Thăng
Long thời Trần
Nhà
Lý chính thức chấm dứt sự thống trị của mình vào ngày
mồng 1 tháng Chạp năm ất Dậu (1226), khi Lý Chiêu Hoàng
dưới sự đạo diễn của Trần Thủ Độ đã xuống chiếu nhường
ngôi cho chồng là Trần Cảnh. Nhà Trần thay nhà Lý trên
chính trường chính trị, đồng thời cũng thay nhà Lý mở
ra một thời kỳ mới phát triển cao hơn của xã hội Đại
Việt: vững vàng, năng động, thống nhất và ổn định cho
đến giữa thế kỷ XV.Thăng Long thời Trần vẫn là trung
tâm chính trị, kinh tế và văn hoá lớn nhất của Đại Việt
bấy giờ. Cuộc chuyển giao triều chính diễn ra một cách
hoà bình đã không làm cho Thăng Long thay đổi nhiều.
Về kiến trúc vẫn như thời Lý, nhiều cung điện trong
Hoàng thành và Cấm thành vẫn giữ nguyên. Nhà Trần ngoài
việc trùng tu các công trình cũ còn xây dựng một số
công trình kiến trúc mới ở Thăng Long: lập Viện quốc
học, Giảng võ đường... Kinh thành chia làm 61 phường,
bao gồm cả phường buôn, phường thợ và phường làm nông
nghiệp. Một số tên phường trong thời kỳ này còn thấy
lác đác ghi trong sử sách cũ như: Thái Hoà, Báo Thiên,
Phủng Nhật, Cơ Xá, Bố Cái, Hạc Kiều, Thịnh Quang, Toán
Viên...
Việc buôn bán giữa Thăng Long và các địa phương đã
bắt đầu phát triển. Sông Tô Lịch thành nơi buôn bán
sầm uất trên bến dưới thuyền. Khách buôn từ khắp nơi
đều theo sông Hồng, qua cửa Hà Khẩu vào sông Tô để đưa
hàng vào kinh thành. Sự kiện năm 1400 khi Hồ Quý Ly
đánh thuế thuyền buôn đã chứng tỏ hình thức buôn bán
bằng đường thuỷ ở Thăng Long thời gian này khá hưng
thịnh.
Sự kiện năm 1282 vua Trần Thánh Tôn đi xe từ kinh
thành đến Bình Than (Chí Linh-Hải Hưng) để hội chư quân
cho phép chúng ta khẳng định tuyến đường bộ thời ấy
đã tương đối rộng rãi và thông thương thuận tiện. Đây
chính là những tiền đề cần thiết cho các hoạt động kinh
tế và thương mại của Thăng Long thời Trần được đẩy lên
một diện mạo mới.
Cuối thời Trần, Thăng Long đã được sử sách chép với
cái tên “Kẻ chợ”. Điều đó cho thấy diện mạo của Thăng
Long đương thời đã phần nào mang dáng dấp của một thành
phố quốc tế: một thành phố nhân ái, là nơi giao lưu
và hội tụ của nhiều yếu tố kinh tế, văn hoá và con người;
một thành phố thủ công và buôn bán nhỏ của người Việt
nhưng cũng có các cửa hàng buôn bán lớn của người Hoa,
Hồi Hột, Chà Và...; một thành phố đón tiếp các sứ giả
Tống, Nguyên, Lào, Chiêm Thành, Gia va, các tăng ni
bậc thầy cả ở Trung Á, Ấn độ và có cả những quần tụ
người Chiêm Thành ở miền ven nội; một Thăng Long vừa
diễn chèo Việt, tuồng Tầu, và múa điệu người Hồ...
Kinh tế công thương nghiệp thành thị sinh ra tầng
lớp thị dân và lối sống thị dân. Sử chép: vua Trần Anh
Tông (1293 - 1314) thường “lén đi chơi, cứ đến đêm đi
kiệu cùng hơn mười người thị vệ, đi khắp kinh thành,
đến gà sáng mới về” chứng tỏ Thăng Long ngày ấy đã tương
đối sầm uất và ắt hẳn có nhiều hình thức buôn bán cũng
như vui chơi về ban đêm.
Thăng Long đời Trần không chỉ xây dựng và sáng tạo
nghệ thuật mà còn đánh giặc và đánh giỏi. Trong vòng
30 năm, ba lần Thăng Long trở thành toà thành vườn không
nhà trống, để rồi là mồ chôn quân xâm lược mà dấu vết
oai hùng vẫn in dấu vàng son mỗi tên người tên đất:
Đông Bộ Đầu - dốc Hàng Than; Giang Khẩu - Hàng Buồm...
và cuối cùng, “Đằng giang tự cổ huyết do hồng” lại nối
tiếp chiến công xưa nhấn chìm quân xâm lược cùng tham
vọng bành trướng của chúng. Thăng Long qua ba lần thử
lửa vẫn vững vàng xứng đáng là một đô thành anh hùng.
Nhà Trần tồn tại trên mảnh đất kinh kỳ như vậy 175
năm với 12 đời vua nối nhau trị vì trên đất Thăng Long
Kẻ chợ.
Theo Hanoi.gov.vn
|