|  HỌC&TÌM
HIỂU CHỮ HÁN
Học
chữ Hán thời nay...
Khi
học tiếng Hán, sinh viên phương Tây sợ nhất là chữ
viết, thứ đến là 5 thanh điệu trong tiếng Trung.
Họ hầu như không phân biệt được độ cao thấp giữa
các thanh, vì thế khó có thể phát âm chuẩn xác.
Hình ảnh một forum tiếng lóng trên mạng
Đối với SV Việt Nam thì phát âm hay chữ viết đều
không thành vấn đề. Điều mà chúng tôi e ngại lại
là cách phát âm tên riêng nước ngoài của người Trung
Quốc. Các sinh viên học những ngành liên quan đến
thế giới như Thương mại hay Chính trị quốc tế là
khổ sở hơn cả vì các tên riêng xuất hiện với mật
độ dày đặc trên giáo trình.
Lúc mới vào năm thứ nhất, do chưa quen nên sinh
viên chúng tôi phải vật lộn với những tên người,
địa danh có xuất xứ ngoài Trung Quốc. Khi học những
môn như Văn học thế giới, Lịch sử Văn minh phương
Tây, Triết học phương Tây... chúng tôi phải ngồi
luận ra “Sái vạn đề tư” là nhà văn Tây Ban Nha nổi
tiếng Cervantes, “Mạch khắc bạch” là vở kịch Macbeth,
“Tô cách lạp để” là nhà triết học Hy Lạp nổi tiếng
Socrates, “Tư ba đạt” là thành bang Sparta... vv...
và... vv... Đối với những tên người và địa danh
nổi tiếng trong văn học, lịch sử, việc luận ra không
khó, nhưng khi gặp phải những tên riêng xa lạ thì
sinh viên chúng tôi chỉ còn cách nhờ đến từ điển.
Mà không phải tất cả đều có thể tìm thấy trong đó.
Nếu trước kia tôi than vãn về sự Hán hóa tên riêng
nước ngoài như thế, thì gần đây tôi lại đau đầu
về một chuyện ngược lại. Đó là trào lưu Latinh hóa
từ vựng của giới trẻ Trung Quốc trong các forum
(diễn đàn) trên mạng, tin nhắn di động và thậm chí
cả trong lời nói hàng ngày.
Những từ viết bằng chữ Latinh này cũng có thể coi
như là một loại từ lóng được thanh niên sử dụng
rộng rãi trong ngôn ngữ mạng. Tiếp xúc với nhiều
sinh viên Trung Quốc, tôi biết họ cũng có những
từ lóng tương tự như “đỉnh”, “chuối”, hay “hoành
tráng” ở ta, tức là loại từ có thể dùng cho rất
nhiều ngữ cảnh. Nhưng giới trẻ ở đây còn “sáng tạo”
thêm một loại từ lóng mới, đó là dùng chữ Latinh
thay thế cho chữ tượng hình.
Sự Latinh hóa này không chỉ đơn giản là dùng các
từ tiếng Anh như: “Em đã confirm (xác nhận) chưa?”,
“Cậu book (đặt) bàn ở nhà hàng rồi chứ?”, hay “Mình
quên chưa mail (gửi thư điện tử) về nhà” v.v...
như thanh niên ta hay nói. Có lần tôi nhận được
tin nhắn trêu của một sinh viên Trung Quốc: “mm
hôm nay rất pp”. Đọc đi đọc lại vẫn không luận ra
được mm và pp có nghĩa là gì, vì thế tôi tức tốc
nhắn lại hỏi. Hóa ra mm là “em”, hoặc “cô gái” hoặc
“nữ sinh”, còn pp nghĩa là “xinh đẹp”.
Thấy mình có vẻ hơi “lạc hậu” so với thời đại,
tôi liền lên forum của sinh viên trong trường thường
xuyên hơn. Vào bất cứ một chủ đề nào trên diễn đàn
đều thấy những từ lóng Latinh tương tự như vậy xuất
hiện chi chít cùng với các chữ Hán. Đọc lướt qua
vài trang, tôi liền chép ra những từ mình không
hiểu rồi đi hỏi bạn bè cùng lớp. Sau khi được các
bạn giải thích, tôi có một bản tổng kết nho nhỏ
về loại từ lóng này như sau.
Nguyên tắc chung của các từ đó là lấy chữ cái đầu
tiên ở mỗi chữ trong phiên âm của tiếng Trung, ví
dụ mm là viết tắt của meimei, gg bắt nguồn từ gege
(anh trai, nam sinh, anh chàng đẹp trai...) mà ra,
xdjm là xiong di jie mei (anh chị em, mọi người)
v.v... Nhưng xét về xuất xứ của những từ lóng này
thì có thể phân ra mấy loại như sau:
Loại thứ nhất, dùng chữ Latinh viết tắt những từ
vốn có trong từ vựng tiếng Trung, ví dụ như mm,
gg, zp (zhao pian: ảnh), zjp (Zijingang: tên một
khuôn viên của Đại học Chiết Giang)...
Loại thứ hai, dùng chữ Latinh viết những từ nhiều
nét hoặc quá rắc rối. Do hệ thống đánh chữ Hán trong
máy vi tính không có, hoặc khi nhập phiên âm vào,
máy tính tự động liệt kê ra quá nhiều các từ có
trùng hai chữ cái đầu, sinh viên “lười” chọn nên
dùng luôn chữ viết tắt, ví dụ như ws (weisuo: Nghĩa
gốc trong từ điển là hình dung một người có tướng
mạo, cử chỉ rất tầm thường, bần tiện; nhưng sinh
viên ở đây dùng để chỉ ai đó trông xấu xí, dở hơi,
khác người...), bs (bishi: coi khinh, khinh miệt)...
Loại thứ ba, viết tắt các từ lóng mới xuất hiện
trong giới trẻ, đồng thời Latinh hóa nốt những từ
lóng thông dụng hồi trước. Khi lên forum, loại từ
lóng này là khó đoán nghĩa nhất, vì mỗi từ đều có
xuất xứ rất “đặc biệt”. Ví dụ điển hình là yy (yiyin).
Yy bắt nguồn từ... Hồng lâu mộng, mà nếu trực tiếp
sang từ Hán Việt của ta thì nghe rất “rụng rốn”:
ý dâm, tuy nhiên sinh viên bây giờ dùng với nghĩa
“nhẹ nhàng” hơn, nghĩa là: Mơ tưởng về ai đó, thích
một cô gái nào đó, hoặc hoang tưởng, mơ mộng về
chuyện gì...”. Hoặc fb (fubai), từ Hán Việt nghĩa
là hủ bại. Nhiều bạn giải thích cho tôi, fb có liên
quan đến một vấn nạn ở Trung Quốc. Rất nhiều sếp
hay dùng tiền chùa để đãi khách ở các nhà hàng sang
trọng, đó là hiện tượng “hủ bại” của lãnh đạo. Vì
vậy mỗi lần sinh viên hò hét: “Bây giờ chúng ta
đi fb nhé!”, điều đó có nghĩa là họ chuẩn bị tụ
tập đi ăn uống một bữa ra trò! Rồi bg (baogao),
dịch sang từ Hán Việt là báo cáo.
Chuyện kể rằng ở Đại học Bắc Kinh có một giáo sư
vì quá bận rộn nên không có thời gian hướng dẫn
các nghiên cứu sinh của mình, vì thế mỗi lần thầy
trò gặp nhau là mời đi ăn cơm, và trong bữa cơm
đó các học trò tranh thủ thời gian “báo cáo” kết
quả nghiên cứu cho thầy luôn. Sinh viên ở đây dùng
bg với nghĩa là “mời ai đó đi ăn cơm”... Đấy chỉ
là một vài trường hợp mà tôi hỏi ra được, còn một
số từ nhiều người cũng chẳng biết nguồn gốc ở đâu
ra. Thấy bạn bè dùng nhiều thì cũng adua theo, miễn
là khi viết người đọc ngầm hiểu ý mình là được.
Ví dụ như từ re (có nghĩa là “tôi có mặt”, “đỉnh”,
hay”...), có bạn đoán re bắt nguồn từ một từ trong
tiếng Anh.
Xu hướng Latinh hóa này đang trở thành một cái
mốt trên nhiều forum của trường tôi. Thậm chí, những
từ hoàn toàn có thể viết được bằng tiếng Trung nhanh
chóng, sinh viên vẫn cứ tiện tay đánh chữ Latinh,
lâu dần trở thành từ lóng. Tất nhiên loại từ lóng
này chỉ thịnh hành trong thế giới internet ảo, trong
giới sinh viên (bao gồm cả một số tập san của các
CLB trong trường), còn trên các mặt báo nghiêm túc
thì chưa bao giờ thấy xuất hiện.
Tôi có hỏi một số giáo viên về hiện tượng ngôn
ngữ này. Có người thì hoàn toàn không biết gì, có
thầy giáo lại tỏ ra rất sành điệu, còn giải thích
tỉ mỉ cho tôi một số từ đang “mốt” bây giờ (có lẽ
do thầy chịu khó giao lưu với sinh viên). Một thầy
dạy môn Nhân loại học cho rằng đây là chuyện của
giới trẻ, và sự Latinh hóa này chẳng liên quan gì
đến “sự trong sáng” của tiếng Trung cả...
Nguyễn Thị Mây - LHS tại Đại học Chiết Giang, Trung
Quốc (Tiền Phong
|
.
