp phải ký hiệp ước ngày 09.11.1953, trao trả độc lập cho Vương quốc Campuchia.Tuy vậy, Campuchia vẫn nằm trong khối Liên hiệp Pháp và quân đội Pháp vẫn tiếp tục chiếm đóng Campuchia. Sau Hiệp định Genève về Đông Dương (1954), nhân dân Campuchia tiếp tục đấu tranh và ngày 25.09.1955, Quốc hội Campuchia đã tuyên bố rút khỏi khối Liên hiệp Pháp.

1989: Bức tường Berlin sụp đổ. Sau 38 năm tồn tại như một biểu tượng của sự đối đầu giữa hai chế độ xã hội, bức tường Berlin được khai thông. Sự kiện bắt đầu từ 19 giờ ngày 9.11 khi chính quyền Đông Đức bất ngờ tuyên bố cho phép những người có nguyện vọng được tự do qua biên giới sang Tây Đức hoặc Tây Berlin mà không cần bất cứ điều kiện gì. Chỉ trong vòng vài giờ, hàng ngàn người Đông Đức đã tụ tập tại cửa khẩu Đông và Tây Berlin. Người dân đã tự động phá rộng cửa khẩu để dòng người vượt sang Tây Berlin dễ dàng hơn. Sự kiện đột biến này mở đầu cho quá trình thống nhất nước Đức. Tuy nhiên, bức tường Berlin chỉ thực sự được dỡ bỏ vào ngày 13.06.1990.

NGÀY SINH

1924: Ngày sinh của Robert Frank, nhà nhiếp ảnh người Mỹ, một trong những nghệ sĩ nhiếp ảnh lớn của thế kỷ 20.

Robert Frank sinh ngày 09.11.1924 tại Zurich, Thụy Sĩ. Từ năm 22 tuổi, Frant đã nổi tiếng là một nhà nhiếp ảnh tài năng. Năm 1948, Frank từ bỏ vị trí phóng viên ảnh của tạp chí thời trang: “Harper’s Bazaar” tại Paris, nơi ông được nhiều người đánh giá cao để đến Mỹ với ý muốn thể hiện, khám phá những thế giới mới mẻ và rộng lớn hơn. Từ đây bắt đầu một hành trình đầy khó khăn và sáng tạo của ông tại Hoa Kỳ, Peru, châu Âu… với mục tiêu thể hiện những khoảnh khắc bi kịch, chân thật nhất của đời thường và khai thác tối đa khả năng của ống kính 35mm. Năm 1959, tập sách ảnh: “The Americans” của Frank với lời bình của nhà văn Jack Kerouac đã gây tiếng vang lớn và khẳng định vị trí hàng đầu của nhà nhiếp ảnh đầy tài năng và sáng tạo Frank. Từ năm 1959, Frank bắt đầu tham gia lãnh vực điện ảnh, bộ phim: “Pull My Daisy” của ông cũng được đánh giá rất thành công. Frank nổi tiếng với khả năng chộp bắt những khoảnh khắc quyết định, khả năng xử lý ánh sáng, bố cục và lòng dũng cảm của một nhà nhiếp ảnh luôn gắn bó với những biến động của xã hội, cuộc sống đời thường…Ông cũng là một trong những nhà nhiếp ảnh có ảnh hưởng rộng lớn nhất trong nghệ thuật nhiếp ảnh Hoa Kỳ và thế giới.

1934: Ngày sinh của Carl Sagan, nhà thiên văn học, nhà văn của thể loại truyện khoa học người Mỹ, người nổi tiếng với những tác phẩm phổ cập khoa học và là một trong những đồng tác giả của cụm từ: “nuclear winter”. Sagan sinh ngày 09.11.1934 tại Brooklyn, New York, Hoa Kỳ. Sau khi đạt học vị tiến sĩ tại đại học Chicago vào năm 1960, Sagan tham gia giảng dạy tại đại học California, Berkeley và Harvard. Ông còn làm việc tại Đài quan sát vật lý thiên văn Smithsonian từ năm 1962 - 1968.

Ông nổi tiếng với những nghiên cứu về các hành tinh và các nền văn minh ngoài vũ trụ. Năm 1968, Sagan là giám đốc phòng thí nghiệm nghiên cứu các hành tinh của đại học Cornell. Ngoài vai trò của một nhà vật lý thiên văn, Sagan còn nổi tiếng là một nhà văn thể loại truyện khoa học xuất sắc với các tác phẩm: “The Cosmic Connection: An Extraterrestrial Perspective”, “The Dragons of Eden: Speculations on the Erolution of Human Intelligence”, “Planetary Expoloration”, “Nuclear Winter”. Ông cũng là đồng tác giả của tiểu thuyết: “Contact”. Ngoài ra ông còn viết lời bình cho loạt phim hoạt hình: “Cosmos” được nhiều người yêu thích. Ông mất ngày 20.12.1996 tại Seatle, Hoa Kỳ.

THU THỦY thực hiện

08.11

1920: Nội chiến ở Nga kết thúc.
1932: F.Roosevelt được bầu làm tổng thống Hoa Kỳ.
1900: Ngày sinh của Margaret Mitchell...

SỰ KIỆN

1917: Chính quyền Xô Viết thông qua Sắc lệnh về hòa bình và Sắc lệnh về ruộng đất. Một ngày sau khi giành được chính quyền ở Sant - Petersburg. Đại hội II các Xô Viết toàn nước Nga đã thông qua Sắc lệnh về hòa bình do Lenin soạn thảo. Sắc lệnh này kêu gọi các nước tham chiến nhanh chóng đàm phán để ký kết một hòa ước dân chủ và công bằng. Chính quyền Xô Viết tuyên bố hủy bỏ những hiệp định mà chính quyền Nga Hoàng đã ký với các nước phương Tây. Đồng thời, Đại hội II các Xô Viết toàn Nga cũng đã thông qua Sắc lệnh về ruộng đất, bảo đảm ruộng đất cho nông dân.

1920: Nội chiến ở Nga kết thúc. Sau khi ký hòa ước với Ba Lan, chính quyền Xô Viết tập trung lực lượng tấn công vào hang ổ cuối cùng của quân Bạch vệ do tướng Baron Wrangel chỉ huy. Thất bại của Wrangel ngày 08.11.1920 là mốc chấm dứt cuộc nội chiến ở Nga với thắng lợi hoàn toàn thuộc về Hồng quân.

1923: Cuộc đảo chính Fascist của Hitler ở Munich. Ngày 08.11.1923, tị một quán bia ở Munich (Đức), Hitler và tướng Ludendoff tuyên bố sẽ đảo chính lật đổ chính quyền ở Bavaria và tiến tới giành chính quyền ở Đức. Ngày 09.11, những kẻ đảo chính tổ chức một cuộc biểu tình thị uy ở ngoại ô Munich. Cảnh sát được phái tới đàn áp. Ludendoff bị bắt, hai ngày sau, Hitler cũng bị bắt. Cuộc đảo chính Fascist bị dập tắt. Ngày 01.04.1924, tòa án kết tội Hitler 5 năm tù giam vì tội "âm mưu đảo chính". Tuy nhiên, ngày 20.12.1924, theo lênh của Bộ trưởng Bộ Tư pháp Đức, Hitler được trả tự do.

1932: F.Roosevelt (1882-1945) được bầu làm tổng thống Hoa Kỳ. Roosevelt là đảng viên Đảng dân chủ, từng làm Thống đốc bang New York. Ông đã đưa ra một loạt cải cách nhằm đưa nước Mỹ thoát khỏi cuộc khủng hoảng với tên gọi "Chính sách mới" (New Deal) bao gồm:

1. Trong lĩnh vực ngân hàng: đóng cửa các ngân hàng rồi cho mở trở lại nhưng đặt chúng dưới sự kiểm soát chặt chẽ của chính phủ và thiết lập chế độ bảo đảm của chính phủ đối với tiền gửi của khách hàng.

2. Nông nghiệp: ban hành một loạt đạo luật nhằm nâng giá nông sản, giảm bớt sản xuất mễ cốc, bông và thuốc lá, tài trợ cho những nông trại nhỏ...

3. Lao động: có nhiều sáng kiến có lợi cho công nhân. Đạo luật Wagner năm 1935 đã đặt cơ sở cho sự phát triển của những công đoàn hùng mạnh nhất của Hoa Kỳ, bảo đảm cho công nhân được thành lập những công đoàn của mình và thông qua đó để thương lượng với giới chủ. Đạo luật về Tiêu chuẩn lao động công bằng được ban bố nhằm cải thiện môi trường làm việc trong những ngành công nghiệp lạc hậu nhất: quy định tuần làm việc 40 giờ, lương tối thiểu cho mỗi giờ là 40 cent và cấm sử dụng lao động trẻ em trong các ngành công nghiệp có sản phẩm bán sang một bang khác.

4. An ninh xã hội: Đạo luật về an ninh xã hội (ban hành năm 1935) lập ra quỹ bảo hiểm thất nghiệp, chế độ hưu bổng cho người già, người khiếm thị và trẻ em tàn tật. Tuy vậy, thời gian được trợ cấp mất việc còn quá ngắn, số người được trợ cấp còn quá ít trong giới lao động.Nhìn chung, những cải cách của Roosevelt đã giúp hệ thống kinh tế Hoa Kỳ tự đổi mới và thích nghi với những điều kiện mới.

Cộng hòa Hồi giáo Pakistan nằm ở Nam Á, dọc theo biển Arab, giữa Ấn Độ và Afghanistan; diện tích: 778.720km2; dân số: 141.145.334 (2000); thủ đô: Islamabad. Pakistan là một nước nghèo thuộc Thế giới thứ ba, luôn phải đối diện với những vấn đề muôn thuở là dân số tăng nhanh, thâm hụt ngân sách trầm trọng và lệ thuộc nhiều vào ngoại viện. Thêm vào đó, ngân sach lại phải chi cho chi phí quân sự quá lớn. GDP tính theo đầu người của Pakistan khoảng: 382,6 USD. Pakistan là thành viên Liên hiệp quốc, Khối Liên hiệp Vương quốc Anh và các quốc gia độc lập.

NGÀY SINH

1900: Ngày sinh của Margaret Mitchell, nhà văn nữ người Mỹ, tác giả bộ tiểu thuyết nổi tiếng: “Gone with the Wind” (Cuốn theo chiều gió)

Margeret Mitchell sinh ngày 08.11.1900 tại Atlanta, Georgia, Hoa Kỳ. Năm 1918, bà bắt đầu theo học tại Smith College, nhưng chỉ 1 năm sau, bà phải trở lại quê nhà Atlanta vì mẹ mất. Từ năm 1922 đến 1926, Mitchell là phóng viên cho Atlanta Journal. Năm 1926, Mitchell phải thôi làm báo vì bị thương ở mắt cá chân. Trong gần 10 năm sau đó, bà tập trung cho bộ tiểu thuyết về cuộc nội chiến Nam Bắc với nhân vật nữ sau này đã trở thành bất tử với tên gọi Scarlett O’Hara. Năm 1936, Mitchell công bố tác phẩm với tựa đề: “Gone with the Wind” (Cuốn theo chiều gió). (tên gọi này được lấy từ một câu thơ trong bài thơ “Cynara” của Ernest Dowson). Cuốn tiểu thuyết đã trở thành một hiện tượng trong lịch sử văn học Mỹ - 1 triệu bản sách đã được bán ra trong vòng 6 tháng, có những ngày bán được tới 50.000 cuốn. “Gone with the Wind” sau đó đã được dịch ra hơn 25 ngôn ngữ trên thế giới và phổ biến trên 40 quốc gia.

Tác phẩm cũng đã được chuyển thể thành phim do David O. Selznick đạo diễn với hai diễn viên nổi tiếng Vivien Leigh và Clark Gable thủ vai chính, công diễn lần đầu tiên tại Atlanta vào 12.1939. Bộ phim sau đó đã được trao 11 giải Oscar. 10 năm sau khi bộ phim ra đời, Mitchell đã mất vì một tai nạn xe hơi ngày 16.08.1949 tại Atlanta, để lại một huyền thoại về một nhà văn với một cuốn tiểu thuyết duy nhất trong cả cuộc đời mình. Tuy nhiên, vào năm 1995, người ta đã tìm thấy bản thảo truyện vừa: “Lost Laysen” do Mitchell sáng tác năm 1916, truyện vừa này đã được xuất bản năm 1996. Năm 1991, được sự đồng ý của gia đình Mitchell, nhà văn Alexandra Ripley đã viết tiếp phần 2 của cuốn tiểu thuyết này với tựa đề: “Scarlett” nhưng đã bị giới phê bình đánh giá là một tác phẩm không thành công.

1922: Ngày sinh của Christiaan Barnard, bác sĩ ngoại khoa người Nam Phi, người thực hiện ca mổ ghép tim người đầu tiên trên thế giới.

Christiaan Barnard sinh ngày 08.11.1922 tại Beaufort West, Nam Phi. Sau khi tốt nghiệp đại học Y khoa, Barnard là bác sĩ ngoại khoa tại bệnh viện Groote Schuur, Cape Town từ năm 1953 đến 1956. Tại đây, ông đã công bố nhiều kết quả nghiên cứu quan trọng về bệnh tim và đã đề ra một phương pháp giải phẫu tim để chữa chứng bệnh tắc động mạch. Năm 1958, sau khi bảo vệ luận án Tiến sĩ Y khoa tại Đại học Minnesota, Barnard trở về Nam Phi tiếp tục hoạt động trong ngành Y. Ông nổi tiếng là một nhà phẫu thuật tim hàng đầu cùng những phát minh liên quan đến mô hình van tim nhân tạo và những ca mổ nghiên cứu ghép tim cho chó.

Ngày 03.12.1967, Barnard lãnh đạo một nhóm 20 bác sĩ phẫu thuật thực hiện ca mổ thay tim cho người đầu tiên trên thế giới. Barnard đã lấy tim của một nạn nhân chết vì tai nạn để ghép cho bệnh nhân Louis Washkansky. Mặc dù ca mổ đã kết thúc tốt đẹp nhưng Washkansky đã chết 18 ngày sau đó vì bệnh viêm phổi do sức đề kháng bị suy giảm sau ca mổ. Sau ca ghép tim lịch sử này, Barnard đã tiếp tục theo đuổi mục tiêu mổ ghép tim và ngày càng thành công. Trong những năm 70, nhiều bệnh nhân ghép tim của ông đã sống được nhiều năm. Năm 1983, Barnard thôi giữ chức trưởng khoa tim bệnh viện Groote Schuur và nghỉ hưu. Ông viết nhiều sách, trong đó nổi tiếng nhất là: Christiaan Barnard:”One Life” và “The Second Life”. Ông mất ngày 02.09.2001 tại Paphos, Cyprus.

THU THỦY thực hiện

07.11
1916: Tổng thống Wilson tái đắc cử nhiệm kỳ II.
1917: Đảng Bolshevik nắm giữ chính quyền.
1972: Richard Nixon tái đắc cử Tổng thống Mỹ.

SỰ KIỆN

1916: Tổng thống Wilson tái đắc cử nhiệm kỳ II. Ngày 07.11.1916 Woodrow Wilson được 9 triệu cử tri tín nhiệm nên lại được ở Nhà trắng thêm một nhiệm kỳ 4 năm nữa. Đối thủ của ông là Charles E.Hugues thuộc đảng Cộng hòa chỉ được 8,5 triệu phiếu. Theo các chuyên gia về chính trị thì khẩu hiệu của phe dân chủ là: “Ông ấy tránh chiến tranh cho chúng ta” đã giúp Wilson thắng cử. Tại Thượng viện, Đảng Cộng hòa được 42 ghế so với Đảng Dân chủ 54 ghế, còn ở Hạ viện, Đảng Dân chủ được 275 ghế, còn Cộng hòa được 271 ghế.

1917: Đảng Bolshevik nắm giữ chính quyền. Ngày 07.11.1917 (theo lịch Nga là ngày 25.10), Hồng quân do Leon Trotsky chỉ huy, đã vào thành Pétrograd và đóng giữ mọi nơi hiểm yếu. Thủ tướng Alexandre Kerenski chạy trốn trong xe của Đại sứ Mỹ. Các bộ trưởng đều bị bắt giữ. Có 6 binh sĩ tử trận. Đến 22 giờ Trosky tuyên bố: “Chính phủ lâm thời của Nga hoàng đã bị lật đổ. Chính quyền từ nay được chuyển sang Ủy ban quân nhân Cách mạng. Lenin khai mạc Hội nghị kỳ II. Đảng Bolshevik chưa nắm được đa số nhưng việc Kerenski chạy trốn đã khiến Đại hội vỗ tay reo mừng. Lenin muốn các đại biểu chấp nhận việc xây dựng một đất nước xã hội chủ nghĩa, chấm dứt ngay chiến tranh và truất quyền tư hữu của các đại phú. Các đại biểu không cộng sản từ chối việc ban bố vội vàng, không sửa soạn trước những sắc lệnh về tương lai của quốc gia. Họ phản kháng bằng cách bỏ phòng họp đi ra ngoài. Sau những cuộc tranh cãi dữ dội, những đại biểu còn lại trong phòng hội nghị đều vỗ tay tán thành việc thành lập nhà nước Xô Viết dưới quyền của Hội đồng Ủy viên nhân dân. Lãnh đạo Hội đồng này là lãnh tụ Lenin. Kể từ giờ phút đó, toàn thể nước Nga đã trở thành một nước theo chế độ cộng sản chủ nghĩa ở Châu Âu.

1946: Bộ phim "Beauty and the Beast" (Tiên nữ và Quái vật) của Jean Cocteau được trình chiếu lần đầu tiên. Jean Cocteau vừa là văn sĩ, thi sĩ, họa sĩ, vừa là nhà sản xuất phim nổi tiếng ở Pháp. Jean Cocteau đã cho trình chiếu cuốn phim “Tiên nữ và Quái vật” đóng theo cốt truyện của bà Beaumont. Vừa ráp nối xong trong một tháng, người ta đã linh cảm rằng phim này sẽ chiếm giải thưởng Louis Dellux. Quả thật đó là phim hay nhất của Cocteau về nhiều mặt. Phim giữ nhiệp điệu thong thả để làm sống lại không khí thơ mộng, thần tiên. Ngoài ra phong cảnh rất trong sáng, nhẹ nhàng lại đượm phần hư ảo khiến cho cuốn phim càng thêm giá trị. Jean Marais phải chịu đau trong 5 giờ liền để hóa trang thành con quái vật. Rosette Day, một thiếu nữ xinh đẹp thông minh, đóng vai nàng tiên rất duyên dáng,. Phim này được trình chiếu lần đầu tiên vào ngày 07.11.1946.

1972: Richard Nixon tái đắc cử Tổng thống Mỹ. Richard Nixon lại tái đắc cử tổng thống Mỹ vào ngày 07.11.1972. Ông đã thắng lớn nhất trong lịch sử bầu cử Tổng thống ở Mỹ, 49 tiểu bang trong 50 tiểu bang đã dồn phiếu bầu cho ông. Đối thủ của Nixon là George McGovern chỉ thắng ở một tiểu bang là Massachusetts, nơi có gia đình Kennedy ủng hộ. Thoạt đầu Thomas Eagleton định làm phó cho Nixon. Sau đó Eagleton lại phải rút lui vì mấy năm trước, ông này đã phải chữa bệnh vì bệnh tâm thần. Lúc này, Sargent Shriver lại thay Eagleton.

1987: Habib Bourguiba bị hạ bệ một cách nhẹ nhàng. Bourguiba rất có công trong việc tranh đấu giành độc lập cho Tunisia. Vì thế cho nên sau khi được bầu làm Quốc trưởng Tunisia năm 1957, ông lại được bầu làm Tổng thống suốt đời từ năm 1974. Ngày 07.11.1987, Bourguiba lại bị thủ tướng Zine Ben Ali, người mà Bourguiba đã cất nhắc lên ngày 02.10 vừa qua - hạ bệ một cách nhẹ nhàng, êm thấm. Cuộc đảo chính không đổ máu này là do tường trình của một nhóm bác sĩ y khoa cho biết vị quốc phụ tối cao năm nay đã 84 tuổi, bị bệnh lão suy, không còn tinh tường để trông coi việc nước nữa. Cuộc hạ bệ này đã làm cho dân chúng và các giới chính trị thở phào, yên tâm không lo lắng gì nữa.

2000: Cuộc bầu cử tổng thống và Quốc hội Mỹ diễn ra đồng loạt tại 50 bang và Thủ Đô Washington. Đặc điểm của cuộc bầu cử lần này là lần đầu tiên trong lịch sử nước Mỹ, phải sau 36 ngày tranh chấp pháp lý hết sức quyết liệt của hai ứng cử viên của đảng cộng hòa và đảng dân chủ mới có kết quả cuối cùng với phần thắng thuộc về ứng cử viên đảng Cộng hòa George.W.Bush. Đây là một cuộc tranh cử tốn kém, gây cấn và sát nút.

06.11

1925: Ngày mất của vua Khải Định.
1934: Mao Trạch Đông chạy về Miền Tây Bắc.
1861: Ngày sinh James A. Naismith, người phát minh ra bộ môn bóng rổ.

SỰ KIỆN

1925: Ngày mất của vua Khải Định. Vua Khải Định tên là Nguyễn Phúc Bửu Đảo, con trưởng của vua Đồng Khánh và bà Dương Thị Thục (Hựu Thiên Thuần Hoàng hậu), sinh ngày 1 tháng 9 năm Ất Dậu.

Vua Đồng Khánh mất, Hoàng tử Bửu Đảo còn ít tuổi (4 tuổi) nên không được chọn làm vua. Đến năm 1916, sau khi vua Duy Tân bị Pháp đưa đi đày ở Réunion, triều đình Huế và người Pháp mới lập Bửu Đảo lên ngôi vua vào ngày 18.05.1916, lấy niên hiệu là Khải Định.

Vua Khải Định ở ngôi được 10 năm thì bị bệnh nặng và mất vào ngày 20 tháng 9 năm Ất Sửu (06.11.1925), thọ 41 tuổi.

Sau khi chết, bài vị nhà vua được đưa vào thờ trong Thế Miếu và có Miếu hiệu là Hoằng Tông Tuyên Hoàng đế. Vua Khải Định chỉ có một con trai là Hoàng tử Vĩnh Thụy (vua Bảo Đại).

1932: Đảng Quốc xã mất nhiều ghế. Cuộc bầu cử ngày 06.11.1932 ở Đức đã có ít cử tri đi bỏ phiếu. Đảng Quốc xã của Hitler mất 34 ghế cùng 2 triệu phiếu bầu vào Quốc hội. Đảng cộng sản có thêm thắng lợi và giữ vai trò thiểu số. Hitler được tổng thống Hindenburg tín nhiệm, nhưng vẫn không lập nổi nội các, nên đã từ bỏ chức Thủ tướng mà Tổng thống Hindenburg đặc cách dành cho. Sau cùng tướng Schleicher đã chịu đứng ra thành lập chính phủ.

1934: Mao Trạch Đông chạy về Miền Tây Bắc. Cộng hòa Xô viết Trung Hoa do Mao Trạch Đông thành lập năm 1931, tại miền Đông Nam, đã bị quân đội Nam Kinh đánh tan. Quân đội này do Chủ tịch Quốc Dân Đảng là Tưởng Giới Thạch chỉ huy, đã mở cuộc tấn công vào mùa thu năm 1934. Mục đích của Tưởng là tiêu diệt mọi cơ cấu xã hội của Cộng Sản và làm cuộc cải cách ruộng đất bị thất bại. 130.000 quân của Cộng Sản rút lui về hướng Tây Bắc, dưới sự lãnh đạo của Mao. Ông cho rằng sự thất bại to lớn này chỉ là lỗi ở tính cách phiêu lưu quân sự của một vài lãnh tụ Đảng cộng sản. Cuộc rút lui bắt đầu từ ngày 06.11.1934.

1976: Sao Tome and Principe. Sao Tome and Principe là quốc gia nằm ở Tây Phi, trong khu vực Đại Tây Dương, khoảng 340 km ngoài khơi Gabon, ở hai bên đường xích đạo. Tổng diện tích quốc gia này là 1.001km2, dân số khoảng 181.565 người (thống kê năm 2004), thủ đô là Sao Tome.

Nền kinh tế quốc gia này vẫn chủ yếu lệ thuộc vào cacao từ khi đất nước giành độc lập gần ¼ thế kỉ trước đây. Tuy nhiên từ đó, sản lượng ca cao giảm xuống dần do hạn hán và quản lý kém. Kết quả là thiếu ca cao cho xuất khẩu đã tạo khó khăn nghiêm trọng cho cán cân chi phí. Sự coi trọng việc sản xuất ca cao hơn các loại hoa màu khác khiến nước này phải nhập khẩu 90% nhu cầu thực phẩm. Ngoài ra cũng phải nhập khẩu toàn bộ nhiên liệu và đa số hàng công nghiệp. Nợ nước ngoài của quốc gia này tăng đáng kể. GDP bình quân đầu người là $1,200 (thống kê năm 2003)

2000: Đến ngày 06.11, 12 thi thể thủy thủ tầu ngầm Kursk của Nga bị nạn ở biển Baren được vớt và đưa lên bờ. Những thi thể này đều được tìm thấy ở khoang số 8 và số 9 của tàu ngầm Kursk. Việc vớt thi thể các thủy thủ phải dừng lại vào ngày 07.11 (trước thời hạn) do các khoang số 1,2 và 3 của tàu bị hư hỏng nặng, khoang số 4, 5 tình trạng quá phức tạp và nguy hiểm đến tính mạng đội thợ, khoang số 6 là khoang chứa lò phản ứng hạt nhân nên không thể tác động vào khoang này vì lý do an toàn. Việc trục vớt con tàu tiến hành vào giữa năm 2001.

2000: Ba ngày mưa to liên tiếp gây lụt và lở đất, làm ít nhất 52 người chết, 19 người bị thương và một số người bị mất tích ở 14 làng thuộc khu vực Java (Indonesia). Mưa lụt cũng phá hỏng 98 ngôi nhà và cắt đứt nhiều tuyến đường giao thông.

NGÀY SINH

1814: Ngày sinh Antoine Joseph Adolphe Sax, người thiết kế ra dụng cụ âm nhạc người Bỉ, nổi tiếng vì phát minh ra cây kèn saxophone. Ông sinh ngày 06.11.1814, tại Dinant, Bỉ. Bố ông, Charles Joseph Sax, cũng là người thiết kế ra nhạc cụ. Adolphe bắt đầu tự mày mò chế tạo ra những loại nhạc cụ ngay từ khi còn bé, năm 15 tuổi, ông tham gia dự thi nhạc cụ ống sáo và sau đó theo học chuyên về sử dụng nhạc cụ tại một trường học ở Bỉ. Sau khi rời khỏi trường học, Sax bắt đầu thử nghiệm với những thiết kế và chế tạo ra các loại nhạc cụ mới. Năm 1841, Sax chuyển tới Paris và bắt đầu công việc thiết kế và tạo ra bộ nhạc cụ mới và năm 1844, ông đã cho triển lãm bộ sưu tập này. Ông nổi tiếng và được biết đến với việc phát minh và thiết kế ra cây kèn saxophone. Ông qua đời ngày 04.02.1894, tại Paris.

1861: Ngày sinh James A. Naismith, giảng viên bộ môn giáo dục thể chất người Mỹ gốc Canada, người phát minh ra bộ môn bóng rổ. Ông sinh ngày 06.11.1861, tại Almonte, Ontario, Canada. Trong một lần được giao nhiệm vụ dạy một lớp giáo dục thể chất tại một trường đào tạo của Hiệp hội tín đồ Cơ đốc Thanh Niên (YMCA) tại Springfield, Massachusettes, trước đó lớp học bị ghi nhận là mất trật tự, và Naismith được yêu cầu sáng tạo ra một trò chơi mới để thu hút các chàng trai trẻ. Vì lúc đó là mùa động và bên ngoài rất lạnh, cho nên người ta muốn có một trò chơi có thể chơi trong nhà.
Naismith nhớ lại thời trai trẻ của mình ở Canada, nơi ông và bạn bè thường chơi “hạ gục hòn đá”, trong đó người ta cố gắng làm một miếng đá lớn văng ra khỏi một khối đá bằng cách ném những hòn đá nhỏ hơn vào nó. Ông cũng nhớ lại lúc xem những cầu thủ bóng bầu dục ném quả bóng vào một cái hộp trong phòng tập thể dục. Ông đã có ý tưởng đóng những chiếc hộp lên cao để cho người chơi tìm cách ném bóng vào đó. Bóng rổ trở nên phổ biến vì những sinh viên tốt nghiệp trường YMCA đã đi du lịch rộng rãi, bởi vì Naismith đã phổ biến luật chơi một cách tự do, và bởi vì người ta có nhu cầu chơi một trò đơn giản có thể chơi được trong nhà vào mùa đông. Những người kế thừa Naismith bao gồm huấn luyện viên vĩ đại đầu tiên của bóng rổ trường học, Forrest “Phog” Allen (1885-1974), người đã chơi cho Naismith tại trường Đại học Tổng hợp Kansas và tiếp tục giành thắng lợi 771 trận đấu với tư cách là huấn luyện viên tại Kansas. Trong số những cầu thủ ngôi sao của Allen có Wilt Chamberlain, người đã trở thành một trong những siêu sao bóng rổ chuyên nghiệp đầu tiên - một đêm năm 1962, ông đã ghi kỷ lục 100 điểm trong một trận đấu.

Khoảng từ năm 1898 - 1937, ông trở thành giám đốc ban giáo dục thể chất trưòng đại học Kansas. Ông qua đời ngày 28.11.1939, tại Lawrence, Kansas, USA.

THÙY MAI thực hiện

05.11

1941: Chính phủ Petain của Pháp đầu hàng phát xít Đức.
1956: Cuộc khủng hoảng sông đào Suez.
1968: Richard Nixon được bầu làm Tổng thống Mỹ.
1943: Ngày sinh Samuel Shepard Rogers.

SỰ KIỆN

1941: Chính phủ Petain của Pháp đầu hàng phát xít Đức, đường hàng hải nối liền Đông Dương với nước Pháp bị cắt đứt hoàn toàn. Các hạm đội đồng minh (hải quân Anh và Hà Lan) phong tỏa đường biển giữa Pháp và Đông Dương qua mũi Hảo Vọng (châu Phi).

1956: Cuộc khủng hoảng sông đào Suez. Anh và Pháp can thiệp vào cuộc chiến tranh giữa Ai Cập và Israel. Quân đội không vận đã đổ xuống Cảng Said và Fovad. Bảy nghìn lính Pháp và Anh lập một đầu cầu mà từ đó có thể chiếm cả vùng sông đào Suez. Ngày 05.11.1956, Nicolai Bulganin, Chủ tịch Hội đồng Bộ Trưởng Liên Xô, kêu gọi tổng thống Mỹ hãy hành động chung để chống lại cuộc can thiệp của Anh và Pháp. Mỹ từ chối viện cớ Liên Xô đang đưa chiến xa vào Hungary. Bulganin đe dọa sẽ dùng vũ lực để tái lập trật tự ở Trung Đông. Sự đe dọa này không thể khiến cho Mỹ thờ ơ vì Mỹ tin rằng có thể xảy ra chiến tranh nguyên tử với Liên Xô. Trong khi đó ở Ai Cập tổng thống Nasser cố thuyết phục quân đội rằng sự can thiệp của Liên Xô sẽ diễn ra khộng lâu nữa để giúp Ai Cập. “Chiến tranh thế giới thứ ba đã bắt đầu!” Nasser nhắc đi nhắc lại nhiều lần. Mỹ dùng ngoại giao làm áp lực với đồng minh để áp dụng việc ngưng bắn do Liên Hiệp Quốc đề ra. Tuy nhiên quân đội Pháp, Anh chỉ có thể rút vào ngày 07.11. Tổng kết cuộc can thiệp thật là tai hại. Không những Anh và Pháp không lấy lại được quyền kiểm soát sông đào Suez mà con sông này lại còn bị tắc nghẽn không dùng được vì 46 chiếc tàu đã bị đắm ở đó. Muốn ngăn ngừa sự tan rã của Bắc Phi, uy thế chính trị của đồng minh đã bị suy giảm. Quyền hành của Nasser lại được tăng cường. Ngày 30.11.1956, Mỹ phải khẩn cấp tiếp tế các sản phẩm về dầu hỏa cho các quốc gia ở châu Âu, nhất là Anh và Pháp.

1968: Richard Nixon được bầu làm Tổng thống Mỹ. Ngày 05.11.1968, Nixon được bầu làm Tổng thống Mỹ. Ông được 43,4% số phiếu bầu, thắng đối thủ Hubert Humphry với 42,7% số phiếu. Cuộc bầu cử vào hai viện cũng đã có kết quả. Đảng Dân Chủ mất 2 ghế còn giữ được 243 ghế trong khi Đảng Cộng hòa được thêm 5 ghế và có 192 ghế ở Hạ nghị viện. Trên Thượng nghị viện số ghế được bầu vào như sau: 58 Thượng Nghị sĩ thuộc đảng Dân chủ còn đảng Cộng hòa chỉ có 42 Thượng Nghị sĩ.

1993: Báo Diễn đàn doanh nghiệp, tờ báo của phòng thương mại và Công nghiệp Việt Nam ra số đầu tiên.

1999: Khai mạc hội nghị doanh nghiệp ASEAN – Nhật Bản (AJBM) với chủ đề “quan hệ kinh tế ASEAN – Nhật Bản trong thiên niên kỷ mới” do phòng thương mại và Công nghiệp Việt Nam phối hợp với hiệp hội các nhà lãnh đạo doanh nghiệp Nhật Bản và tổ chức công nghiệp ASEAN tổ chức tại Hà Nội.

2000: Giải bóng đá Tiger Cup 2000, giải bóng đá hàng đầu của các nước Đông Nam Á tổ chức tại Thái Lan từ ngày 05 đến ngày 18.11.
Với sự tham gia của 9 đội: Việt Nam, Lào, Campuchia, Malaysia, Philippine, Thái Lan, Indonesia, Singapore và Mianma. Đội tuyển Thái Lan đoạt ngôi vô địch, giành huy chương vàng; đội tuyển Indonesia mang về nước tấm huy chương Bạc; đội tuyển Malaysia giành được vị trí thứ ba với tấm huy chương Đồng. Đội tuyển Việt Nam lọt vào bán kết nhưng chỉ xếp thứ tư.

05-10.11.2000 Hội thảo “Chủ nghĩa xã hội trong thế kỷ XXI” tổ chức tại Kathmandu (Thủ đô Nepal).

Với sự tham gia của đại diện 29 đảng cộng sản và đảng cánh tả từ 14 nước và khu vực trên thế giới.Hội nghị tập trung thảo luận những vấn đề lý luận và thực tiễn của chủ nghĩa xã hội, khẳng định giá trị lịch sử và thời đại của chủ nghĩa Marx Lenin và con đường cách mạng xã hội chủ nghĩa; cho rằng thế kỷ XXI là thế kỷ phát triển của chủ nghĩa xã hội vì hòa bình công lý và tự do.

03 – 05.11.2000 Giải đua thuyền Đông Nam Á lần thứ 2 tổ chức tại Hà Nội. Với sự tham gia của 64 vận động viên của 5 nước: Indonesia (11 vận động viên) Malaysia (13), Mianma (13), Thái Lan (13), Việt Nam (14).

Kết quả đoàn Mianma giành giải nhất toàn đoàn vớI 17 huy chương vàng, 5 huy chương bạc, 2 huy chương đồng. Đoàn Indonesia đứng thứ hai với 6 huy chương vàng, 12 huy chương bạc, 3 huy chương đồng. Đoàn Việt Nam với hầu hết các vận động viên trẻ giành một huy chương vàng, 5 huy chương bạc, 10 huy chương đồng.

NGÀY SINH

1876: Ngày sinh Raymond Duchamp-Villon, điêu khắc gia nổi tiếng người Pháp. Raymond Duchamp-Villon sinh ngày 05.11.1876, tại Damville, gần Rouenm, là con trong một gia đình có 6 người con, trong số đó có 4 người đã trở thành nghệ sĩ sáng tác. Từ năm 1894 đến 1898, ông theo học ngành y khoa tại trường đại học Paris, một thời gian sau, ông bị bệnh và không thể theo học được nữa, sau đó ông quyết định theo đuổi sự nghiệp của một điêu khắc gia. Trong suốt những năm đầu thế kỉ, ông đến Paris, tại đây lần đầu tiên ông đã tổ chức triển lãm tại Salon de la Société Nationale. Ông bắt đầu chế tạo ra những bức tượng nhỏ và đa phần là tự mày mò, tự tìm hiểu và sáng tác, nhờ đó mà ông đạt được một trình độ cao trong nghệ thuật và sáng tác. Khoảng năm 1902 đến 1903, ông đã trình diễn những tác phẩm của mình trong cuộc triển lãm tại Salon de la Société Nationale, tuy nhiên để phân biệt tác phẩm của mình với của anh em ông, ông bắt đầu sử dụng tên Duchamp-Villon trong các tác phẩm của mình.

Ông được đánh giá là một trong những nghệ sĩ bậc thầy trong lĩnh vực điêu khắc và đã để lại nhiều tác phẩm mang giá trị nghệ thuật cao. Ông qua đời ngày 09.11.1918, tại Cannes, Pháp.

1918: Ngày sinh nhà văn Nguyên Hồng. Nguyên Hồng tên thật là Nguyễn Nguyên Hồng, sinh ngày 05.11.1918 tại thành phố Nam Định. Mất ngày 02.05.1982 tại Quang Tiến, Tiên Yên, Hà Bắc. Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Hội viên sáng lập Hội Nhà văn Việt Nam (1957).

Sinh trưởng trong một gia đình nghèo, sớm mồ côi cha, ngay từ nhỏ, Nguyên Hồng đã phải cùng mẹ ra Hải Phòng lần hồi kiếm sống trong các xóm thợ nghèo. Ông dạy học tư và viết văn. Những năm 1937 - 1939, ông tham gia phong trào mặt trận dân chủ Hải Phòng. Sáng tác của Nguyên Hồng trước Cách mạng thường đăng trên các báo, tạp chí: Tiểu thuyết thứ bảy, Đông Dương… Tháng 09. 1939, ông bị Pháp bắt. Năm 1940 ra tù ông lại bị Pháp đưa đi trại tập trung ở Bắc Mê (Hà Giang) và sau đó bị quản thúc ở Nam Định.Năm 1943, Nguyên Hồng tham gia đội văn hóa cứu quốc bí mật.

Ông là Uỷ viên Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam (khoá I và II). Biên tập viên tạp chí Văn nghệ và trong ban phụ trách tuần báo Văn. Nguyên Hồng còn tham gia phụ trách trường bồi dưỡng lực lượng viết văn trẻ (của Hội Nhà văn Việt Nam), ban Văn học công nhân và là chủ tịch hội văn nghệ Hải Phòng.

Những năm cuối đời Nguyên Hồng về sống, sáng tác tại Tân Yên (Hà Bắc) và mất tại đó. Ông đã được tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học - nghệ thuật (đợt I, 1996).

Những tác phẩm đã xuất bản: Bỉ Vỏ (tiểu thuyết, 1938); Bảy Hựu (truyện ngắn, 1941); Những ngày thơ ấu (truyện ngắn, 1941); Qua những màn tối (truyện, 1942); Cuộc sống (tiểu thuyết, 1942); Quán nải (tiểu thuyết, 1943); Đàn chim non (tiểu thuyết, 1943); Hơi thở tàn (tiểu thuyết, 1943); Hai dòng sữa (truyện ngắn, 1943); Vực thẳm (truyện vừa, 1944); Miếng bánh (truyện ngắn, 1945)…

1943: Ngày sinh Samuel Shepard Rogers, nhà viết kịch nổi tiếng người Mỹ, người vinh dự nhận giải Pulitzer cho vở kịch Buried Child. Samuel Shepard Rogers (biệt danh là Steve) sinh ngày 05.11.1943, tại Fort Sheridan, Illinois, USA. Trước khi bắt đầu sự nghiệp của một nhà viết kịch tại New York vào năm 1964, ông từng làm nhiều công việc khác nhau như chăn gia súc, xén lông cừu, bồi bàn và là nhạc sĩ. Các tác phẩm của ông thường biêu lộ rõ tính thẳng thắn và ngộ nghĩnh, và đặc biệt là cảm giác xác thực trong phong cách và tính nhạy cảm trong văn phong lối tây Mỹ. Ngoài ra ông còn là một nam diễn viên sân khấu được nhiều người mến mộ và ưa thích.

Buried Child là một trong số những tác phẩm được đánh giá cao của ông và nhờ tác phẩm này, ông đã đoạt được giải Pulitzer vào năm 1979. Ngoài ra ông còn có những tác phẩm nổi tiếng khác như Curse of the starving Class (1978), True West (1980) và A Lie of the Mind (1985).

Năm 1986, ông được bầu vào viện văn học nghệ thuật Mỹ, và năm 1922 ông nhận được huy chương vàng về kịch nghệ từ viện này.

THÙY MAI thực hiện

04.11
1921: Hirohito làm nhiếp chính đế quốc Nhật.
1952: Eisenhower được bầu làm tổng thống Mỹ.
1980: Reagan được bầu làm Tổng thống Mỹ.
1904: Ngày sinh giáo sư Hoàng Minh Giám.

SỰ KIỆN

1921: Hirohito làm nhiếp chính đế quốc Nhật. Một tên cuồng tín đã ám sát ông Harakei, chủ tịch chính phủ đầu tiên theo chế độ đại nghị tại Nhật Bản. Ông Takahashi lên thay. Harakei vốn độc tài, kiểm soát toàn thể nền hành chính. Bằng cách hạ thuế bầu cử, ông đã làm tăng số cử tri thêm 3 triệu và áp dụng lối bầu cử theo đa số. Phần khác, vì vua Yoshihito thiếu khả năng trí tuệ để làm phận sự, ông đưa thái tử Hirohito vừa tròn 20 tuổi lên thay thế làm nhiếp chính đế quốc Nhật ngày 04.11.1921.

1923 : Đảng bảo thủ ở Anh lên cầm quyền. Đảng Lao động mất nhiều ghế ở Quốc hội nên ngày 04.11.1923 Thủ tướng James Ramsay McDonald phải đệ đơn lên Anh hoàng xin từ chức. Thủ lĩnh Đảng Bảo thủ được vua George V giao quyền cho lập nội các mới. Việc đầu tiên của nội các là phải tìm cách chấm dứt phong trào đình công làm tê liệt đất nước đã ba năm nay. Ông Stanley giữ chức Thủ tướng. Ngoại trưởng là Chamberlain nguyên Quốc vụ khanh phụ trách Ấn Độ. Người em cùng cha khác mẹ với ông giữ trọng trách trong Bộ Y tế.

1952: Eisenhower được bầu làm tổng thống Mỹ. Ngày 04.11.1952, tướng Dwight D. Eisenhower được bầu làm tổng thống Mỹ với số phiếu là 33.29.308 phiếu trong khi đối thủ của ông là Adlai Stevenson chỉ được có 26.584.344 phiếu. Eisenhower trở thành tổng thống thứ 34 của Mỹ với luật sư Richard Nixon là phó tổng thống.

1956: Xe tăng Liên Xô dẹp tan cuộc nổi dậy ở Hungary. Sáng ngày 04.11.1956 hàng ngàn xe tăng Liên Xô kéo vào Budapest. Hồng quân chiếm đóng mọi điểm chiến lược của thủ đô. Trong khi ấy thì Janos Kadar hô hào trên làn sóng điện là dân chúng phải cần tới sự giúp đỡ chống lại bọn phản động gây tai hại cho đất nước. Đức Hồng y Jozsef Mindszenty vừa ra khỏi nhà tù ngày 31.10 lại vào tòa Đại sứ Mỹ để xin tị nạn. Dân chúng kéo nhau chạy sang Áo. Cuộc nổi dậy ở Hungary đã bị dẹp tan. Janos Kadar giữ chức thủ tướng của Tân nội các đã thuyết phục dân chúng rằng mọi cuộc kháng cự Hồng quân đều vô ích. Ngày 18.11 lại có tin đồn là Liên Xô sẽ đưa từng loạt những người chống đối trước đây đi lưu đầy ở một nơi chưa được biết, thế là lại có những cuộc biểu tình. Kadar phải đính chính tin này để trấn an dân chúng.

1973: Dân Hy Lạp lật đổ “chế độ Đại tá”. Ngày 04.11.1973 đã xảy ra những cuộc đụng độ lớn giữa dân chúng và Cảnh sát, nhất là tại khu phố có trường kỹ thuật Bách khoa. Ở đó sinh viên đã lén đặt một máy phát thanh kêu gọi lật đổ quyền hành của những vị Đại tá. Vào giữa tháng, khoảng 50.000 người đã biểu tình để tỏ thái độ thù nghịch với Georgios Papadopoulos. Thông cáo chính thức cho biết có 13 người chết, chính quyền cho xe tăng đàn áp cuộc biểu tình. Lệnh giới nghiêm được ban hành. Một nhóm sĩ quan tổ chức đảo chính do Giám đốc quân cảnh Dimitrios Ioannidis chỉ huy. Papadopoulos bị phế truất. Những người tổ chức đảo chính buộc tội ông đã phản lại các mục tiêu của năm 1967 và không chịu sửa soạn để trở lại chế độ Đại nghị trong sạch.

1979: Sinh viên Hồi giáo bắt người Mỹ làm con tin. Ngày 04.11.1979 đoàn sinh viên Hồi giáo đã tuần hành trên các đường phố ở Téhéran, thủ đô Iran. Họ kết tội Mỹ và tổng thống Jimmy Carter là đã cho cựu Hoàng đế Iran tị nạn chính trị. Đoàn biểu tình dừng trước tòa Đại sứ rồi phá cửa trèo vào bên trong, bắt 50 người Mỹ làm con tin. Họ tuyên bố: nếu muốn cho những người này được trả tự do, thì phải đem cựu hoàng đế Iran nộp cho họ để họ xét xử theo luật Hồi giáo. Khalkhali, người chủ trương trong cuộc cách mạng còn hứa thưởng 1 khoản tiền lớn cho cựu hoàng hậu Iran nếu bà nhận giết chồng mình. Khomeyni đã nói: “Phải làm đổ máu bao nhiêu thì cuộc cách mạng Hồi giáo lại càng sớm thành công bấy nhiêu!”. Điều này cho thế giới biết rằng quyền hành tại Iran đều ở trong tay các Giáo chủ và Hội đồng Cách mạng. Thủ tướng Mehdi Bazargan sẽ từ từ chức.

1980: Reagan được bầu làm Tổng thống Mỹ. Ngày 04.11.1980, Ronald Reagan, 69 tuổi, thuộc đảng Cộng hòa được bầu làm Tổng thống thứ 40 của Mỹ. Reagan trước là tài tử Hollywood, sau này giữ chức Thống đốc tiểu bang California. Trong khi tranh cử, Reagan hứa giảm thuế để chấm dứt cuộc khủng hoảng kinh tế. Ngoài ra vấn đề giải cứu hụt các con tin ở Téhéran cũng được đưa vào cuộc vận động tranh cử. Carter bị thất cử và lần đầu tiên sau 28 năm, đảng Cộng hòa lại nắm đa số ở Thượng viện Quốc hội Mỹ.

1991: Việt Nam được kết nạp là thành viên thứ 156 của tổ chức cảnh sát hình sự quốc tế (Interpol) tại cuộc họp đại hội đồng Interpol họp ở Urugoay.

1993: Khởi công xây dựng nhà máy thủy điện Yaly, Tây Nguyên. Thủy điện Yaly gồm 4 tổ máy, tổng công suất thiết kế 720MW được khởi công ngày 04.11.1993. Năm 1995, các hạng mục được triển khai thi công trên toàn bộ công trình và đến ngày 23.06.2000, tổ máy số 1 chính thức đi vào hoạt động. Tổ máy cuối cùng được hoàn thành vào ngày 30.12.2001. Dự kiến, khi đi vào hoạt động, Nhà máy Thủy điện Yaly sẽ sản xuất bình quân mỗi năm 3,68 tỷ kWh, cung cấp khoảng 10% sản lượng điện quốc gia, góp phần giải quyết căn bản tình trạng thiếu điện vào mùa khô.

1995: Vụ ám sát Thủ tướng Irabin. Nền hòa bình ở Trung Đông đã bị đe dọa khi Thủ tướng Israel Irabin đã bị một tên Do Thái cực đoan ám sát ngày 04.11. Trước đó là các vụ đánh bom, thả hơi độc đã làm rung chuyển các cường quốc Pháp, Mỹ, Nhật. Khắp nơi trên thế giới lan tràn chủ nghĩa khủng bố.

2000: Tổ máy số 2 Nhà máy thủy điện Yaly công suất 180MW chính thức phát điện. Sau khi mang tải, các thông số về độ đảo trục, độ rung, vòng quay, nhiệt độ ở các ổ đỡ, hệ thống bảo vệ đều đảm bảo các thông số cho phép, chất lượng đạt cao hơn lần đóng điện chính thức tổ máy số 1 (12.05.2000). Để có được thành quả này, các lực lượng thi công trên công trường, từ Ban quản lý dự án đến cán bộ, kỹ sư, công nhân Tổng công ty lắp máy Việt Nam, trung tâm thí nghiệm điện 3, chuyên gia nước ngoài đã làm việc hết sức mình, khắc phục nhiều khó khăn về thời tiết, điều kiện lao động, làm việc liên tục 3 ca, rút ngắn thời gian 50 ngày so với việc thi công tổ máy số 1.

NGÀY SINH

1918: Ngày sinh Art Carney, nam diễn viên, ngôi sao truyền hình nổi tiếng người Mỹ. Art Carney sinh ngày 04.11.1918 tại Mount Vernon, New York, USA. Ông bắt đầu theo đuổi nghệ thuật khá sớm. Năm 1937 ông tham gia vào vũ đoàn của Horace Heidt. Thời gian sau ông được nhận vào đài phát thanh và phụ trách chương trình “Report to the Nation”. Và sau đó ông bắt đầu làm quen với các show truyền hình, truyền thanh. Show truyền hình thành công nhất của ông là “Honeymooners” . “Honeymooners” đã đem lại cho ông ba giải Emmy.

Sau khi chấm dứt hợp đồng vào năm 1956, không còn được tiếp tục công việc yêu thích với show “Honeymooners”, ông bị khủng hoảng. Sự nghiệp của ông bắt đầu có dấu hiệu đi xuống. Vào những năm 1960, một người bạn đã mời ông làm diễn viên cho vở kịch “The Odd Couple” của Neil Simon. Thế nhưng ông lại bị loại khỏi vở kịch. Liên tiếp thất bại trong sự nghiệp khiến Art Carney thật sự không còn đứng vững được nữa.

Đến năm 1974, ông quay lại với nghệ thuật, lần trở lại này đã mang đến cho ông thành công rực rỡ. Ông đoạt giải Oscar nam diễn viên chính xuất sắc nhất với vai diễn trong bộ phim “Harry and Tonto”. Bộ phim kể về cuộc hành trình đi từ New York đến Chicago của một ông lão 72 tuổi và con mèo cưng của ông.

Ông qua đời ngày 09.11.2003, tại Chester, Connecticut, USA.

03.11

1903: Panama thành lập nước Cộng hòa.
1794: Ngày sinh của William Cullen Byant.
1901: Ngày sinh của Andre Malraux.

SỰ KIÊN

1903: Panama tuyên bố thành lập nước Cộng hòa. Người Colombia không chịu nhường quyền cho Mỹ đào sông qua đất họ. Mỹ liền giúp cho dân ở eo đất Panama nổi loạn. Ngày 03.11.1903, Panama tuyên bố độc lập. Ngày 06.11, Mỹ thừa nhận ngay Cộng hòa Panama. Để ngăn cản sự can thiệp của Colombia, Mỹ gửi hải quân tới đóng giữ. Sau đó Mỹ và Panama ký hiệp ước thân thiện. Panama nhường cho Mỹ một dải đất rộng 10 dặm từ Thái Bình Dương sang Đại Tây Dương để Mỹ tiếp tục đào sông Panama nối liền hai đại dương

1949: Nhạc Jazz của Louis Armstrong chinh phục Paris. Louis Armstrong tới Paris ngày 03.11.1949. Bước xuống máy bay, Armstrong tới thẳng phòng Pleyel vài ngày để trình diễn nhạc Jazz. Ngay từ buổi trình diễn đầu tiên vua nhạc Jazz đã được hoan nghênh cuồng nhiệt. Lúc nào Armstrong cũng sẵn sàng hát nhạc Jazz chính thống, với nét nhạc ấm cúng, với âm sắc tuyệt vời. Chương trình của Armstrong, ngoài giọng hát độc đáo của ông, còn có đoàn nhạc sĩ tài hoa như nhạc sĩ chơi dương cầm Earl Hines và Barney Bigard, môt thiên tài về Clarinette. Do đó mà đoàn của Armstrong đã chinh phục cả Paris.

1989: New Guinea. Papua New Guinea nằm ở phía tây Nam Thái Bình Dương, có biên giới đất liền duy nhất với Indonesia. Diện tích: 462.840 km2, dân số: 5.420.280 người (thống kê năm 2004), thủ đố là Port Moresby.

Quốc gia này được thiên nhiên ưu đãi với nhiều tài nguyên, nhưng việc khai thác vẫn bị ngăn trở do địa thế gập ghềnh và chi phí cao cho phát triển cơ sở hạ tầng.Nông nghiệp đem lại sinh kế cho 85% dân số. Việc khai thác nhiều quặng mỏ, gồm cả đồng và vàng, góp khoảng 60% thu nhập xuất khẩu. Sự hỗ trợ tài chính của Australia và viện trợ phát triển của ngân hàng thế giới (WB) đã giúp duy trì nền kinh tế. GDP bình quân đầu người là $2,200 (thống kê năm 2003).

2000: Khởi công xây dựng khu vui chơi giải trí Vạn Sơn tại khu du lịch Đồ Sơn (Hải Phòng). Giai đoạn đầu của dự án có tổng số vốn đầu tư gần 64,5 tỉ đồng. Đây là dự án phục vụ khu vui chơi, giải trí có quy mô lớn nhất của Hải Phòng và các tỉnh vùng Duyên hải Bắc Bộ. Khu Vạn Sơn có diện tích 15 ha bao gồm cả bãi biển với các khu vui chơi dưới nước, vui chơi trên cạn, khu dịch vụ tổng hợp thể dục - thể thao - thẩm mỹ - chăm sóc sức khỏe, khu du lịch sinh thái, khu bãi biển nhân tạo, khu sân khấu trên biển tái hiện những sự kiện lịch sử và huyền thoại dân tộc.

NGÀY SINH

1794: Ngày sinh của William Cullen Bryant, nhà thơ nổi tiếng, tác giả của tập thơ nổi tiếng Thanatopsis (1817). Ông sinh ngày 03.11..1794 tại Cummington, Hampshire County, Massachusettes. Ông theo học luật tại Bridgewater, cho đến năm 1815, ông chính thức được tòa án thừa nhận là luật sư. Trong khi làm việc với tư cách là một luật sư tại Plainfield và Great Barrington, Bryant cũng tự tạo tên tuổi cho mình thông qua các tác phẩm The Embargo (1808), Thanatopsis (1817) and Poems (1821). Năm 1825, ông đến New York City và tại đây ông làm việc cho tờ New York Review. Năm 1827 được tờ New York Evening Post tuyển về làm việc.Ông là người phản đối mạnh mẽ chế độ nô lệ và ủng hộ phong trào công đoàn. Ông là một nhà văn, nhà báo, nhà thơ và là một luật sư có tài và đã để lại cho đời nhiều tác phẩm có giá trị. Ông qua đời ngày 12.06.1878, tại Long Island, New York.

1901: Ngày sinh của Andre Malraux, tiểu thuyết gia, chính khách người Pháp. André Malraux sinh ngày 03.11.1901, tại Paris, Pháp. Bố mẹ ông ly thân khi ông còn là một cậu bé. Ông được mẹ và bà nuôi dưỡng. Cha ông đã tự vẫn vào năm 1930.

Ông theo học ngôn ngữ phương Đông và trải qua một thời gian sống ở khu vực châu Á. Năm 21 tuổi, ông đến Cambodia cùng với vợ là Clara Goldsmith. Ông bị bắt giữ và gần như bị tống giam vì đã lấy bức phù điêu tại một đền thờ ở Bantai Srey. Ông là người đã có công trong việc sáng lập ra tờ báo Indochina in Chains. Sau khi từ châu Á quay trở về Pháp, ông đã xuất bản ra quyển tiểu thuyết đầu tiên của mình: The Temptation of the West (1926), tiếp theo sau đó là hàng loạt tác phẩm khác của ông ra đời như The Conquerors (1928), The Royal Way (1930) và Man’s Fate (1934). Năm 1933 ông vinh dự nhận được giải thưởng Prix Goncourt về văn chương.

Vì có công đóng góp cho đất nước nên sau chiến tranh, tướng Charles De Gaulle đã bổ nhiệm ông làm bộ trưởng thông tin (từ năm 1945 - 1946). Từ năm 1960 - 1969, ông làm bộ trưởng phụ trách về văn hóa. Ông qua đời ngày 23.11.1976, tại Paris, Pháp.

THÙY MAI thực hiện

02.11
1795: Ngày sinh của James Knox Polk.
1865: Ngày sinh của Warren Gamaliel Harding.
1911: Ngày sinh của Odysseus Elytis.

SỰ KIỆN

1999: Một trận lũ lớn bắt đầu xảy ra trên các sông từ Quảng Bình đến Bình Định thuộc miền trung gây lụt trầm trọng, làm thiệt hại nhiều trên khắp các tỉnh miền Trung và tổn thất nhiều nhất ở tỉnh Thừa Thiên. Đây là trận lũ lụt lớn nhất trong vòng 100 năm ở miền Trung Việt Nam làm thiệt hại trên 6.000 tỉ đồng.

2000: Với 109 phiếu thuận, 2 phiếu chống và 5 phiếu trắng. Quốc hội Peru thông qua quyết định rút ngắn nhiệm kỳ tổng thống Alberto Fujimori , hai phó tổng thống và 120 nghị sĩ Quốc hội, từ 5 năm xuống còn 1 năm.Quốc hội cũng thông qua bổ sung Hiến Pháp, theo đó Tổng thống không được tái cử nhiệm kỳ liền sau đó.

2000: Bất chấp những nỗ lực của cộng đồng quốc tế, tiến trình hòa bình Trung Đông bị lâm nguy. Ngày 02.11, Tổng thống Palestine Yasser Arafat và cựu thủ tướng Israel Shimon Peres đạt được thỏa thuận ngừng chiến nhằm chấm dứt bạo lực. Tiếp đó đưa ra các biện pháp thực thi cam kết ngừng bắn đạt được,Israel rút quân khỏi những điểm mới chiếm đóng.

NGÀY SINH

1795: Ngày sinh của James Knox Polk, tổng thống đời thứ 11 của Hoa Kỳ. Ông sinh ngày 02.11.1795, trong một trang trại của gia đình rộng 250 mẫu tại Mecklenburg County, Bắc Carolina. Là con trai trong một gia đình có 10 người con. Năm 1806, gia đình ông chuyển đến Tennessee, định cư gần khu vực Duck River và do vậy phần lớn cuộc đời mình ông sống, làm việc và đại diện cho tiểu bang Tennessee.Trong suốt thời thơ ấu, ông phải trải qua và chịu đựng một tình trạng sức khỏe kém. Năm 1812, cha ông đưa ông đến Kentucky, tại đây bác sĩ Ephraim McDowell, một nhà phẫu thuật nổi tiếng vào lúc đó đã tiến hành phẫu thuật sỏi mật cho ông. Ông đã sống sau khi trải qua một cuộc phẫu thuật đầy rủi ro, và sức khỏe ông bắt đầu trở nên tốt hơn.

Thời thơ ấu ông không được theo học bài bản và chính thức, cho đến năm 18 tuổi ông mới chính thức theo học, lúc này ông theo học tại một trường tôn giáo gần nhà. Sau đó ông chuyển đến một trường ở Murfreesboro, tại đây ông gặp được người vợ tương lai của mình Sarah Childress. Sau khoảng gần 3 năm học tại đây, ông rời Tennessee để theo học tại trường đại học North Carolina. Tốt nghiệp năm 1818, ông quay trở về Nashville theo học luật. Ông chính thức trở thành luật sư vào năm 1820.

Là một nhân vật thuộc Đảng Dân Chủ, ông từng là chủ tịch nghị viện từ năm 1835 – 1839, và là thống đốc bang Tennessee từ năm 1839 – 1841 trước khi trở thành tổng thống.Nhiệm kỳ tổng thống của ông kéo dài từ ngày 04.03.1845 đến 03.03.1849. Ông qua đời ngày 15.06.1849, tại Nashville, Tennessee.

1865: Ngày sinh của Warren Gamaliel Harding, tổng thống đời thứ 29 của Mỹ. Ông sinh ngày 02.11.1865, tại Blooming Grove, Ohio, là anh cả trong một gia đình có 6 người con. Ông tốt nghiệp trường Ohio Central College tại Iberia. Năm 1889 (tức lúc ông 24 tuổi), ông bị suy nhược thần kinh, và phải trải qua nhiều tuần lễ nằm điều dưỡng trong bệnh viện. Hai năm sau đó, ông kết hôn với Florence Mabel Kling DeWolfe, một phụ nữ đã li dị và là mẹ của một đứa con trai. Florence thừa hưởng ở cha mình tính quyết đoán và sự nhạy bén trong kinh doanh. Bà lớn hơn ông 5 tuổi, và khi hai người kết hôn với nhau, cha bà đã phản đối cuộc hôn nhân này dữ dội và đã không nói chuyện với hai người trong suốt nhiều năm trời.Năm 1899, Harding được bầu vào thượng nghị viện bang Ohio, 4 năm sau đó ông được bầu là phó thống đốc bang Ohio và giữ vị trí này từ năm 1903 – 1905. Ông chính thức trở thành tổng thống Mỹ nhiệm kỳ từ ngày 04.03.1921 đến 02.08.1923. Ông qua đời ngày 02.08.1923, tại San Francisco, California.

1911: Ngày sinh của Odysseus Elytis người Hy Lạp, giải Nobel văn chương năm 1979. Ông sinh ngày 02.11.1911, tại Iraklion, Crete, Hy Lạp, sau đó gia đình ông chuyển tới định cư tại Athens, tại đây ông đã hoàn thành chương trình trung học, và ông theo học luật tại đại học Athens.Ông được xem là một trong những nhân vật tầm cỡ quốc tế nổi tiếng trong lãnh vực thơ ca thế kỉ 20. Ông vinh dự nhận giải Nobel văn chương năm 1979 cho những cống hiến và đóng góp thiết thực của ông trong nền văn chương Hy Lạp nói riêng và thế giới nói chung.

Ông qua đời ngày 18.03.1996, tại Athens , Hy Lạp.

THÙY MAI thực hiên

01.11

2000: Nam Tư tái hòa nhập cộng đồng quốc tế.
1878: Ngày sinh của Carlos Saavedra Lamas.
1889: Ngày sinh của Philip John Noel-Baker.

SỰ KIỆN

1748: Ngày mất của Đoàn Thị Điểm, nữ sĩ nổi tiếng của Việt Nam. Đoàn Thị Điểm (1705 – 1748) hiệu Hồng Hà nữ sĩ, vốn họ Lê, từ đời ông thân sinh đổi thành họ Đoàn. Quê làng Giai Phạm (sau đổi là Hiến Phạm), huyện Văn Giang, nay thuộc huyện Mỹ Lộc, tỉnh Hưng Yên. Bố là Đoàn Doãn Nghi, anh là Đoàn Doãn Luân, cả hai người đều đỗ hương cống, nhưng không ra làm quan, chỉ ở nhà dạy học. Thuở nhỏ, bà có tiếng hay chữ và giỏi thơ văn, được thượng thư Lê Anh Tuấn nhận làm con nuôi. Đoàn Thị Điểm theo cha, anh đến các nơi dạy học, nhiều năm sống ở Tô Lịch (Hà Nội). Trường học này đã đào tạo được nhiều người đỗ đạt trong đó có tiến sĩ Đào Duy Doãn.

Cha mất, rồi anh mất, bà tiếp tục theo nghề dạy học, bốc thuốc, nuôi mẹ và cưu mang cả gia đình anh. Do gánh nặng gia đình, mãi đến năm 37 tuổi mới lấy chồng, làm vợ kế tiến sĩ Nguyễn Kiều, người làng Phú Xá, huyện Từ Liêm (Hà Nội). Năm 1748, Nguyễn Kiều được cử đi trấn nhậm Nghệ An. Bà theo chồng đến nhiệm sở, trên đường đi bị cảm nặng rồi mất.

Đoàn Thị Điểm là một phụ nữ có nhan sắc, có học vấn, có tài và hiếu để.

Ngoài bản dịch Chinh phụ ngâm (nguyên văn chữ Hán của Đặng Trần Côn), bà Đoàn Thị Điểm còn có tập truyện chữ Hán Truyền kỳ tân phả.

1888: Vua Hàm Nghi bị giặc Pháp bắt. Đêm 31.10 rạng sáng 01.11, quân Pháp do tên phản bội Trương Quang Ngọc dẫn đường đã vây bắt vua Hàm Nghi. Trong trận chiến đấu bảo vệ vua, Tôn Thất Thiệp (con Tôn Thất Thuyết) đã anh dũng hy sinh. Vua Hàm Nghi bị Pháp đày sang Algeria, thuộc địa Pháp ở châu Phi.

1949: Vận đen cho các máy bay trong tháng 11. Ngày 01.11.1949, một máy bay thương mại DCH của Mỹ và máy bay khu trục P-38 của Bolivia đã đâm vào nhau ở phi trường quốc tế Washington, khiến cho 56 người chết. Ngày 20.11.1949, một máy bay vận tải Dakota cất cánh tại Brussels với 5 người trong phi hành đoàn và 30 trẻ em không tới được Oslo (Norway). Máy bay đã phát nổ khi đang bay. Ngày 29.11.1949, máy bay từ Paris đi Tunis đã đâm xuống đất cách Lyon 15km. Các nông gia dùng búa bổ thân máy bay mới cứu được một số lớn hành khách trong đó có 5 người chết và 3 người bị thương nặng.

1954: Ngày quốc khánh Cộng hòa Algeria. Cộng hòa Algeria là quốc gia nằm ở Bắc Phi, dọc biển Địa Trung hải, giữa Morocco và Tunisia. Tổng diện tích quốc gia này là 2.381.740km2, dân số khoảng 32.129.324 (thống kê năm 2004), thủ đô là Algiers.

Quốc gia này có trữ lượng khí đốt lớn thứ năm trên thế giới, trữ lượng dầu mỏ xếp hàng thứ 14. Các nỗ lực để cải tổ một trong những nền kinh tế kế hoạch tập trung nhất thuộc thế giới Ả rập đã bắt đầu sau khi giá dầu thế giới sụp đổ năm 1986 khiến Algeria rơi vào một cuộc suy thoái trầm trọng. Năm 1989, chính phủ thực hiện một chương trình cải cách toàn diện với sự hỗ trợ của IMF nhằm đạt được sự ổn định vĩ mô và đưa các cơ chế thị trường vào trong kinh tế. Năm 1992, cuộc cải tổ bị chặn đứng khi các biến động chính trị xảy ra. Năm 1994, sức ép của giá dầu thấp và nợ nước ngoài buộc chính phủ lại phải nhờ viện trợ nước ngoài.

1955: Vua Mohammed Ben Youssef trở lại ngai vàng. Sau những cuộc tàn sát đẫm máu, nước Pháp nhận thấy rằng cần phải phế bỏ vua Maroc là Ben Arafa để đưa những người quốc gia lên cầm quyền. Phe hữu và những người Pháp lập nghiệp lâu đời ở Maroc phản đối đường lối đó. Những cuộc khủng bố lại tái diễn làm cho tình hình thêm nghiêm trọng. Ngày 25.10, Glaovi, tổng trấn Marrakech, kêu gọi phục chức lại cho vua Ben Youssef mà trước đây chính ông đã góp sức vào việc truất phế. Ben Arafa thoái vị, người Pháp cũng đồng ý. Vua Ben Youssef lại được đưa về ngày 01.11.1955 trong cảnh hoan hô nồng nhiệt của dân chúng.

1959: Dân chúng nổi loạn ở Stanleville (châu Phi). Patrice Lumumba, lãnh tụ phong trào quốc gia Congo, đã bị bắt giữ sau cuộc nổi loạn ở Stanleville. Trước đó, phong trào của Lumumba đã hô hào tẩy chay cuộc bầu cử, đòi độc lập tức khắc và chấm dứt sự chiếm đóng của Bỉ tại châu Phi từ ngày 01.11.1959. Trong cuộc mit tinh Lumumba còn lớn tiếng kêu gọi bất hợp tác, bất tuân lệnh thực dân Bỉ. Dân chúng ném đá, phóng lao vào nhà ngoại kiều. Hàng ngàn người gào to Pika Musungu (nghĩa là đập chết người da trắng). Hiến binh và cảnh sát phải bắn đạn cay để dẹp. cuối cùng đã có 20 người chết và hàng trăm ngươi bị thương. Về phía cảnh sát có 14 người bị thương.

1971: Thiên tai tàn phá Ấn Độ. Hằng năm cứ vào dịp cuối gió mùa lại thường có bão ở vịnh Bengale. Ngày 01.11.1971 một cơn bão gió xoáy đã tàn phá tỉnh Orissa ở Ấn Độ. Cơn sóng thần ở biển đổ vào, cuốn đi mất tích 5.000 người và 5 triệu người không còn nhà cửa. Nước mặn tràn vào, mùa màng mất sạch, ruộng đất không cày cấy được trong một thời gian dài. Ngày 10.11, bà Indria Gandhi phải đi vòng quanh thế giới để xin cứu trợ nhân đạo cho Ấn Độ. Bà sang Liên Xô, Bỉ, Áo, Anh, Mỹ, Pháp, Đức để trình bày cảnh thảm hại, đau khổ của dân Ấn Độ. Bà mong xin được thực phẩm để cứu đói gấp.

1981: Giáo sư, nhạc sĩ Trần Văn Khê, việt kiều tại Pháp nhận giải thưởng âm nhạc của tổ chức UNESCO (tổ chức giáo dục, khoa học và văn hóa của Liên hiệp Quốc) về âm nhạc năm 1981 tại thủ đô Budapest, Hungary

1987: René Levesque qua đời. Ngày 01.11.1987, René Levesque đã qua đời vì đau tim, tại Montréal, hưởng thọ 66 tuổi. Levesque đã làm thủ tướng 10 năm tại bang Québec. Ông sáng lập ra đảng Quebecois năm 1968 để tranh đấu cho Québec độc lập và chỉ nói tiếng Pháp. Cuộc trưng cầu dân ý để xem mọi người có muốn Québec tách ra khỏi Canada đã bị thất bại.

2000: Nam Tư tái hòa nhập cộng đồng quốc tế. Đại hội đồng LHQ phê chuẩn kiến nghị của Hội đồng Bảo an LHQ chấp nhận Nam Tư trở lại là thành viên LHQ, chấm dứt tình trạng chiếc ghế của Liên Bang Nam Tư tại LHQ bị bỏ trống trong vòng 8 năm, và nâng tổng số thành viên của LHQ lên 190.

Ngày 10.11 Hội đồng thường trực Tổ chức an ninh và hợp tác châu Âu (OSCE) nhất trí quyết định kết nạp Nam Tư vào tổ chức này. Quy chế thành viên của OSCE của Nam Tư bị ngừng từ năm 1992.

Tạo phiên họp ngày 16.11, chính phủ Liên Bang Nam Tư thông qua quyết định nối lại quan hệ ngoại giao với 4 nước phương Tây là Pháp, Đức, Anh và Mỹ. Nam Tư đã cắt đứt quan hệ ngoại giao với các nước này từ ngày 25.03.1999, một ngày sau khi Mỹ và NATO mở cuộc không kích chống nước này. Ngày 17.11, Mỹ tuyên bố khôi phục quan hệ ngoại giao với Nam Tư.

NGÀY SINH

1878: Ngày sinh của Carlos Saavedra Lamas, luật gia nổi tiếng, ngoại trưởng Argentina, chủ tịch Hội quốc liên, người đứng ra phân xử cuộc tranh chấp giữa Paraguay và Bolivia năm 1935. Giải Nobel hòa bình năm 1936. Ông sinh ngày 01.11.1878, tại Buenos Aires, Argentina, là một người thuộc tầng lớp quý tộc nước này. Trong thời gian đi học, ông từng là một sinh viên nổi bật và từng giành được học vị tiến sĩ luật tại trường đại học Buenos Aires, sau đó ông bắt đầu trở thành giảng viên luật và xã hội học tại trường đại học La Plata, rồi làm giáo sư tại Buenos Aires.

Một trong những tác phẩm xuất bản chủ lực của ông tập trung vào luật lao động. Sự nghiệp chính trị của ông bắt đầu vào năm 1906, ông liên tiếp trải qua và nắm giữ những vai trò và cương vị quan trọng. Hai nhiệm kỳ quốc hội Argentina bắt đầu vào năm 1908, lúc này ông trở nên quan tâm đến các vần đề ngoại giao. Năm 1915, ông trở thành bộ trưởng luật pháp và bộ trưởng giáo dục tại đây.

Từ năm 1941 đến năm 1943, ông là hiệu trường trường đại học Buenos Aires, và là giáo sư tại đây cho đến năm 1946.

Trong thời gian làm bộ trượng ngoại giao của Argentina, ông đã làm trung gian hòa giải và đưa tới một hiệp ước chấm dứt những mâu thuẫn giữa Paraguay và Bolivia và là người chủ đích trong việc triến tới những hiệp ước về vấn đề không tấn công lẫn nhau giữa một số quốc gia ở Nam Mỹ. Ông vinh dự được trao giải Nobel hòa bình cho những đóng góp này.
Ông qua đời ngày 05.05.1959, tại Buenos Aires.

1889: Ngày sinh của Philip John Noel-Baker, chính trị gia, nhà ngoại giao, viện sĩ và là một vận động viên nghiệp dư. Giải Nobel hòa bình năm 1959. Ông sinh ngày 01.11.1889, tại London, Anh quốc.Là con trai của ông Joseph Allen Baker, một người theo tín đồ phái giáo hữu gốc Canada. Cha ông đã đến Anh quốc và lập nên một doanh nghiệp sản xuất tại đây.Bản thân Philip John Noel-Baker từng là một vận động viên xuất sắc, ông được bầu chọn đại diện cho nước Anh tham dự tại thế vận hội Olympic Stockholm năm 1912. Trong thế chiến thứ nhất, ông đã tổ chức và chỉ huy nhiều đơn vị cứu thương, và đã vinh dự nhận được nhiều huy chương quân đội của Pháp, Italy…

Ông từng làm việc cho văn phòng hội quốc liên từ năm 1919 đến 1922 và giảng dạy về quan hệ quốc tế tại trường đại học London từ năm 1924 đến 1929.

Ông là người tích cực tham gia vận động cho hòa bình và hợp tác quốc tế và đã vinh dự nhận giải Noble hòa bình năm 1959 cho những đóng góp của mình. Ông qua đời ngày 08.10.1982, tại London.

THÙY MAI thực hiện

TỪ NGÀY 1 ĐẾN NGÀY 15 THÁNG 11

TỪ NGÀY 15 ĐẾN NGÀY 31THÁNG 10

TỪ NGÀY 1 ĐẾN NGÀY 15 THÁNG 10

TỪ NGÀY 15 ĐẾN NGÀY 30 THÁNG 9

.

Thiên cổ đoạn trường kim nhất tục.
Phiếm Đàm tòng thử kế Thừa sai.