Bên cạnh điều bí ẩn

Những điều kỳ thú của khoa học

Những khám phá khoa học

Tự điển Bách khoa

Thế giới thay đổi nhanh lắm.

Quả Trứng

KHOA HỌC

Đó Đây

Tại sao?

Giải Nobel năm 2005

GIẢI NOBEL 2006

"Gia đình Nobel" - Gia đình huyền thoại

Giải Nobel văn chương: bao giờ minh bạch, công khai?

Giải Ig Nobel 2006.

Nobel Hòa bình 2006 : Giáo sư Yunus sáng lập Grameen Bank

Giáo sư Yunus sáng lập Grameen Bank
Giải Nobel Hòa bình năm nay vừa được công tại thủ đô Oslo của Na Uy sáng nay 12/10 cho Ngân hàng Grameen và người sáng lập là Giáo sư Muhammad Yunus người Bangladesh nhờ công giúp giảm nghèo.
"Yunus và Grameen Bank đã chứng tỏ được rằng ngay cả những người nghèo nhất cũng có thể tự phát triển không cần biết sống trong xã hội nào," Ủy ban Nobel nói."Hoà bình kéo dài không thể đạt được nếu như dân số không thoát được cảnh nghèo khó, và mục tiêu của Yunus là chấm dứt nghèo đói trên thế giới."

Ông Yunus và Grameen Bank được chọn từ danh sách 191 người và tổ chức được đề cử và sẽ lãnh giải 10 triệu tiền Thụy Sĩ (1,36 triệu USD) vào ngày 10/12 tới đây.

Đây là một sự bình chọn ngoài dự kiến của nhiều người và Ủy ban giải Nobel như thường lệ hoàn toàn giữ bí mật, thậm chí không công bố những ai được đề cử.

Trước đó người ta cho rằng ứng viên có nhiều hy vọng nhất là cựu Tổng thống Phần Lan, Martti Ahtisaari. Ông giúp làm trung gian cho hòa ước giữa chính phủ Indonesia và Phong trào ly khai GAM ở tỉnh Aceh.Các nhà bình luận nói rằng đây là tiến trình hòa bình duy nhất thành công trong những năm qua.

Giải Nobel Hòa bình năm nay có thể được chia cho ông Ahtisaari, Tổng thống Indonesia Susilo Bambang Yudhoyono và ban lãnh đạo GAM.

Nhưng cũng có người nói nên trao giải cho một phụ nữ Hồi giáo ở Á châu. Người hội đủ điều kiện là nhà bất đồng chính kiến Rebiya Kadeer lâu nay tranh đấu cho của dân tộc Uighuir ở Trung Quốc.

Tổ chức phi chính phủ ICG chuyên giải quyết các xung đột trên thế giới qua con đường ngoại giao cũng được cho là xứng đáng, cùng với người đứng đầu của tổ chức này là cựu Ngoại trưởng Australia, ông Gareth Evans. XIN XEM:. Chân dung chủ nhân giải Nobel hòa bình 2006

Orhan Pamuk đoạt giải Nobel Văn chương 2006

Orhan Pamuk
Lời trích dẫn của Ủy ban Nobel (Nobel citation) nói rõ, Pamuk là người “trong khi kiếm tìm linh hồn u ẩn của thành phố quê hương mình đã phát hiện ra những biểu tượng mới cho sự đụng độ và đan cài vào nhau giữa các nền văn hóa”.
Orhan Pamuk tên thật là Ferit Orhan Pamuk sinh năm 1952 tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, là một trong những nhà văn Thổ Nhĩ Kỳ nổi tiếng nhất, được xếp vào dòng văn chương hậu hiện đại. Tác phẩm của Pamuk đã được dịch ra hơn 40 thứ tiếng. Ông đã được trao nhiều giải thưởng văn chương của Thổ Nhĩ Kỳ và thế giới.

Đặc trưng nổi bật trong tác phẩm của Pamuk là sự hoang mang hoặc đánh mất bản sắc mà nguyên nhân một phần là do sự xung đột giữa các giá trị của châu Âu với các giá trị Hồi giáo, sự căng thẳng có cội rễ sâu xa giữa phương Đông với phương Tây, giữa truyền thống và chủ nghĩa thế tục. Tác phẩm của ông thường có cốt truyện phức tạp và hấp dẫn, những nhân vật có với thế giới nội tại sâu thẳm.

Ngoài sáng tác, Pamuk còn nổi tiếng bởi các bình luận xã hội, mặc dù ông tự nhận mình chủ yếu là nhà văn chứ không hoạt động về chính trị.

Ông là nhà văn đầu tiên trong thế giới Hồi giáo lên tiếng bảo vệ Salman Rushdie khi ông này bị giáo chủ Khomeini tuyên án tử hình vắng mặt vì tội “báng bổ nhà tiên tri Mohamed” trong cuốn Những vần thơ quỷ (The Satanic Verses).

Pamuk cũng là người dám nói lên sự thật về việc quân đội Thổ Nhĩ Kỳ từng giết chết 30.000 người Kurd và 1 triệu người Armenia trong lịch sử. Vì phát ngôn này mà năm 2005 Pamuk bị chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ đưa ra tòa vì tội “làm nhục quốc thể”.

Phiên tòa xét xử nhà văn đã dấy nên sự phản đối mạnh mẽ từ phía châu Âu, bị lên án là vi phạm quyền tự do ngôn luận và được coi là một trở ngại lớn cho tiến trình gia nhập liên minh châu Âu của Thổ Nhĩ Kỳ.

Nhà văn đã nhận được sự ủng hộ nồng nhiệt của các văn hữu trên toàn thế giới, trong đó có Hội Văn bút Mỹ. Tám nhà văn lừng danh là José Saramago, Gabriel García Márquez, Günter Grass, Umberto Eco, Carlos Fuentes, Juan Goytisolo, John Updike và Mario Vargas Llosa đã cùng ra một tuyên bố chung lên án phiên tòa xét xử Pamuk là vi phạm quyền con người.

Đầu tháng 1 năm 2006, Bộ Tư pháp Thổ Nhĩ Kỳ đã ra phán quyết bác bỏ những lời cáo buộc đối với Pamuk, do đó phiên tòa cũng được bãi bỏ. Về sau nhà văn nói rằng ý định của ông là thu hút sự chú ý của công luận đến vấn để quyền tự do ngôn luận.

Như vậy là, khác với năm 2004 khi giải thưởng Nobel văn chương là một sự “bất ngờ lớn” khi được trao cho một nhà văn tương đối ít người biết đến là Elfriede Jelinek, giải thưởng Nobel văn chương năm nay đã thuộc về một trong những ứng viên “nặng ký” nằm trong tầm dự đoán của nhiều người.

Một số tác phẩm chính của Pamuk:

Cuốn sách đen (Kara Kitap, 1990, tiểu thuyết, bản tiếng Anh The Black Book);

Lâu đài trắng (Beyaz Kale, 1985, bản tiếng Anh The White Castle, 1992);

Tên tôi là Đỏ (Benim Adım Kırmızı, 2000, tiểu thuyết, bản tiếng Anh My Name is Red, đoạt giải thưởng IMPAC Dublin Award năm 2003);

Tuyết (Kar, 2002, bản tiếng Anh Snow 2004, tiểu thuyết, đoạt giải thưởng Medicis của Pháp, được tờ The New York Times liệt vào danh sách một trong mười cuốn sách hay nhất năm 2004).

Istanbul - Ký ức về một thành phố (İstanbul-Hatıralar ve Şehir, 2003, ký sự lữ hành, bản tiếng Anh Istanbul-Memories of a City, 2005), đoạt giải thưởng Hòa bình của châu Âu tại Hội chợ sách Đức năm 2005.

Ngoài ra Pamuk còn là tác giả nhiều vở kịch và tiểu luận. Thụ Nhân @VNET

Người Mỹ lại đoạt giải Nobel kinh tế 2006

Giáo sư Edmund là người đoạt giải Nobel kinh tế năm 2006. Ảnh AFP
Giáo sư kinh tế người Mỹ Edmund S. Phelps đã là người đoạt giải Nobel kinh tế 2006 cho những nghiên cứu của ông về tác động ngắn hạn và dài hạn của việc cân bằng các yếu tố khác nhau để đạt được sự kết hợp tốt nhất trong việc hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô.Phelps là người Mỹ thứ 6 đoạt giải Nobel năm nay. Điều này có nghĩa là tất cả các giải Nobel 2006 tính tới thời điểm này đều đã thuộc về người Mỹ, trừ hai giải văn học và hoà bình. Nhưng hai giải này chưa được công bố.

Tuyên bố của Viện hàn lâm hoàng gia Thuỵ Điển - hội đồng xét chọn Nobel - có đoạn viết: "Công trình của Phelps đã làm sâu thêm hiểu biết của nhân loại đối với quan hệ giữa tác động ngắn hạn và dài hạn của của việc cân bằng các yếu tố khác nhau để đạt được sự kết hợp tốt nhất đối với chính sách kinh tế vĩ mô"

Edmund S. Phelps năm nay 73 tuổi, là Giáo sư tới từ trường Đại học Columbia của Mỹ. Công trình của ông chủ yếu tập trung chỉ ra việc chỉ số lạm phát thấp của ngày hôm nay sẽ dẫn tới sự kỳ vọng về chỉ số lạm phát thấp của tương lai, qua đó tác động tới việc hoạch định chính sách của các chính trị gia cũng như lãnh đạo các tập đoàn kinh tế trên thế giới.

Phelps cũng là người tiên phong chỉ ra tầm quan trọng của nguồn lực con người, hay gói gọn hơn là những người làm việc trong xã hội, đối với sự phổ biến rộng rãi của công nghệ mới cũng như sự tăng trưởng của giới kinh doanh thế giới. Và các học giả đánh giá rất cao nghiên cứu này.

Năm ngoái, nhà khoa học người Israel Robert J. Aumann và người đồng nghiệp Mỹ Thomas C. Schelling đã được trao giải vì những cống hiến của họ trong việc đưa ra "học thuyết về trò chơi", qua đó giải thích được cội nguồn mọi mối xung đột và hợp tác tương hỗ giữa các quốc gia, các cá nhân và tổ chức trên toàn thế giới.

Điều đặc biệt của Giải Nobel Kinh tế - còn có tên là Giải thưởng về Kinh tế của Ngân hàng Thụy Điển để tưởng niệm Alfred Nobel - là nó không được xem như là một trong những giải Nobel nguyên thủy do Nobel di chúc lại. Tuy nhiên giải thưởng trị giá 1,3 triệu USD này cũng được trao trong cùng một buổi lễ với những giải về y học, vật lý, hoá học, văn học và hoà bình.

Nếu như các giải này được trao từ 1901 tới nay thì giải Nobel kinh tế mới chỉ trình làng từ năm 1968.

Với việc đoạt giải Nobel kinh tế lần này, Giáo sư Edmund S. Phelps đã một lần nữa chứng minh một quy luật bất thành văn của giải Nobel kinh tế: là người Mỹ, không phải là phụ nữ và phải thật lớn tuổi! Nhật Vy (Theo Reuters, AP, CNN)

Nhà nghiên cứu người Mỹ Roger Kornberg đoạt giải Nobel Hóa Học

Ông Roger Kornberg
Ông Roger Kornberg, người Mỹ, đã đoạt giải thưởng Nobel về hóa học năm nay. Ông tiếp nối công trình khảo cứu của thân phụ ông về cách thức các tế bào sao chép thông tin về gien để cơ thể sử dụng.Ủy ban Nobel cho biết những phát hiện của nhà nghiên cứu 59 tuổi này đã tiến xa hơn trong công trình của thân phụ ông là ông Arthur Kornberg, người đã đoạt giải Nobel về sinh học và y khoa cách đây 47 năm.

Theo Hàn Lâm viện Khoa học Hoàng gia Thụy Điển, công trình đột phá của thân phụ ông Kornberg mô tả cách thức thông tin về gien truyền đi từ tế bào mẹ cho những đứa con gái, và ông Kornberg đã nâng cao các phát hiện đó lên tầm mức các phân tử.

Giải thưởng được loan báo sáng nay tại Thụy Điển, đã ca ngợi các khảo cứu của ông Roger Kornberg về “cơ sở phân tử của hiện tượng được gọi là chuyển biên.”Chuyển biên là quá trình sao chép thông tin về gien để chuyển đi vào lúc các tế bào nhân lên và tạo ra một cơ chế mới.

Công trình khảo cứu của ông Kornberg đã đem lại sự mô tả chi tiết lần đầu tiên của sự vận hành cơ chế này, và Hàn lâm viện cho biết ông đã tạo ra được một bức tranh chi tiết của diễn biến chuyển thông tin chứa đựng trong các gien từ phân tử này qua phân tử khác.

Người Mỹ giành giải Nobel Vật lý

Hai nhà khoa học Mỹ, John C Mather và George F Smoot, đã giành giải Nobel về Vật lý 2006.
Họ được tôn vinh vì công trình giúp củng cố thêm lý thuyết Big Bang về cách tạo lập vũ trụ và giúp hiểu sâu hơn về nguồn gốc các thiên hà và sao.Ông Mather, 60 tuổi, làm việc tại Trung tâm Hàng không vũ trụ Goddard NASA ở Greenbelt, và Smoot, 61 tuổi, làm việc tại Phòng thí nghiệm quốc gia Lawrence Berkeley ở California.

Hai người đã tham gia dự án về vệ tinh Cobe của Nasa, được phóng năm 1989.

Công trình của họ giúp quan sát vũ trụ trong những giai đoạn đầu khoảng 380.000 năm sau khi nó sinh ra.

Những gợn sóng ánh sáng mà họ phát hiện ra còn giúp mô phỏng các thiên hà đã kết hợp như thế nào qua thời gian.

Năm ngoái, hai nhà khoa học Mỹ John L. Hall và Roy J. Glauber cùng một người Đức Theodor W. Haensch đã giành giải Nobel Vật lý cho thành tựu về đo đạc laser và quang học lượng tử.Giải Nobel Hoá học sẽ được công bố vào ngày mai.

Hai nhà khoa học Mỹ đoạt giải Nobel Y học 2006

Với việc khám phá ra cơ chế can thiệp RNA, hai nhà khoa học Andrew Z. Fire (Viện Công nghệ Massachusetts) và Craig C. Mello (ĐH Harvard) đã giành Giải Nobel Y học 2006.
Với việc khám phá ra cơ chế can thiệp RNA (cách vô hiệu hoá hoạt động của các gien xác định), hai nhà khoa học Andrew Z. Fire (Viện Công nghệ Massachusetts, Trường Y ĐH Stanford) và Craig C. Mello (ĐH Harvard, Trường Y ĐH Massachusetts) đã giành Giải Nobel Y học 2006.

Hai nhà bác học trên đã phát hiện một cơ chế căn bản để kiểm soát chuỗi thông tin di truyền: can thiệp RNA (RNA Interference), hay cách vô hiệu hoá hoạt động của các gien xác định.

Hai nhà bác học đã công bố phát hiện của họ trên tạp chí Nature vào ngày 19/2/1998. Khám phá của họ đã làm sáng tỏ nhiều quan sát thí nghiệm mẫu thuẫn và khó hiểu, đồng thời tiết lộ một cơ chế tự nhiên để kiểm soát dòng thông tin di truyền. Khám phá cũng báo hiệu sự khởi đầu của một lĩnh vực nghiên cứu mới.

Với khám phá trên, giới khoa học cũng đang tìm cách ứng dụng RNA can thiệp để điều trị các bệnh nhiễm khuẩn, các bệnh do virút, bệnh tim, ung thư, rối loạn nội tiết và nhiều chứng bệnh khác.

Bộ gien của con người hoạt động bằng cách gửi các chỉ dẫn từ ADN trong nhân tế bào tới cỗ máy tổng hợp protein trong tế bào chất để sản xuất các protein. Những chỉ dẫn đó được truyền đi bởi RNA thông tin (mRNA).

Trong năm 1998, hai nhà khoa học Mỹ là Andrew Fire và Craig Mello đã công bố phát hiện của họ về một cơ chế có thể làm suy biến mRNA khỏi một gien xác định. Được gọi là can thiệp RNA, cơ chế này được kích hoạt khi các phân tử RNA xuất hiện như các cặp chuỗi đôi trong tế bào. RNA chuỗi đôi kích hoạt cỗ máy sinh hoá, làm suy biến các phân tử mRNA mang một mã di truyền giống với mã của RNA chuỗi đôi. Khi các phân tử mRNA như vậy biến mất, gien tương ứng ngừng hoạt động và chẳng có protien thuộc loại mã hoá được tạo ra.

Cơ chế can thiệp RNA xảy ra ở thực vật, động vật và con người. Cơ chế này có ý nghĩa rất quan trọng đối với việc điều khiển các biểu hiện gien, tham gia bảo vệ cơ thể chống nhiễm virút và tiếp tục kiểm soát các gien thay đổi đột ngột. Can thiệp RNA đang được sử dụng rộng rãi trong khoa học cơ bản như một phương pháp nghiên cứu chức năng của các gien và cơ chế này có thể dẫn tới các liệu pháp trị bệnh mới mẻ trong tương lai.

Dòng thông tin trong tế bào

Mã di truyền trong ADN quyết định cách các protein được xây dựng. Các chỉ dẫn trong ADN được sao chép sang RNA thông tin và cuối cùng được sử dụng để tổng hợp các protein. Nhà bác học từng giành Giải Nobel Y học Francis Crick đã gọi chuỗi thông tin di truyền này, từ ADN qua mRNA tới protein, là giáo lý trung tâm của sinh học phân tử.

Các protein liên quan tới mọi tiến trình của sự sống, chẳng hạn các enzyme tiêu hoá thức ăn của chúng ta, các thụ thể nhận tín hiệu trong não và các kháng thể bảo vệ cơ thể chống vi khuẩn.

Bộ gien người gồm khoảng 30.000 gien. Tuy nhiên, chỉ một phần nhỏ những gien này được sử dụng trong mỗi tế bào. Các gien hoạt động (chẳng hạn gien kiểm soát việc tổng hợp các protein mới) được kiểm soát bởi cỗ máy sao chép ADN sang mRNA trong một tiến trình gọi là sao chép. Các nhà bác hoạt đoạt Giải Nobel François Jacob và Jacques Monod đã nhận dạng các nguyên tắc cơ bản của quá trình điều khiển biểu hiện gien cách đây hơn 40 năm. Những nguyên tắc đó cũng hình thành nên cơ sở của công nghệ gien, trong đó một chuỗi ADN được đưa vào tế bào để tạo ra protein mới.

Vào khoảng năm 1990, các nhà sinh học phân tử gặp khó khăn trong việc giải thích một số kết quả nghiên cứu thu được. Kết quả gây ấn tượng nhất xảy ra khi các nhà sinh học thực vật tìm cách làm màu của cánh hoa dã yên thảo đậm hơn. Họ làm điều đó bằng cách đưa vào cây hoa này một gien khiến sắc tố đỏ hình thành trong hoa. Thế nhưng, thay vì làm cánh hoa sẫm hơn, phương pháp này khiến cánh hoa biến thành màu trắng. Cơ chế gây ra hiện tượng này vẫn là một bí ẩn cho tới khi TS Fire và Mello khám phá ra cơ chế can thiệp RNA - nghiên cứu giúp họ giành Giải Nobel Y học năm nay.

Phát hiện cơ chế can thiệp RNA

Andrew Fire và Craig Mello đã điều tra cơ chế điều khiển biểu hiện gien ở giun tròn Caenorhabditis elegans. Họ phát hiện việc tiêm các phân tử mRNA mã hoá một protein cơ bắp không làm thay đổi hành vi của giun tròn. Mã di truyền trong mRNA được gọi là chuỗi ''giác quan''. Tiêm RNA ''phản giác quan'' cũng không việc gì. Tuy nhiên, khi Fire và Mello tiêm cả RNA ''giác quan'' và ''phản giác quan'' vào cơ thể giun tròn, họ quan sát thấy giun có những chuyển động lạ, cụ thể là co giật. Các chuyển động tương tự cũng xảy ra ở những con giun hoàn toàn thiếu một gien chịu trách nhiêm tạo protein cơ bắp này. Vậy điều gì đã xảy ra?

Khi RNA ''giác quan'' và ''phản giác quan'' gặp nhau, chúng kết hợp với nhau và hình thành RNA chuỗi đôi. Liệu một phân tử RNA chuỗi đổi như thế có thể làm câm lặng gien mang cũng mật mã với phân tử RNA này? Fire và Mello đã kiểm tra giả thuyết đó bằng cách tiêm các phân tử RNA chuỗi đôi chứa các mật mã di truyền sản xuất nhiều protein khác của giun tròn. Ở mỗi thí nghiệm, việc tiêm RNA chuỗi kép mang một mật mã di truyền xác định khiến gien chứa mật mã này ngừng hoạt động. Protein được mã hoá bởi gien đó cũng không còn được tạo ra.

Sau một loạt các thí nghiệm đơn giản xong vô cùng tuyệt vời này, Fire và Mello suy luận RNA chuỗi đôi có thể làm các gien ngừng hoạt động. Cơ chế can thiệp RNA này hữu hiệu đối với gien mà mật mã của nó khớp với mật mã của phân tử RNA được tiêm. Ngoài ra, cơ chế can thiệp RNA có thể lan giữa các tế bào và thậm chí được di truyền sang đời sau. Chỉ cần tiêm một lượng nhỏ phân tử RNA chuỗi đôi là có thể đạt được một kết quả nào đó. Do vậy, Fire và Mello cho rằng cơ chế can thiệp RNA là một tiến trình xúc tác.

Hai nhà bác học đã công bố phát hiện của họ trên tạp chí Nature vào ngày 19/2/1998. Khám phá của họ đã làm sáng tỏ nhiều quan sát thí nghiệm mẫu thuẫn và khó hiểu, đồng thời tiết lộ một cơ chế tự nhiên để kiểm soát dòng thông tin di truyền. Khám phá cũng báo hiệu sự khởi đầu của một lĩnh vực nghiên cứu mới.

Nobel là giải thưởng quốc tế vinh dự nhất, được trao hàng năm theo ý nguyện Alfred Bernhard Nobel (21/10/1833-10/12/1896) - nhà hoá học, kỹ sư và đồng thời là một nhà tư bản người Thuỵ Điển - cho những cá nhân đã có đóng góp nổi bật nhất trong lĩnh vực vật lý, hoá học, tâm lý học hoặc y học; cá nhân đóng góp nhiều nhất cho hoà bình thế giới và người viết tác phẩm văn học xuất sắc nhất.

Minh Sơn (Theo Nobelorg và các tư liệu khác)

"Gia đình Nobel" - Gia đình huyền thoại

Các bài đã đăng 28

Các bài đã đăng 27

Các bài đã đăng 26

Các bài đã đăng 25

Các bài đã đăng 24

Các bài đã đăng 23

Các bài đã đăng 22

Các bài đã đăng 21

Các bài đã đăng 20

Các bài đã đăng 19

Các bài đã đăng 18

Các bài đã đăng 17

Các bài đã đăng 16

Các bài đã đăng 15

Các bài đã đăng 14

Các bài đã đăng 13

Các bài đã đăng 12

Các bài đã đăng 11

Các bài đã đăng 10

Các bài đã đăng 9

Các bài đã đăng 8

Các bài đã đăng 7 Các bài đã đăng 6 Các bài đã đăng 5 Các bài đã đăng 4 Các bài đã đăng 3 Các bài đã đăng 2 Các bài đã đăng 1

Về trang chủ

.

Thiên cổ đoạn trường kim nhất tục.
Phiếm Đàm tòng thử kế Thừa sai.