Chùa cổ Giác Lâm
Chính diện chùa Giác Lâm
Chùa Giác Lâm xưa có tên Cẩm Đệm được xây dựng vào năm
1744 là ngôi chùa cổ nhất TPHCM, một trung tâm đào tạo
về kinh điển và giới luật đầu tiên cho chư tăng ở Gia
Định và khu vực Nam Bộ, một Phật học viện thu hút tăng
sĩ các nơi đến tu học. Năm 1998, chùa Giác Lâm được
công nhận là di tích lịch sử - văn hóa quốc gia.
Chùa Giác Lâm tiêu biểu cho các ngôi chùa cổ Nam Bộ,
lưu trữ nhiều tư liệu quí báu về lịch sử, văn hóa, nghệ
thuật kiến trúc và nghệ thuật điêu khắc tôn giáo. Chùa
được dựng bằng các loại gỗ sao, gõ, mít... phổ biến
của Nam Bộ, trên đồi cao thoáng rộng, ẩn mình trong
những vòm cây, địa thế hài hòa, tạo bố cục khối và không
gian nhẹ nhàng, phù hợp với tính cách gần gũi thiên
nhiên của người Nam Bộ. Cổng nhị quan nổi bật trong
kiến trúc vườn chùa được đặt ngay lối vào sân chùa và
chính điện kết hợp nét độc đáo của trang trí phương
Tây với hàng cột trụ vuông, chân cổng dạng chân quì
và sư tử chầu hầu, hoa sen, lá đề... trong văn hóa ấn
Độ, đầu rắn Naga cách điệu trong văn hóa Kh'mer. Tuy
nhiên, bản sắc dân tộc Việt Nam được khẳng định với
biểu tượng chiếc bình gốm sứ tạo tác tại Sông Bé được
đặt ở vị trí cao nhất. Mỗi năm vào thời khắc giao hòa
của trời và đất, tại "Bảo trụ thần phan",
trụ cột biểu tượng cho hồn dân tộc, Sư trụ trì trịnh
trọng dán vào vách bức bình phong mong ước của chư tăng
cũng là khát vọng của dân tộc: "Thiên hạ thái bình",
"Nhân dân an lạc". Điều này thể hiện tinh
thần nhập thế của Phật giáo Nam Bộ, sự dung hòa giữa
đạo và đời.
Bộ tượng cổ chùa Giác Lâm đánh dấu bước di dân đầu tiên
của người Việt đến vùng đất mới. Trong tổng số 118 pho
tượng chùa lưu giữ có 113 pho tượng cổ bằng gỗ và đồng,
tiêu biểu với bộ tượng La Hán, bộ Thập Điện và bộ tượng
năm vị. Bộ tượng La Hán tạc thời kỳ đầu ảnh hưởng phong
cách điêu khắc Trung Quốc. ảnh hưởng này nhạt dần trong
nhóm tượng tạc đầu thế kỷ XIX, các vị La Hán lúc này
đã mang đặc điểm của người Việt Nam Bộ với khuôn mặt
tròn đầy, vui tươi, mình to khỏe, bụng và ngực nở, trang
phục khác với các pho tượng theo phong cách Trung Quốc...
Bộ tượng năm vị gồm tượng Phật Thích Ca Mâu Ni và bốn
vị Bồ Tát là sáng tạo độc đáo của Nam Bộ.
Bao lam, hoành phi, phù điêu, liễn đối... trang trí
chùa Giác Lâm đặc sắc với đường nét hiện thực và nghệ
thuật chạm khắc tinh xảo. Chín con rồng được chạm lộng
trong mây trong bao lam Cửu Long với nét chạm sắc sảo,
đường nét dịu dàng, thuần thục đang phun nước chầu hầu
biểu tượng cho vùng đất mưa thuận gió hòa, đã mang vào
không khí chùa linh thiêng hơi thở cuộc sống ấm áp và
tình yêu quê hương, đất nước.
|
LỊCH
SỬ VĂN MINH, VĂN HOÁ VIỆT NAM
|
