|  THAM
KHẢO
(Những bài chọn đăng trong trang này của từ
nhiều phía, không nhất thiết là quan điểm của nhóm
Hải Ngoại Phiếm Đàm. . .)
 Ngoài
những bài dưới đây, những chuyên đề ở 2
cột phải, trái luôn được chúng tôi cập nhật (HNPD)
Nhân
vật
Tại sao?
Phan
Bội Châu và Phong trào Đông Du
(Nội dung các bài sau có một vài chi tiết không
thích hợp, xin bỏ qua ( HNPĐ)
CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP
Đông
Du những ngày trên đất Nhật
Học
lại Phan Bội Châu và Phong trào Đông Du
Bối
cảnh xã hội Việt Nam và Phong trào Đông Du
Phan
Bội Châu và Phan Chu Trinh
Tiểu
sử Phan Bội Châu và Phan Chu Trinh
Phan
Bội Châu - nhà yêu nước lớn đầu thế kỷ 20
 Phan
Bội Châu là nhà yêu nước và là một tác giả lớn đầu
thế kỷ 20 của Việt Nam. Các tác phẩm Hải ngoại huyết
thư, Việt Nam vong quốc sử, Trùng Quang tâm sử...
của ông có ảnh hưởng lớn tới nhiều thế hệ người
Việt Nam yêu nước.
Phan Bội Châu (tên cũ là Phan Văn San), hiệu Hải
Thụ, sau lấy hiệu là Sào Nam (và nhiều bút danh
khác) sinh ngày 26-12-1867, quê ở làng Đan Nhiễm
(nay là xã Xuân Hòa, huyện Nam Đàn, Nghệ Tĩnh).Lúc
nhỏ, ông nổi tiếng thông minh. Sáu tuổi đã thuộc
hết Tam tự kinh, bẩy tuổi đã hiểu kinh truyện, tám
tuổi đã làm thông thạo loại văn cử tử. Mười ba tuổi,
đi thi ở huyện đỗ đầu. Mười sáu tuổi, đỗ đầu xứ,
nên cũng gọi là đầu xứ San.
Năm lên chín tuổi, ông đã có ý thức hưởng ứng phong
trào của Trần Tấn, Đặng Như Mai, chống bọn thực
dân. Mười bảy tuổi, được tin phong trào khởi nghĩa
nổi lên ở Bắc kỳ, ông đã thảo bài hịch Bình Tây
thu Bắc. Năm 19 tuổi hưởng ứng chiếu Cần Vương của
Hàm Nghi, ông tổ chức một đội thí sinh quân gồm
60 người lên đường ứng nghĩa, nhưng chưa kịp hành
động thì địch đã về càn quét ở làng. Công việc không
thành nhưng chí hướng cứu nước của ông đã rõ.
Tiếp đó, mười năm Phan Bội Châu làm ông đồ dạy
học. Năm 1900, ông đỗ thủ khoa trường Nghệ và chính
thức bước vào cuộc đời hoạt động cách mạng. Phan
lập ra Hội Duy Tân (1904), chọn Kỳ Ngoại Hầu Cường
Để làm minh chủ, chủ trương bạo động và nhờ ngoại
viện để khôi phục nền độc lập. Đầu năm 1905, ông
sang Nhật rồi quay về dấy lên một phong trào Đông
Du vào năm 1905-1908. Ông viết nhiều tác phẩm tuyên
truyền cách mạng như Việt Nam vong quốc sử, Hải
ngoại huyết thư, v.v...
Lãnh đạo phong trào Đông Du, Phan Bội Châu đã tổ
chức Công hiếu hội, tập hợp 200 lưu học sinh Việt
Nam sang Nhật học tập chính trị, khoa học, quân
sự. Những năm cuối cùng trên đất Nhật, ông lập ra
các hội có tính chất "đoàn kết quốc tế",
như hội Điền, Quế, - Việt liên minh (liên minh giữa
những người Vân Nam, Quảng Tây với Việt Nam) và
hội Đông Á đồng minh (gồm một số người Nhật Bản,
Trung Quốc, Triều Tiên, Ấn Độ, v.v...) để giúp nhau
chống lại bọn đế quốc.
Khoảng tháng 3-1909, tổ chức Đông Du bị giải tán
và Phan bị chính phủ Nhật trục xuất. Trở về ẩn náu
tạm thời trên đất Trung Quốc ít lâu, Phan Bội Châu
sang Xiêm hoạt động. Hơn một năm sau, khi cách mạng
Tân Hợi (1911) thành công, Phan lại trở về Trung
Quốc và thành lập Việt Nam quang phục hội mà tôn
chỉ duy nhất là đánh đuổi giặc Pháp, khôi phục nước
Việt Nam, thành lập nước "Cộng hòa dân quốc
Việt Nam".
Sau những hoạt động yêu nước, Phan bị thực dân
Pháp nhờ bọn quân phiệt Trung Quốc bắt giam ngày
24-12-1913.
Năm 1917,Những năm này tuy phải sống bằng nghề
viết báo ở Hàng Châu, làm biên tập viên của tờ Bình
sự tạp chí, nhưng Phan vẫn không quên lợi dụng báo
chí để tuyên truyền chống Pháp và tiếp tục tìm đường
cứu nước. Giữa năm 1924, phỏng theo Trung Quốc dân
đảng của Tôn Trung Sơn, Phan Bội Châu đã cải tổ
Việt Nam quang phục hội thành Việt Nam quốc dân
đảng. Tháng 12-1924, sau khi được tiếp xúc với Nguyễn
Ái Quốc, Phan dự định sang năm sau (1925) sẽ cải
tổ lại Việt Nam quốc dân đảng theo hướng tiến bộ
nhất. Nhưng ngày 30-6-1925, trên đường từ Hàng Châu
về Quảng Châu để nhóm họp anh em, Phan Bội Châu
vừa đến ga bắc Thượng Hải thì bị thực dân Pháp bắt
cóc đem về nước. Chúng âm mưu bí mật thủ tiêu Phan
Bội Châu, nhưng việc bị bại lộ, nên phải đưa ra
xử ở Tòa đề hình Hà Nội. Tính mạng "bậc anh
hùng, vị thiên sứ, đấng xả thân vì độc lập, được
hai mươi triệu con người trong vòng nô lệ tôn sùng"
(1) bị uy hiếp, gây ra một phong trào bãi khóa,
bãi công, bãi thị rầm rộ khắp cả nước. Trước phong
trào đấu tranh mạnh mẽ đó, thực dân Pháp bối rối,
phải tuyên bố tha bổng nhưng bắt Phan phải về sống
ở Huế mà không được đi bất cứ đâu.
Từ năm 1926 trở đi, Phan Bội Châu là người tù bị
giam lỏng ở Bến Ngự. Đến đây, cuộc đời hoạt động
cách mạng nguyện hiến dâng tất cả cho Tổ quốc của
Phan Bội Châu phải bỏ dở. Phong trào cách mạng Việt
Nam theo đà phát triển mới của lịch sử tiến như
vũ bão. Mặc dù "Ông già Bến Ngự" phải
sống cuộc đời "cá chậu chim lồng" nhưng
cụ vẫn làm thơ văn để nói nỗi khổ nhục của người
dân mất nước, trách nhiệm của người dân đối với
nước... Đó là các tác phẩm: Nam quốc dân tu tri,
Nữ quốc dân tu tri, Bài thuốc chữa bệnh dân nghèo,
Cao đẳng quốc dân, Luân lý vấn đáp, Lời hỏi thanh
niên... Phan Bội Châu niên biểu, Lịch sử Việt Nam
diễn ca. Đó cũng là các công trình biên khảo hết
sức đồ sộ như Khổng học đăng, Phật học đăng, Xã
hội chủ nghĩa, Chu dịch, Nhân sinh triết học, cùng
với trên 800 bài thơ nôm các loại, mấy chục bài
phú, văn tế, tạp văn khác..
Phó tiến sĩ sử học CHƯƠNG THÂU
|
.
