|  VĂN
HỌC & NGHỆ THUẬT
Nhân
ngày sinh của Thi Văn sĩ Dương Bá Trạc ( 22-4-1884)
1884: Ngày sinh Dương Bá Trạc. Dương
Bá Trạc sinh năm 1884, là người có trí thông minh
khác thường. Ông đỗ cử nhân năm 16 tuổi (1900),
ông không ra làm quan như những người khác mà ôm
chí lớn đi theo các chí sĩ yêu nước như Phan Châu
Trinh, Tăng Bạt Hổ… mưu việc giải phóng đất nước.
Song song với việc bí mật liên kết với đồng chí
mua sắm súng đạn chờ thời cơ, ông còn là một trong
những người sáng lập Đông Kinh Nghĩa Thục, dùng
đây làm trường học cổ động những tư tưởng mới, thức
tỉnh quốc dân, đưa học sinh vào con đường cứu nước.
Do những hoạt động đó, ông bị thực dân Pháp bắt
và xử án tù, đầy ra Côn Đảo, sau bị đưa về an trí
tại Long Xuyên (Nam Bộ), mãi đến năm 1917 mới được
trả tự do. Về sống tại Hà Nội, dù bị thực dân giám
sát và mua chuộc, ông vẫn ngấm ngầm lo việc lớn,
đồng thời viết báo, soạn sách nhằm bảo tồn, phát
huy lịch sử và văn hóa truyền thống dân tộc. Khi
quân đội Nhật vào Đông Dương, ngày 29.10.1943, ông
bị chúng đưa sang Singapore, đến năm 1944 ông mất
tại đó.
Cuộc đời và thơ văn của Dương Bá
Trạc rất đáng để cho chúng ta tìm hiểu và nghiên
cứu, bởi vì ông là một nhân vật có thể đại diện
cho lớp sĩ phu nho học khoa cử cuối cùng cố gắng
tiến theo thời đại. Thơ văn của ông góp phần phản
ánh giai đoạn lịch sử nước ta ở nửa đầu thế kỷ XX.
Cổ
Loa Thành
Thành Loa trăm thước chẳng là bền
Móng Rùa ba tấc chẳng là thiêng
Nước nhà đấy mất tại người cả
Thành trì không hiểm thần không quyền
Gió mưa gây dựng công khó nhọc
Nam gồm Văn Lang, Bắc Ba Thục
Dư đồ muôn dặm mở mang tới
Một tấm sơn hà, một tấm vóc
Sẵn sàng cơ nghiệp không biết giữ
Chiến đã không xong hòa cùng ngộ
Biên phòng chểnh mảng , thù hận quên
Quanh quẩn một lầm hai tại lỡ
Thân gia đâu mới kẻ thù gia
Chồng nào thương vợ, con lìa cha
Giặc ngồi sau lưng nói chi nữa,
Nước ôi, nhà ôi, biển đại Nha!
DƯƠNG BÁ TRẠC
|
.
