|  VĂN
HỌC & NGHỆ THUẬT
 Vì
lợi ích truyền đạt các kiến thức, các giá trị văn
học. Chúng tôi chân thành cảm ta những nguồn trích
dẫn. Chúng tôi rất tiếc không liên lạc để xin phép
đăng lại được. Xin lượng thứ. HNPĐ)
Nhân
ngày mất của Trương Minh Ký( 11-8-1900)
1900: Ngày mất Trương Minh Ký, nhà
giáo, nhà nghiên cứu, ông còn có tên là Trương Minh
Ngôn. Trương Minh Ký có biệt hiệu là Thế Tải, hiệu
là Mai Nham. Ông sinh ngày 23.10.1855 tại Gia Định
(nay là thành phố Hồ Chí Minh), là học trò của Trương
Vĩnh Ký. Ông thông Hán và giỏi Pháp văn, làm thông
ngôn cho nhà cầm quyền Pháp, cộng tác với Trương
Vĩnh Ký trên tờ Gia Định báo, Thông Loại Khóa Trình
cũng như viết sách dạy Pháp văn.
Năm 1870 -1872, ông là một trong
những người Việt Nam đầu tiên đi du học ở Lycée
d’Alger của Pháp tại Bắc Phi. Tốt nghiệp về nước
ông đi dạy học tại các trường Chasseloup Laubat,
trường Thông ngôn tại Sài Gòn và làm cộng tác viên
cho tờ “Gia Định báo” của Trương Vĩnh Ký. Về sau,
ông làm chủ bút báo này.
Trương Minh Ký là một trong những
người Việt Nam sử dụng chữ Quốc ngữ sớm nhất trong
việc trước tác, nghiên cứu. Các tác phẩm: “Quốc
ngữ sơ giải”, “Phú bần diễn ca”, “Ấu học khai nông”,
“Thi pháp nhập môn”, “Télémarque phiêu lưu kí” ...
và một số sách về ngữ pháp tiếng Việt, tiếng Hán
và tiếng Pháp.Ông mất vào ngày 11.08.1900,
Trương Minh Ký:::
Chức Cẩm Hồi Văn
Chàng vâng hoàng chiếu thú an biên,
Đưa tới Hà kiều rẻ thảm riêng,
Ngậm thở ngùi than ngừng giọt lụy,
Ân tình xa cách chớ hề quên.
*
Đi ra tin đứt có dè sao!
Màn trướng đầu xuân ấm đặng nào !
Dưới bụi quỳnh diêu rêu biếc láng,
San hô trong trướng bụi hồng bao.
*
Nỗi lìa thuở ấy bắt kinh hoàng,
Đem giũ lòng đâu gặp lại chàng;
Lòng ước làm trăng ngoài biển cả,
Hoặc làm mây nước chói cao san.
*
Mây móc hàng năm thấy mặt chồng,
Hàng năm trăng biển giọi soi cùng,
Bay đi bay lại cho gần được,
Muôn dặm thấy nhau kẻo đợi trông.
*
Đường sá vơi vơi cách trở thay !
Hờn chàng ngoài ải ở lâu ngày;
Thuở đi đưa đó lau vàng lá,
Ai ngỡ hoa mai nở bấy chầy.
*
Trăm hoa rộn rực sớm chào xuân,
Ai đó mà xuân giục kẻ than,
Đầy đất dương sà vì đó vén,
Bông rời không kẻ quét đầy đàng.
*
Thiệt thơm xuân sớm lối ngoài vườn,
Ôm lấy tần tranh tới hoa đường.
Ngâm khúc Giang nam vì đó khảy,
Tình sâu xin gửi thấu lòng chàng.
*
Bắc phương hiểm trở vượt non sông,
Muôn dặm non từ dứt nẻo thông,
Trấp bạc gối đầu dầm áo lụy,
Chữ vàng xiêm giẻ thảy xười bông.
*
Ba xuân hồng nhạn tiếng qua sông,
Ấy đó người lìa đứt ruột trông,
Chửa đứt dây đờn lòng đã đứt,
Đã xong mối thảm, khúc chưa xong.
*
Chàng nay nhớ thiếp nặng bằng non,
Thiếp cũng nhớ chàng mỗi phút luôn,
Một bổn dệt đem dâng cúng chúa,
Cầu tha chồng thiếp sớm về cùng.
Nữ Nhi Ca
Ăn vóc học hay
Một ngày một lớn
Bớt giỡn bớt chơi
Cười cười nói nói
Khoe giỏi khoe khôn
So hơn tính thiệt
Cướp việc tranh công
Ăn chùng nói vụng
Làm nũng khóc la
Nghịch cha nghịch mẹ
Hiếp trẻ đánh em
Nhem thèm sắp nhỏ
Điều có nói không
Đòi bồng đòi ẫm
Đi tắm không kỳ
Mặt lỳ mày lợm
Đóng khớm, đóng hờm
Đổ cơm đổ cháo
Vọc gạo giỡn tiền
Bông kiềng vòng chuỗi
Đòi cổi đòi đeo
Leo trèo nhảy múa
Chưỡi rủa rầy la
Gần xa nghe tiếng
Làm biếng ngủ ngày
Từ rày bỏ hết
Có nết có na
Thờ cha kính mẹ
Thương trẻ mến em
Dưới êm trên thuận
Đi đứng dịu dàng
Ra đàng tề chỉnh
Cung kính khiêm nhường
Kẻ thương người mến
Ai đến hỏi chào
Có sao nói vậy
Mắt thấy tai nghe
Còn e lầm lỗi
Phước tội chẳng chừng
Nên đừng nói bậy
Kẻ vạy người ngay
Mặc ai phải chẳng
Ngay thẳng thiệt thà
Việc nhà lần học
Kẻ tóc chơn tơ
Ngày giờ phải tiếc
Cứ việc làm ăn
Cho bằng chúng bạn
Việc bán việc buôn
Học khôn học khéo
Thêu kiểu vá may
Hàng ngày ra sức
Bánh mức nem bì
Món chi cũng giỏi
Mới gọi gái lành
Rạng danh thục nữ
Quân tử hão cừu
Danh lưu hậu thế
Dạy để mấy lời
Phen người dồi ngọc
|
.
