SỰ THINH LẶNG TRONG THIỀN QUÁN
Huyễn Ký

Lần đầu tới một tu viện tập thiền, chị Sáu cảm thấy rất lúng túng khi phải bỏ thói quen hay nói của mình một cách đột ngột. Chị vốn là người mau mồm mau miệng, thường có phản ứng lẹ làng bằng lời nói mỗi khi thấy sự việc gì khác với những quan niệm sẵn có trong chị. Tuy có cái tâm khá lành, chị cũng đã nhiều phen lao đao vì những “lỡ lời” gây ra phiền não, hiểu lầm cho người nghe. Biết vậy nên khi nghe nói tới chuyện tập thiền có thể vơi bớt khổ đau và đỡ làm người khác đau khổ, một ngày kia, chị hăng hái theo bạn tới tu viện Lộc Uyển.
Mới về tới vùng núi đồi bao la, chị Sáu đã cảm nhận được ngay bầu không khí trong lành và êm ả của tu viện. Các tu sĩ đi đứng khoan thai, nói năng nhẹ nhàng khiến cho tâm chị được thanh thản hơn, quên đi bao áp lực của cuộc đời chộn rộn chị đang sống. Mỗi khi nghe tiếng chuông, chị Sáu bắt chước mọi người, đứng lại một chỗ để theo dõi hơi thở, cho tới lúc tiếng ngân chấm dứt. Mỗi khi xếp hàng lấy thức ăn, ngồi ăn chung với đại chúng, chị Sáu thực tập im lặng, chỉ chú tâm vào hơi thở, để có thể ý thức được mọi hành động của mình... Chị cảm thấy những sức đẩy vô hình trong người chị hầu như được dừng lại. Tâm trí thoải mái như được nghỉ ngơi, chị Sáu hiểu và chứng thực được lợi ích của sự im lặng. Nhưng phải bỏ ngay cái thói quen cố hữu từ bao năm, không được nói ngay những ý nghĩ thoáng qua trong đầu, chị Sáu đôi khi cũng cũng thấy mình phải “khá vất vả”. Không ngờ chỉ sau một ngày sinh hoạt chung với các bạn và các tu sĩ trong thời khóa của tu viện, chị Sáu cảm nhận được năng lượng hùng mạnh của tăng đoàn đông đảo đang thực tập thiền quán nghiêm chỉnh trong khóa An cư. Chị Sáu càng ngày càng thoải mái hơn trong sự thinh lặng của bầu không khí chung, và bỗng nhận ra mình cũng có được chút thanh tịnh, và khi nhớ tới những vấn đề riêng tư, chị thấy hình như chúng đã rủ nhau “đi chơi” chỗ khác rồi. Chị nhớ đã dọc ông triết gia Jiddu Krisnamurti:

“Trong ánh sáng của sự thinh lặng, mọi vấn đề đều được giải quyết. Ánh sáng này không được sanh ra từ những hoạt động theo thói cũ của tư duy, nó cũng không phải từ ngoài tới, do các kiến thức của bạn. Nó cũng không được thắp sáng nhờ một thời điểm hay một vận hành nào của ý chí, mà nó tới từ Thiền quán... Sự Thinh lặng chính là Tự Do...”

(In the light of silence, all problems are dissolved. This light is not born of the ancient mouvement of thought. It is not born either, out of self -revealing knowledge. It is not lit by time nor by any action of will. It comes about in Meditation... SILENCE IS FREEDOM) (from book The Only Revolution)

Krisnamurti cũng đã viết trong cuốn “Bàn về đời sống” (Commentaries on Living):

“Nếu bạn thấy được rằng sự quán sát trong im lặng, ý thức thụ động (Chánh Niệm) là điều căn bản của Hiểu Biết, thì bạn có thể tới được gần Chân lý, giải thoát được từ căn nguyên... Khi bạn chấp nhận được rằng chỉ cần quan sát trong thinh lặng, bạn sẽ có Trí Tuệ, thì bạn sẽ vượt thoát được mọi phán xét hay buộc tội...”

Trong một lần thuyết giảng tại Saanen, vào năm 1961. Krisnamurti cũng đã nói:

“Tâm trí sáng suốt trong sự im lặng tuyệt đối là chuyện không cần phải cố gắng. Ða số chúng ta, cố gắng hầu như là một phần quan trọng trong suốt cuộc đời mình. Nhưng chính những cố gắng đó tạo ra mâu thuẫn... Khi bạn quan sát sự vật như chúng là. nhìn các sự kiện như chúng đang diễn tiến... thì tâm chúng ta sẽ hiểu được các cố gắng kia, và tâm ta sẽ tĩnh lặng lại như mặt hồ... Một tâm trí rất tỉnh thức nhưng thinh lặng...”

Trong cuốn sách “The art of happiness”, đức Ðạt Lai Lạt Ma thứ 14 đã giảng về cách thực tập để tới được trạng thái thinh lặng nói trên:

“Hôm nay, chúng ta hãy thiền quán về Vô niệm (Không có khái niệm). Ðó không phải là trạng thái tâm tẻ nhạt hay vô tri vô giác. Ðiều mà bạn nên làm trước nhất là có quyết tâm “tôi sẽ duy trì trạng thái Vô niệm hay Phi niệm (tâm không có khái niệm nào hết)...”

“Nói chung, Tâm chúng ta thường hướng vào những đối tượng bên ngoài. Sự chú ý của ta đi theo những kinh nghiệm của các giác quan. Nó luôn ở lại với các cảm giác và nhận thức. Nói khác đi, thường thường chánh niệm của ta hướng vào những kinh nghiệm của giác quan và các nhận thức tạo thành từ đó.

“Nhưng trong phần thực tập này, bạn nên thu tâm vào bên trong. Ðồng thời, không cho nó rút hẳn vào trạng thái vô tri tẻ nhạt hay thiếu tỉnh thức. Bạn cần giữ được sự tỉnh thức cao độ, có chánh niệm đầy đủ, để nhận diện bản chất tự nhiên của tâm thức mình - đó là trạng thái của cái tâm không bị vướng bận vào các ý tưởng nhớ nghĩ về quá khứ, hoặc tơ tưởng tới những kế hoạch, sợ hãi hay hy vọng ở tương lai. Tốt hơn, bạn nên duy trì trạng thái tự nhiên và bình thản (neutral).

“Ðiều này hơi giống với một dòng sông chảy xiết, trong đó bạn không nhìn rõ hai bên bờ. Nếu bằng cách nào đó bạn có thể chặn được cả hai phía, nơi dòng sông bắt đầu và nơi dòng sông chảy tới, thì bạn có thể làm cho nước tĩnh lặng được. Khi đó, bạn có thể nhìn rõ đáy sông. Tương tự như vậy, khi bạn có thể làm cho tâm không chạy theo những đối tượng của giác quan và không nghĩ về quá khứ hay tương lai nữa, đồng thời bạn có thể làm cho tâm không trở thành trống rỗng hoàn toàn, thì bạn sẽ có thể thấy được phía dưới các hỗn loạn của tư tưởng. Có một sự tĩnh lặng và trong sáng lót phía dưới tâm.

“Chuyện này khởi đầu rất khó khăn, chúng ta thử tập ngay trong buổi giảng này.

Trong giai đoạn đầu, khi bạn chứng nghiệm trạng thái sâu xa, tự nhiên của thức, bạn thấy như nó đang vắng mặt. Chuyện này là do chúng ta đã quá quen thuộc với cái hiểu tâm mình qua các đối tượng bên ngoài. Chúng ta đã quá quen nhìn thế giới qua các nhận thức, hình ảnh v.v.. Vậy nên khi rút tâm ra khỏi những đối tượng ấy, chúng ta hầu như không còn nhận ra nó nữa. Có sự vắng bặt, có sự trống rỗng. Nhưng khi bạn tiến bộ từ từ, và quan sát với trạng thái đó, bạn sẽ bắt đầu nhận ra cái nền tảng trong sáng. Ðó là lúc bạn thưởng thức và thực chứng được bản chất của tâm. Nhiều kinh nghiệm thiền định thâm sâu thực sự xảy ra trong trạng thái tịch tĩnh đó của tâm.”

Chị Sáu lơ mơ hiểu được sự lợi ích của Thinh Lặng, nên chị cố gắng ngày này qua tháng nọ để bớt nói, bớt những phản ứng bén nhạy trong tâm trí... Nhưng quả là khó khăn. Chị nhớ lời Phật dạy “Chiến thắng chính mình mới là chiến thắng lớn nhất” để tự an ủi mỗi khi thấy mình vẫn chứng nào tật đó, lỡ lời, vụt chạc trong ngôn ngữ cũng như hành động. Chị cho là mình chưa đủ nội lực để “thắng trận lớn”, nhưng nếu cứ kiên trì thì sẽ có lúc thành công thôi. Vậy nên chị ráng thu xếp việc nhà để không bỏ lỡ các cơ hội thực tập với một tập thể tu sĩ mà chị thấy thực sự họ có được năng lượng chuyển hóa. Mỗi khi nào có thể là chị Sáu rủ bạn bè về tu viện để được thực tập sự Thinh Lặng, thật cần thiết cho chị, trên con đường “chiến thắng chính mình”.

TVHS

Về trang chủ

XEM TIẾP