| 
Văn
học & Văn minh Trung Quốc
Wolfgang Kubin: Nhà văn Trung Quốc tự tin
một cánh mù quáng
 Ông
Wolfgang Kubin
TTO - Ông Wolfgang Kubin, nhà Hán học nổi tiếng
nước Đức, người đã từng nhận định “văn học đương
đại Trung Quốc đều là rác” vừa mới có buổi trả lời
phỏng vấn một cách thẳng thắn với phóng viên Tân
Kinh báo (TQ) về văn hóa và văn học đương đại TQ.
Được xem là chuyên gia Hán học nổi tiếng phương
Tây, ông Wolfgang Kubin tỏ ra “thông tỏ ngọn ngành”
văn hóa TQ, đặc biệt là văn học đương đại. Ông không
ngần ngại khi cho rằng, nhà văn TQ tự tin một cách
mù quáng và điều mà người TQ hiện nay xem thường
nhất lại chính là nền văn học của họ. Đồng thời
ông cũng chỉ ra điểm yếu phổ biến của nhà văn đương
đại TQ là nền tảng ngoại văn, và chính điều đấy
đã dẫn đến sự xa cách với văn học thế giới. TT trích
lược bài phỏng vấn ông của Tân Kinh báo:
Xem thường nền văn học
* PV Tân Kinh báo: Ông nghĩ gì về văn học đương
đại và hiện đại của TQ?
- Ông Kubin: Nhà Hán học chúng tôi, nếu không biết
Hán ngữ cổ đại, cũng phải hiểu Khổng Tử, không phải
hiểu Khổng Tử thông qua giáo sư Vu Đan (1) đâu (cười).
Vu Đan của TQ thì quá nhiều rồi. Còn học giả TQ
hiểu chúng tôi thông qua “Vu Đan” của nước chúng
tôi. Sự hiểu biết của học giả TQ về đất nước mình
rất hữu hạn, họ thường không thể dùng một ngôn ngữ
khác, hay đứng từ một góc độ khác để đưa ra nhận
định.
Điều mà học giả TQ hiện nay xem thường nhất chính
là nền văn học của họ. Hiện rất nhiều học giả TQ
khi bình luận văn học truyền thống, lại dùng từ
“đen tối”, nếu đen tối, tại sao người nước ngoài
lại thích Khổng Tử, tản văn nhà Tống hay tiểu thuyết
nhà Minh nhiều đến thế.
* Ông có thích thơ ca, tản văn, tiểu thuyết
TQ hôm nay?
- Tôi chỉ xem được một bộ phận thơ mới, đã dịch
tác phẩm của 20 mấy nhà thơ, tôi đánh giá họ rất
cao. Tôi không đứng ở góc độ là độc giả hay học
giả đương đại TQ, tôi nhìn thơ ca TQ ở góc độ mang
tính hiện sinh. Học giả TQ cho rằng, họ có thể không
học tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha mà hiểu Đới Vọng
Thư và Bắc Đảo (2) là nói xằng. Nếu một học giả
nghiên cứu nhà thơ Đới Vọng Thư, liệu có thể không
xem thơ tiếng Pháp của ông ta được không? Học giả
đương đại TQ nếu nghiên cứu văn học hiện đại, họ
nên học ngoại ngữ. Tiếng Trung của Lỗ Tấn chịu ảnh
hưởng tiếng Đức và tiếng Nhật, nếu một người không
hiểu tiếng Đức và tiếng Nhật, liệu có thể hiểu hết
Lỗ Tấn không?
TQ đương đại không có tản văn, kịch nói, cũng không
có tiểu thuyết chân chính. Có một vài tiểu thuyết
gia là tài giỏi. Những gì họ phát biểu vào những
năm 80, 90 có ý nghĩa lịch sử và văn học nhất định.
Một số nhà văn TQ rất có tiếng ở nước ngoài, nhưng
bạn hãy xem kỹ, mỗi câu nói của họ, từ ngữ pháp,
ý nghĩa đến mỹ học, không cách nào sánh với tiểu
thuyết bậc trung của châu Âu. Tôi cũng là nhà văn,
tôi xem những tác phẩm của nhà văn TQ phát hành
ở nước ngoài, cảm thấy họ không thể sánh với một
số tiểu thuyết gia của chúng tôi. Iceland chỉ có
5 vạn người, đã có người nhận giải Nobel văn học,
nhưng TQ thì không, tại sao cơ chứ?
* Ông cho rằng nhà văn TQ có khả năng nhận
giải Nobel không?
- Hiện tại thì không, hơn nữa, việc nhận hay không
nhận được giải Nobel văn học cũng không phải là
một tiêu chuẩn.
* Không nhận được giải Nobel, có phải ông muốn
nói hiện văn học TQ không hay?
- Cũng có thể nói như thế.
Thiếu nền tảng dịch thuật
* Ông cho rằng một Lỗ Tấn đọc được nguyên văn
văn học nước ngoài có điểm khác biệt gì với nhà
văn đương đại TQ đang đọc bản dịch tiếng Trung?
- Nếu nói nhà văn đương đại TQ có cái nền dịch
thuật, thì đấy chỉ là cái nền giả tạo mà thôi. Lỗ
Tấn hiểu tiếng Đức, tiếng Anh, bạn có thể nhận thấy
ngay cái nền của ông ấy là nguyên văn. Nếu không
có Franz Kafka, không có văn học châu Mỹ Latin,
tức sẽ không có Hàn Thiếu Công. Nhưng đó cũng chỉ
là hoài nghi, tôi hy vọng không phải như thế. Ở
Đức, một nhà văn giỏi nhất định là một nhà dịch
thuật giỏi.
Nhưng nói thật, nhà văn TQ hiện nay xem nhẹ việc
dịch thuật. Có nhà văn Đức tự mình đảm nhận công
việc dịch thuật là vì muốn tìm thấy ngôn ngữ của
mình thông qua một ngôn ngữ khác. Nếu đối chiếu
câu này với câu nói của Cố Thành và Trác Vĩnh Minh,
chắc hẳn bạn sẽ ngạc nhiên. Cố Thành và Trác Vĩnh
Minh nói rất rõ ràng: “Nếu học ngoại ngữ, chúng
ta sẽ phá tiếng mẹ đẻ của mình”. Tại sao Lỗ Tấn
không cảm thấy mình phá hoại tiếng mẹ đẻ? Tại sao
Lâm Ngữ Đường, Trương Ái Linh không nói như thế?
* Thế ông cho rằng ý nghĩa của việc dịch thuật
văn học nằm ở đâu?
- Dịch thuật văn học vô cùng quan trọng, nếu một
học giả chỉ xem văn học dịch, không xem nguyên văn,
họ sẽ không nắm bắt được cái thật giả của văn học
này. Học giả trước năm 1949 hầu như có thể xem nguyên
văn tác phẩm và họ có thể cảm nhận bản chất văn
học là như thế nào. Học giả TQ hiện nay do trình
độ ngoại ngữ thấp, họ không cảm thấy được trong
bản dịch này có còn giữ lại cái hồn của nguyên văn
không.
* Theo ông, văn hóa TQ hiện nay có điểm gì
không hoàn hảo?
- Tôi đồng ý câu nói của Vương Gia Tân, nhà văn
TQ tự tin một cách mù quáng. Nếu bạn hỏi một ngàn
nhà văn TQ, rằng nhà văn TQ ai sẽ nhận được giải
Nobel văn học, một ngàn nhà văn TQ sẽ nói là chính
mình. Nếu bạn hỏi câu này với một ngàn nhà văn Đức,
họ sẽ nói là người khác, chứ không phải họ.
Sức hấp dẫn trong văn học TQ đã là quá
khứ
* Trước khi ông bắt đầu tìm hiểu về đất nước
TQ, hình tượng TQ trong mắt ông như thế nào?
- Trước khi tôi chưa đọc được thơ Lý Bạch bản tiếng
Anh, cơ bản đối với tôi mà nói, TQ không tồn tại.
Giống như hiện tại Ấn Độ cũng không tồn tại trong
tôi. Tôi không có khả năng nghiên cứu tất cả nền
văn hóa, tôi phải hạn chế mình, tập trung vào một
nơi nào đó. Nếu đột nhiên Ấn Độ trở nên hấp dẫn
đối với tôi, tôi cũng sẽ nghiên cứu.
* Ngày nay, hình tượng TQ trong mắt nhà Hán
học phương Tây ra sao?
- Không nên nói người phương Tây, người TQ. Phương
Tây bao gồm người Mỹ, người Nhật không? Chúng tôi
không giống với người Mỹ, người Nhật. Hơn nữa, giữa
những người châu Âu cũng đã có sự khác biệt. Người
châu Âu nghiên cứu thơ ca đương đại TQ cực kỳ ít.
Cũng có thể mỗi nước có một, hai người, bởi sức
hấp dẫn trong văn học TQ đã là quá khứ rồi.
LAN NHÃ (Theo cul.book.sina.com)
(1) Giáo sư Vu Đan: tác giả tác phẩm Tâm đắc khi
đọc Luận Ngữ ghi chép lời nói của Khổng Tử, được
học trò của ngài ghi lại cách nay hơn 2.000 năm.
(2) Đới Vọng Thư và Bắc Đảo - hai nhà thơ đương
đại nổi tiếng của TQ.
|
.
