 LỊCH
SỬ VIỆT NAM
Nhân
ngày mất của Nguyễn Thông 07-7-1884:
1884: Ngày mất của Nguyễn Thông, nhà sử học, nhà
thơ, đại thần nhà Nguyễn. Ông sinh ngày 22.06.1827,
quê tại Bình Thạnh, Thủ Thừa, Long An. Năm 1849,
ông đỗ cử nhân đồng khoa với Phan Văn Trị, năm 1851
ông đi thi Hội nhưng không đậu. Sau đó, ông nhậm
chức Huấn Đạo tại huyện Phong Phú, tỉnh An Giang.
Năm 1858, ông được thăng Hàn lâm Viện, làm việc
ở Nội các. Tại đây, ông biên soạn bộ Khâm Định nhân
sự Kim giám (1857). Năm 1859, giặc Pháp chiếm Gia
Định, ông về Nam tòng quân đánh giặc. Năm 1862,
ông nhậm chức Đốc học tại Vĩnh Long. Năm 1868 được
điền về kinh giữ chức Biện lý bộ Hình, cuối năm
được cử làm Bố chính tỉnh Quảng Ngãi. Năm 1871,
ông bị cách chức, sau đó, năm 1876 trở lại làm Hàn
lâm Viện Trứ tác, lãnh chức Tư nghiệp Quốc tử giám.
Tại đây, ông cùng Bùi Ước, Hoàng Dụng Tân kiểm lại
bộ Khâm Định Việt sử thông giám cương mục. Cuối
năm sau, ông lãnh chức Bố chính tỉnh Bình Thuận.
Năm 1878, ông xin nghỉ dài hạn ở trại Núi, thị xã
Phan Thiết. Tại đây, ông lập một nhà học có tên
Ngọa du sào. Năm 1881, Nguyễn Thông được sung chức
Điển nông phó sứ kiêm Đốc học Bình Thuận. Ông mất
năm 1884, để lại các tác phẩm: Khâm định nhân sự
Kim giám, Dưỡng chính lục, Việt sử thông giám cương
mục khảo lược, Độn Am thi tập, Độn Am văn tập, Kỳ
Xuyên thi sào, Kỳ Xuyên văn sào, Ngọa du sào tập…
NGUYỄN THÔNG
KHẤP NGUYỄN DUY
Tây phong phiêu đại thụ,
Nhất định ế viên môn.
Mãn địa mai hùng lược,
Tam quân khấp cựu ân
Ðồ tích không y táng,
Na tri hạo khí tồn.
Niên niên hư trủng thượng,
Di lão loại phương tôn .
KHÓC NGUYỄN DUY
Gió tây một trận tan tành,
Cây to bạt gốc lấp dinh toại rồi
Hùng tài, mưu lược lấp vùi,
Ba quân sùi sụt khóc người nghĩa ân.
Chỉ nhìn dấu áo mà chôn,
Thịt xương tan nát hãy còn khí thiêng.
Lão quê sống sót quanh miền,
Thăm mồ rưới rượu hằng niên nhớ người . Nguyễn Thông
(1827-1884) tự là Hy Phần, biệt hiệu Ðôn Am, người
huyện Tân Thạnh (Gia Ðịnh). Năm 23 tuổi đậu Cử Nhân
trường thi Hương Gia Ðịnh (1849) đưọc bổ làm huấn
đạo huyện Phong Phú tỉnh Gia định. Năm 1859, quân
Pháp đánh Gia Ðịnh, Ông giúp việc quân 2 năm. Sau
hàng ước 1862, ông được bổ đốc học tỉnh Vĩnh Long.
Năm 1867, Pháp chiếm 3 tỉnh miền Tây, Ông được bổ
ra Trung. Nhân mắc bệnh, ông cáo quan về nghỉ, dựng
nhà riêng gọi là Du Sào, gần thị xã Phan Thiết cùng
các bạn làm thơ ngâm vịnh.
Chú thích : Ngày 16 tháng giêng năm Tân Dậu (1861)
quân Pháp đánh đồn Phú Thọ . Nguyễn Duy (cháu Nguyễn
Tri Phương) lúc bấy giờ làm chức tán lý khu Ðịnh
Biên ra sức chống trả, bị tử trận, xác không còn
nguyên vẹn, nhờ có người nhận ra dấu áo ông thường
mặc mới thu lượm xác đem về táng ở cửa phương Ðông
thành Biên Hòa .
|
.
