Kho
báu ở Hội An
Gốm
Chu Đậu thế kỷ 15, trong kho cổ vật họ Diệp.
Ngôi nhà cổ ở 82 Nguyễn Thái Học, thị xã Hội An có một
kho báu với hàng ngàn cổ vật quý hiếm, nhiều món có
hàng nghìn năm tuổi, được lưu giữ cẩn thận, công phu.
Chủ nhân là người đàn ông độc thân-hậu duệ đời thứ năm
của dòng họ Diệp. Đây được xem như bảo tàng tư nhân
đầu tiên ở miền trung.
Báu vật đa sắc màu
Toàn bộ tầng trệt ngôi nhà dành để trưng bày các loại
bình, lọ gốm và chén bát sứ đời nhà Minh, nhà Thanh
(Trung Quốc), nhà Nguyễn với hai dãy tủ gỗ cao tận trần
nhà, chật kín. Trên căn gác là những chiếc độc bình
cổ cao gần 1m, chóe đựng rượu, đĩa men lớn với đường
kính cỡ 50cm... Chưa hết, đồ cổ còn chất đầy trong những
chiếc tủ.
Đó là những cổ vật của nhiều nền văn hóa khác nhau
mà tổ tiên và chính ông Diệp Gia Sùng đã dày công sưu
tầm và cất giữ cẩn thận suốt ba thế kỷ qua.
Chưa bao giờ tôi chứng kiến trong cùng một ngôi nhà
nhỏ lại có nhiều cổ vật đa dạng và phong phú đến như
vậy, từ những món cổ vật trước Công nguyên đến bàn trang
điểm của Nam Phương hoàng hậu chứng tỏ kho báu này dày
về văn hóa, sâu về thời gian, rộng về lịch sử như thế
nào.
Kho báu ấy, ngoài những “món” cổ vật bằng gốm, sứ sản
xuất từ các đời Đường, Tống, Minh, Thanh ở Trung Quốc,
các vật dụng bằng đất nung có từ thế kỷ 1 trước Công
nguyên tìm thấy ở các di chỉ văn hóa Sa Huỳnh, những
chiếc dao bằng đồng của thời kỳ đồ đồng, còn có những
chiếc gương soi mặt bằng đồng và một triện có khắc thân
con lân, chân con vịt của vương triều Chămpa.
Ông Sùng cho biết, chiếc triện đồng ấy đã có người
ngã giá cả chục lượng vàng nhưng nguyên tắc của ông
là không bán bất cứ thứ gì đã sưu tầm được.
Ông
Diệp Gia Sùng với một phầnkho cổ vật của mình.
Ngoài ra, trong kho báu này còn có bức bình phong dát
vàng, được Bảo tàng New York ngã giá hai tỷ đồng nhưng
ông cũng không vì thế mà cho chúng xuất ngoại. Chiếc
bình phong này được ông tổ của ông là Diệp Ngộ Xuân
đưa từ Trung Quốc sang, theo lời ông thì nó thuộc đời
nhà Thanh, đã hơn hai trăm năm tuổi.
Kho báu này còn có bộ trang sức bằng ngọc, những chiếc
khuyên tai, vòng tay, dây chuyền làm bằng mã não được
tìm thấy ở những ngôi mộ Chămpa cổ nằm rải rác trên
vùng cát Cẩm Hà.
Kho báu vật này, theo ông Diệp Gia Sùng: “Là của gia
bảo từ đời ông tổ Diệp Ngộ Xuân để lại, con cháu họ
Diệp vốn mang trong mình dòng máu thích sưu tầm đồ cổ
nên các bảo vật gia truyền luôn được bổ sung với nhiều
đồ vật quý hiếm từ nhiều triều đại khác nhau”.
Đến thời ông Sùng, kho tàng cổ vật ấy càng giàu thêm
bởi ông mê sưu tầm và chơi đồ cổ từ thuở nhỏ. Ông bây
giờ như cuốn bách khoa sống về đồ cổ, có thể kể vanh
vách số phận từng món, vanh vách triết lý từng cổ vật
như thể ông sinh ra là dành hết tâm lực cho cổ vật vậy.
Bình
phong dát vàng, được Bảo tàng New Yorktrả tiền tỉ nhưng
ông Diệp Gia Sùng không bán.
Ông nói: “Chơi đồ cổ nhiều khi may hơn khôn.Tôi không
phải mất công tìm kiếm đâu xa, chỉ ở ngay Hội An thôi
nếu chịu khó tìm kiếm sẽ không thiếu bất cứ loại cổ
vật nào. Cảng thị Hội An xưa là nơi giao lưu buôn bán
sầm uất của nhiều quốc gia nên có nhiều món cổ của nhiều
vương triều, quốc gia”.
Tủ sách cổ của ông có các ấn phẩm của triều Nguyễn,
các tấm chiếu, biểu còn nguyên dấu triện đỏ dù đã được
viết cách đây hàng thế kỷ.
Chạm tay vào cổ vật
Có lẽ, tôi và nhiều người khác chưa bao giờ được sờ
tay vào hiện vật khi tham quan các bảo tàng cổ vật trên
thế giới và Việt Nam. Thế nhưng với kho báu của ông
Diệp Gia Sùng thì du khách được chạm tay vào những món
đồ cổ có từ hàng ngàn năm.
Tôi vẫn còn cảm giác lâng lâng khi được ông cho phép
cầm nắm, ngắm nghía bất cứ món nào, ngay cả chiếc triện
hình con lân của vương triều Chămpa.
Ông bảo: “Chơi đồ cổ mà giấu khư khư thì hỏng cả tâm
tình, hỏng cả khí tiết, hư hồn hại tánh. Phải cho cổ
vật chạm vào nhân gian mới thấy được tình thế cổ vật
hay như thế nào. Một món cổ, ngoài sự cầm ngắm của giới
chơi cổ vật còn phải có sự cầm ngắm của giới chơi không
chuyên, thậm chí cả với những người không hiểu lắm về
cổ vật, như thế mới tăng thêm sắc đẹp thời gian”.
Nói đúng ra là tăng độ trầm tích về mặt thời gian.
Chính vì lẽ đó mà ông Diệp vui vẻ cùng khách cầm sách,
biểu, chiếu, bình, lọ hàng trăm năm trước để đọc, soi
mình, xét thân, răn tính.
Theo Sài Gòn giải phóng
|