|  ĐỊA
LÝ
Người
tạo giống “sầu riêng Chín Hóa”
 Chùm
sầu riêng Chín Hóa.
Gian nan lập nghiệp
Là con thứ chín trong gia đình 12 anh em, Chín Hóa
khởi nghiệp chẳng có tài sản gì ngoài 3 công đất
cha mẹ cho làm kế sinh nhai ở xã Vĩnh Thành (Chợ
Lách, Bến Tre). Xưa nay, Chợ Lách nổi tiếng là xứ
vườn, Chín Hóa cũng chọn vườn làm kinh tế chính.
Ban đầu, không vốn liếng và chưa có kinh nghiệm,
lập vườn xong anh trồng cả chục loại cây với hy
vọng mùa nào cũng có trái cây bán kiếm tiền đong
gạo.
Gặp những năm thất mùa, trái cây rớt giá, vợ chồng
thay nhau đi vay nợ ăn trước, trả sau. Làm vườn
không đủ ăn, Chín Hóa học thêm nghề sản xuất cây
giống, tuy nhiên thời điểm đó giá cả bấp bênh nên
thu nhập chẳng được bao nhiêu.
Không nản chí, hàng ngày anh dành hết thời gian
chăm sóc cây trái, quyết tâm làm giàu trên mảnh
vườn của mình. Quả thật, đất không phụ công người.
Trong khu vườn đang cho trái, anh tình cờ phát hiện
một gốc sầu riêng khác lạ có thân khỏe mạnh, cành
rất đều và tán cân đối, đến mùa cho trái nhiều và
to hơn những cây khác.
Khi chín, bên trong trái có múi màu vàng óng, cơm
dày, vị béo ngọt, thơm, hạt lép nhiều; đặc biệt
không xơ, không sượng, ngon hơn hẳn các loại sầu
riêng khác, ngay cả sầu riêng Thái Lan cũng thua.
Chín Hóa mừng như nhặt được vàng, nhưng anh vẫn
ngờ ngợ chưa tin. Thế là anh hàng ngày lẳng lặng
chăm sóc chu đáo cây lạ này. Một năm trôi qua, mùa
sầu riêng lại đến, Chín Hóa trèo tuốt lên cây lạ
hái xuống bổ trái ra ăn thử.
Tuyệt nhiên chất lượng, màu sắc không hề thay đổi.
Lúc này, Chín Hóa mới tin 100% đây là giống quý
trời cho. Năm 1996, Viện Nghiên cứu cây ăn quả miền
Nam mở hội thi trái ngon. Chín Hóa hái trái sầu
riêng giống lạ của mình sang dự thi và đạt luôn
“Giải A” trước sự bất ngờ của nhiều nhà vườn nổi
tiếng và cán bộ ngành nông nghiệp.
Sau khi khảo sát trái sầu riêng có màu vàng sữa
do chính “hai lúa” mộc mạc Chín Hóa tìm ra, các
nhà chuyên môn về cây ăn trái đặt tên cho giống
quý này là “Sầu riêng cơm vàng sữa hạt lép Chín
Hóa”. Tiếng lành đồn xa, sầu riêng Chín Hóa vang
đi khắp nơi và được nhiều người biết đến. Chín Hóa
bắt đầu tính chuyện gìn giữ và phổ biến giống quý
ra cộng đồng.
Trước tiên, anh cải tạo vườn nhà chuyển sang trồng
một thứ sầu riêng nhằm tiện chăm sóc và xử lý trái.
Bên cạnh đó, anh tiến hành ghép cành, nhân giống
cung cấp cho bà con trong và ngoài tỉnh. Ban đầu
một mình anh vừa làm vườn vừa nhân giống nên mỗi
năm chỉ lai tạo được vài ngàn cây.
Mặt khác, Chín Hóa cũng lo bởi giống sầu riêng
quá mới, không biết bà con chấp nhận? Nếu nhân giống
quá nhiều mà không bán được thì đồng nghĩa với phá
sản. Tuy nhiên, các năm sau đó, sầu riêng của anh
liên tiếp giành giải nhất, nhì… ở các hội thi lớn
về trái ngon.
Và từ đây số đơn đặt hàng tiêu thụ giống sầu riêng
Chín Hóa tăng đột biến. Thế là anh xây dựng nhà
lưới, mở rộng qui mô sản xuất, thành lập doanh nghiệp
giống cho riêng mình và thuê thêm hàng chục công
nhân về giúp sức.
Để đảm bảo chất lượng cây giống, Chín Hóa chạy ra
huyện rồi lên tỉnh, làm thủ tục gởi về Cục Sở hữu
công nghiệp đăng ký thương hiệu hàng hóa.
Anh còn đăng ký tem và làm phiếu có dấu tên doanh
nghiệp để dán lên cây giống trước khi đưa ra thị
trường. Từ 3-5 ngàn cây giống mỗi năm, anh tăng
dần lên 10-20 ngàn cây và những năm gần đây anh
sản xuất đến 30 ngàn cây giống/năm nhưng vẫn không
đủ cung cấp cho thị trường. Không chỉ cung cấp giống
cho nông dân, anh còn là cơ sở làm giống mới cho
các viện, trường, trung tâm giống các tỉnh…
Giống của anh làm ra bao nhiêu bán hết bấy nhiêu.
Hút hàng là vậy, nhưng Chín Hóa không chạy theo
số lượng mà tập trung đầu tư, học hỏi kinh nghiệm
để nâng cao chất lượng. Sau thời gian tìm tòi nghiên
cứu, Chín Hóa sáng chế ra phương pháp cắt cành đem
vào ghép tại nhà lưới, tỷ lệ cây giống đạt chất
lượng trên 90% (trước đây ghép ngoài trời đạt chỉ
50%) đồng thời giảm được chi phí và thời gian lao
động.
Cây trái, tình người
Theo Viện Nghiên cứu cây ăn quả miền Nam, giống
sầu riêng Chín Hóa không chỉ phát triển tốt ở vùng
đất Bến Tre mà khi trồng ở các tỉnh Bình Phước,
Đồng Nai, Vĩnh Long, Tiền Giang, Bà Rịa- Vũng Tàu…
cũng rất phù hợp. Trung bình từ 3- 4 năm cây sẽ
cho trái, năng suất ban đầu đạt khoảng 21kg/cây,
sau đó có thể tăng lên 320kg/cây. Sầu riêng Chín
Hóa còn có ưu thế vượt trội là tự thụ phấn, cây
ra hoa tự nhiên, không thụ phấn chéo mà vẫn đậu
trái nhiều. Giống sầu riêng này còn có đặc điểm
tốt là có thể thu hoạch sớm 4- 5 ngày trước khi
trái chín để tiện vận chuyển đi xa, chất lượng vẫn
ngon.
Chín Hóa làm ăn tấn tới, mua thêm đất mở rộng vườn
sầu riêng. Bình quân mỗi năm thu nhập từ bán giống
và bán trái trên 500 triệu đồng, so ra ở nông thôn
khó ai sánh bằng. Đặc điểm của Chín Hóa là không
thừa lúc thị trường cần mà tự ý tăng giá hay làm
giảm chất lượng. Hơn 10 năm nay, cây giống anh bán
cho các nơi vẫn giữ y giá 20.000 đồng/cây.
Đối với những nông dân khó khăn, anh vui vẻ biếu
không và còn tặng luôn tài liệu bướm hướng dẫn kỹ
thuật canh tác, cách xử lý ra hoa, lấy trái… Chín
Hóa tâm sự: “Xưa mình cũng nghèo, giờ khá lên rồi,
giúp được ai gì cứ giúp; được đến đâu hay đến đó…”.
Anh thường hỗ trợ bà con tiền mua phân, thuốc, vốn
làm ăn, bán chịu cây giống, thậm chí giúp người
nghèo bạc triệu để mua đất, đến khi sản xuất có
dư mới lấy lại vốn mà không tính lãi. Chị Võ Thị
Tuyết (vợ Chín Hóa) hãnh diện: “ Tính ảnh là vậy,
làm nhiều-nói ít; giúp được bà con khá lên, ảnh
mừng lắm nhưng không hề kể công”.
Chín Hóa đã đóng góp một phần công sức đáng kể
cho Chương trình nhân giống cây ăn trái chất lượng
của cả nước. Bộ NN-PTNT đã công nhận sầu riêng Chín
Hóa là giống chính thức (cấp quốc gia). Danh hiệu
này cả ĐBSCL chỉ có duy nhất mình anh. Mỗi khi nghe
các phương tiện truyền thông chọn sầu riêng mang
tên mình để điểm trên bảng tin giá cả thị trường…
là mỗi lần anh lại cảm thấy trỗi dậy niềm hạnh phúc
khôn tả.
Ai bảo “Hai lúa” Việt Nam không lai tạo được cây
giống ngon hơn nước ngoài?… Tiến sĩ Nguyễn Minh
Châu, Viện trưởng Viện Nghiên cứu cây ăn quả miền
Nam đánh giá: “Thực tế cho thấy, giống sầu riêng
Chín Hóa chất lượng ngon hơn những giống khác và
vượt luôn sầu riêng Monthong của Thái Lan. Đây là
giống quý cần nhân rộng”.
HUỲNH PHƯỚC LỢI
|
.
