|  VĂN
HỌC & NGHỆ THUẬT
Đoàn
Thị Điểm - Thân thế & Sự nghiệp
Chinh
Phụ Ngâm
Đặng
Trần Côn
Nữ
Trung Tùng Phận - Tác giả: Đoàn Thị Điểm
Đặng
Trần Côn
Đặng Trần Côn tiên sinh người làng Nhân Mục (tục
gọi làng Mọc) huyện Thanh Trà, tỉnh Hà Đông.
Tiên sinh sinh đời Lê Dụ Tông, trong buổi Trịnh
Cương xưng chúa, cầm quyền, phong tước An Đô Vương.
Lúc bấy giờ trong thành Thăng Long thường có hỏa
hoạn có lệnh cấm lửa. Nhưng tiên sinh hiếu học là
người hiếu học nên phải đào hầm chong đèn mà học
suốt canh khuya.
Tiên sinh ưa ngâm vịnh, nghe bà Đoàn Thị Điểm hay
chữ, hay thơ, bèn làm một bài thơ đến yết kiến bà.
Bà xem thơ, cười mà bảo rằng: nên học thêm sẽ làm
thơ. Tiên sinh lấy làm thẹn, về ra sức nghiên tinh
đàn tứ. Về sau tiên sinh thi đỗ chức Hương Cống
(cử nhân) và vẫn chăm học, tay không hề rời quyển
sách.
Đời niên hiệu Cảnh Hưng (1740-1786) đời Hậu Lê
gặp buổi binh cách, lính thú đi chinh thú nhiều
nơi, đã diễn nên lắm nỗi biệt ly đau đớn, tiên sinh
xúc cảm làm bài "Chinh Phụ Ngâm", theo
thể thơ xưa (Cổ nhạc phủ) từ điệu thanh tao và phiêu
dật lâm ly. Tiên sinh đem đưa ông Ngô Th́i Sĩ. Ông
Sĩ đọc xong rất thán phục mà nói rằng: "Như
bài này th́ đă áp đảo được lăo Ngô này rồi".
Sau tiên sinh lại đưa cho bà Đoàn Thị Điểm xem.
Bà khen hay và đem diễn Nôm, điệu song thất lục
bát. Làm xong, bà đưa cho tiên sinh xem. Tiên sinh
tỏ ra kính phục tài miệng gấm ḷng thêu của bà,
chịu tôn bà làm bậc sư bá.
Bài "Chinh Phụ Ngâm" truyền tụng khắp
trong nước, lan đến bên Tàu, cũng phải khen tài
thanh-nghệ-luật của tiên sinh. Quả thật như vậy,
thơ tiên sinh cổ thể, cận thể đă học đúng đủ các
phép, cho nên thi phái đời Hâu Lê nhờ tiên sinh
d́u dắt mà chấn hưng nhiều.
Về sau tiên sinh làm chức Huấn Đạo rồi lần hồi
thăng đến chức Ngự Sử Đài. Tính tiên sinh rất khoáng
dật, thích ngao du với trăng gió rượu trà. Ngoài
bài "Chinh Phụ Ngâm", c̣n lắm bài thơ
phú khác, như "Tiêu Tương Bát Cảnh", "Trương
Hàn Tư Thuần Lư", "Trương Lương Bố Y",
"Khấu Môn Thanh",...
|
.
