|
 VĂN
HỌC & NGHỆ THUẬT
 Vì
lợi ích truyền đạt các kiến thức, các giá trị văn
học. Chúng tôi chân thành cảm ta những nguồn trích
dẫn. Chúng tôi rất tiếc không liên lạc để xin phép
đăng lại được. Xin lượng thứ. HNPĐ)
Tìm
lại chân dung một nhà báo hàng đầu Việt Nam
 Phan
Khôi (1887-1959)
Hôm nay, chúng ta ít nói đến nhà báo Phan Khôi (1887-1959)
- một nhà báo tài năng, một người cổ vũ cho tư
tưởng duy lý phương Tây, phê phán một cách hài hước
thói hư tật xấu của quan lại phong kiến và thực
dân Pháp. Ông cũng là một trong số ít nhà báo tiếp
thu nhiều tư tưởng mới lạ, đa văn hóa từ Hongkong,
Trung hoa dân quốc, Nhật bản, Pháp...
Hồ
sơ Phan Khôi
1. Tiểu
sử nhà báo Phan Khôi
2. Tác
phẩm nói về Phan Khôi
3.
Bài báo của Phan Khôi về nghề báo: Cái ác ý bởi
Nghề nghiệp
4. Thanh
niên với tổ quốc: Kẻ thanh niên tân học nước ta
muốn giúp ích cho Tổ quốc phải làm thế nào?
Phan Khôi (1887-1959) là một nhà thơ, nhà báo,
nhà văn trong nhóm Nhân Văn - Giai Phẩm, cháu ngoại
của Tổng đốc Hà Nội Hoàng Diệu, đỗ tú tài chữ Hán
năm 19 tuổi nhưng lại cổ vũ cho phong trào Thơ mới.
Phan Khôi sinh năm 1887 tại làng Bảo An, huyện
Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, là con cụ Phan Trân, (Tri
phủ Điện Khánh), cháu Tổng đốc Hà Nội Hoàng Diệu.
Ông học chữ nho rất giỏi và mới 19 tuổi đã đỗ Tú
Tài (1905). Sau đó ông được gặp cụ Phan Bội Châu
và cụ Phan Chu Trinh nên bị ảnh hưởng của hai nhà
cách mạng nàỵ
Năm 1907, ông ra Hà Nội, tham gia phong trào Đông
Kinh Nghĩa Thục và làm việc cho tạp chí Đăng Cổ
Tùng Báo. Khi tờ tạp chí bị cấm, ông về Nam Định
rồi về Hải Phòng ẩn náu. Ít lâu sau ông lén về Quảng
Nam hoạt động trong phong trào Văn Thân cùng với
cụ Huỳnh Thúc Kháng. Trong một cuộc biểu tình đòi
giảm thuế, ông bị bắt và giam tại nhà tù Quảng Nam
đến năm 1914 thì được ân xá.
Kể từ đó, ông góp mặt vào làng văn, làng báo Việt
Nam và trở nên một cây bút, một trong các nhân vật
nổi tiếng nhất trên văn đàn Việt Nam với ngọn bút
sắc sảo có một không hai.
Ông về Hà Nội viết cho báo Nam Phong. Vì bất bình
với Phạm Quỳnh, ông bỏ Hà Nội vào Sài Gòn viết cho
báo Lục Tỉnh Tân Văn. Năm 1920, ông lại trở ra Hà
Nội viết cho báo Thực Nghiệp Dân Báo và báo Hữu
Thanh. Năm 1928, báo Thực Nghiệp Dân Báo và Hữu
Thanh bị đóng cửa, ông lại trở vào nam viết cho
báo Thần Chung và Phụ nữ tân văn. Năm 1931, Phan
Khôi trở ra Hà Nội viết cho tờ Phụ nữ thời đàm.
Năm 1936, ông vào Huế viết cho tờ Tràng An và xin
được phép xuất bản báo Sông Hương. Năm 1939, báo
Sông Hương đóng cửa, Phan Khôi lại trở vào Sài Gòn
dạy học chữ Nho và viết tiểu thuyết.
Năm 1956 ông cùng một số văn nghệ sĩ, trí thức
lập báo Nhân Văn. Năm 1959 ông mất tại Hà Nội.
Ông là hội viên Hội nhà văn Việt Nam, ông từng
làm giám khảo trong các giải văn học của hội nhà
văn Việt Nam.
Thơ văn Phan Khôi mang dấu ấn con người và tâm
thức ông, người đọc không thể nào có sự ngộ nhận
đối với các tác giả khác. Các tác phẩm chính của
ông đã in thành sách:
Chương Dân thi thoại (1936)
Trở vỏ lửa ra (1939)
Việt ngữ nghiên cứu (1955)
Tình già (thơ mới - 1932)
Bàn về tế giao (1918)....
Ngẫu cảm (thơ chữ Hán)
Viếng mộ ông Lê Chấu (thơ chữ Hán)
Ông Năm chuột (truyện ngắn)
Ngoài một nhà văn, nhà báo, Phan Khôi còn là một
nhà nghiên cứu sắc nét. Phần lớn bài khảo luận chuyên
ngành của ông đều đăng trên các báo ở Sài Gòn, Huế,
Hà Nội từ 1915 - 1945.
Để tìm hiểu về Phan Khôi, các bạn có thể tìm đọc
cuốn Phan Khôi - Tiếng Việt, Báo Chí Và Thơ Mới
của tác giả Vũ Gia. Cuốn sách này sẽ giới thiệu
đến bạn đọc những nội dung chính như sau:
1. Phan Khôi - Huyền thoại của một thời.
2. Phan Khôi - Người làm chủ được bản ngã.
3. Phan Khôi - Vấn đề đấu tranh nữ quyền.
4. Phan Khôi - Cuộc tranh luận về Nho giáo.
5. Phan Khôi - Vụ án Truyện Kiều.
6. Phan Khôi - Người đi nhặt những niềm vui.
7. Phan Khôi - Cuộc tranh luận về Duy tâm - Duy
vật.
8. Phan Khôi - Cuộc tranh luận về Quốc học.
9. Phan Khôi - Thi sĩ có tài năng vững chãi.
10. Phan Khôi - Truyện ngắn.
11. Phan Khôi - Dịch thuật.
12. Phan Khôi - Vấn đề Nhân văn - Giai phẩm.
13. Phan Khôi - Người bảo vệ ngôn ngữ dân tộc.
14. Phan Khôi - Truyện dài.
15. Phan Khôi - Người tạo dấu ấn rõ nét trong lòng
bạn đọc.
Tìm hiểu Phan Khôi như một trong những tên tuổi
lớn của báo chí, văn học và tư tưởng Việt Nam thế
kỷ XX, ta không thể bỏ qua tìm hiểu những điều Phan
Khôi đã viết ra, đã đăng báo, in sách suốt hơn nửa
thế kỷ sống và hoạt động của ông.
Để giúp bạn tìm được những tác phẩm này, một tác
giả khác - Lại Nguyên Ân đã dày công sưu tầm và
biên soạn bộ sách “Phan Khôi Tác phẩm đăng báo”.
Các tác phẩm được tập hợp bài vở theo năm công bố
lần đầu. Các tác phẩm từng được tác giả đăng trong
một đề mục chung ở sưu tập này sẽ được gom lại tạo
thành một tác phẩm lớn hơn, ví dụ: theo tục ngữ
phong dao xét về sự sinh hoạt của phụ nữ nước ta,
Phép làm văn, Hán văn độc tu, …
Hầu như lần đầu tiên ở VN các chuyện “tơ hồng nguyệt
lão với hôn nhân tự do”, “chữ trinh: cái tiết và
cái nết”, “về việc phụ nữ tự sát”, “phụ nữ với chữ
quốc ngữ”... được một ký giả xuất thân Nho giáo
tiếp cận theo lối mới, hợp thời hơn, cận nhân tình
hơn, cho thấy công cuộc duy tân đang đi vào các
vấn đề cụ thể của đời sống cộng đồng người Việt.
Có một thể tài mà Phan Khôi là một trong những người
mở đầu trong báo chí tiếng Việt: thể tài hài đàm.
Viết mỗi ngày một cột báo dưới một đề mục cố định,
với giọng khi châm biếm khi hài hước cợt đùa về
đủ mọi chuyện trên trời dưới đất, ấy là công việc
mà Phan Khôi làm liên tục nhiều năm, dưới bút danh
ký giả Tân Việt. ( CHUNGTA)
|
.
