|  VĂN
HỌC & NGHỆ THUẬT
Bình Nguyên Lộc
Bình
Nguyên Lộc Trả Lời Phỏng Vấn (Ý Kiến về Truyện)
...Truyện dài không khác truyện ngắn (conte) vì
conte cũng có đầu có đuôi có ‘chiều hôm trước, có
sáng hôm sau’ y như truyện dài. Nhưng tôi không
bao giờ viết truyện ngắn.
Những truyện mà tôi viết, thuộc loại khác, mà tôi
mượn một danh xưng mà một người bạn trước bạ năm
1945, anh Nguyễn đình Thản đó là danh xưng tân truyện,
danh xưng đó dịch được tiếng nouvelle của Pháp.
Tại các báo sửa lại là truyện ngắn chớ tôi ghi là
Tân truyện. Tân truyện thì rất khác, không có đầu
có đuôi gì hết, đôi khi không có cả khúc giữa. Câu
chuyện chỉ xảy ra trong 15 phút. Khác xa truyện
dài.
Đành rằng truyện dài cũng có lắm truyện không đầu
không đuôi và chỉ xảy ra trong 5 phút. Nhưng dù
sao cũng có bóng mờ của một câu chuyện, và nhứt
là có quá nhiều chi tiết còn tân truyện hoàn toàn
không có cốt truyện nào hết (nếu có chỉ là tình
cờ thôi, chớ các tác giả không muốn có), chi tiết
trong tân truyện cũng không được dồi dào lắm như
trong truyện dài vì phạm vi hạn hẹp của nó.
...Viết văn như thế nào là làm sao ? Câu hỏi không
rõ, chắc tôi chỉ trả lời được theo ước đoán chủ
quan mà thôi. Tôi đoán rằng qúi báo muốn thỏa mãn
tánh tò mò của bạn đọc vì những cái tật lạ của mỗi
nhà văn chăng ?
Tôi không có tật lạ nào hết, chỉ thắc mắc một chứng
bịnh thôi, là không thể viết ra chữ trên loại giấy
nào khác hơn là giấy học trò.
Tôi mắc bịnh này sau năm 1953 mà tôi bắt đầu làm
nghề thư ký toà soạn.Tới phút chót các ông thợ báo
tin rằng thiếu nửa cột chữ 8, không tít. Anh thư
ký toà soạn phải đẻ ra ngay để trám lỗ, chớ còn
đợi ai được, mà không được phép viết dư chữ nào
hết. Anh ấy phải viết sẵn trong bụng rằng nửa cột
chữ 8, không tít. là lối 500 tiếng, lại phải biết
mình nên cung cấp cho thợ bao nhiêu trang bản thảo
của mình. Các thứ giấy khác, như giấy Vergé Ronéo
chẳng hạn, không thể dùng được, bởi vì mình chỉ
viết 25 dòng có khi 29 dòng, sẽ dư, hoặc thiếu thì
khổ cho thợ lẫn mình, chỉ có giấy học trò là có
số dòng nhất định. Giấy học trò giúp tôi biết rằng
tôi phải đưa hai trang bản thảo. Như vậy trong một
phút đồng hồ, tôi đủ thì giờ phân bố ý tứ cho 2
trang đó và viết được ngay, kẻo thợ họ không nghe
cho mình.
Tôi thấy loại giấy đó có lợi quá, nên dùng nó để
cung cấp tiểu thuyết cho các báo đăng hàng ngày.
Họ đăng không giống nhau. Có báo đăng 3 trang, có
báo đăng 3 trang rưỡi, có báo đăng 4 trang chữ viết
của tôi. Chỉ dùng giấy tập tôi mới cung cấp được,
không thiếu cũng không dư.
Làm như vậy suốt 16 năm trời thì nó thành thói.
Ngày nay lắm khi viết thư cho ai, tôi cũng chụp
ngay giấy học trò, may mắn nhớ ra, đổi giấy sạch
hơn, rủi quên thì đành phải bị họ xem là vô lễ.
Tôi cần không khí trước khi viết, chớ không phải
lúc viết. Nếu được đi dạo một vòng hoặc ngồi uống
nước ngoài trời mát mẻ, hoặc nghe ai đấu láo một
hồi thì có hứng nhiều lắm.
Số trang không nhứt định, tùy nhiều việc, thí dụ
có com măng nhiều hay ít, cần tiền lắm hay không,
nhưng nếu bị bắt buộc, tôi có thể làm mười tiếng
liên tiếp và bôi đầy 50 trang giấy học trò.Nhưng
tội gì làm nhiều đến thế, cũng chẳng sắm nổi ô tô
với cái đà đó thì cứ viết mỏi tay thì nghỉ.
Xin thú thật rằng không có thì giờ đọc lại. Nhưng
nếu có thì giờ đọc thì chắc mỗi ngày không viết
tới năm trang được, bởi hễ đọc lại thì muốn sửa
chữa, sửa chữa rồi, đọc lại nữa, và cứ như vậy hoài
thì viết bao giờ mới có bài . đôi khi sửa chữa mãi
hoá ra dở hơn lần phóng bút đầu.
Nghề văn Việt Nam hơi buồn. Mình viết văn ngoài
các mục đích thiển cận, có một mục đích là muốn
thiên hạ biết ý và lòng mình ra sao. Nhưng trung
bình chỉ có lối ba ngàn người tìm biết thì thất
vọng lắm. Dân ta đông tới 30 triệu, còn 29 triệu
9 trăm 97 ngàn người khác không thèm biết mình,
thì tủi thân quá.
Nhưng bạn hữu tôi an ủi tôi rằng tuy vậy mà số
người đọc báo cọp và sách cọp đông lắm, nên tôi
cũng hả dạ phần nào. Những ông cọp chỉ giết chủ
báo và chủ nhà xuất bản, chớ tôi thì có lợi về tinh
thần. Tôi cũng bị thiệt hại lây vì các ông chủ báo,
chủ nhà xuất bản khiếm tiền không được, không nuôi
tôi no ấm lắm, nhưng dù sao cũng có một tí lợi tinh
thần đã nói.
( Bình Nguyên Lộc trả lời câu hỏi của
Viên Linh)
|
.
